II SA/Łd 335/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-07-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek węglowygospodarstwo domoweogrzewaniepomoc społecznapostępowanie administracyjnewywiad środowiskowyźródła ciepładom seniorawsa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, wskazując na potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego odrębności gospodarstwa domowego skarżącego od działalności Domu Seniora.

Skarżący M.P. domagał się przyznania dodatku węglowego, jednak organy administracji odmówiły, uznając, że pod wskazanym adresem prowadzona jest działalność gospodarcza (Dom Seniora), a nie odrębne gospodarstwo domowe. Sąd uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego, w szczególności kwestii odrębności budynków i źródeł ogrzewania, naruszając przepisy postępowania administracyjnego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego M.P. Organy administracji uznały, że pod adresem skarżącego prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci Domu Seniora, co wyklucza przyznanie świadczenia dla gospodarstwa domowego. Skarżący twierdził, że posiada odrębne gospodarstwo domowe w jednym z dwóch budynków mieszkalnych pod tym samym adresem, połączonych łącznikiem z budynkiem Domu Seniora. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy obu instancji nie zebrały i nie oceniły wyczerpująco materiału dowodowego. Wskazano na potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia, czy skarżący faktycznie prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, zwłaszcza w kontekście współdzielonych lub odrębnych źródeł ogrzewania oraz możliwości wykorzystania innych narzędzi procesowych do weryfikacji stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że organy naruszyły przepisy k.p.a., w tym zasady praworządności, dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz przekonywania stron, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli zostanie udowodnione, że jest to odrębne gospodarstwo domowe, nawet jeśli budynki są połączone i mają wspólne źródło ogrzewania, pod warunkiem spełnienia specyficznych przesłanek ustawowych dotyczących odrębnych lokali i źródeł ciepła.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający, że skarżący nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego. Konieczne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym kwestii odrębności budynków, źródeł ogrzewania oraz wykorzystania innych narzędzi procesowych do weryfikacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1-3d, 15b-15d

Ustawa o dodatku węglowym

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków art. 27a § ust. 1

k.p.a. art. 6, 7, 11, 77 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par. 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie zebrały i nie oceniły wyczerpująco materiału dowodowego. Wyniki wywiadu środowiskowego były niewystarczające do bezspornego stwierdzenia braku odrębnego gospodarstwa domowego. Organy nie skorzystały z innych przewidzianych prawem narzędzi procesowych do weryfikacji stanu faktycznego. Uzasadnienia decyzji organów nie były przekonujące i nie odnosiły się do wszystkich zarzutów strony.

Godne uwagi sformułowania

organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy organy administracji publicznej są obowiązane wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy nie przejawia się jedynie w formalnym odniesieniu się do zarzutów strony, lecz w wyczerpującym i przekonującym ustosunkowaniu się do nich

Skład orzekający

Robert Adamczewski

przewodniczący

Tomasz Porczyński

sprawozdawca

Jarosław Czerw

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego w kontekście odrębnych gospodarstw domowych pod jednym adresem oraz obowiązki organów administracji w zakresie postępowania dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dwóch budynków pod jednym adresem i prowadzenia działalności gospodarczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego (dodatek węglowy) i pokazuje, jak ważne jest dokładne postępowanie dowodowe organów administracji, nawet w pozornie prostych przypadkach.

Dodatek węglowy: Czy prowadzenie Domu Seniora blokuje świadczenie dla mieszkańców?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 335/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2315/23 - Wyrok NSA z 2024-09-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
art. 2 ust. 1-3d i ust. 15b-15d
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 438
art. 27a ust. 1
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 6 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 stycznia 2023 r. nr SKO.4119.1607.2022 w przedmiocie odmowy prawa do dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] r., nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r., nr SKO.4119.1607.22 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) - dalej: k.p.a.; art. 2 ust. 1-15g ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm.) - dalej: u.d.w.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania M.P. dodatku węglowego.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżący wystąpił w dniu 11 października 2022 r. W treści wniosku wskazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w jednorodzinnym budynku mieszkalnym zlokalizowanym pod adresem [...], [...], gm. L., którego głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe.
W toku postępowania, pod wskazanym we wniosku adresem przeprowadzono w dniu 2 grudnia 2022 r. wywiad środowiskowy z udziałem skarżącego. Z treści sporządzonej notatki służbowej wynika, że wskazane we wniosku gospodarstwo domowe strony ogrzewane jest kotłem na paliwo stałe, zasilanym ekogroszkiem. Na posesji pod wskazanym adresem znajdują się dwa budynki mieszkalne, z czego w jednym zamieszkują podopieczni placówki opiekuńczej, w drugim zaś zamieszkuje M.P.. Oba budynki są ze sobą połączone murowanym łącznikiem oraz posiadają wspólne źródło ogrzewania. Ponadto zgodnie z udzielonym przez wnioskodawcę oświadczeniem, w budynku znajduje się również kocioł na gaz ziemny, w dacie przeprowadzenia wyłączony, stanowiący alternatywne źródło ogrzewania, w przypadku awarii kotła na paliwo stale.
Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy L. odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując, iż powiązana z adresem [...], gm. L. deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, przedłożona do organu dotyczyła budynku zbiorowego zamieszkania (Dom Seniora [...]), co w ocenie organu prowadzi do wniosku, iż pod tym adresem nie jest prowadzone gospodarstwo domowe, uprawnione do uzyskania wnioskowanego świadczenia, a działalność gospodarcza związana z pomocą i zakwaterowaniem osób w podeszłym wieku i osób niepełnosprawnych.
Kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia M.P. wniósł odwołanie, w którym podnosił, iż spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego świadczenia, co w jego ocenie wynika ze sporządzonej notatki służbowej w trakcie przeprowadzonego wywiadu na miejscu. Podkreślił, że pod wskazanym adresem znajduje się odrębny budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje, ogrzewany piecem węglowym, zlokalizowanym w wydzielonej kotłowni Domu Seniora. Budynek ten ma niezależny, usytuowany ok. 3 m nad ziemią kanał ciepłowniczy, który widziała osoba kontrolująca. W ocenie skarżącego treść kwestionowanej decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią sporządzonej w dniu 2 grudnia 2022 r. notatki. Z uwagi na powyższe strona wnosiła o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium przywołało podstawy materialnoprawne podjętego rozstrzygnięcia, w tym między innymi art. 2 ust. 1, ust 3a-3d, ust. 15g u.d.w., w brzmieniu obowiązującym od 3 listopada 2022 r., regulujące kwestie wypłaty dodatku węglowego dla odrębnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samym adresem. Kolegium podkreśliło, że w przypadkach określonych ustawą dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, którego głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, bądź też ujawnione w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Przy czym jak wynika z art. 2 ust. 2 u.d.w. przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji zasadnie uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż pod wskazanym we wniosku adresem znajduje się Dom Seniora [...], zapewniający całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym oraz osobom niepełnosprawnym, co prowadzi do wniosku, iż pod adresem tym prowadzona jest działalność gospodarcza, która nie spełnia ustawowej definicji gospodarstwa domowego. Powyższe ustalenia potwierdzają nie tylko sporządzona w toku wywiadu środowiskowego notatka służbowa, ale inne załączone do akty sprawy wiarygodne dokumenty, jak również argumentacja skarżącego zawarta w uzasadnieniu wniesionego odwołania, z której wynika, że budynek, w którym rzekomo prowadzi odrębne gospodarstwo domowe jest zasilane przez piec węglowy znajdujący się w wydzielonej kotłowni w Domu Seniora. Wobec powyższego żądanie skarżącego zostało rozpatrzone negatywnie.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.P. ponowił argumentacje, co do istnienia dwóch odrębnych budynków, połączonych ze sobą murowanym, łącznikiem, z których jeden stanowi miejsce, w którym prowadzi swoje gospodarstwo domowe, natomiast drugi stanowi siedzibę Domu Seniora. Wskazał, że wybudowany w roku 1984 wolno stojący budynek mieszkalny o pow. 180 m2, w którym prowadzi swojej gospodarstwo domowe od początku jego istnienia posiadał swoją kotłownie, w której znajduje się piec na ekogroszek. Natomiast budynek Domu Seniora, o powierzchni 900 m2, został wybudowany w roku 1992 i od momentu jego wybudowania, jak i nadal posiadał odrębną kotłownie wyposażoną w piec węglowy na ekogroszek. Połączenie obu budynków nastąpiło w latach późniejszych. Podkreślił, że od momentu połączenia budynków, pomimo istnienia technicznej możliwości, jego budynek nie był alternatywnie zasilany przez piec zainstalowany w Domu Seniora, jak i odwrotnie. Wyjaśnił jednocześnie, że w treści odwołania omyłkowo wskazał, że budynek w którym prowadzi gospodarstwo domowe jest zasilany z pieca zainstalowanego w wydzielonej kotłowni Domu Seniora, zamiast jak jest w rzeczywistości w budynku, w którym prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji wraz z decyzją organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiło o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do wskazywanej w skardze omyłki, Kolegium stwierdziło, iż okoliczność ta nie została w żaden sposób udokumentowana i pozostaje w sprzeczności z treścią notatki służbowej z dnia 2 grudnia 2022 r., której skarżący skutecznie nie zakwestionował.
W dniu 6 lipca 2023 r. obecny na rozprawie skarżący popierał wniesioną skargę i podtrzymywał dotychczas prezentowaną argumentację. Wskazał, że w budynku, w którym prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną znajduje się jeden piec na ekogroszek, z którego korzysta, natomiast drugi taki piec znajduje się w Domu Seniora. Ponadto w Domu Seniora znajdują się dodatkowo piec zasilany gazem ziemnym oraz piec na drewno.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują̨ wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią̨ inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postepowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć́ istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postepowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W rozpoznawanej sprawie, jak już̇ wcześniej wskazano M.P. przedmiotem skargi uczynili decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 stycznia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] r., o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego.
Podstawę̨ materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 141) - dalej: u.d.w., w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 listopada 2022 r.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę̨ fizyczną samotnie zamieszkującą̨ i gospodarującą̨ (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę̨ fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią̨ zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) - art. 2 ust. 2 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 3a u.d.w. w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa
domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.d.w.). Natomiast zgodnie z ust. 3c powołanego przepisu, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W takim przypadku, stosownie do treści art. 2 ust. 3 d u.d.w. gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Podkreślenia również wymaga, że jak wynika z art. 2 ust. 15b u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).
W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podejmując kwestionowaną skargą decyzję wskazywało, iż z ustalonego w sprawie stanu faktycznego bezspornie wynika, że pod adresem [...], gm. L., wskazanym we wniosku skarżącego z dnia 11 października 2022 r., prowadzona jest działalność gospodarcza - Dom Seniora [...], która nie spełnia ustawowej definicji gospodarstwa domowego z art. 2 ust. 2 u.d.w. Tym samym Kolegium stwierdziło, iż podjęte przez organ I instancji, negatywne dla strony rozstrzygnięcie, odpowiada prawu.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę powyższe stwierdzenie, w świetle przywołanych wyżej przepisów u.d.w. oraz dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, uznać należy za co najmniej przedwczesne.
Wskazać na wstępie należy, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, iż wprowadzając regulacje prawne z szeroko pojętego zabezpieczenia energetycznego, w tym rozwiązań przewidzianych w znajdującej zastosowanie w sprawie ustawie o dodatku węglowym, intencją ustawodawcy było objęcie pomocą finansową jak największą liczbę gospodarstw domowych poprzez uprawnienie, a jednocześnie zobligowanie organów gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego lub dodatku dla gospodarstw domowych, ale także w tych gospodarstwach domowych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę jednego z powyższych dodatków, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Przy czym co wymaga podkreślenia weryfikacja wniosku o przyznanie tego rodzaju pomocy ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków, gdyż w tym zakresie ustawodawca wyposażył organy w szereg uprawnień procesowych, przykładowo wymienionych w art. 2 ust. 15a-15f u.d.w. (podobn. wyrok WSA w Poznaniu z 25 maja 2023 r., IV SA/Po 184/23; wyrok WSA w Krakowie z 17 kwietnia 2023 r., II SA/Kr 139/23; www.orzeczenia.nsagov.pl). Jednocześnie jak wynika z art. 3 ust. 3 u.d.w., w sprawach nieuregulowanych ustawodawca wprowadził zasadę uzupełniającego stosowania przepisów k.p.a.
Przypomnieć w tym miejscu również należy, że istotą kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej przez sąd administracyjny jest zbadanie, czy objęta skargą decyzja odpowiada mającym zastosowanie w sprawie przepisom prawa materialnego i czy została wydana w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 6 k.p.a organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z wyrażonej w powołanym przepisie zasady praworządności (legalizmu) wywodzi się obowiązek organów administracji działania na podstawie przepisów prawa i stosowania przez organ przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania decyzji, przy czym odstępstwa od tej reguły mogą zostać wprowadzone przepisami przejściowymi (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 kwietnia 2022 r., II SA/Po 897/21; wyrok WSA we Wrocławiu z 9 lutego 2023 r., II SA/Wr 668/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W toku postępowania organy administracji, z urzędu jak i na wniosek, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), oceniając na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Jednocześnie zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, organy administracji publicznej są obowiązane wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Jedną z konsekwencji powyższej zasady jest ciążący na organie odwoławczym obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Jak wynika bowiem z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem uzasadnienia decyzji jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia i przekonanie strony, że jej stanowisko zostało należycie rozważone, a jeżeli zapadło odmienne rozstrzygniecie, to nastąpiło to z innych przyczyn. Inaczej mówiąc treść uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji winna wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie, jak również zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie z jednej strony umożliwia bowiem stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ podejmując wydaną decyzję, z drugiej zaś jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. Zaniechanie obowiązkowi uzasadnienia decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w wyżej wskazanych przepisach, skutkuje wadliwością, z uwagi na naruszenie dyspozycji art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 28 sierpnia 2014 r., II SA/Go 441/14; WSA w Olsztynie z 6 maja 2014 r., II SA/Ol 257/14; WSA w Warszawie z 13 marca 2013 r., II SA/Wa 1757/12; WSA w Kielcach z 28 lutego 2013 r., II SA/Ke 56/13; WSA w Poznaniu z 13 lutego 2013 r., IV SA/Po 1039/12; WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 693/11; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przywołaną wyżej zasadą przekonywania ściśle się wiąże wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tą zasadą rolą organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji, w wyniku skutecznego wniesienia środka odwoławczego, powstaje zatem obowiązek powtórnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Wniesienie odwołania przenosi bowiem na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, a przy tym obliguje organ odwoławczy także do rozpatrzenia zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu. Dlatego też do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarczy stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów różnych stopni. Konieczne natomiast jest, aby wydanie tych rozstrzygnięć zostało poprzedzone ustaleniem stanu faktycznego sprawy i dokonaniem wszechstronnej jego oceny przez każdy z organów postępowania. Niezrealizowanie obowiązku w tym zakresie powoduje uchybienie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 17 maja 2011 r., II OSK 672/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu procedujące w sprawie organy administracji obu instancji powyższym wymogom nie zadośćuczyniły.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż negatywne rozstrzygnięcie żądania skarżącego, podjęte zarówno przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy oparte zostało de facto o złożoną w dniu 23 czerwca 2022 r. deklaracją dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dotyczące zlokalizowanego pod adresem [...], gm. L. budynku zbiorowego zamieszkania (Domu Seniora [...]), załączony do akt sprawy wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DPS [...] B.P. oraz wyniki przeprowadzonego w dniu 2 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego na miejscu, udokumentowane w załączonej do akt sprawy notatce służbowej. Na marginesie podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż wskazana notatka służbowa, poza podpisem osoby ją sporządzającej - "[...]", nie zawiera jakichkolwiek dodatkowych informacji, co do osoby przeprowadzającej wywiad środowiskowy, które pozwoliłyby na stwierdzenie, iż wywiad ten został przeprowadzony przez podmiot właściwy.
W ocenie Sądu, wskazane wyżej przedłożone do akt sprawy wypis z CEIDG oraz deklaracja emisyjności z dnia 23 czerwca 2022 r., złożona przez B.P. (małżonkę skarżącego) nie wykluczają definitywnie możliwości uznania, że pod wskazanym adresem wnioskodawca prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Natomiast treść sporządzonej notatki pozostaje co najmniej rozbieżna z końcowym stanowiskiem organów procedujących w sprawie, które jak już wcześniej wskazano uznały, iż pod wskazanym we wniosku adresem prowadzona jest jedynie przywołana wcześniej działalność gospodarcza. Z notatki tej wprost bowiem wynika, iż osoba przeprowadzająca wywiad środowiskowy stwierdziła, że pod adresem [...], gm. L. znajdują się dwa budynki mieszkalne, z których jeden zamieszkuje skarżący, drugi zaś jest zajmowany przez podopiecznych placówki opiekuńczej. Powyższe koresponduje z argumentacją skarżącego prezentowaną zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Jednocześnie, pomimo zawartych w notatce informacji, co do połączenia obu budynków murowanym łącznikiem, istnienia widocznego na załączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej węzła cieplnego łączącego oba budynki, które to okoliczności nie są kwestionowane przez skarżącego, zapisy notatki nie są wystarczające do bezspornego stwierdzenia, iż pod wskazanym adresem strona wnioskująca nie prowadzi własnego gospodarstwa domowego. Zasadności powyższego stanowiska Sądu nie przeczy wynikająca z notatki informacja, co do współdzielonego źródła ogrzewania obu budynków, gdyż wobec późniejszego kwestionowania przez stronę powyższej okoliczności, już na etapie wniesionego odwołania, jak również wobec dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych (wynikających po części ze sprowadzonej notatki służbowej), jak i podnoszonej przez skarżącego argumentacji, co do istnienia pod wskazanym adresem innych źródeł ciepła (dodatkowego pieca na ekogroszek, pieca na gaz oraz pieca na drewno) niezależnych dla poszczególnych budynków, w ocenie Sądu koniecznym było dokładniejsze wyjaśnienie tej kwestii. Tym bardziej, że z treści sporządzonej w dniu 2 grudnia 2022 r. notatki służbowej nie wynika, w którym z budynków zlokalizowanych pod wskazanym adresem znajduje się piec w niej opisany i udokumentowany załączoną do notatki dokumentacją fotograficzną. Z notatki tej nie wynika również, że osoba ją sporządzająca zweryfikowała oświadczenie wnioskodawcy, co do istnienia i miejsca lokalizacji innych źródeł ciepła (kocioł na gaz ziemny). Tym samym brak jest możliwości oceny zgodności ze stanem faktycznym stwierdzenia skargi, co do omyłkowego wskazania w treści odwołania od decyzji organu I instancji, miejsca lokalizacji pieca, który jak podnosi skarżący stanowi główne źródło ogrzewania dla jego gospodarstwa domowego.
Jednocześnie Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy, poza przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego, którego wyniki jak już wcześniej wskazano nie są wystarczające do bezspornego stwierdzenia faktu nieprowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem, nie skorzystały z przewidzianych prawem innych narzędzi procesowych służących weryfikacji spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia, wymienionych przykładowo w art. 2 ust. 15a u.d.w., chociażby poprzez ocenę stanu zużycia i rozliczania energii elektrycznej, wody i odprowadzania ścieków, gazu przez nieruchomość zlokalizowaną pod adresem wskazanym we wniosku, czy też sposobu i podmiotu rozliczającego opłaty z tytułu odbioru odpadów komunalnych.
Reasumując Sąd stwierdza, iż wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji podjęte zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7, art. 11, art. 77 § 1 art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Rozpatrując sprawę ponownie organy administracji zobligowane będą do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przy pomocy wszelkich przewidzianych prawem narzędzi procesowych, w szczególności, co do faktu prowadzenia przez skarżącego pod wskazanym adresem jednoosobowego, bądź też wieloosobowego, wspólnie z żoną, gospodarstwa domowego (co wobec złożonego na rozprawie w dniu 6 lipca 2023 r. oświadczenia skarżącego oraz przedłożonej do akt sprawy dokumentacji nie jest okolicznością jednoznaczną) niezbędnego do prawidłowej i niebudzącej jakichkolwiek wątpliwości oceny, co do spełniania przez skarżącego ustawowych warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia, z uwzględnieniem zarówno celu ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, jak i intencji jakie przyświecały ustawodawcy przy uchwalaniu tej ustawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Gminy L. z dnia [...] r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI