II SA/Łd 275/24

II SA/Łd 275/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-08-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Michał Zbrojewski /sprawozdawca/
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 119 pkt, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 682
Art. 48, art. 49e pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędzia WSA Jarosław Czerw, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skarg J. G. i J. G. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 19 stycznia 2024 r. nr 12/2024 znak: WOP.7722.192.2023.DM, RPW/6015/2023 w przedmiocie wstrzymania budowy budowli i nakazu udrożnienia dojścia do hydrantu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia 16 listopada 2023 r., nr 60/2023, znak: PINBW.5160.32.2023.AC; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącego J. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącej J. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 19 stycznia 2024 r. nr 12/2024 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi po rozpatrzeniu zażalenia G.W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), powoływanej dalej jako: "k.p.a." w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 682), powoływanej dalej jako: "prawo budowlane" uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z 16 listopada 2023 roku, nr 60/2023, znak: PINBW.5160.32.2023.AC wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego oraz art. 123 k.p.a. o nałożeniu na J.G. i J.G. obowiązku wstrzymania robót budowlanych związanych z budową placu składowego palet na dz. nr [...] obr. [...], gm. B. i przedstawienia: 1) zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3, przy czym do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 w terminie do dnia 29 lutego 2024 r. oraz nakazaniu niezwłocznego udrożnienie dojścia do hydrantu zastawionego paletami w dniu kontroli, w ramach ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń ww. budowy. Organ II instancji wstrzymał J.G. i J.G. budowę budowli - placu składowego palet, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina B. (pkt 2), nakazał niezwłoczne udrożnienie dojścia do hydrantu zastawionego paletami, znajdującego się na działce nr [...], obr. [...], gm. B. (pkt 3) i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację wybudowanego placu składowego palet, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina B. w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu budowlanego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Z akt sprawy wynika, że G.W. poinformowała, że na działce nr [...] prowadzona jest uciążliwa działalność związana z urządzonym składowiskiem palet. 18 kwietnia 2023 roku wpłynął kolejny wniosek G.W. o podjęcie czynności kontrolnych na działce nr [...] ze wskazaniem, że działka nr [...] przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami nieuciążliwymi. Tymczasem na tym terenie jest najprawdopodobniej prowadzona produkcja palet wraz z ich składowiskiem, która stwarza zagrożenie pożarowe.
10 maja 2023 r. organ I instancji przeprowadził oględziny działki nr [...] podczas których stwierdzono utwardzenie działki o wym. [...] m, usytuowane w odległości 10,20-10,70m od krawędzi drogi oraz w odległości 1,30-1,50m od ogrodzenia międzyposesyjnego z dz. nr [...] i [...]. Na utwardzeniu ustawione zostały różnej wielkości rzędy palet, rozstawione w grupach w różnych miejscach utwardzenia. Na utwardzeniu stwierdzono hydrant naziemny usytuowany w odległości 59,70m od zasuwy z obudową i skrzynką na istniejącym wodociągu oraz w odległości 46,50m od ogrodzenia międzyposesyjnego z dz. nr [...] i [...]. W odległości ok. 4,60m od zasuwy znajduje się pokrywa - wyłaz projektowanej komory wodomierzowej - brak możliwości jej oględzin ze względu na pokrycie włazem żeliwnym i brak możliwości otwarcia. Po dokonaniu porównania wykonanego przyłącza hydrantowego ze zgłoszeniem wykonania robót budowlanych znak: AB.6743.600.2018 z 8 października 2018 r. stwierdzono zgodność w zakresie usytuowania w stosunku do istniejącego wodociągu. Brak możliwości oceny usytuowania hydrantu w stosunku do działek sąsiednich - usytuowanie nie zostało określone w przyjętym przez Starostwo Powiatowe w Wieluniu zgłoszeniu. W dniu kontroli stwierdzono brak dostępu do hydrantu - hydrant zastawiony paletami. Oględzin obiektu dokonano w obecności J. G., natomiast G.W. nie została wpuszczona na działkę przez właściciela i oczekiwała na odczytanie protokołu w obrębie działki. J.G. oświadczyła, że utwardzenie działki zostało wykonane w 2019 r., nie pamiętała dokładnie kiedy, a inwestorem utwardzenia są ona wraz J.G. Utwardzenie powstało jako plac składowy palet, urządzeń i maszyn rolniczych związanych z prowadzonym na działce gospodarstwem rolnym i nie posiada żadnych dokumentów dotyczących powstania utwardzenia placu składowego. G.W. oświadczyła, że utwardzenie powstało w 2020 r. Do protokołu dołączono szkic sytuacyjny działki nr [...], projekt zagospodarowania terenu, projekt przyłącza hydrantowego na działce nr [...], dokumentację fotograficzną i zgłoszenie budowy przyłącza hydrantowego na działce nr [...].
Pismem z 5 czerwca 2023 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy placu składowego palet zlokalizowanego na działce nr [...], m. [...], gmina B.. Organ zwrócił się do Gminy B. o przekazanie informacji dotyczących zapisów w planie zagospodarowania przestrzennego obejmujących działkę nr [...] w miejscowości [...], gm. B.. W odpowiedzi Gmina B. wskazała, że zgodnie z uchwałą nr XV/80/03 Rady Gminy B. z 30 grudnia 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. działka ewidencyjna nr [...] obręb [...] położona w terenach: MN/U - tereny zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności z usługami, RP-tereny użytków rolnych, łąk, łęgów, S, GP, L, D, KW- drogi ekspresowe, główne ruchu przyspieszonego lokalne, dojazdowe, komunikacji wewnętrznej, natomiast zgodnie z uchwałą nr XVIII/117/16 Rady Gminy B. z 14 września 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. działka położona w terenach: 101 MN (RM) - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami nieuciążliwymi (w tym istniejącej przed wejściem planu w życie zabudowy zagrodowej), 88 R - tereny rolnicze, 18 KD-D - tereny dróg publicznych klasy drogi dojazdowej.
6 lipca 2023 roku organ wystąpił do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Wieluniu o wydanie dokumentów odnoszących się do działki nr [...] w szczególności szkiców i map geodezyjnych, ortofotomap, zdjęć lotniczych oraz Starostwa Powiatowego w Wieluniu o przekazanie akt wydanych pozwoleń na budowę, zgłoszeń budowy lub robót budowlanych dotyczących budowy placu składowego palet na dz. nr [...]. Starostwo Powiatowe w Wieluniu, wskazało, że w posiadanych rejestrach nie odnotowano zapisu oraz nie odnaleziono akt dotyczących budowy placu składowego na działce nr [...], a Starostwo Powiatowe w Wieluniu, Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej przekazało: kopie z operatu [...] – pomiar sytuacyjno-wysokościowy z geodezyjną inwentaryzacją urządzeń podziemnych (szkic polowy, mapa wykonawcza), kopię z operatu [...] – pomiar sytuacyjno-wysokościowy z geodezyjną inwentaryzacją urządzeń podziemnych (mapa wywiadu), kopię z operatu [...] – inwentaryzacja zatok autobusowych (mapa powykonawcza), kopię z operatu [...] – inwentaryzacja przydomowej oczyszczalni ścieków (szkic polowy, mapa powykonawcza), kopię z operatu [...– pomiar sytuacyjno-wysokościowy (szkic polowy, mapa wywiadu, mapa powykonawcza), kopię mapy zasadniczej skali 1:1000 EwMapa.
Pismami z 8 września i 17 października 2023 r. organ wezwał P.J. - indywidualnego przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "C." i S.J. - indywidualnego przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "P. S.J." do przedłożenia wyjaśnień na piśmie w sprawie zakresu wykorzystywania/używania placu składowego objętego postępowaniem organu na cele prowadzonych działalności gospodarczych.
Pismem z 8 września i 17 października 2023 r. organ wezwał J.G. i J.G. do przedłożenia wyjaśnień na piśmie i dowodów: pozwolenia na budowę placu składowego palet objętego postępowaniem, ewentualnie w innych posiadanych dokumentów dotyczących przedmiotowego obiektu, związanych z jego rozbudową bądź innymi robotami budowlanymi, wiążącej informacji w zakresie inwestora i daty budowy obiektu objętego postępowaniem organu, ewentualnie innych dokumentów związanych z przedmiotowym obiektem zlokalizowanym na dz. nr [...].
17 października 2023 r. organ wystąpił do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej Wieluniu oraz Starostwa Powiatowego w Wieluniu, Wydział Rolnictwa i Ochrony Środowiska, czy przeprowadził postępowanie w sprawie placu składowego palet na działce nr [...] w zakresie zachowania norm związanych z hałasem oraz pyleniem w związku z realizowaną na nieruchomości działalnością oraz zwrócił się ponownie do Gminy B. o przekazanie dokumentów potwierdzających użytkowanie placu składowego palet na dz. nr [...] na potrzeby działalności gospodarczej oraz wskazania daty rozpoczęcia użytkowania obiektu.
W odpowiedzi na ww. wezwania Gmina B. wskazała, że indywidualne dane zawarte w deklaracji i innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są informacją skarbową. Organ może udostępniać te informacje jedynie podmiotom wskazanym w art. 298 i 299 Ordynacji podatkowej. P.J. wskazała, że nie wykorzystuje w żadnym stopniu utwardzenia na części działki o nr ewid. [...]. S.J. wskazał, że okazyjnie korzysta z części utwardzenia wykonanego na działce nr [...] w zakresie prowadzonej działalności. J.G. i J.G. wskazali, że utwardzenie części działki nr [...] powstało w okresie 2019-2020 r. i zostało zrealizowane własnymi środkami i siłami. Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Wieluniu wskazała, że 30 maja 2023 r. funkcjonariusze komendy przeprowadzili czynności kontrolno-rozpoznawcze dotyczące przestrzegania przepisów przeciwpożarowych w następujących obiektach: budynku gospodarczym, hali namiotowej, placu składowym. Kontrolą objęto właścicieli obiektów - J.G. i J.G.. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości z zakresu ochrony przeciwpożarowej tj. braku przedłożenia protokołów z okresowej kontroli instalacji użytkowych, wobec czego wszczęto postępowanie administracyjne z urzędu. W ramach prowadzonego postępowania kontrolowani przedłożyli aktualne protokoły z okresowej kontroli instalacji użytkowych, wobec czego dokonali usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Z uwagi na powyższe Komendant Powiatowy PSP w Wieluniu decyzją nr POZ.52805.3.7.2023 z 25 sierpnia 2023 r. umorzył w całości postępowanie administracyjne w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych. Wydział Rolnictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego w Wieluniu poinformował, że w toku prowadzonego postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia związanego z możliwością przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu LAeq D lub LAeq N dla podmiotów gospodarczych prowadzących działalność gospodarczą na działce oznaczonej nr ewid. [...] w dniu 6 czerwca 2023 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną w wyniku której ustalono, że na ww. działce zarejestrowane są podmioty: C. i P. S.J.. 9 listopada 2023 r. wpłynęło oświadczenie G.W. informujące o wycofaniu wniosku w sprawie skontrolowania możliwości przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na terenie działki nr [...]., wobec czego postępowanie zostało umorzone.
PINB w Wieluniu wydał przywołane na wstępie postanowienie, którym nałożył na J.G. i J.G. obowiązek wstrzymania robót budowlanych związanych z budową placu składowego palet na dz. nr [...], obręb [...], gm. B. oraz przedstawienia zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust.3, przy czym do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2, w terminie do 29 lutego 2024 r. Ponadto nakazano niezwłoczne udrożnienie dojścia do hydrantu zastawianego paletami w dniu kontroli, w ramach ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń ww. budowy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła G.W. zarzucając naruszenie art. 48 prawa budowlanego poprzez zastosowanie nieaktualnego brzmienia przepisu, podczas gdy w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy aktualnie obowiązujące.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania uchylił w całości zaskarżone postanowienie i wstrzymał J.G. i J.G. budowę budowli - placu składowego palet, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina B., nakazał niezwłoczne udrożnienie dojścia do hydrantu zastawionego paletami, znajdującego się na działce nr [...], obr. [...], gm. B. i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację wybudowanego placu składowego palet, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina B. w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu budowlanego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Organ na wstępie stwierdził, że przedmiotem postępowania jest legalność budowy placu składowego palet znajdującego się na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina B.. Na podstawie przeprowadzonych 10 maja 2023 r. oględzin stwierdzono utwardzenie działki nr [...] o wym. [...] m, usytuowane w odległości 10,20-10,70m od krawędzi drogi oraz w odległości 1,30-1,50m od ogrodzenia międzyposesyjnego z dz. nr [...] i [...]. Na utwardzeniu ustawione zostały różnej wielkości rzędy palet rozstawione w grupach w różnych miejscach utwardzenia. Na utwardzeniu stwierdzono hydrant naziemny usytuowany w odległości 59,70m od zasuwy z obudową i skrzynką na istniejącym wodociągu oraz w odległości 46,50m od ogrodzenia międzyposesyjnego z dz. nr [...] i [...]. W odległości ok. 4,60m od zasuwy znajduje się pokrywa - wyłaz projektowanej komory wodomierzowej. Ponadto utwardzony teren jest wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej związanych z produkcją drewnianych palet. Działka nr [...], na której znajduje się sporny obiekt została wskazana jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej P.J. - indywidualnego przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "C." oraz S.J. - indywidualnego przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "P. S.J.". S.J. oświadczył, że okazyjnie korzysta z części utwardzenia wykonanego na działce nr [...] w zakresie prowadzonej działalności. Nadto na fotografiach uwidoczniono, że utwardzony grunt służy do przechowywania na nim palet. Wobec tego, za nieudowodnione należy uznać twierdzenia J. G. i J.G., że utwardzenie powstało jako plac składowy dla urządzeń i maszyn rolniczych związanych z prowadzonym na działce gospodarstwem rolnym.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi podzielił stanowisko organu I instancji, że okoliczności faktyczne (trwałe utwardzenie gruntu, rozmiary obszaru utwardzonego i rzeczywiste jego wykorzystywanie) dają podstawy do uznania, że wykonanie tego utwardzenia stanowi wykonanie budowli w postaci placu składowego. Prawo budowlane nie definiuje tego pojęcia, a posługując się definicją słownikową organ przyjął, że "składować" oznacza składać i przechowywać w warunkach zabezpieczających przed zniszczeniem, obniżeniem wartości, magazynować, przechowywać pewne towary, np. materiały budowlane, węgiel. Jest to zatem teren przystosowany przez odpowiednio przygotowaną nawierzchnię do składowania określonych towarów oraz poruszania się po nim środków transportowych. Utwardzona i ogrodzona przestrzeń, na której znajdują się przede wszystkim palety jest w istocie placem składowym. Plac składowy stanowi niewątpliwie obiekt budowlany, wzniesiony (wybudowany) dla określonych celów użytkowych, z użyciem wyrobów budowlanych. Nadto załącznik do ustawy Prawo budowlane wymienia place składowe jako należące do XXII kategorii obiektów budowlanych. Wybudowanie placu składowego to coś więcej niż utwardzenie terenu działki budowlanej, ponieważ polega na wzniesieniu nowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 prawa budowlanego i nie ogranicza się wyłącznie do nadania nowych cech (właściwości) gruntu, który został utwardzony.
Organ przywołując treść art. 28 prawa budowlanego stwierdził, wykonanie ww. obiektu wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, jednakże z pisma Starostwa Powiatowego w Wieluniu wynika, że nie zostało odnalezione, a inwestorzy nie przedłożyli żadnych dokumentów świadczących o legalności powstałej budowli, co oznacza, że plac składowy palet na działce nr [...] stanowi samowolę budowlaną.
W ocenie organu Il instancji, przeprowadzone postępowanie dowodowe nie budzi zastrzeżeń, a stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w zakresie popełnionej samowoli budowlanej. Organ uwzględnił jednakże zarzut dotyczący zastosowania przepisu art. 48 prawa budowlanego w brzmieniu nieobowiązującym. Organ wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 48 prawa budowlanego w brzemieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. Mocą art. 1 pkt 31 ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020, pkt 471) zmianie uległ art. 48 prawa budowlanego. Organ I instancji błędnie stoi na stanowisku, że skoro budowa spornego placu składowego została zakończona przed 19 września 2020 r., na co wskazują oświadczenia stron postępowania i pozyskana dokumentacja geodezyjna ze Starostwa Powiatowego w Wieluniu, to w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie popełnienia samowoli budowlanej. Regulacja intertemporalna zawarta w art. 25 ustawy nowelizującej nakazuje stosować dotychczasowe przepisy prawa budowlanego do toczących się spraw administracyjnych - wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Data popełnionej samowoli budowlanej ma charakter irrelewantny. W sprawie postępowanie administracyjne zostało formalnie wszczęte 5 czerwca 2023 r., natomiast pierwsza czynność z zakresu postępowania wyjaśniającego została podjęta 10 maja 2023 r., zatem w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy aktualnie obowiązujące, tj. ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. 2023, poz. 682).
ŁWINB w Łodzi podkreślił, że organ I instancji ustalając stan faktyczny sprawy zebrał, a następnie rozpatrzył cały materiał dowodowy (wykazał zaistnienie samowoli budowlanej stanowiącej podstawę wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy), zatem uchylenie postanowienia prowadziłoby jedynie do konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy, przy czym rozpatrzenie to sprowadzałoby się do mechanicznego powielenia uzasadnienia wcześniejszego postanowienia organu I instancji w zakresie zastosowania tego samego przepisu w brzmieniu aktualnie obowiązującym. Co istotne nie sposób uznać, że wstrzymanie budowy w oparciu o nowe przepisy byłoby korzystniejsze dla inwestorów.
Skargi na ww. decyzję w całości wnieśli J.G. i J.G. zarzucając naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez:
a. arbitralną, niewszechstronną i dowolną ocenę materiału dowodowego i w konsekwencji uznanie, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu zostało wydane w sposób niewłaściwy i jako takie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego;
b. brak rozważenia i wzięcia pod uwagę słusznego interesu strony przy wydawaniu decyzji;
2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności, które legły u podstaw wydanej decyzji, a w szczególności niepodjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz brak rozpatrzenia całości zebranego materiału dowodowego.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skarżący stwierdzili, że uwadze organu uszło, że wykonane utwardzenie części działki z istoty utwardzenia nie stanowi obiektu budowlanego i nie ma na to wpływu wymiary wykonanego utwardzenia ani materiał z jakiego zostało wykonane. Organ nie wziął pod uwagę złożonych oświadczeń o tym, że brak było zamiaru przy powstaniu utwardzenia do wykorzystywania jego jako placu składowego i jako takie nie jest tak wykorzystywane, a jedynie okazjonalnie składowane są na nim maszyny oraz elementy drewniane związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Organ II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego opierając się w całości na zgromadzonym materiale dokonując w tym zakresie dowolnej jego oceny i kwalifikacji. Zdaniem skarżących przy wydaniu rozstrzygnięcia powinno się przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe co przekłada się na nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego. W ich ocenie organ II instancji powinien uchylić zaskarżone postanowienie i skierować sprawę do ponownego rozpoznania celem przeanalizowania zebranego materiału dowodowego ew. jego uzupełnienia.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie z 12 lipca 2024 r. wniesionym w sprawie sygn. akt II SA/Łd 276/24 uczestnik postępowania G.W. wniosła o oddalenie skargi oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. pisma WIOŚ w Łodzi z 24 listopada 2023 r. na okoliczność ustalenia, że stan faktyczny podawany przez skarżących rozmija się z prawdą, bowiem na terenie działki, której dotyczy postępowanie jest prowadzona działalność gospodarcza.
Uczestnik postępowania stwierdziła, że dla ustalenia istotnych okoliczności sprawy nie ma znaczenia oświadczenie właściciela nieruchomości o braku zamiaru wykorzystania placu jako składowy, a istotnym jest faktyczne jego wykorzystywanie. Ponadto rozmiar placu ma bardzo duże znaczenie w zakresie możliwości kwalifikacji obiektu jako placu składowego, z którym niewątpliwie mamy do czynienia o czym świadczy jego rozmiar, sposób utwardzenia i realne wykorzystanie w celach składowych. Na placu stale składowane są europalety, co jest bezpośrednio powiązane z prowadzoną wbrew przepisom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działalnością gospodarczą. Nakaz udrożnienia dojścia do hydrantu został wydany właśnie z uwagi na fakt, że jest on zastawiony stosami europalet. Twierdzenia skarżących zupełnie rozmijają się ze stanem faktycznym, który został przez organy ustalony prawidłowo.
W piśmie z 4 sierpnia 2024 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze dodając, że Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi nie wziął pod uwagę istotnego dla wydanego rozstrzygnięcia faktu, że realizowane jest zamierzenie budowlane na podstawie ostatecznej decyzji nr 622/2023 Starosty Wieluńskiego z 14 grudnia 2023 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] obręb [...] Gmina B. wraz z zawiadomieniem z 22 stycznia 2024 r. o rozpoczęciu robót objętych decyzją o pozwoleniu na budowę nr 622/2023 z 14 grudnia 2023 r. Inwestycja w postaci budowy budynku gospodarczego, której inwestorem jest S.J. jest realizowana na tej samej działce na której zgodnie z twierdzeniem organu zlokalizowana jest budowla - plac składowy. Zgodnie z projektem budowlanym, na podstawie którego realizowana jest inwestycja polegająca na budowie budynku gospodarczego, dwa stanowiska postojowe dla pojazdów o wymiarach 5.00 x 5.00 m. zostały wyznaczone w obrębie działki o nr ewid. [...] tj. bezpośrednio na wskazanej przez organ budowli - placu składowym palet. W związku z zaskarżonym postanowieniem stało się niemożliwym do ukończenia i oddania do użytkowania przez inwestora, inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego. Jednocześnie należy wskazać, że organy posiadają wiedzę w zakresie ww. decyzji.
Zakres realizacji inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego w części fizycznie nakłada się na obiekt budowlany (miejsca postojowe) plac składowy palet. Zaskarżone postanowienie uniemożliwia zrealizowanie zamierzenia inwestycyjnego realizowanego na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie skarżącej konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem wydanej decyzji nr 622/2023 z 14 grudnia 2023 r. o pozwoleniu na budowę obiektu gospodarczego w szczególności zakresu realizacji inwestycji objętej projektem na budowę z uwzględnieniem rzeczywistych wymiarów budowli - placu składowego w odniesieniu do realizowanej budowy budynku gospodarczego co pozwoli precyzyjnie określić rzeczywiste wymiary budowli – placu składowego z jednoczesnym uwzględnieniem obszaru na którym realizowane jest zamierzenie objęte decyzją o pozwoleniu na budowę.
W niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2024r., Sąd na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączył sprawę o sygn. akt II SA/Łd 275/24 ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 276/24 w celu ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz postanowił prowadzić dalej sprawę pod sygn. akt II SA/Łd 275/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skargi należało uwzględnić, ale z innych przyczyn niż wskazane przez strony skarżące w ich zarzutach.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo budowlane] dotyczące postępowania legalizacyjnego. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
2. Jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne:
1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz
2) usunięcie stanu zagrożenia.
3. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
4. Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie.
5. Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że obecne brzmienie przepisu art. 48 ustawy – Prawo budowlane nadane zostało ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Na skutek powyższych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej zostaje rozpoczęte wydaniem postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane). W postanowieniu tym organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3 ustawy – Prawo budowlane). Jeżeli w dalszym postępowaniu wniosek taki nie zostanie złożony obowiązkiem organ nadzoru budowlanego jest wydanie nakazu rozbiórki (art. 49e pkt 1 powoływanej ustawy), natomiast złożenie wniosku wdraża procedurę legalizacyjną.
W analizowanej sprawie postanowieniem z 16 listopada 2023 r. wydanym na postawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy – Prawo budowlane z przed przytoczonej nowelizacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu nakazał wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie placu składowego palet, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina B. oraz, nakazał niezwłoczne udrożnienie dojścia do hydrantu zastawionego paletami, znajdującego się na działce nr [...], obr. [...], gm. B. i nie poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację wybudowanego placu składowego palet. Jednocześnie w postanowieniu tym organ nie pouczył strony o możliwości złożenia w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia wniosku o legalizację wybudowanego obiektu ani o zasadach legalizacji obiektu budowlanego, gdyż swoje rozstrzygnięcie opierał na nie obowiązujących przepisach. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 19 stycznia 2024 r. po rozpatrzeniu zażalenia, uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu wstrzymał J.G. i J.G. budowę budowli - placu składowego palet, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina B. (pkt 2), nakazał niezwłoczne udrożnienie dojścia do hydrantu zastawionego paletami, znajdującego się na działce nr [...], obr. [...], gm. B. (pkt 3) i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację wybudowanego placu składowego palet, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina B. w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu budowlanego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Nie mniej powyższe działanie organu II instancji naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania. Istotą dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga więc nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy.
Zauważyć należy, iż rolą organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane jest prawidłowe określenie kwalifikacji prawnej obiektu, którego dotyczy legalizacja, okoliczność ta przesądza bowiem o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. W sytuacji w której organ I instancji nie wypowiedział się na temat możliwości legalizacji obiektu budowlanego i nie pouczył strony o możliwości legalizacji to organ II instancji nie mógł tego błędu naprawić w postępowaniu odwoławczym. Zdaniem składu orzekającego istotną okolicznością sprawy jest poinformowanie skarżących o możliwości legalizacji obiektu budowlanego, jej kosztach oraz zasadach. Na marginesie należy zauważyć, że organ II instancji także nie wypełnił prawidłowo dyspozycji normy art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane gdyż odesłanie do art. 59f ustawy nie jest informacją o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Przywołane przez organ II instancji orzeczenia w treści uzasadnienia dotyczą sytuacji w której do zmiany przepisów dochodzi w okresie między instancyjnym ale nie w sytuacji gdy organ I instancji błędnie wydał postanowienie na podstawie nie obowiązujących przepisów a organ II instancji uchylił to postanowienie i wydał je na podstawie obowiązujących przepisów.
W związku z powyższymi błędami organów administracji Sąd nie odnosił się do zarzutów skarg, gdyż na tym etapie sprawy byłoby to przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.