II SA/Łd 300/23

II SA/Łd 300/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Marcin Olejniczak
Robert Adamczewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2137/23 - Wyrok NSA z 2024-09-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 3c
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 6 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 18 stycznia 2023 r. nr SKO.4146.306.22 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ostrówek z dnia 15 grudnia 2022 roku, znak: GOPS-5107.1.1189.1192.2022. MR
Uzasadnienie
II SA/Łd 300/23
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 18 stycznia 2023 r. (znak: SKO. 4146.306.22) utrzymującą w mocy - na podstawie art. 2 ust. 3c ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj: Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.) - decyzję Wójta Gminy O. z 15 grudnia 2022 r. (znak: GOPS-5107.1.1189.1192.2022), odmawiającą przyznania dodatku węglowego.
Z akt sprawy wynika, że K. S. wystąpiła 16 listopada 2022 r. do Wójta Gminy O. z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego. W trakcie postępowania skarżąca oświadczyła, że zamieszkuje jeden z budynków mieszkalnych znajdujących się na nieruchomości w miejscowości [...], działka ewid. Nr [...] i nie będzie "nadawać mu odrębnego numeru".
Wójt Gminy O. decyzją z 15 grudnia 2022 r. (znak: GOPS-5107.1.1189.1192.2022) odmówił K.S. przyznania dodatku węglowego podnosząc, że skarżąca nie podjęła formalnych działań mających na względzie ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego we wskazanym lokalu.
Od powyższej decyzji K.S. wniosła odwołanie kwestionując zasadność odmowy. Wskazała, że właściciel nieruchomości odmawia nadania odrębnego numeru dla budynku, w którym prowadzi ona gospodarstwo domowe.
Wspomniana na wstępie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu utrzymano w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy – opierając się na treści art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym - wskazał, że możliwość przyznania dodatku węglowego, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, została uzależniona od stwierdzenia, w terminie do 30 listopada 2022 r., braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Zdaniem Kolegium powyższe oznacza, że dla uzyskania świadczenia ustawodawca wymaga, aby odrębność lokali mieszkalnych/budynków była potwierdzona istnieniem stosownych numerów porządkowych, a w przypadku braku takich numerów ustanowiony został wymóg podjęcia, w terminie do 30 listopada 2022 r., formalnych działań mających na względzie nadanie numeru porządkowego dla odrębnego lokalu albo budynku mieszkalnego, jeżeli do nadania takiego numeru nie doszło we wskazanym terminie. Organ podniósł, iż oczekując przyznania świadczenia wnioskodawca powinien zatem załączyć do wniosku kserokopię wniosku złożonego w urzędzie gminy przez właściciela nieruchomości o nadanie numeru porządkowego dla lokalu/budynku, w którym wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe wraz z potwierdzeniem jego złożenia.
Kolegium przyjęło, że skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe oraz jednocześnie podkreśliło, że tylko jeden budynek mieszkalny znajdujący się na nieruchomości posiada własny numer porządkowy. W wyznaczonym terminie ww. nie podjęła formalnych działań mających na względzie ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego we wskazanym lokalu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła, że złożyła oświadczenie, iż zamieszkuje jeden z budynków mieszkalnych znajdujących się na nieruchomości i że niemożliwe jest nadanie numeru porządkowego, gdyż właściciel nieruchomości na to się nie zgadza.
Skarżąca zauważyła, iż nie została poinformowana przez pracowników GOPS, że istnieje możliwość przedłożenia zaświadczenia o samodzielności lokalu lub kopii złożonego wniosku o wydanie takiego zaświadczenia. Strona wskazała, że nie wie o jakie zaświadczenie chodzi, ani do kogo złożyć taki wniosek.
Wyjaśniła także, że w trakcie postępowania administracyjnego jej syn sprawdził w urzędzie gminy, że na mapach geodezyjnych będących w posiadaniu gminy na działce nr [...] w N. oznaczone są dwa budynki mieszkalne. W ocenie skarżącej dowodzi to tym samym, że jej rodzina nie mieszka w tzw. letniej kuchni, ani innym budynku gospodarczym przystosowanym do mieszkania, tylko w lokalu mieszkalnym. Być może chodziło o zaświadczenie, że jest to samodzielny lokal mieszkalny, ale jak do tej pory nikt strony o tym nie poinformował.
Ponadto strona poinformowała, że w terminie został złożony wniosek w urzędzie gminy w celu wpisania mieszkania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, gdyż źródłem ogrzewania tego lokalu jest kocioł na paliwo stałe, tj. na węgiel. Drugi lokal mieszkalny również został zgłoszony do powyższego rejestru. Analizując powyższe informacje skarżąca nie zgadza się z odmową prawa do dodatku węglowego, bowiem uważa, że spełnia wszystkie przesłanki do otrzymania świadczenia pieniężnego Dodatek węglowy ma służyć wsparciu rodzin oddzielnych gospodarstw domowych, które samodzielnie zaspokajają swoje potrzeby. Zdaniem strony udowodniła, że nie ma możliwości nadania odrębnego numeru.
Do skargi strona załączyła oświadczenie właściciela nieruchomości o braku zgody na nadanie odrębnego numeru porządkowego dla budynku, w którym zamieszkuje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w przedstawionych na wstępie aspektach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu utrzymująca w mocy decyzję Wójta gminy O. z 15 grudnia 2022 r. w sprawie odmowy przyznania K.S. dodatku węglowego.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 141 z późn. zm.) [dalej: ustawa o dodatku węglowym], a w szczególności art. 2 ust. 3c tej ustawy.
Przechodząc do rozważań merytorycznych należy na wstępie wskazać, że w związku z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, złożonym przez skarżącą 16 listopada 2022 r. organ I instancji ustalił, że na adres wskazany przez stronę, został już złożony wniosek o wypłatę dodatku węglowego przez innego wnioskodawcę, który uczynił to jako pierwszy.
W związku ze stwierdzoną wyżej okolicznością, podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Przepis art. 2 ust. 3b tej ustawy precyzuje, że w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
Od powyższej reguły, dotyczącej pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego, został wprowadzony wyjątek w art. 2 ust. 3c cytowanej ustawy, według którego, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Jednakże zastosowanie powyższego wyjątkowego unormowania i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego – jak stanowi art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym - jest możliwe tylko wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
Z uwagi na treść przytoczonych przepisów, obligatoryjne było zatem ustalenie przez organ, czy w sprawie zaistniały okoliczności, będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b cytowanej ustawy, według którego – co wymaga podkreślenia - w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, a pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
Stwierdzenie, czy wystąpiła wyżej wymieniona przesłanka zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b cytowanej ustawy, wymagało zwrócenia się do skarżącej o wykazanie, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla lokalu zajmowanego przez nią.
Jak wynika z akt administracyjnych, w oświadczeniu z 28 listopada 2022 r. skarżąca wskazała, że "Pod adresem [...] znajdują się 3 budynki mieszkalne, ja z rodziną zajmuję jeden z nich, nie będę nadawać odrębnego numeru domu".
W ocenie Sądu, w związku z treścią powyższego oświadczenia organ I instancji winien był wezwać skarżącą do wykazanie, czy jej gospodarstwo domowe zajmuje osobny, samodzielny lokal (budynek), dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu. Cytowane oświadczenie skarżącej wskazuje bowiem na istotny fakt istnienia pod wskazanym adresem 3 budynków mieszkalnych. Ponadto, w dacie wydawania swojego rozstrzygnięcia, organ I instancji pozostawał w posiadaniu "Deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw" dotyczącej adresu [...], z której to deklaracji wynikało, że właściciel nieruchomości zgłosił do ewidencji emisyjności w styczniu 2022 r. budynek z jednym kotłem oraz następnie w lipcu 2022 r. budynek z dwoma kotłami. Nie jest zatem jasne, czy zgłosił odrębnie oba budynki, czy tylko dokonał korekty pierwotnej deklaracji. Organ I instancji całkowicie zignorował fakt, że z notatki służbowej, sporządzonej na okoliczność kontroli w terenie z 28 listopada 2022 r. wynika, że ustalono istnienie odrębnego budynku, wyposażonego w dwa odrębne wejścia. W stosunku do budynku wskazanego przez skarżącą organ stwierdził także, iż dom jest zamieszkały, opłacany jest wywóz śmieci. Powyższe ustalenia mają znaczenie z punktu widzenia ustalenia, czy nie było możliwe w wymienionym terminie (do 30 listopada 2022 r.) ustalenie odrębnego adresu, jak określa tę przesłankę art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym.
Zaistnienie zaś tej okoliczności - może być potwierdzone oświadczeniem o niemożliwości ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu.
Organ zobowiązany był zatem skierować do strony wezwanie o wskazanej wyżej treści, zawierające pouczenie, że w przypadku niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie, wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania – na podstawie art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym.
Podkreślenia bowiem wymagało, że w razie, gdy nie zostanie wykazane zaistnienie warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, organ pozostawia wniosek bez rozpoznania, gdyż dodatek węglowy – co do zasady - jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy z danego adresu miejsca zamieszkania.
W niniejszej sprawie rozpoznając odwołanie strony skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu również nie dostrzegło tych wszystkich aspektów sprawy. Ponadto Kolegium winno mieć na uwadze, iż strona w treści odwołania złożyła jednoznaczne oświadczenie, że właściciel posesji stanowczo odmawia nadania odrębnego numeru dla budynku, w którym skarżąca – jak podkreśliła – prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.
Wobec takiej treści odwołania – organ rozpatrujący je, zobowiązany był do dokonania oceny tego oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym.
W wyniku niewykonania tego obowiązku organ odwoławczy przedwcześnie stwierdził, że nie zostały spełnione warunki przyznania przedmiotowego świadczenia.
Podnieść przy tym należało, iż bezpodstawne jest twierdzenie organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że "...dla uzyskania świadczenia ustawodawca wymaga, aby odrębność lokali mieszkalnych/budynków była potwierdzona istnieniem stosownych numerów porządkowych, a w przypadku braku takich numerów ustanowiony został wymóg podjęcia, w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., formalnych działań mających na względzie nadanie numeru porządkowego dla odrębnego lokalu albo budynku mieszkalnego, jeżeli do nadania takiego numeru nie doszło we wskazanym terminie".
Przytoczony pogląd organu nie ma uzasadnienia w treści cytowanych wyżej przepisów, według których przesłanka zawarta w art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym jest spełniona w razie wykazania, że nie było możliwe w terminie do 30 listopada 2022 r. ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem w odrębnych lokalach. Przepisy ustawy nie wprowadzają zatem wymienionego przez organ "wymogu podjęcia, w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., formalnych działań mających na względzie nadanie numeru porządkowego dla odrębnego lokalu albo budynku obowiązku podjęcia przez stronę sformalizowanych działań". Wobec tego wykazanie, iż przesłanka, o której mowa wyżej, została spełniona, może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony.
W ocenie Sądu powyższe jednoznacznie ilustruje, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wykładnia przepisów ustawy o dodatku węglowym prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym, zdaniem Sądu, zmierzają - przy odformalizowaniu procedury - do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując organy do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej.
Dostrzec też należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby organy poinformowały wcześniej stronę stosownie do obowiązku wynikającego z art. 79a k.p.a. o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony poprzez wskazanie przesłanek zależnych od strony, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione lub wykazane.
W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, poprzez ich nieprawidłową wykładnię, a w następstwie tego organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącej inicjującego postępowanie administracyjne. Ponadto – jak już była o tym mowa wyżej - w razie, gdy nie zostanie wykazane zaistnienie warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, organ pozostawia wniosek bez rozpoznania – zgodnie z art. 2 ust. 3b cytowanej ustawy, a zatem w takiej sytuacji nie ma podstaw do wydania decyzji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O.
Wskazania co dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego, powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 3c i ust. 3d ustawy o dodatku węglowym oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni zatem wskazania dotyczące konieczności uzupełnienia ustaleń i przeprowadzenia analizy okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie.