I OSK 1511/07

II SA/Łd 295/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Dnia 26 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2025 roku sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 marca 2025 roku znak: SKO.4115.45.2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi B. R. prowadzącemu Kancelarię P. w Łodzi przy ul. [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, powiększoną o podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. MR
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 marca 2025 r., nr SKO.4115.45.2025 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1283) – dalej: u.p.s.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 13 lutego 2025 r., nr MOPS.5100.613.2025 o odmowie przyznania H.S. zasiłku celowego w miesiącu styczniu 2025 r. na opłatę rachunków za czynsz, wodę, Internet, zakup żywności, biletów MUK, ŁKA i MPK, zakup środków czystości, zakup tonera, papieru do drukarki oraz pokrycie kosztów zakupu okularów.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2024 r. skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie opłat rachunków za czynsz, wodę, Internet, zakup żywności, biletów MUK, ŁKA i MPK, zakup środków czystości, zakup tonera, papieru do drukarki oraz pokrycie kosztów zakupu okularów.
W wyniku rozpatrzenia zgłoszonego żądania, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 13 lutego 2025 r. Prezydent Miasta Zgierza odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ wskazywał na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia podejmowanego w przedmiocie zasiłku celowego, jak i na fakultatywny i uzupełniający charakter tego świadczenia, podkreślając, iż jego wypłata, jak i wysokość uzależniona jest od posiadanych przez organ pomocowy środków finansowych przeznaczonych na ten cel oraz z uwzględnieniem potrzeb wszystkich osób korzystających z pomocy społecznej realizowanej przez organ. Wskazywał nadto na sytuację majątkową i bytową wnioskodawcy wynikającą z zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, w tym na przyznane skarżącemu w styczniu 2025 r. świadczenia z pomocy społecznej w postaci: zasiłku okresowego na utrzymanie w wysokości 505 zł oraz zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 100 zł (decyzje z dnia 14 stycznia 2025 r.), zasiłku celowego na częściowe pokrycie opłaty za energię elektryczną w wysokości 50 zł (decyzja z 20 stycznia 2025 r.), zasiłku celowego na pokrycie części kosztów leków i leczenia w kwocie 100 zł (decyzja z 24 stycznia 2025 r.). Zaznaczył również, że część ze wskazanych we wniosku z dnia [...] grudnia 2024 r. potrzeb skarżącego, takich jak zakup tonera i papieru do drukarki nie należą do wydatków mających na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb.
Kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia H. S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które decyzją z dnia 24 marca 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało na podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia, to jest art. 39 ust. 1 -2 u.p.s., charakter i cel uregulowanego w tym przepisie świadczenia z pomocy społecznej – zasiłku celowego, jak i zasady jego przyznawania. Podkreśliło, iż użyty przez ustawodawcę, w w/w przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że podejmowana w tym zakresie decyzja ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet w przypadku spełnienia przez stronę wnioskującą określonych prawem przesłanek warunkujących przyznanie przedmiotowego świadczenia (kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej oraz istnienie realnej potrzeby bytowej, która może być zaspokojona w wyniku uzyskania zasiłku celowego), organ pomocowy dochowując wymogu należytego uzasadnienia w danej sprawie podejmowanego rozstrzygnięcia, władny jest odmówić jego przyznania, bądź też przyznać je w wysokości, jaką uzna za zasadną. Jednocześnie w przypadku braku wystąpienia ustawowych przesłanek organ pomocowy zobligowany jest do odmownego rozpatrzenia wniosku.
Dalej, przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, iż z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, jak i ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sprawy, w tym z przeprowadzonej w dniu 10 stycznia 2025 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący (lat 59) zamieszkuje samodzielnie w trzypokojowym mieszkaniu z kuchnią łazienką, którego jest właścicielem. Lokal jest wyposażony w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego, wymaga remontu, jest zaniedbany. Z uwagi na powstałe zadłużenie w opłatach wstrzymana została dostawa energii elektrycznej. W chwili obecnej ma zamontowany licznik przedpłatowy. Skarżący nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów, nie jest także zarejestrowany jako osoba bezrobotna w PUP w Z. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy choruje on przewlekle, jest po przebytym zabiegu chirurgii naczyniowej. Cierpi na zapalenie błony śluzowej żołądka, żylaki kończyn dolnych, nadciśnienie tętnicze. Znajduje się pod stałą opieką lekarzy specjalistów, w tym: gastrologa, neurologa, ortopedy, kardiologa. Z uwagi na stan zdrowia musi regularnie przyjmować leki, a także stosować specjalistyczną dietę. W [...] 2023 r. skarżący był uczestnikiem wypadku komunikacyjnego (został potrącony przez samochód), na skutek czego rozpoznano stłuczenie dolnej części grzbietu i miednicy, kolana prawego, biodra prawego i prawej kończyny górnej. Z tytułu powyższego ubezpieczyciel przyznał i wypłacił skarżącemu odszkodowanie w kwocie 500 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego prowadzone jest postępowanie o wypłatę wyższej kwoty. Co do sytuacji rodzinnej skarżącego ustalono, że skarżący jest jedynakiem, a jego rodzice nie żyją. Jest rozwiedziony, posiada dwoje dorosłych dzieci, z którymi z uwagi na konflikty rodzinne na tle majątkowym nie utrzymuje kontaktu. Względem byłej żony posiada wierzytelność pieniężną w kwocie około 80.000 zł, podejmuje środki w celu jej wyegzekwowania.
Z uzasadnienia kwestionowanej odwołaniem decyzji organu I instancji, jak i informacji posiadanych przez organ z urzędu wynika nadto, że skarżący od wielu lat jest stałym beneficjentem pomocy społecznej, pozostającym pod opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Udzielana skarżącemu stała i długotrwała pomoc, obejmuje również wypłacane stronie zasiłki celowe na zaspokojenie różnych niezbędnych potrzeb życiowych, w kwotach nie stanowiących kwot minimalnych. Skarżący był także wielokrotnie informowany przez organ pomocowy, że z uwagi na swój stan zdrowia może podjąć stosowne działania w celu ustalenia stopnia swojej niepełnosprawności, jednakże nie poczynił w tym zakresie jakichkolwiek kroków.
Wobec powyższego, w ocenie Kolegium pomimo, że skarżący niewątpliwie spełnia ustawowe przesłanki przyznania wnioskowanego zasiłku celowego (zarówno dochodową, jak i dotyczącą wystąpienia niezbędnej życiowej potrzeby), dokonane w sprawie okoliczności faktyczne uzasadniają odmowne rozpatrzenie żądania skarżącego, zawartego we wniosku z dnia [...] grudnia 2024 r. Trudno bowiem uznać za akceptowalną sytuację, w której organ pomocy społecznej mający ograniczone środki i obowiązek udzielania pomocy wszystkim osobom spełniającym kryterium dochodowe, będzie wydatkować te środki na stałą pomoc w zaspokojeniu wszystkich oczekiwań i w pełnej wysokości jednej osoby, czego oczekuje skarżący. Organ podkreślił, że świadczenia wypłacane z pomocy społecznej nie mają na celu całkowitego utrzymania i zaspokajania wszystkich potrzeb życiowych osób potrzebujących w pełnej wysokości. Jak wynika bowiem z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie zaś z art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1), natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust.3). Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Pomoc przyznawana na podstawie omawianej ustawy - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, skarżący świadomie, w sposób nieuzasadniony pozostaje bierny w pozyskiwaniu dochodu, który umożliwiłby samodzielne zaspokajanie jego niezbędnych potrzeb życiowych. Istotną w ocenie Kolegium pozostaje również ta okoliczność, że skarżący jest ojcem dwóch dorosłych synów, na których stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny względem ojca, niezależnie od podnoszonego przez stronę braku kontaktu, spowodowanego rodzinnym konfliktem na tle majątkowym. Kolegium zaznaczyło nadto, że ilość osób spełniających warunki ustawowe do uzyskania pomocy ciągle wzrasta, a wiele z tych osób znajduje się w dużo gorszej sytuacji zdrowotnej niż skarżący.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H.S. wnosił o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz przyznanie zasiłku celowego w kwocie pokrywającej koszty zakupu leków i leczenia, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z dnia [...] grudnia 2024 r. Skarżący wnosił nadto o udzielenie pomocy prawnej w całości poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W obszernym uzasadnieniu skargi strona nie przedstawiła jakichkolwiek merytorycznych zarzutów wskazujących na wadliwość podjętego rozstrzygnięcia. Prezentowana argumentacja ograniczała się jedynie do twierdzeń, iż organy obu instancji notorycznie ignorują jego osobę, jak i sytuację wywołaną wypadkiem, odmawiając mu udzielenia pomocy w każdym możliwym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II SPP/Łd 49/25 referendarz sądowy umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie wniosku skarżącego o zwolnienie z kosztów sądowych oraz przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.
Obecny na rozprawie w dniu 26 września 2025 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż związany stanowiskiem skarżącego popiera wniesioną skargę. Wskazał dodatkowo, że w jego ocenie uzasadnienie kwestionowanej skargą decyzji nie spełnia wymogów zasady przekonywania. Wnosił o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi H.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 marca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza z dnia 13 lutego 2025 r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego w miesiącu styczniu 2025 r. na opłatę rachunków za czynsz, wodę, Internet, zakup żywności, biletów MUK, ŁKA i MPK, zakup środków czystości, zakup tonera, papieru do drukarki oraz pokrycie kosztów zakupu okularów.
Podstawę prawną kwestionowanej skargą decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1283) – dalej: u.p.s.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1-4 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Z powyższych przepisów wynika, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących (por. m.in. wyroki NSA: z 23 września 2008 r., I OSK 1511/07; z 5 września 2017 r., I OSK 2031/16; wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., I SA/Wa 2647/21; wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2022 r., II SA/Gl 571/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jedną z ustawowych form pomocy społecznej jest wnioskowany przez skarżącego, uregulowany w art. 39 ust. 1-3 u.p.s., zasiłek celowy, który jak wynika z treści wskazanego przepisu może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Przy czym przez "zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej" rozumie się potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Ciężar ustalenia, w konkretnych uwarunkowaniach danej sprawy, czy wskazywany przez wnioskującego cel świadczenia mieści się w zakresie pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej" leży po stronie organu pomocowego (por. wyroki NSA z 12 września 2025 r., I OSK 2325/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., I OSK 1483/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podnieść także należy, iż użyty przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. zwrot "może być przyznany" wskazuje, iż decyzja administracyjna wydawana na podstawie analizowanego przepisu jest decyzją uznaniową, co skutkuje tym, że przepis ten nie determinuje w sposób jednoznaczny skutku prawnego, lecz pozostawia dokonanie wyboru, co do przyznania świadczenia organowi administracji. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Innymi słowy spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia, w tym także świadczenia w żądanej wysokości. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika bowiem, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej, skoro możliwości finansowe organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Tym samym organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć ponadto na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Przy czym podkreślenia wymaga, że działanie organów w trybie uznania wymaga zawsze dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności konkretnej sprawy, jak również wyczerpującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w przypadku wydania decyzji o odmownej.
Wskazany wyżej uznaniowy charakter decyzji administracyjnej w sprawie zasiłku celowego wpływa również na zakres kontroli jej legalności sprawowanej przez sądy administracyjne, która w stosunku do tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie, co już wcześniej wskazano, ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.
W wyniku przeprowadzenia tak zakreślonej kontroli sądowoadministracyjnej Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podjęte zostały z naruszeniem prawa, w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Wbrew argumentacji skarżącego procedujące w sprawie organy obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.). Wydane w sprawie rozstrzygnięcia oparte zostały o dokonane, w sposób bezsporny ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.) oraz prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.), w tym między innymi o załączoną do akt sprawy aktualizację wywiadu środowiskowego z dnia 10 stycznia 2025 r., w którym wskazano na aktualną sytuacje dochodową i rodzinną skarżącego, jak i jego stan zdrowia. Co istotne, dokonane w powyższym zakresie ustalenia nie są kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Orzekając o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2024 r., organy administracji publicznej skorzystały z przysługującego im uprawnienia w zakresie uznania administracyjnego, ważąc niewątpliwie istotne potrzeby skarżącego, kwalifikującego się do objęcia pomocą społeczną, jak i ograniczone środki finansowe, którymi dysponuje organ pomocowy, i które musi rozdysponować, pomiędzy pozostałe osoby objęte systemem świadczeń z pomocy społecznej, realizowanej przez Prezydenta Miasta Zgierza. Istotnym pozostaje również ta okoliczność, że skarżący od wielu lat jest stałym beneficjentem pomocy społecznej, pozostającym pod opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.. Udzielana skarżącemu stała i długotrwała pomoc, obejmuje również wypłacane stronie zasiłki celowe na zaspokojenie różnych niezbędnych potrzeb życiowych, w kwotach nie stanowiących kwot minimalnych. Jak wynika z akt sprawy, w samym miesiącu styczniu 2025 r. skarżącemu przyznano świadczenia z pomocy społecznej w postaci: zasiłku okresowego na utrzymanie w wysokości 505 zł oraz zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 100 zł (decyzje z dnia 14 stycznia 2025 r.), zasiłku celowego na częściowe pokrycie opłaty za energię elektryczną w wysokości 50 zł (decyzja z 20 stycznia 2025 r.), zasiłku celowego na pokrycie części kosztów leków i leczenia w kwocie 100 zł (decyzja z 24 stycznia 2025 r.). Nie sposób także pominąć tej okoliczności, iż skarżący, pomimo niewątpliwie występujących po jego stronie problemów zdrowotnych, czego Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie kwestionuje, nie legitymuje się formalnie jakimkolwiek orzeczeniem uprawnionego organu, stwierdzającego istnienie przeciwskazań, czy też ograniczeń do podjęcia aktywności zawodowej przez skarżącego. Strona pozostając formalnie osobą w wieku produkcyjnym, świadomie, w sposób nieuzasadniony pozostaje bierny w pozyskiwaniu dochodu, który umożliwiłby samodzielne zaspokajanie jego niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto jak zasadnie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi skarżący ma dwoje dorosłych dzieci, na których pomimo podnoszonego przez stronę konfliktu rodzinnego na tle majątkowym, stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny względem ojca. Aprobata stanowiska skarżącego, który oczekuje pokrycia wszelkich kosztów swojego utrzymania z środków pomocy społecznej, pomimo jego sprzeczności z celem i charakterem tej pomocy, stanowiłoby w ocenie Sądu naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej. Oznaczałoby bowiem przeniesienie na Państwo, a co za tym idzie ogół społeczeństwa, ciężaru sprawowania opieki nad skarżącym, z osób, które pomimo, że są zobowiązane w pierwszej kolejności, do opieki tej się nie poczuwają. Zgodzić należy się także z stanowiskiem organu odwoławczego, że zaniechanie skarżącego polegające na nie występowaniu o niezbędną pomoc w stosunku do dorosłych dzieci, od których pomoc się skarżącemu ustawowo należy, stanowi przejaw braku współpracy z organem pomocowym w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Podkreślenia bowiem wymaga, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei przepis art. 11 ust. 2 wymienia szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Tym samym, wbrew twierdzeniu skarżącego, pomimo odmownego rozpatrzenia jego żądania, wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie przekracza granic uznania administracyjnego, a motywy podjętej tej decyzji przedstawione zostały w uzasadnieniach odpowiadających minimum wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Kwestia odmienności oczekiwań strony w zakresie podjętego rozstrzygnięcia nie uzasadnia także wywiedzionego przez pełnomocnika skarżącego, na rozprawie w dniu 26 września 2025 r., zarzutu naruszenia art. 11 k.p.a., statuującego tzw. "zasadą przekonywania", zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Podkreślenia wymaga, że zasada przekonywania nie wymaga od organów skutecznego przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności, mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2024 r., I GSK 184/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga również, że pomimo negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2024 r., nie został on pominięty przez organ przy podziale środków z pomocy społecznej, gdyż jak wcześniej wskazano, w miesiącu styczniu 2025 r. otrzymał świadczenia z pomocy społecznej na łączną kwotę 755 zł.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił - pkt 1 wyroku. W przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 763) – pkt 2 wyroku.
dc