II SA/Łd 3/11

II SA/Łd 3/11 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2011-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-01-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Stępień /przewodniczący/
Ewa Alberciak
Joanna Sekunda-Lenczewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 2 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
art. 104 ust. 2, art. 106 ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacenie z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata M. S., prowadzącego Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwoty 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, która zawiera należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu Z. G.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 104 ust. 2 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), postanowił zmienić decyzję z dnia [...]r. uznającą za świadczenie nienależnie pobrane zasiłku stałego w łącznej wysokości 11 652,04 zł w następujący sposób, że pkt 2 w/w decyzji otrzymuje brzmienie: pozostałe do zwrotu nienależnie pobrane świadczenie w kwocie 10 050,36 zł wpłacać od miesiąca października 2010 roku w 87 miesięcznych ratach po 115 zł każda i ostatniej 88 racie w kwocie 45,346 zł do kasy MOPS Fili Ł.-G.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...]r. uznał za nienależnie pobrany w części zasiłek stały pobrany w okresie od dnia 1 lipca 2004r. do dnia 30 września 2008r. i w okresie od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 28 lutego 2009r. w łącznej kwocie 11 545,36 zł i orzekł o potrąceniu z bieżących wypłat z zasiłku stałego od miesiąca czerwca 2009r. Organ wskazał, iż do dnia 30 czerwca 2010r. strona spłaciła 1 495 zł, pozostała zatem do spłaty kwota 10 050,36 zł, nadto ustalono, iż od dnia 1 czerwca 2010r. strona otrzymuje własne świadczenie emerytalne w kwocie 844,03 zł, strona nadal pobiera zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. W dniu 5 lipca 2010r. strona złożyła oświadczenie, i że z dniem 1 lipca 2010r. rezygnuje ze świadczeń pomocy społecznej w związku z czym w dniu [...]r. została wydana decyzja ograniczająca zasiłek stały. Prezydent podkreślił, iż z uwagi na oświadczenie strony z dnia 1 lipca 2010r. brak obecnie możliwości dalszego potrącania nienależnie pobranego przez stronę świadczenia z bieżących wypłat tych świadczeń, zgodnie bowiem z art. 104 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej tylko w przypadku posiadania uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają potraceniu z bieżących wypłat.
W odpowiedzi na powyższe Z. G. złożył pismo, zatytułowane "podanie", w którym wskazał na swoją trudną sytuację materialną, na ciężki stan zdrowia uniemożliwiający podjęcie pracy zarobkowej. Przedstawił wyliczenie comiesięcznych wydatków wnosząc o wskazanie przez organ, z których powinien zrezygnować aby dysponować kwotą umożliwiająca spłatę. Odwołujący wniósł jednocześnie o wstrzymanie egzekucji.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 106 ust. 5 i art. 98 w związku z art. 104 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Wskazując na zasadność utrzymanego w mocy rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania i przywołując brzmienie art. 98 ustawy o pomocy społecznej podkreśliło, iż świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od tego, w jak trudnej sytuacji znajduje się konkretna osoba, jeśli wcześniej pobrała nienależnie świadczenie z opieki społecznej to jest zobowiązana do zwrotu tego świadczenia. Dalej przypomniał, iż decyzja z dnia [...]r. zmieniająca ostateczną decyzję z dnia [...]r. została wydana w celu dostosowania procesu ściągnięcia od strony świadczenia nienależnie pobranego w sposób adekwatny do istniejącego aktualnie stanu faktycznego. Do dnia 30 czerwca 2010r. należne kwoty ściągane były z pobieranych przez stronę świadczeń, ściągnięto 1 495 zł, pozostała kwota 10 050,36 zł, której nie można już potrącać z bieżących wypłat gdyż od dnia 1 czerwca 2010r. otrzymuje własne świadczenie emerytalne w kwocie 844,03 netto, nie posiada już uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej i świadczenia takie nie są wypłacane. Fakt, iż strona nie korzysta już z uprawnień do świadczeń pomocowych zrodził konieczność zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...]r. Zmiana taka była możliwa w oparciu o art. 106 ust. 5 ustawy, który zezwala organom na zmianę decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, zaś w niniejszej sprawie niewątpliwie nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony. Odpowiadając na wniosek o wstrzymanie egzekucji organ wyjaśnił, iż na obecnym etapie nie jest to możliwe ponieważ egzekucja nie została jeszcze wszczęta, organ podejmie czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych dopiero jeżeli strona nie będzie wykonywała nałożonego obowiązku i nie będzie dokonywała wpłat.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. G. powtórzył wniosek o wstrzymanie egzekucji pieniężnej nienależnie pobranego świadczenia wskazując, iż w przeciwnym razie pozostanie bez środków do życia. Podobnie jak w odwołaniu przedstawił wyliczenie wydatków comiesięcznych na utrzymanie, dodatkowo wniósł o adwokata z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną
(art. 134 §1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dopatrzył się
w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego rodzaju uchybień,
które obligowały Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., którą Prezydent Miasta zmienił decyzję z dnia [...]r. uznającą za świadczenie nienależnie pobrane zasiłku stałego w łącznej wysokości 11 652,04 zł. Zmiana wskazanej decyzji dotyczyła jej pkt 2 i po jej wprowadzeniu pozostałe do zwrotu nienależnie pobrane świadczenie w kwocie 10 050,36 zł strona ma wpłacać od miesiąca października 2010 roku w 87 miesięcznych ratach po 115 zł każda i ostatniej 88 racie w kwocie 45,346 zł do kasy MOPS Fili Ł.-G. Taki zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia oznacza, iż kontroli sądowoadministracyjnej jest poddana wyłącznie decyzja orzekająca o zmianie, poza tą kontrolą pozostaje sama decyzja organu I instancji z dnia [...]r. orzekająca o uznaniu za świadczenie nienależnie pobrane kwotę stanowiącą część zasiłku stałego wypłaconego już stronie w okresie od dnia 1 lipca 2004r. do dnia 30 września 2008r. i w okresie od dnia 1 listopada 2008r. do dnia 28 lutego 2009r.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w szczególności przepis art. 106 ust. 5 ustawy. W oparciu o przywołane unormowanie organ administracji jest zobligowany do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Fakultatywnie można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Analizując zgromadzone w aktach administracyjnych dokumenty, w ocenie Sądu stanowisko wywiedzione w zaskarżonej decyzji zasługuje na podzielenie. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż zaistniały przesłanki do zmiany decyzji z dnia [...]r. uznającej świadczenie za nienależnie pobrane i ustalającej sposób spłaty należnej do zwrotu kwoty. Przesłanką taką było ustalenie, iż uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącego, a to z uwagi na uzyskanie przez stronę począwszy od dnia 1 czerwca 2010r. prawa do własnego świadczenia emerytalnego oraz rezygnację z pomocy finansowej w formie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (zgodnie z oświadczeniem z dnia 5 lipca 2010r.). A jednocześnie, stosownie do art. 104 ust. 2 w/w ustawy w przypadku posiadania uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają potrąceniu z bieżących wypłat. Obecnie dokonywanie takich potrąceń nie jest możliwe, konieczne stało się tym samym dokonanie odpowiedniej zmiany w zakresie sposobu spłaty kwoty nienależnie pobranego świadczenia. W świetle powyższego działania organu znajdujące odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji w pełni zasługują na podzielenie. Decyzja uznająca dane świadczenie za świadczenie nienależnie pobrane jest decyzją ostateczną, sama jej istota nie uległa zmianie, gdyż strona nadal jest obowiązana zwrócić to co nienależnie pobrała. Zaskarżona decyzja ma zatem swego rodzaju charakter techniczny, gdyż zmienia decyzję pierwotną tylko co do sposobu spłaty, która i tak musi nastąpić, a skoro określone kwoty nie mogą być potrącane z bieżących wypłat to konieczne było zastosowanie innego rozwiązania i w konsekwencji nałożenie obowiązku dokonywania wpłat w ratach do kasy MOPS. Zaskarżona decyzja została zatem wydana w celu dostosowania procesu ściągnięcia od strony świadczenia nienależnie pobranego w sposób adekwatny do istniejącego aktualnie stanu faktycznego.
Warto nadmienić, iż okoliczności powyższych skarżący w żaden sposób nie kwestionuje, wyjaśnia jedynie, iż fakt aktualnej rezygnacji z wnioskowania o pomoc finansową z tytułu zasiłku stałego, czy celowego nie oznacza, że z wnioskiem takim już nigdy nie wystąpi. Oczywiście strona może w każdej chwili, jeżeli taka będzie jej wola, złożyć odpowiedni wniosek, przy czym wówczas także winna się liczyć odpowiednimi krokami podejmowanymi przez organ w przypadku ustalenia, iż ponownie doszło do zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej wnioskodawcy.
Reasumując, przypomnieć trzeba, iż obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń istnieje niezależnie od trudnej sytuacji, w jakiej strona się znajduje, jeżeli wcześniej pobrała nienależne świadczenie z pomocy społecznej, takie które w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego, nie należało się jej to obecnie jest obowiązana do zwrotu pobranych kwot. W ocenie Sądu, w tym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów w pełni zasługują na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zastrzeżenia strony nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
ar