II SA/Łd 287/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-05-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowyogrzewaniepaliwa stałeCEEBdeklaracjakorektapostępowanie administracyjneweryfikacja wnioskuprawo materialneprawo procesowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego dotyczącego rodzaju używanego paliwa.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego z powodu niezgodności danych w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) z deklaracją wnioskodawcy. Skarżący wskazał w pierwotnej deklaracji drewno jako paliwo, a następnie skorygował ją, dodając węgiel. Organy obu instancji odmówiły przyznania dodatku, opierając się na danych z CEEB z daty 11 sierpnia 2022 r. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego i nie wyjaśniły wątpliwości co do faktycznie używanego paliwa, naruszając tym samym przepisy k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Wójta Gminy Rawa Mazowiecka, które odmawiały skarżącemu prawa do dodatku węglowego. Podstawą odmowy było wskazanie w pierwotnej deklaracji do CEEB drewna jako paliwa stałego, podczas gdy dodatek przysługuje głównie przy ogrzewaniu węglem. Skarżący, osoba w podeszłym wieku, tłumaczył, że pierwotna deklaracja była wynikiem niezrozumienia skomplikowanego formularza, a następnie złożył korektę wskazującą na używanie zarówno węgla, jak i drewna. Organy uznały, że stan z dnia 11 sierpnia 2022 r. jest decydujący i nie uwzględniły korekty. Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego, nie wyjaśniły wątpliwości co do faktycznie używanego paliwa i naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Sąd podkreślił, że weryfikacja wniosku powinna być wszechstronna, a nie ograniczać się do danych z CEEB na konkretną datę, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do faktycznego stanu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa nie jest uzasadniona, jeśli organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego i nie wyjaśniły wątpliwości co do faktycznie używanego paliwa, naruszając przepisy k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie wykazały należytej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego, ograniczając się do danych z CEEB na konkretną datę, zamiast przeprowadzić wszechstronną weryfikację wniosku i wyjaśnić wątpliwości wnioskodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa o dodatku węglowym

Dodatek węglowy przysługuje, gdy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi (węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego), wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r. lub po tym terminie w przypadku pierwszego zgłoszenia.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość stosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek organu do uwzględnienia stanowiska sądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku.

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § 3

Ustawa o dodatku węglowym

Definicja paliw stałych (węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego).

u.d.w. art. 2 § 15

Ustawa o dodatku węglowym

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w CEEB.

u.d.w. art. 2 § 15a

Ustawa o dodatku węglowym

Weryfikacja wniosku o dodatek węglowy ma charakter wszechstronny i nie ogranicza się jedynie do danych z CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

u.w.t.r. art. 27a § 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Dotyczy Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB).

u.w.t.r. art. 27g § 1

Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Dotyczy pierwszego zgłoszenia do CEEB po określonym terminie.

u.u.c.p.g. art. 6m

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Dotyczy deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zbadały wystarczająco stanu faktycznego dotyczącego rodzaju używanego paliwa. Korekta deklaracji do CEEB powinna być uwzględniona, jeśli odzwierciedla stan faktyczny. Naruszenie przepisów k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Brak złożenia deklaracji śmieciowej jako samodzielna podstawa odmowy. Stan z CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r. jest jedynym kryterium przyznania dodatku.

Godne uwagi sformułowania

brak złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co oznacza, że pod adresem wskazanym we wniosku nikt nie zamieszkuje z przepisów u.d.w. nie wynika, aby brak złożenia deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi mogłoby stanowić podstawę do odmowy przyznania omawianego dodatku gdy zgłoszona do CEEB zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. nie odpowiada stanowi faktycznemu lub jest dokonywana wyłącznie w celu nabycia prawa do dodatku (...) świadczenie to nie może być przyznane skarżący będący w podeszłym wieku (79 lat), kierował się własnym rozumieniem skomplikowanego formularza niezasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia była korekta deklaracji dokonana w dniu 8 września 2022 r. organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w powołanym przepisie data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r.

Skład orzekający

Robert Adamczewski

przewodniczący

Michał Zbrojewski

sprawozdawca

Beata Czyżewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o dodatku węglowym w kontekście weryfikacji danych w CEEB, znaczenia korekt deklaracji oraz obowiązku wszechstronnego badania stanu faktycznego przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem węglowym i jego powiązaniem z CEEB, ale zasady interpretacji przepisów i obowiązków organów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przyznawania dodatku węglowego i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe wypełnianie deklaracji oraz jak sądy interpretują przepisy w sytuacjach budzących wątpliwości, zwłaszcza w kontekście wieku i potencjalnego niezrozumienia przepisów przez obywateli.

Dodatek węglowy: Czy błąd w deklaracji CEEB może pozbawić Cię pieniędzy? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 287/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski /sprawozdawca/
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8 par. 1, art. 11, art. 7 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 1, ust. 3 ust. 9, ust. 12 i ust. 15, art. 27g ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lt. a) i lit. c), art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 30 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 roku sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 11 stycznia 2023 r. nr KO.4111.570.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 23 listopada 2022 roku, znak: GOPS.DW.2158.2022. MR
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 stycznia 2023 r., znak: KO.4111.570.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, po rozpatrzeniu odwołania S.W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia 23 listopada 2022 r., znak: GOPS.DW.2158.2022 wydaną na podstawie ar. 2 ust. 15a pkt 1, ust. 16, art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jedn. Dz. U. z. 2022 r. poz. 1692 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.d.w." oraz art. 104 i art. 107 § 1 k.p.a. odmawiającą S.W. prawa do dodatku węglowego.
Organ I instancji odmówił prawa do dodatku węglowego stwierdzając, że skarżący nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi co oznacza, że pod adresem wskazanym we wniosku nikt nie zamieszkuje.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S.W. oświadczając, że mieszka na stałe pod adresem R. [...]
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium po przywołaniu treści art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a u.d.w. oraz art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 438 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.w.t.r." wskazało, że dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jednakże z przepisów u.d.w. nie wynika, aby brak złożenia deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi mogłoby stanowić podstawę do odmowy przyznania omawianego dodatku.
Kolegium stwierdziło jednak, że uchybienie to nie ma wpływu na wynik podjętego rozstrzygnięcia i wyjaśniło, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami deklaracja dotycząca źródeł ciepła powinna zostać złożona co do zasady w terminie do 11 sierpnia 2022 r. Z kolei dodatek węglowy przysługuje w sytuacjach określonych w art. 2 ust. 1 u.d.w., a więc gdy w szczególności głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe.
W dniu 23 maja 2022 r. została złożona deklaracja dotycząca źródeł ciepła i spalania paliw, w której wskazano m.in., że kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno) jest zainstalowany i eksploatowany w budynku położonym w miejscowości R. [...], a w rubryce B03 Rodzaje stosowanych w kotłach paliw stałych wskazano na drewno kawałkowe.
Przytaczając przepisy art. 2 ust. 1 oraz ust. 2 u.d.w. organ stwierdził, że skoro S.W. w deklaracji do CEEB wskazał na drewno kawałkowe jako rodzaj stosowanych paliw stałych, dodatek węglowy nie może być przyznany.
Na wynik podjętego rozstrzygnięcia nie ma znaczenia złożona 8 września 2022 r. korekta deklaracji dotycząca źródeł ciepła, w której wskazano, że rodzajem stosowanych w kotłach paliw stałych jest węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. Zdaniem Kolegium gdy zgłoszona do CEEB zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. nie odpowiada stanowi faktycznemu lub jest dokonywana wyłącznie w celu nabycia prawa do dodatku (np. zmiana kotła gazowego na kocioł na paliwo stałe lub zmiana w CEEB paliwa wykorzystywanego we wpisanym już w CEEB kotle na paliwo stałe np. z drewna na węgiel) świadczenie to nie może być przyznane.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S.W. zaskarżył w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie:
1. art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. 77 § 1 k.p.a. przez niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie poprawności złożonej przez stronę deklaracji o źródłach ciepła i rodzaju spalanego paliwa w celu ustalenia i wyjaśnienia, czy strona wypełniając deklarację nie działała pod wpływem błędu, zważywszy na skomplikowany formularz deklaracji, zawierający techniczne określenia i niejednoznaczne objaśnienia oraz na podeszły wiek skarżącego, a także na fakt dokonania korekty deklaracji w sytuacji, gdy uchybienia proceduralne organów w tym zakresie skutkowały dolegliwym pozbawieniem strony prawa do pomocy finansowej, niezbędnej z uwagi na jej sytuację materialną;
2. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. przez nieinformowanie strony przez organy o okolicznościach faktycznych i prawnych związanych z kwestią zamieszkiwania przez stronę pod adresem wskazanym we wniosku oraz z brakiem deklaracji o wysokości opłat za odpady komunalne dotyczącej nieruchomości wskazanej we wniosku, co zostało podniesione dopiero w uzasadnieniu decyzji organu I instancji;
3. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. przez nieinformowanie strony przez organy obu instancji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz w zgłoszonych żądań, przez co uniemożliwiono stronie skorzystanie z tego uprawnienia;
4. art. 81a § 1 k.p.a. przez przyjęcie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy organy nie podjęły żadnych działań dla wyjaśnienia wątpliwości co do rodzaju paliw faktycznie stosowanych przez stronę, wynikających ze złożonej deklaracji i korekty deklaracji;
5. art. 107 § 1 k.p.a. przez niewskazanie w podstawie prawnej decyzji przepisów mających w sprawie zastosowanie oraz przez uzasadnianie rozstrzygnięcia za pomocą alternatywnych domniemań odnośnie celu złożenia przez stronę korekty deklaracji w/s źródeł ciepła, bez wskazania jakichkolwiek dowodów w tym zakresie;
6. art. 138 § 2 i § 2a k.p.a. przez nieuchylenie decyzji Wójta Gminy R. wydanej z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 k.p.a. oraz opartej na błędnej wykładni przepisów u.d.w.;
7. art. 2 ust. 1 u.d.w. przez jego zastosowanie do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego w zakresie rodzaju źródła ciepła i rodzaju spalanych paliw, co miało wpływ na wydane rozstrzygnięcie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżone decyzji oraz zasądzenie kosztów sądowych postępowania.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że źródłem ciepła w budynku jest wieloletni kocioł centralnego ogrzewania z rusztem przystosowanym do spalania zarówno węgla jak i drewna. W całym okresie użytkowania kotła skarżący wykorzystywał jako paliwo równocześnie węgiel i drewno kawałkowe, łącząc je ze sobą w palenisku pieca w różnych proporcjach, zależnych od pory dnia, pory roku, temperatury powietrza oraz stanu posiadanego zapasu tych paliw. Taki sposób wykorzystania kotła zapewniał uzyskanie najlepszej sprawności cieplnej urządzenia.
Przy wypełnianiu formularza deklaracji dotyczącej źródła ciepła, złożonej w dniu 23 maja 2022 r., skarżący będący w podeszłym wieku (79 lat), kierował się własnym rozumieniem skomplikowanego formularza zawierającego techniczne, niezrozumiałe określenia i niejasne objaśnienia i dlatego nie będąc przekonanym, co oznacza pozycja "węgiel i paliwa węglopochodne" oraz czy wskazywać oba rodzaje używanego równocześnie paliwa, czy tylko jedno z nich - skarżący ograniczył się do zaznaczenia w deklaracji tylko "drewna kawałkowego". W sytuacji, gdy dowiedział się, że od rodzaju paliwa została uzależniona wysokość pomocy finansowej, w dniu 8 września 2022 r. skorygował deklarację dotyczącą źródła ciepła przez uwzględnienie w niej również węgla jako drugiego - poza drewnem - rodzaju paliwa faktycznie używanego do wytwarzania ciepła, aby w ten sposób zapobiec nieuzasadnionemu wykluczeniu z kręgu społeczeństwa objętego pomocą.
W ocenie skarżącego niezasadne jest stanowisko organu odwoławczego, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia była korekta deklaracji dokonana w dniu 8 września 2022 r. Przewidziane prawem korygowanie deklaracji ma na celu dostosowanie stanu ewidencyjnego CEEB do stanu istniejącego. Skarżący składając korektę dokonał wymaganej aktualizacji stanu ewidencyjnego, w którym nie został wskazany węgiel, jako drugie, obok drewna, paliwo faktycznie stosowane przez skarżącego. Zatem korekta anulowała formalny stan ewidencyjny wprowadzony na podstawie deklaracji z dnia 23 maja 2022 r., co oznaczało brak podstaw prawnych i faktycznych do przyjmowania nieistniejącego stanu ewidencyjnego z dnia 11 sierpnia 2022 r. jako kryterium oceny wniosku dotyczącego przyznania dodatku węglowego i podstawa odmowy przyznania dodatku. Gdy skarżący składał w dniu 8 września 2022 r. korektę deklaracji, nie była jeszcze uchwalona nowelizacja u.d.w. w zakresie przepisów art. 2 ust. 1, wprowadzająca zasadę uwzględniania stanu ewidencyjnego na dzień 11 sierpnia 2022 r.
W ocenie skarżącego organ nie wyjaśnił dlaczego i na jakiej podstawie uznał, że zgłoszona do CEEB zmiana deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. nie odpowiada stanowi faktycznemu lub że została dokonana wyłącznie w celu nabycia prawa do dodatku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259) z późn. zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 11 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Gminy R. z dnia 23 listopada 2022 r., odmawiającą skarżącemu prawa do dodatku węglowego.
Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, organ wskazał przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) dalej: u.d.w. Stosownie do art. 2 ust. 1 ww. ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). Jak stanowi art. 2 ust. ust. 9 i 12 u.d.w. wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.).
Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Stąd ustalenie w toku sprawy, że paliwem używanym w gospodarstwie domowym skarżącej jest drewno kawałkowe istotnie wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego.
Co istotne wskazana okoliczność nie została jednoznacznie ustalona w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródle spalania paliw, która została zgłoszona do centralnej ewidencji emisyjności budynków w dniu 23 maja 2022 r. skarżący jako źródło ciepła wskazał kocioł na paliwo stałe zasilany drewnem kawałkowym, tym niemniej w dniu 8 września 2022 r. została złożona nowa deklaracja, w której wskazano jako źródło ciepła kocioł na paliwo stałe zasilany węglem i paliwami węglopochodnymi oraz drewnem kawałkowym. Organ II instancji uznał, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Organ II instancji ustalił w sprawie jedynie okoliczności, które zostały ujawnione w centralnej ewidencji emisyjności budynków we wskazanej w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym w dacie, to jest w dniu 11 sierpnia 2022 r. Mając na uwadze, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżący pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazała, że ogrzewa gospodarstwo domowe kotłem na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym, poczynione przez organ II instancji ustalenie należy uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącego. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej, szczególnie, że w odwołaniu skarżąca wymieniła dwa rodzaje paliw - węgiel i drewno.
Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym W ocenie Sądu, powyższe jednoznacznie ilustruje, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wykładnia art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w powołanym przepisie data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Organ I instancji ustalił jedynie, że skarżący nie złożył deklaracji śmieciowej.
W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono, nowelizacji ustawy o dodatku węglowym z których wprost wynika, że w razie wątpliwości należy przeprowadzić wywiad środowiskowy pozwalający zweryfikować dane zawarte we wniosku.
Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. do czego sprowadzały się ustalenia organu II instancji a organu I instancji do sprawdzenia informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519). Co więcej katalog źródeł i informacji, o którym mowa w powołanych przepisach, a w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącej rodzaju paliwa jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
Należy przy tym podkreślić, że zaprezentowane w niniejszym wyroku stanowisko jest powszechne w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z 28.03.2023 r., III SA/Kr 1958/22, LEX nr 3512378, wyrok WSA w Opolu z 13.04.2023 r., II SA/Op 42/23, LEX nr 3537418, wyrok WSA w Łodzi z 5.04.2023 r., II SA/Łd 1060/22, LEX nr 3522035, wyrok WSA w Poznaniu z 16.03.2023 r., II SA/Po 866/22, LEX nr 3508973, wyrok WSA w Gliwicach z 2.03.2023 r., II SA/Gl 16/23, LEX nr 3512295)
Sąd pragnie zauważyć, że ustawa o dodatku węglowym nie wyłącza stosowania kpa. Kwestionowane skargą rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać bowiem należy że w art. 7 k.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zaś przepis art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje na konieczność nie tylko wyczerpującego zebrania, ale również rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Tylko tak przeprowadzone postępowanie stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 k.p.a. Wskazać nadto trzeba, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W badanej sprawie, zdaniem Sądu, organy niewątpliwie naruszyły wskazane przepisy, a ich naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie sprostały wskazanym w obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organy informacji, że stan ujawniony w deklaracji może różnić się od stanu rzeczywistego.
W tej sytuacji organ I instancji dokona ponownej oceny wniosku Skarżącego i całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, badając czy stan faktyczny sprawy pozwala na przyznanie Skarżącemu wnioskowanego przez niego dodatku węglowego. W ramach ponownie prowadzonego postępowania – w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) - organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżący, zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych i działający osobiście, nie wykazał aby w związku ze sprawą poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).
MR

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI