II SA/Łd 280/25

II SA/Łd 280/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Olejniczak
Robert Adamczewski
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 9 ust. 3, art. 16 pkt 65 lit. f), art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a), art. 270 ust. 11, art. 272 ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2438
§ 8 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (t. j)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 24 lutego 2025 r. znak: PS.ZUT.4701.414.2024.EP dotyczy opłaty: PS.ZUT.4701.7222.OZ.2023.EP w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 24 lutego 2025 r., znak sprawy: PS.ZUT.4701.414.2024.EP, dotyczy opłaty: PS.ZUT.4701.7222.OZ.2023.EP, Dyrektor Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej w skrócie: "organ"), na podstawie art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2, art. 273 ust. 6, art. 272 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.) - dalej w skrócie "P.w.", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej w skrócie "k.p.a."), § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2438 ze zm.) - dalej w skrócie "rozporządzenie") oraz art. 21 § 3 i art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 111) - dalej w skrócie "O.p." w zw. z art. 300 ust. 1 P.w., określił P. Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. (dalej w skrócie "strona skarżąca", "Spółka", "strona") za okres od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. tj. IV kwartału 2023 r., opłatę zmienną w wysokości 2036 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1 (działka o nr ew. [...], obręb ew. [...] - Miasto C. - dalej w skrócie "Działka") do rzeki S. (dalej w skrócie "Rzeka") w km 0+500.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach:
Pismem z 24 czerwca 2024 r. organ poinformował Spółkę o obowiązku składania oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast (art. 552 ust. 2g i 2ha P.w., dalej: "oświadczenia"). Jednocześnie wyznaczył termin do 8 dni, od daty otrzymania powyższego pisma, na złożenie oświadczeń zawierających rzeczywistą ilość odprowadzonych w kwartale wód opadowych lub roztopowych do wód Rzeki wylotem Z1, za okres 2022 - 2024 - w podziale na kwartały. Wskazał, że niewywiązanie się z powyższego obowiązku skutkować będzie ustaleniem przez organ wysokości opłaty zmiennej za poszczególne kwartały - z uwzględnieniem wartości podanych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Wód Polskich z 25 marca 2019 r., które odzwierciedlają ilości średnioroczne odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych (podzielone przez 4 albowiem opłata zmienna ustalana jest za kwartał), zgodnie z art. 552 ust. 2 pkt 2 P.w.
W odpowiedzi Spółka pismem z 4 lipca 2024 r. przesłała oświadczenia za IV kwartał 2022 r. (od 27 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.), I, II, III i IV kwartał 2023 r. oraz I kwartał 2024 r. za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1.
Pismem z 27 sierpnia 2024 r. organ, odwołując się treści art. 298 pkt 1 i art. 272 ust. 5 P.w., wezwał Spółkę do wskazania sposobu obliczeń oraz wartości przyjętych do obliczeń ilości odprowadzonych do wód - wód opadowych lub roztopowych w okresie od 27 grudnia 2022 r. do 31 marca 2024 r. - w rozbiciu na kwartały.
W odpowiedzi z 12 września 2024 r. Spółka podniosła, że do wyliczeń przyjęto dane ujęte w operacie wodnoprawnym. Wyliczenia ilości odprowadzonych do wód - wód opadowych lub roztopowych w poszczególnych kwartałach przedłożonych do organu w oświadczeniach zostały sporządzone w oparciu o dane o wielkości opadów atmosferycznych jakie miały miejsce w danym kwartale, udostępnione przez IMGW dla stacji meteorologicznej w C., oraz stosownie zredukowane rzeczywiste wielkości powierzchni zlewni odnawialnej (określone na podstawie operatu wodnoprawnego). Współczynniki spływu przyjęte dla rozjazdów i torowiska wskazują powierzchnię nieszczelną w związku z czym nie zostały ujęte do wyliczeń. Ilości odprowadzonych wód dla poszczególnych kwartałów, wyliczono jako iloczyn wielkości opadu (dane pozyskane dla poszczególnego kwartału z IMGW) i powierzchni zredukowanej zlewni, która dla ww. mostu wynosi 1658,7 m2. Podsumowując strona wskazała, że wyliczenia dla ilości wód opadowych i roztopowych odprowadzanych wylotem Z1 przyjęto jedynie dla powierzchni szczelnej tj. mostu kolejowego o szczelnej konstrukcji zlokalizowanego w C. nad rzeką S. w km. 231,173 linii kolejowej nr 1 W.- K.
Pismem z 7 listopada 2024 r. organ wezwał Spółkę do złożenia korekt oświadczeń za IV kwartał 2022 r., I, II, III i IV kwartał 2023 r. oraz I kwartał 2024 r., w terminie 8 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania.
W odpowiedzi Spółka w piśmie z 20 listopada 2024 r. podniosła, że informacje zawarte w przesłanych oświadczeniach zostały przygotowane poprawnie, zgodnie z przepisami prawa i nie wymagają korekty.
Informacją z 18 grudnia 2024 r. organ, na podstawie art. 272 ust. 5 i ust. 17 w zw. z art. 552 ust. 2 pkt 2 P.w., § 8 pkt 1 rozporządzenia, ustalił Spółce, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Wód Polskich z 25 marca 2019 r. - za okres IV kwartału 2023 r. opłatę zmienną w wysokości 1295 zł, za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1 (Działka) do wód Rzeki w km 0+500.
W reklamacji z 13 stycznia 2025 r., pełnomocnik Spółki nie zgodził się z wysokością opłaty zmiennej za usługi wodne i przyjętą przez organ w treści informacji ilością wód odprowadzanych do Rzeki z terenów uszczelnionych, tj. z pominięciem danych ujętych w przedłożonym oświadczeniu zgodnie z art. 552 P.w. oraz wyjaśnień przedkładanych w ramach postępowania.
W toku postępowania organ uzupełnił akta sprawy o dokumentację zgromadzoną na potrzeby wydania pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Spółce decyzją z 25 marca 2019 r.
Dnia 17 stycznia 2025 r. Spółka uiściła opłatę określoną w informacji kwartalnej.
Powołaną na wstępie decyzją z 24 lutego 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił Spółce za okres od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. tj. IV kwartału 2023 r., opłatę zmienną w wysokości 2036 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1 do Rzeki.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w sprawie istotą sporu jest zasadność ustalenia opłaty zmiennej w sytuacji, gdy jak twierdzi strona, opłata zmienna powinna uwzględniać ilość odprowadzonych do wód - wód opadowych lub roztopowych z terenów uszczelnionych. Bezsporne jest natomiast, że wykonane zostały i istnieją urządzenia pozwalające na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych oraz czy odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych odbywa się przy pomocy urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych, czy też bez takich urządzeń - jak w omawianej sprawie.
Rozpatrując sprawę organ podkreślił, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z 25 marca 2019 r., znak: PO.RUZ.421.59.4.2019.BS, udzielił Spółce pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1 (Działka) do Rzeki w km 0+500. Powyższa decyzja wydana została na czas oznaczony, tj. do dnia 17 kwietnia 2049 r. W pozwoleniu wodnoprawnym wskazane są ilości wód opadowych lub roztopowych jakie może podmiot odprowadzać tj. Qmax = 0,281 m3/s, Qśr.r = 6908,35 m3/rok, jak również powierzchnia rzeczywista zlewni (F. = 2,4162 ha) oraz powierzchnia zredukowana zlewni (Fzr. = 1,14 ha) z jakiej odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe. Powyższe zostało potwierdzone w operacie wodnoprawnym z 25 lutego 2019 r., na podstawie którego udzielono pozwolenia wodnoprawnego. Jak wynika z operatu (strona 10), zrzut przy moście w km 231.184 po stronie lewego brzegu Rzeki na skarpę nasypu kolejowego (woda po skarpie dopływać będzie do rowu odprowadzającego wodę do Rzeki). Most znajduje się w km 0+500 Rzeki.
Organ podniósł przy tym, że powierzchnia wskazana przez stronę opisana została w operacie wodnoprawnym w dziale: "E. Wyniki obliczeń" jako "Zlewnia cząstkowa nr Most_7". Wskazano tam również, że wylot Z1 obsługuje 4 zlewnie cząstkowe.
6 lutego 2025 r. organ zwrócił się z prośbą do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Nadzoru Wodnego w C. (dalej: "Nadzór WWP") o przeprowadzanie wizji w terenie dotyczącej usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z odwodnienia linii kolejowej nr 1 W. – K. (most, torowisko, rozjazdy) - dalej: Linia nr 1, poprzez wylot "Z1" zlokalizowany na Działce, do wód Rzeki, na którą pozwolenie wodnoprawne uzyskała strona decyzją z 25 marca 2019 r. - w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie określenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych.
7 lutego 2025 r. Nadzór WWP udostępnił organowi zdjęcia z przeprowadzonej wizji w terenie, która potwierdziła, że wody odprowadzane są za pośrednictwem wylotu Z1, wskazanego w pozwoleniu wodnoprawnym z 4 zlewni cząstkowych, jak to zostało wskazane w operacie wodnoprawnym.
Organ wskazał, że bez wątpienia w przypadku odwodnienia szlaku kolejowego najważniejszym aspektem jest przejęcie spływającej wody opadowej lub roztopowej z powierzchni i w możliwie jak najkrótszym czasie odprowadzanie jej poza obszar odwadniany. Urządzenia odwadniające torowiska, stacje kolejowe oraz tereny bezpośrednio sąsiadujące mają za zadanie odprowadzanie spływającej wody w taki sposób, aby nie spowodowała szkód w obrębie torowiska oraz obszarów przyległych.
W opinii organu argumentacja strony stoi w sprzeczności z § 18 pkt 2 ppkt 1 oraz ppkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie z dnia 10 września 1998 r. (Dz. U. nr 151 poz. 987) - dalej w skrócie "rozporządzenie z dnia 10 września 1998 r.". Wobec powyższego dla organu oczywistym jest, że obliczanie ilości wód opadowych lub roztopowych powinno następować w oparciu o całą powierzchnię zredukowaną ujętą w pozwoleniu wodnoprawnym tj. 11400 m2, a nie jak twierdzi strona tylko w oparciu o powierzchnię szczelną. Przywołane przepisy prawa dotyczące warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe jednoznacznie świadczą, iż odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych poprzez zorganizowany system kanalizacji następuje również z takich terenów jak torowiska kolejowe, nasyp czy skarpa.
Organ odnosząc się do prawomocnego wyroku, na który powołała się strona w piśmie z 13 stycznia 2025 r., wskazał, że istotą rozstrzyganego sporu, jest traktowanie rowów trawiastych jako urządzeń do retencjonowania wody przez Spółkę, czego nie podziela tamtejszy organ. Organ przywołał część uzasadnienia wyroku Sądu, w którym wskazuje on, że stanowisko skarżącej, że rowy trawiaste znajdujące się na terenie stanowią urządzenia do retencjonowania wód opadowych, przeczy warunkom technicznym jakie muszą być zachowane na terenie linii kolejowych, gdyż działania na rzecz zwiększenia retencji wodnej, zwiększanie pojemności retencyjnej zlewni, spowolnienia spływu ze zlewni nie może mieć zastosowania na terenie linii kolejowych.
Podkreślono, że wbrew stanowisku strony, art. 272 ust. 5 P.w. nakazuje przy ustalaniu opłaty zmiennej brać pod uwagę wszystkie wody opadowe lub roztopowe, które zostały ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej i za ich pośrednictwem odprowadzone do wód, a nie tylko te z terenów utwardzonych. Istotny jest zatem fakt odprowadzania do odbiornika wybudowanymi przepustami całości wód opadowych i roztopowych, które z natury rzeczy nie pochodzą tylko z pasa drogowego, ale z całkowitej powierzchni zlewni terenu przyległego. Na powyższe organ zwrócił uwagę strony już w wezwaniu z 7 listopada 2024 r.
Analizując dokumenty zgromadzone na potrzeby wydania pozwolenia wodnoprawnego w oparciu, o które ustalono zareklamowaną opłatę zmienną za okres IV kwartału 2023 r., organ wskazał, że na żadnym etapie prowadzonego wówczas postępowania Spółka, nie kwestionowała celu i zakresu korzystania z wód.
W omawianym przypadku opłata zmienna została ustalona zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją z 25 marca 2019 r. - jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (0,75 zł za 1 m3), ilości odprowadzonych wód (1727,08 m3) i czasu (jeden kwartał). Natomiast ilość odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych do wód została obliczona w następujący sposób: podaną w pozwoleniu wodnoprawnym średnią roczną wielkość zrzutu wód opadowych lub roztopowych (Qśr.r = 6908,35 m3/rok) podzielono przez liczbę 4 (ilość kwartałów w roku).
Organ podkreślił, że art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) P.w. przewiduje obowiązek uiszczania opłaty za usługę wodną polegającą na odprowadzaniu do wód - wód opadowych lub roztopowych, a więc co do zasady za taką usługę wodną z jakiej korzysta Spółka, odprowadzając wody opadowe lub roztopowe do wód Rzeki.
Ustosunkowując się do reklamacji organ odwołał się do art. 268 ust. 1 i art. 270 ust. 11 P.w. i wyjaśnił, że opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym albo pozwoleniem zintegrowanym, co oznacza, że podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym albo pozwoleniem zintegrowanym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające. Ustawodawca w art. 270 ust. 11 P.w. zastosował spójnik koniunkcyjny "oraz", który oznacza, że muszą zostać spełnione oba warunki, tym samym w przypadku zaistnienia przesłanki do ustalenia opłaty stałej za usługi wodne ustala się również opłatę zmienną w formie informacji kwartalnej.
Organ podkreślił, iż w analogicznych sprawach jak omawiana w decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił argumentację organu, oddalając skargę skarżącej spółki. Spółka nie wniosła kasacji od wspomnianych wyroków, zatem przyjęła stanowisko Sądu oraz organu zawarte w wydanych decyzjach.
Zdaniem organu, bezpodstawny jest podniesiony przez stronę zarzut niewłaściwego zastosowania § 8 rozporządzenia, ponieważ organ działa w granicach i na podstawie przepisów prawa. Wskazując ponownie na art. 270 ust. 11 P.w. organ uznał, że dokonał prawidłowej interpretacji przepisów Prawa wodnego oraz § 8 rozporządzenia, poprzez szczegółową analizę warunków, które musi spełnić strona w przypadku konieczności ponoszenia opłat zmiennych za usługi wodne w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych do wód, a mianowicie:
1. Wody opadowe i roztopowe są odprowadzane do wód Rzeki (Wylot Z1 - 0+500 km Rzeki);
2. Wody opadowe i roztopowe odprowadzane są z terenów w granicach administracyjnych miasta wylotem Z1, który jest usytuowany na terenie miasta - na Działce.
W operacie wodnoprawnym, jak również w pozwoleniu wodnoprawnym opisano proces odprowadzania wód opadowych i roztopowych do Rzeki i nie budzi wątpliwości, że wody opadowe i roztopowe z odwodnienia torowiska na terenie Stacji C. osobowa - Stacja P. (dalej: Stacja) odprowadzane są istniejącym wylotem tj. bezpośrednio do wód Rzeki.
W ocenie organu, warunkiem zastosowania art. 272 ust. 5 w., który stanowi podstawę materialnoprawną niniejszej decyzji i ustalenia opłaty zmiennej jest odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do wód (rzek, jezior itp.) za pomocą służącego do tego celu otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej. Zobowiązanym natomiast jest właściciel (dysponent) gruntu, z którego wody opadowe są odprowadzane. W ustawie P.w. nie zdefiniowano pojęcia otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej, którym posłużono się w art. 272 ust. 5 P.w. Zatem wykładni tego terminu należy dokonać odwołując się do słownikowego znaczenia użytych pojęć. Powołując się na orzecznictwo i słownik języka polskiego PWN, organ wskazał na definicje "systemu" i "kanalizacji", wskazując że pod pojęciem tym należy zatem rozumieć każdy system urządzeń wodnych umożliwiających odprowadzanie wód opadowych, choć w przypadku rowu melioracyjnego, nie musi to być wyłączna jego funkcja. Urządzenia te służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest stwierdzenie, że zostały one zrealizowane, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód.
Strona powinna ponosić opłaty zmienne za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z odwodnienia torowiska na terenie Stacji, istniejącym wylotem Z1, do wód Rzeki w km 0+500, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją z 25 marca 2019 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, organ nie uznał reklamacji Spółki i stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie wykazało, że wysokość opłaty zmiennej powinna być inna niż ustalona w informacji kwartalnej z 18 grudnia 2024 r. Wniesienie reklamacji, której organ nie zamierza uwzględniać, uruchamia postępowanie administracyjne, które powinno być poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, spełniającego rygory przewidziane w szczególności w art. 7, art. 77 § 1, art. 80, zgodnie z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego, w myśl którego do postępowania przed organami Wód Polskich stosuje się przepisy k.p.a.
Organ stwierdził, że opłata zmienna ustalona w formie informacji kwartalnej z 18 grudnia 2024 r. na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, nie odzwierciedla rzeczywistej ilości odprowadzonych wód opadowych i roztopowych z odwodnienia układu torowego na terenie Stacji ("skarpa nasypu kolejowego, dalej rów i Rzeka - brzeg lewy, przy moście w km 0+500") istniejącym wylotem Z1, do wód Rzeki w km 0+500. Organ informował Spółkę, iż zgodnie z art. 552 ust. 2g P.w. w celu ustalenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 272 ust. 5 P.w., oświadczenia, o których mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2, zawierają ilość odprowadzanych do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, wyrażoną w m3, wraz z informacją o istnieniu urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych i ich pojemności. Zapis dotyczący terenów uszczelnionych ma na celu wskazanie urządzeń do retencjonowania oraz określenia ich pojemności w stosunku do odpływu rocznego, co ma wpływ na jednostkową stawkę opłaty za usługę wodną za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, która składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych. Mając na uwadze powyższe, Spółka jest zobowiązana do składania oświadczeń podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast zgodnie z art. 552 ust. 2a pkt 2 P.w.
Opłata, od której Spółka złożyła reklamację została ustalona na podstawie danych zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym z 25 marca 2019 r. w związku z całkowicie biernym stanowiskiem podmiotu, co do przekazania informacji o rzeczywistej ilości odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych w IV kwartale 2023 r. (w zakresie wielkości powierzchni, z której wody opadowe lub roztopowe są odprowadzane do wód Rzeki). Organ wskazał, że jest świadomy różnego charakteru opłaty stałej za usługi wodne i opłaty zmiennej oraz wynikającej z tego różnicy w metodologii ustalania wysokości tej opłaty.
Do ustalenia opłaty zmiennej za usługi wodne tj. odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, organ wziął pod uwagę powierzchnię zredukowaną zlewni (Fzr. = 1,14 ha), w której są ujęte powierzchnie szczelnie i nieszczelne. Natomiast strona w swoich pismach wielokrotnie podkreślała, że współczynniki spływu przyjęte dla rozjazdów i torowiska wskazują powierzchnię nieszczelną w związku z czym nie zostały ujęte do wyliczeń oraz, że ilości odprowadzonych wód dla poszczególnych kwartałów wyliczono jako iloczyn wielkości opadu (dane pozyskane dla poszczególnego kwartału z IMGW) i powierzchni zredukowanej zlewni, która dla ww. mostu wynosi 1658,7 m2.
Wobec powyższego dla organu oczywistym jest, że obliczanie ilości wód opadowych lub roztopowych powinno następować w oparciu o całą powierzchnię zredukowaną ujętą w pozwoleniu wodnoprawnym tj. 1,14 ha, a nie jak twierdzi strona tylko w oparciu o powierzchnię szczelną, do której nie zalicza np. terenów torowiska kolejowego.
Organ mając na względzie art. 7 k.p.a., określił wysokość opłaty zmiennej za okres od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., tj. IV kwartału 2023 r. w oparciu o rzeczywiste ilości odprowadzonych wód opadowych i roztopowych z odwodnienia torowiska na terenie stacji, istniejącym wylotem Z1, do wód Rzeki w km 0+500. Dalej organ wyjaśniał, że w sprawach opłat za usługi wodne podmioty obowiązane do ich ponoszenia nie składają deklaracji, a wysokość tych opłat ustala się w formie informacji rocznej (w odniesieniu do opłaty stałej na podstawie art. 271 ust. 1 P.w.) oraz w formie informacji kwartalnej (w odniesieniu do opłaty zmiennej na podstawie art. 272 ust. 17 P.w.). Odpowiednie stosowanie art. 21 § 3 O.p. do opłat za usługi wodne wymaga uwzględnienia tej różnicy i przyjęcia, że jeżeli właściwy dyrektor zarządu zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po przeprowadzaniu postępowania wyjaśniającego stwierdzi, iż wysokość opłaty za usługi wodne jest inna niż ustalona w informacji rocznej lub informacji kwartalnej, to obowiązany jest do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za usługi wodne. W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca organ do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za okres od 1 październik 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., tj. IV kwartału 2023 r., która wynosi 2036 zł, za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1 (Działka) do Rzeki w km 0+500.
Zdaniem organu, przeprowadzone postępowanie potwierdziło, że wysokość opłaty należnej za usługi wodne jest inna niż ustalona w informacji z 18 grudnia 2024 r., gdyż do ustalenia spornej opłaty zastosowano inną niż rzeczywista ilość odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych do wód.
Określenia wysokości opłaty zmiennej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 5 P.w. oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia. Opłata zmienna została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (0,75 zł za 1 m3), ilości odprowadzanych wód (2557,02 m3) i czasu (jeden kwartał). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto jednostkową stawkę opłaty za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych. W analizowanej sprawie, brak jest przyrządów pomiarowych, na podstawie których organ ma możliwość powzięcia informacji o ilości odprowadzanych w danym kwartale do wód - wód opadowych lub roztopowych, zatem określenia zakresu korzystania z tej usługi wodnej należy dokonać na podstawie innych, wiarygodnych metod, które doprowadzą organ do prawidłowego oznaczenia zakresu korzystania przez podmiot z tej usługi wodnej. Jedną z metod pozyskania danych o ilości odprowadzanych w danym kwartale do wód - wód opadowych lub roztopowych jest rozwiązanie polegające na posłużeniu się danymi dotyczącymi ilości opadów udostępnionymi przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (dalej: IMGW), który prowadzi pomiary opadów na obszarze całego kraju. Dane przedstawiane przez IMGW stanowią wiarygodne źródło danych i wskazują na rzeczywistą sumę opadów w danym rejonie. Organ określając wysokość opłaty w decyzji posłużył się danymi o miesięcznej sumie opadu dobowego (mm) dla lokalnej stacji meteorologicznej - (350190550), znajdującej się w rejonie zlewni, z której odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe do wód Rzeki. Z publicznie udostępnionych na stronie internetowej IMGW danych wynika, że miesięczna suma opadów w IV kwartale 2023 r. dla miejscowej stacji meteorologicznej wyniosła 238,10 mm, po przeliczeniu 0,2381 m. Zgodnie z danymi zawartymi w operacie wodnoprawnym zredukowana powierzchnia zlewni wynosi Fzred = 1,14 ha, po przeliczeniu Fzred = 11400 m2. Ilość odprowadzanych wód w analizowanym okresie, z terenu objętego pozwoleniem wodnoprawnym, została obliczona jako iloczyn ilości miesięcznej sumy opadów w IV kwartale 2023 r. (0, 2381 m) i powierzchni zredukowanej (11400 m2), co stanowi 2714,34 m3.
Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że w prawidłowy sposób dokonał wykładni przepisów art. 272 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia, tym samym prawidłowo dokonał określenia wysokości opłaty w niniejszej decyzji.
Z zestawienia zapłaconej 17 stycznia 2025 r. opłaty zmiennej w wysokości 1295 zł - z opłatą określoną w decyzji wynika, że do zapłaty pozostaje kwota 741 zł.
W skardze do powyższą decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o jej uchylenie i zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc zarzut naruszenia art. 272 ust. 5 P.w. w zw. z § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu, poprzez przyjęcie jako podstawy ustalenia opłaty zmiennej danych zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym, podczas gdy podstawę określenia opłaty zmiennej stanowi iloczyn, ilości odprowadzonych wód wyrażonej w m3 oraz jednostkowej stawki opłaty z terenów szczelnych, nie zaś powierzchnia zlewni zredukowanej oraz szacowana maksymalna ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód lub do ziemi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 24 lipca 2025 r. pełnomocnicy skarżącej Spółki poparli skargę i argumentację w niej zawartą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd kontrolując w świetle zakreślonych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego, jak oczekuje tego skarżąca Spółka.
Dla dokonania oceny zgodności z prawem poddanej sądowej kontroli decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 9 ust. 3 P.w., gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.
Stosownie do art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) P.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. W myśl art. 270 ust. 11 P.w., opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.
Z przywołanego wyżej art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) P.w. wynika, że ustawodawca rozróżnił dwa typy usługi wodnej, za które pobiera się opłaty:
- odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych, oraz
- odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych ujętych w systemy kanalizacji zbiorczej,
w każdym wypadku wymagając, aby teren, z którego wody opadowe lub roztopowe były odprowadzane, znajdował się w granicach administracyjnych miast. Definiując omawianą usługę wodną ustawodawca nie wprowadził żadnych dodatkowych wymagań czy warunków odnoszących się do terenu, z którego są odprowadzane wody opadowe lub roztopowe. W szczególności nie wprowadził tutaj rozróżnienia na tereny szczelne i nieszczelne, jak tego chce skarżąca Spółka. W świetle literalnej wykładni ww. przepisu opłata dotyczy odprowadzania wód "ujętych (...) w granicach administracyjnych miast".
Z kolei brzmienie art. 270 ust. 11 P.w. nie oznacza zawężenia rodzaju usługi wodnej wskazanej w art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) P.w., a stanowi, że podlega ona opłacie stałej i zmiennej, z tym, że ta ostatnia (opłata zmienna) uzależniona jest od istnienia "urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych". W przekonaniu Sądu, komentowany przepis nie zwalnia z opłaty zmiennej terenów nieszczelnych (np. jak wskazuje skarżąca - terenów torowiska), lecz pozwala jedynie na różnicowanie stawek opłaty zmiennej za przedmiotową usługę w zależności od istnienia określonego urządzenia a także od jego parametrów (pojemności). Nieuprawnione jest wobec tego twierdzenie, że rozważany przepis uzależnia odpłatność omawianej usługi wodnej w postaci opłaty zmiennej od charakteru terenu skąd wody opadowe czy roztopowe są odprowadzane, to jest czy stanowi on teren uszczelniony, czy też nieuszczelniony. Takiego wniosku ferowanego przez skarżącą Spółkę nie sposób wyprowadzić z analizy ww. przepisów, skoro takich rozróżnień nie wprowadza sam ustawodawca (lege non distinguente). Wobec tego zakres przedmiotowej usługi wodnej, podlegający tak opłacie stałej jak i opłacie zmiennej, jest zawsze taki sam, i dla obowiązku ponoszenia rozważanych opłat nie ma znaczenia, czy tereny miejskie skąd wody opadowe i roztopowe są odprowadzane do wód, są uszczelnione czy też są nieuszczelnione.
Do wniosków zbieżnych z powyższym stanowiskiem prowadzi wreszcie brzmienie art. 272 ust. 5 P.w., który to przepis stanowi, materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji. Zgodnie z jego treścią wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. In fine cytowanego przepisu, powtórzono, że przy kalkulacji należy uwzględnić występowanie urządzeń do retencjonowania wody. Użyte w nim określenie "z terenów uszczelnionych" odnosi się nie do rodzaju usługi, która podlega opłacie (ta została wymieniona na początku wypowiedzi normatywnej), ale do charakteru urządzenia, którego istnienie ma wpływ na wysokość opłaty, zwłaszcza, że po sformułowaniu "urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych" dodany jest zapis "oraz ich pojemności", co ewidentnie odnosi się do cechy takiego urządzenia. Ustawodawca wyszedł bowiem ze słusznego założenia, że instalowanie urządzeń retencyjnych jest uzasadnione na terenach uszczelnionych, a więc takich, na których odprowadzania wód opadowych lub roztopowych w sposób naturalny do gruntu jest niemożliwe lub znacząco ograniczone.
Zatem, warunkiem zastosowania art. 272 ust. 5 P.w. i ustalenia opłaty zmiennej jest odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do wód (rzek, jezior, itp. zbiorników) za pomocą służącego do tego celu otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej.
W ustawie Prawo wodne nie zdefiniowano pojęcia otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej, którym posłużono się w art. 272 ust. 5 tejże ustawy. Wobec tego wykładni tego terminu należy dokonać, odwołując się do słownikowego znaczenia użytych pojęć. Według słownika internetowego Języka Polskiego PWN system to m.in. «układ elementów mający określoną strukturę i stanowiący logicznie uporządkowaną całość», ale i także «zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość». Natomiast kanalizacja to m.in. «zespół urządzeń sanitarnych przeznaczonych do odprowadzania ścieków oraz wód opadowych; też: zespół urządzeń do oczyszczania ścieków» czy też «system kanałów burzowych».
Posługując się tymi znaczeniami w odniesieniu do kanalizacji deszczowej można przyjąć, że pod pojęciem tym należy rozumieć zespół wielu urządzeń, system urządzeń wodnych mający określoną strukturę i stanowiący logicznie uporządkowaną całość, które umożliwiają odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód (tutaj do wskazanej wyżej Rzeki).
Za takim rozumieniem kanalizacji deszczowej opowiadały się już, w przeszłości sądy administracyjne, wskazując, że należy posłużyć się w tym przypadku rozumieniem tego terminu wynikającym ze słownikowego znaczenia użytych w nim pojęć czy terminów. Pod pojęciem tym należy zatem rozumieć każdy system urządzeń wodnych umożliwiających odprowadzanie wód opadowych. Urządzenia te służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest stwierdzenie, że zostały one zrealizowane, czy inaczej - że funkcjonują, realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód (vide: wyrok WSA w Opolu z 13 grudnia 2019 r., I SA/Op 414/19 - dostępny podobnie jak i pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (por. M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41).
Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. f) P.w. wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych, uznawane są za urządzenia wodne służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, a stosownie do art. 16 pkt 69 P.w., przez wody opadowe lub roztopowe rozumie się wody będące skutkiem opadów atmosferycznych.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1 (Działka) do Rzeki w km 0+500 za okres od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., tj. IV kwartału 2023 r. W ocenie skarżącej opłata zmienna dotyczy wody opadowej lub roztopowej pochodzącej wyłącznie z powierzchni szczelnej, a ponadto skarżąca kwestionuje stosowanie, przez organ, do obliczeń szacowanych maksymalnych ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód lub ziemi wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Według operatu wodnoprawnego będącego podstawą do wydania przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Wód Polskich pozwolenia wodnoprawnego z 25 marca 2019 r. obszar zrzutu nr Z1 znajduje się przy moście w km 231.184 po stronie brzegu lewego Rzeki, a zrzut miał się odbywać na skarpę nasypu kolejowego (woda po skarpie dopływać miała do rowu odprowadzającego wodę do Rzeki). Most znajduje się w km 0+500 Rzeki. Zrzut nr Z1 obsługuje 4 zlewnie cząstkowe: Most_7, PZ45, PZ_46 i PZ_47. Maksymalny zrzut godzinowy zrzutu nr 1 to Q h=1010,29 / 4 = 252,57 m3/h. Maksymalny zrzut roczny: Powierzchnia zredukowana: P z=1,14 ha. Q max.roczny= H opadu rocznego x Ѱ x F = 0,608 x 0,47 x 24162 = 6908,35 m3. Średni zrzut dobowy: Q średni = Q max. roczny / 365 = 18,93 m3. Zrzut Z1 znajduje się w 231.173 km linii kolejowej.
W odpowiedzi na wniosek Spółki o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego dla inwestycji pn. "Linia kolejowa nr 1, odcinek linii kolejowej od km 229,300 do km 247,500 Stacja, obejmującego: 1. usługi wodne - w zakresie odprowadzenia wód opadowych i roztopowych do rowów odwadniających za pomocą 8 szt. wylotów (Z1, Z2, Z3, Z5, Z6, Z7, Z12, Z13); 2. szczególne korzystanie z wód poprzez wprowadzenie wód zgromadzonych w rowach W9 i W10, do rzeki W. w km 239,839 linii kolejowej za pomocą wylotów Z10 i Z11; 3. wykonanie urządzeń wodnych - 12 szt. wylotów wód opadowych z systemu odwodnienia układu torowego do cieków naturalnych lub rowów odwadniających, korzystanie z wód przez skarżącą odbywa się obecnie na podstawie decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Wód Polskich z 25 marca 2019 r., udzielającej skarżącej spółce pozwolenia wodnoprawnego. W pkt I udzielonego pozwolenia wodnoprawnego Dyrektor Regionalnego Zarządu Wód Polskich zezwolił skarżącej w zakresie wylotu Z1 m.in. na:
- wykonanie urządzeń wodnych - wylotów do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z systemu odwodnienia układu torowego linii kolejowej nr 1, odcinek od km 229,300 do km 247,500 Stacja - do cieków naturalnych lub rowów odwadniających o parametrach technicznych Ø400 Sn8, dł. 10 m, pochylenie 1%, rzędna wylotu: 246,69 m n.p.m. Umocnienie skarp i dna rowu w miejscu wylotu: zabezpieczenie wylotu - kratka ze stali zbrojeniowej. Jako odbiornik wskazano: skarpę nasypu kolejowego, dalej istniejący rów i Rzekę - brzeg lewy, przy moście w km 0+500;
- usługi wodne polegające na odprowadzaniu do urządzeń wodnych - rowów, wód opadowych i roztopowych z systemu odwodnienia układu torowego (odcinek linii kolejowej nr 1 od km 229,300 do km 247,500 Stacja - poprzez projektowane wyloty, na następujących warunkach: skarpa nasypu kolejowego, dalej istniejący rów i Rzeka - brzeg lewy, przy moście w km 0+500; Wielkość zrzutu wód opadowych lub roztopowych określono na Q max s [m3/s] 0,281 i Q śr. r [m3/rok] 6908,35. Powierzchnię rzeczywistą [ha] wskazano na wartość 2,4162 ha natomiast powierzchnię zredukowaną na wartość 1,14 ha.
W uzasadnieniu pozwolenia wodnoprawnego przypomniano, że stosownie do art. 389 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 P.w., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na: usługi wodne, szczególne korzystanie z wód i na wykonanie urządzeń wodnych.
Wskazano nadto, że w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji, inwestor planuje wykonanie urządzeń wodnych tj. 12 wylotów wód opadowych i roztopowych (wyloty rurociągów oraz wyloty rowów) do odprowadzania tych wód z systemu odwodnienia układu torowego (odcinek od km 229,300 do km 247,500 Stacja) do rowów odwadniających i do wód powierzchniowych wskazanej wyżej Rzeki oraz W. W ramach tej decyzji realizowane też będzie, w ramach usług wodnych - odprowadzenie wód opadowych i roztopowych ze szczelnego systemu odwodnienia układu torowego (rurociągi), poprzez 8 projektowanych wylotów do istniejącego systemu odwodnienia układu torowego stanowiącego rowy ziemne.
Ustalono także, że odprowadzane wody opadowe i roztopowe nie pochodzą z zanieczyszczonych powierzchni szczelnych wyszczególnionych w § 21 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1800 ze zm.). W związku z tym w pozwoleniu nie określono dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych wodach opadowych.
W pozwoleniu wodnoprawnym wskazano, że przewidywany zakres inwestycji nie naruszy celów środowiskowych określonych dla wymienionych części wód, a w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód nie występują żadne formy ochrony przyrody.
Powyższe okoliczności zostały przez organ uwzględnione w zaskarżonej decyzji i były podstawą poczynionych przez organ ustaleń, które Sąd ocenia, jako prawidłowe, bo znajdujące oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Skarżąca nie kwestionowała ustaleń wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym i decyzja ta posiada przymiot ostateczności, co wiąże także organ orzekający w przedmiocie spornej opłaty.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza art. 272 ust. 5 P.w. w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Błędna jest przede wszystkim argumentacja skarżącej Spółki, dążąca do wykazania, że opłata zmienna dotyczy wody opadowej lub roztopowej pochodzącej wyłącznie z powierzchni szczelnej. Przeczy temu zresztą wprost cytowany na wstępie rozważań art. 270 ust. 11 P.w. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2021 r., III OSK 4272/21 (dostępny: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), porównanie art. 270 ust. 11 Prawa wodnego z treścią innych jednostek redakcyjnych tego przepisu wskazuje na szczególną specyfikę opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, polegającą na uzależnieniu tej opłaty wyłącznie od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych. Na specyfikę opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej wskazano także w uzasadnieniu projektu Prawa wodnego, gdzie stwierdzono, że przedmiotowa opłata będzie się składać z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (pkt 1.6.4.2. uzasadnienia projektu). Taki sposób sformułowania art. 270 ust. 11 P.w., który odmiennie niż inne jednostki redakcyjne art. 270 P.w., nie zawiera bezpośredniego odniesienia do ilości odprowadzanych wód zdaje się sugerować, że zamiarem racjonalnego ustawodawcy w przypadku tej opłaty zmiennej było uzależnienie jej wysokości wyłącznie od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych. Powyższe znajduje także potwierdzenie w przepisie § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, który różnicuje jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast w zależności od tego czy systemy te są systemami bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych czy też systemami z urządzeniami do retencjonowania wody o określonej pojemności. Przy systemach bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych stawka ta jest najwyższa i wynosi 0,75 zł za 1 m3 na 1 rok (§ 8 pkt 1 rozporządzenia) (por. wyrok WSA w Łodzi z 9 sierpnia 2019 r., II SA/Łd 357/19). W ocenie Sądu literalna wykładnia § 8 rozporządzenia prowadzi do jednoznacznego wniosku, że rozróżnia się stawkę podstawową opłaty zmiennej za ww. usługę wodną, którą przyjmuje się w razie stwierdzenia, że na terenie skąd odprowadzane są wody nie występują "urządzenia do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych" (§ 8 pkt 1 rozporządzenia") bez względu na to, czy teren ten jest uszczelniony, czy też nie oraz preferencyjną, gdy jest występowanie takich urządzeń na terenie uszczelnionym. Przeczy argumentacji skarżącej także wprost brzmienie cytowanego na wstępie rozważań art. 272 ust. 5 P.w., który oprócz wskazania metody wyliczenia opłaty zmiennej i wskazania opisanej już wyżej konieczności uwzględnienia w niej istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych określa, że wpływ na wysokość opłaty zmiennej ma rzeczywista, faktyczna ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych w danym okresie rozliczeniowym (por. wyrok NSA z 19 października 2021 r., III OSK 4061/21), a nie jak chciałaby skarżąca: ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych z powierzchni szczelnych.
W pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym Spółce decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Wód Polskich z 25 marca 2019 r., na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1 (Działka) do wód Rzeki w km 0+500, wskazane są ilości wód opadowych lub roztopowych jakie może podmiot odprowadzać tj. Qmax s = 0,281 m3/s, Qśr.r = 6908,35 m3/rok, jak również powierzchnia rzeczywista zlewni (F. = 2,4162 ha) oraz powierzchnia zredukowana zlewni (Fzr. = 1,14 ha) z jakiej odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe.
W ocenie Sądu, obliczanie ilości wód opadowych lub roztopowych powinno następować w oparciu o całą powierzchnię zredukowaną ujętą w pozwoleniu wodnoprawnym, tj. 11400 m2, a nie jak twierdzi skarżąca tylko w oparciu o powierzchnię szczelną. Zwłaszcza, że powierzchnia zredukowana zlewni to obszar zlewni, z którego wody dopływają do kanalizacji deszczowej, pomniejszony już o współczynnik spływu. Za taką argumentacją przemawiają warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987). Sąd podziela argumentację organu przedstawioną w odpowiedzi na skargę, że stosownie do regulacji tego aktu, zarządca infrastruktury kolejowej winien zapewnić bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego poprzez zapewnienie odpowiedniego odwodnienia linii kolejowych. Zgodnie z § 46 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia urządzenia odcinające lub zmniejszające dopływ wód do odwadnianych budowli i urządzeń kolejowych powinny być skuteczne w zmniejszeniu wilgotności gruntów podtorza i zapewniać dostatecznie szybki spływ wody ze wszystkich punktów warstwy filtracyjnej.
Skarżąca kwestionuje także stosowanie przez organ, do obliczeń opłaty zmiennej szacowanych maksymalnych ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód lub ziemi wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym. Sytuacja taka nie zaistniała na gruncie rozpatrywanej sprawy. Organ nie przyjął bowiem maksymalnych ilości wód, a ilość podaną realnie przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, co wprost zostało stwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy organ miał prawo skorzystać z dopuszczonych prawnie alternatywnych źródeł ujawniających wielkość odprowadzanych wód opadowych i roztopowych, w tym do ustalenia ilości tych wód na podstawie danych dotyczących ilości opadów udostępnionych przez IMGW.
Podsumowując Sąd uznał, że organ prawidłowo przedstawił wielkość powierzchni przyjętą do ustalenia opłaty zmiennej oraz ilość wód opadowych i roztopowych. Prawidłowo również dokonał określenia wysokości opłaty zmiennej w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 5 P.w. oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała, aby w rozpatrywanej sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 272 ust. 5 P.w.
Chybiony okazał się również zarzut naruszenia § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, ponieważ w kontrolowanej sprawie przepis ten nie miał zastosowania. Zgodnie bowiem z § 15 ww. aktu rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2024 r., z wyjątkiem § 10 ust. 3 i 16, które wejdą. w życie z dniem 1 stycznia 2030 r.
Miał natomiast zastosowanie przepis § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (ponieważ opłata zmienna dotyczyła okresu 1 października 2023 r. – 31 grudnia 2023 r.), który jak wskazano wyżej został zastosowany prawidłowo.
Kończąc rozważania podkreślić należy, że zaprezentowane na gruncie rozpatrywanej sprawy stanowisko Sądu jest tożsame ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 czerwca 2025 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 276/25, mocą którego oddalono skargę Spółki na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Sieradzu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 24 lutego 2025 r. określającą Spółce opłatę zmienną za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wylotem Z1 do rzeki S. za okres od 27 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
MR