II SA/Łd 299/05

II SA/Łd 299/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Stępień /przewodniczący/
Czesława Nowak-Kolczyńska
Jolanta Rosińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 23 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi S.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], Nr [...] o pozbawieniu S. D. uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w S. z dnia [...] z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 24 sierpnia 1951r. do 11 lutego 1952 r. w związku z czym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) pozbawił go uprawnień kombatanckich.
Zdaniem organu skarżący nie wykazał, iż uczestniczył w walkach jednostek Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służb państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał jednocześnie, iż zgodnie z zaświadczeniem Wojskowej Komendy Uzupełnień z Wielunia nr 471 z dnia 29 lipca 1986r. skarżący "osobiście uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami w okresie od 02.09.1951r. do 31.09.1951 r. oraz od 25.11.1951 r. do 30.12.1951 r. w składzie grup operacyjnych wydzielonych z 5 Pułku KBW do likwidacji reakcyjnego podziemia". Fakt udziału skarżącego w walkach z organizacjami niepodległościowymi potwierdził także Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, który poświadczył, że 5 Pułk KBW, w którym w latach 1951-1953 służył S.D.brał udział w walkach z takimi organizacjami, jak "Wolność i Niezawisłość", Armia Krajowa, Narodowe Siły Zbrojne oraz z bandami o charakterze rabunkowym.
Organ podkreślił, iż dowody na których oparł się wydając decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich korzystają z domniemania prawdziwości dokumentów urzędowych przewidzianego w przepisie art. 76 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Decyzja powyższa została doręczone skarżącemu 7 czerwca 2004 roku.
2 listopada 2004 roku S. D. skierował do Ministra Sprawiedliwości pismo, przesłane następnie według właściwości do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w którym zwracał się o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Skarżący wyjaśnił, że po wcieleniu do jednostki KBW walczył z bandami o charakterze rabunkowym, w skład których wchodziły osoby pochodzenia ukraińskiego, nie walczył natomiast z formacjami wojskowymi stawiającymi sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej, w tym z oddziałami Armii Krajowej. Wskazał, że z uwagi na niewykonanie rozkazu, sprzecznego z jego sumieniem, był przez około trzy tygodnie przetrzymywany w areszcie.
Powyższe pismo skarżącego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów zakwalifikował jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego i decyzją z dnia [...], Nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...], Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...], Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Organ wskazał, iż skarżący nie powołał się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji, w związku z czym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, stosownie do art. 235 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał, że strona złożyła wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym strona powinna wykazać, iż warunki do uchylenia lub zmiany decyzji zostały spełnione.
W odwołaniu od powyższej decyzji S.D. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przywrócenie uprawnień kombatanckich i ponownie podniósł argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich.
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący nie wskazał, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej, w sprawie zaś nie zachodzą okoliczności pozwalające na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej.
Organ wskazał, że w zgromadzonych w sprawie materiałach brak dokumentów potwierdzających udział skarżącego w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią lub z grupami Wehrwolfu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.D. ponownie podniósł, iż został powołany do jednostki wojskowej walczącej z bandami o charakterze rabunkowym, w skład których wchodziły osoby pochodzenia ukraińskiego. Wyjaśnił, że z uwagi niewykonanie rozkazów, sprzecznych z jego sumieniem kilkakrotnie był więziony w areszcie, nie został jednakże skazany wyrokiem sądowym.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu ponownie wskazał, iż pismo skarżącego zakwalifikowane zostało zgodnie z art. 235 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej. Zaznaczył, iż uchylenie decyzji ostatecznej możliwe jest jedynie w przypadku, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika jednoznacznie, iż jednostka, w której obowiązki wojskowe wykonywał skarżący, w czasie pełnienia przez niego służby, nie brała udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii lub grupami Wehrwolfu, w związku z czym w stosunku do skarżącego nie ma zastosowania przesłanka pozytywna przewidziana w treści art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz. U. nr 153 poz.1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Wojewódzki Sad Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art. 9 Kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Zasada udzielania informacji realizowana wobec stron oznacza, że strony po -
winny uzyskać informację faktyczną i prawną dotyczącą rozstrzygnięcia sprawy oraz
powinny być ustrzeżone od błędów wynikających z nieznajomości prawa, które mogłyby narazić je na szkodę. Pogląd taki został wyrażony w podręczniku B. Adamiak i J. Borkowski – Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne (Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2002 r. str.165). W wyroku z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie III ARN 40/92 Sąd Najwyższy przyjął, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków (POP nr 4 z 1993r. poz.68).
Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i 140 Kpa, jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostateczne strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 Kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (wyrok NSA w Warszawie z dnia 4.04.2002 r. I SA 2188/00, LEX nr 81741, wyrok NSA w Warszawie z dnia 13.11.1998 r. II SA 1428/98, LEX nr 41815).
W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie zrealizował wobec skarżącego tego obowiązku wynikającego wprost z przepisu art. 9 Kpa.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] o pozbawieniu S. D. uprawnień kombatanckich.. Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu 7 czerwca 2004 r. i stała się ona ostateczna. W dniu 2 listopada 2004 r. skarżący skierował do Ministra Sprawiedliwości pismo, w którym zwracał się o "przywrócenie uprawnień kombatanckich". Organ administracji potraktował to pismo jako wniosek o uchylenie własnej decyzji na podstawie art.154 Kpa opierając się na treści art. 235 § 1 Kpa, zgodnie z którym skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Z treści pisma skarżącego nie wynika, iż wnosi on o uchylenie decyzji z dnia [...] na podstawie art.154 Kpa. Analiza tego pisma wskazuje, iż skarżący wnosi o przyznanie mu uprawnień kombatanckich, których został pozbawiony, lecz nie określa czy chodzi mu także o wzruszenie decyzji z [...] Skoro S.D. złożył taki wniosek, to organ administracji winien ustalić, czy i ewentualnie w jaki sposób chce on wzruszyć ostateczną decyzję, czy też domaga się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułów wskazanych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz.950 ze zm. )
W zaistniałej sytuacji skarżący winien zostać poinformowany o przesłankach i możliwościach wzruszenia ostatecznej decyzji, a mianowicie poprzez stwierdzenie jej nieważności, żądanie wznowienia postępowania czy też żądanie jej uchylenia na podstawie art.154 Kpa. S.D. winien również zostać wezwany do wypowiedzenia się, czy chodzi mu o wzruszenie decyzji z dnia [...], a jeżeli tak, to w jaki sposób, czy też nie żąda wzruszenia tej decyzji, a składa jedynie nowy wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy powołanej powyżej ustawy. Organ administracji nie uczynił jednak tego uznając, że S.D. złożył wniosek o uchylenie decyzji na podstawie art.154 Kpa mimo, że nic takiego nie wynika z treści jego pisma z dnia 2 listopada 2004 r. Organ administracji naruszył zatem przepis art. 7 i 9 Kpa i miało to wpływ na prawidłowe zakwalifikowanie pisma skarżącego z dnia 2 listopada 2004 r., prowadzenie właściwego postępowania i wydanie odpowiedniej decyzji.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji