II SA/Łd 271/23

II SA/Łd 271/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 94/24 - Wyrok NSA z 2025-01-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 30 ust. 2 pkt 1 i ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 106 § 3, art. 135,  art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c), art. 153, art. 170, art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 18 października 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Beata Czyżewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2023 roku sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 16 grudnia 2022 r. znak: SKO.4141.540.22 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrany i zobowiązania do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Wielunia z dnia 28 października 2022 r. znak: MGOPS-SRŚR.5621.2338/A1/09.1097.2022.SR; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu solidarnie na rzecz skarżącego R. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał
Uzasadnienie
Decyzją z 16 grudnia 2022 r., nr SKO.4141.540.22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) – powoływanej jako u.ś.r. – uchyliło w całości decyzję Burmistrza Wielunia z 28 października 2022 r., znak: MGOPS-SRŚR.5621.2338/A1/09.1097.2022.SR i orzekło:
1) w zakresie uznania za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. - umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji;
2) uznało za nienależnie pobrany przez R.M. zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 listopada 2021 r. w łącznej wysokości 18319,04 zł;
3) zobowiązało R.M. do zwrotu określonej w pkt 2 należności głównej w łącznej wysokości 18319,04 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie obliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty.
W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że decyzją z 28 października 2022 r., działający z upoważnienia Burmistrza Wielunia Kierownik Samodzielnego Referatu Świadczeń Rodzinnych w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Wieluniu uznał za nienależnie pobrane przez R.M. i przypisał do zwrotu zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1 listopada 2012 r. do 30 listopada 2021 r. w łącznej wysokości 18625,04 zł plus odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego pod dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.
Jak wynikało z uzasadnienia ww. decyzji organ I instancji uznał, że R.M. w okresie od 15 października 2012 r. do 14 grudnia 2021 r. nie zamieszkiwał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lecz na terenie Wielkiej Brytanii. W sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powyższe, w ocenie organu I instancji, uprawniało do stwierdzenia, że zasiłek pielęgnacyjny R.M. nie przysługuje, bowiem zgodnie z art. 1 ust. 3 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny nie przysługiwał w okresie zamieszkiwania na pobyt stały w Wielkiej Brytanii. R.M. został prawidłowo pouczony o konieczności poinformowania podmiotu wypłacającego zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia, czego nie uczynił. Z uwagi na to, świadczenia wypłacone za okres wskazany w sentencji są świadczeniami nienależnie pobranymi i jako takie podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik R.M., zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i prawa materialnego mającego wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj.:
1. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego dla ustalenia okoliczności czy skarżący miał świadomość nienależności pobranych świadczeń oraz czy skarżący został skutecznie pouczony o okolicznościach w jakich nie powinien pobierać świadczeń, co stanowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na braku ustaleń faktycznych w zakresie świadomości skarżącego co do nienależności świadczeń;
2. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającego na uznaniu, że skarżący nienależnie pobrał świadczenia rodzinne za okres od 1 listopada 2012 r. do 30 listopada 2021 r., podczas gdy za okres zamieszkiwania w Polsce świadczenia były należnie pobrane, co skutkowało błędnym zastosowaniem art. 32 ust. 2 u.ś.r. i w konsekwencji wydaniem zaskarżonej decyzji;
3. art. 30 ust. 2 pkt 1-5 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji o nienależności pobranych świadczeń i nakazaniu ich zwrotu, w sytuacji gdy sprawa o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego nie została jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, albowiem została złożona skarga do WSA, stąd decyzja jest przedwczesna;
4. art. 30 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w sytuacji gdy nieprawomocna decyzja została skarżącemu dostarczona po dniu 1 listopada 2022 r., stąd okres 10 lat w odniesieniu do roszczeń nienależnie pobranych za okres listopad 2012 już upłynął.
W związku z powyższym wniesiono o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego w celu ustalenia, czy skarżący miał świadomość o nienależności pobranych świadczeń, pouczeniu o okolicznościach, w jakich świadczenia będą nienależne, okresów, w jakich przebywał w Polsce i w Wielkiej Brytanii. Wniesiono także o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Następnie organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wieluniu z 1 września 2009 r., znak: PZON 8211/992/2009, R.M. został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a jako datę ustalonego stopnia niepełnosprawności wskazano 29 czerwca 2007 r. Uznano jednocześnie, że w przypadku R.M. niepełnosprawność istnieje od 3 roku życia. Orzeczenie to zostało wydane zostało na stałe.
Powyższe stanowiło podstawę do przyznania R.M. decyzją z 8 września 2009 r., Nr OPS.SRŚR.8182.2338/A1/09/2583/09, zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 września 2009 r. na stałe, zmienioną w zakresie wysokości świadczenia 8 listopada 2018 r., decyzją Nr OPS-SRŚR.513.2338/A1/09.2583.2018.
W dniu 10 września 2021 r. w oświadczeniu dla potrzeb ustalenia ustawodawstwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych i świadczeń wychowawczych K.M. - żona R.M. - wskazała, że od 12 października 2012 r. do 5 maja 2021 r. jej mąż był zatrudniony w Wielkiej Brytanii, przebywa nadal w Szkocji, obecnie nie pracuje i jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Oświadczyła także, że ona wyjechała do Szkocji 10 listopada 2013 r. a do Polski wróciła 15 lipca 2020 r.
W dniu 10 stycznia 2022 r. organ pierwszej instancji uzyskał informację, że R.M. zamieszkuje na terenie Wielkiej Brytanii, gdzie był aktywny zawodowo od 15 października 2012 r., obecnie zaś jest bezrobotny.
W tym samym dniu do M-GOPS w Wieluniu wpłynęło pismo z Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi z którego wynika, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji świadczeń.
W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie K.M. z 15 marca 2022 r. złożone pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, z którego wynika, że w 14 grudnia 2021 r. jej mąż – R.M. wrócił do Polski z zamiarem stałego zamieszkania. Z zawiadomienia Wojewody Łódzkiego z 21 marca 2022 r., Nr RPS-VI.9471.544.2021/000456/22, wynika natomiast, że na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, iż R.M. zamieszkiwał i był zatrudniony na terenie Wielkiej Brytanii od 15 października 2012 r. do 14 grudnia 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji przesłane zostało 23 maja 2022 r. oświadczenie R.M., w którym wskazał on, że 15 października 2012 r. wyjechał on na stałe do Wielkiej Brytanii w celu leczenia oraz utrzymania rodziny. Wymienił firmy, w których był tam zatrudniony oraz okresy przebywania w Polsce, które określił jako "urlop wypoczynkowy". Dodał, że na stałe powrócił do kraju 14 grudnia 2021 r. Powyższe oświadczenie uzupełnił 7 czerwca 2022 r. wskazując, że jego żona przebywała u niego na pobycie stałym w okresie od 10 listopada 2013 r. do 15 lipca 2020 r. i w tym czasie również jeździła do Polski na urlop wypoczynkowy. Dookreślił, że okresy pobytu na urlopie wypoczynkowych od lutego 2013 r. do czerwca 2021 r. wykorzystywał na leczenie oraz wizyty rodzinne. Z akt sprawy wynika też, że drugie dziecko małżonków urodziło się 20 marca 2018 r. w Edynburgu. Pod obecnym adresem, tj. W., ul. [...], strona wraz z dziećmi zameldowana jest od 9 sierpnia 2019 r. R.M. podjął 24 stycznia 2022 r. zatrudnienie w [...] S.A. w W.
Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji, wbrew zarzutom odwołania, przeprowadził postępowanie w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przy wydawaniu rozstrzygnięcia nie naruszając przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i mógł stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a argumenty wysunięte przez organ pierwszej instancji są racjonalne i zbieżne z jego treścią.
Dalej organ II instancji zauważył, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", należy wiec odwołać się w tym zakresie do przepisów prawa cywilnego. Miejscem zamieszania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc miejscowość, w której osoba faktycznie przebywa z wewnętrznym zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Należy wyraźnie podkreślić, że samo zameldowanie nie przesądza o miejscu zamieszkania. Z zameldowaniem nie jest bowiem związane domniemanie, że określa ono miejsce zamieszkania (por.: wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 212/05, CBOSA; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 985/10, CBOSA, S. Dmowski (w:) S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 116). W wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt III AUa 1529/11, LEX nr 1356469, podkreślono, że "przez pojęcie «zamiar stałego pobytu» należy rozumieć nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby". Tymczasowa zmiana miejsca pobytu pozostaje generalnie bez wpływu na miejsce zamieszkania osoby fizycznej. Zgodnie z art. 28 k.c. można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Nie oznacza ono dokładnego adresu, chodzi tu wyłącznie o miejscowość, w której dana osoba przebywa. Miejsce zamieszkania nie musi być tożsame z administracyjnoprawną kategorią zameldowania, niewątpliwie jednak zameldowanie stanowi jedną z przesłanek wyciągnięcia wniosku, że dana miejscowość jest miejscem zamieszkania określonej osoby. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej i stanowi jej centrum życiowe (por. postanowienie NSA z 30 marca 2006 r., sygn. akt I OW 265/05, Lex nr 198360; wyrok WSA w Gliwicach z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/G1466/19; CBOSA).
Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, że dla ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego konieczne było ustalenie, gdzie strona faktycznie przebywała oraz, czy jednocześnie okoliczności zewnętrzne (kryteria zobiektywizowane) potwierdzały, że przebywał tam z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie zastrzega się przy tym, że element odnoszący się do faktycznego przebywania nie oznacza stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. Wskazuje się bowiem, że przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje bowiem przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie więc miało to czy ów wyjazd nosi znamiona wyjazdu stałego czy też tymczasowego. Nie w każdym bowiem wypadku wyjazdu za granicę i dłuższego nawet tam pobytu zmienia się ze skutkiem prawnym miejsce zamieszkania (zob. np. wyrok NSA z 21 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4311/18, LEX nr 3240082; wyrok NSA z 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1527/17, CBOSA; wyrok WSA w Białymstoku z 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 268/21, LEX nr 3177396; postanowienie Sądu Najwyższego z 15 lipca 1978 r., sygn. akt IV CR 242/78, LEX nr 2334).
Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji na podstawie zebranych dowodów ustalił, że miejscem zamieszkania skarżącego według zaprezentowanego wyżej rozumienia nie była Rzeczpospolita Polska, lecz Wielka Brytania. Potwierdzają to, w ocenie Kolegium zarówno pisma Wojewody Łódzkiego, jak i oświadczenia R.M. i jego żony. Przebywanie w analizowanym okresie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nawet w dłuższych, kilkutygodniowych okresach czasu, określonych jako "urlop wypoczynkowy" wykorzystywany na cele lecznicze i wizyty rodzinne, wskazuje niewątpliwe na to, że swoje centrum życiowe strona złożyła, w Wielkiej Brytanii. Samo zameldowanie na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 77/20, LEX nr 2974089; por. także: wyrok NSA z 12 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2386/13, CBOSA).
Organ II instancji stwierdził, że skarżący nie spełniał zatem przesłanki zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym wyżej okresie i dlatego organ pierwszej instancji miał podstawę i prawną i faktyczną do odmowy przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego. Oceny tej nie mogą zmienić wskazywane przez skarżącego przerwy w pobycie za granicą, a także wyrażone w odwołaniu wątpliwości, czy po powrocie jego żony wraz z dziećmi do Polski miał on nadal charakter stałego pobytu. Ustalone okoliczności faktyczne wskazywały, że skarżący przeniósł centrum swoich spraw życiowych do Wielkiej Brytanii, a w Polsce pozostał jego dom rodzinny.
Zdaniem Kolegium sytuacja ta uległa zmianie dopiero 14 grudnia 2021 r., kiedy to, zgodnie z oświadczeniem, powrócił na stałe do Polski. Odzwierciedlenie powyższego znalazło wyraz w decyzji z 25 sierpnia 2022 r., znak: MGOPS-SRŚR.5220.2338/A1/09.770.2022.SR, działającego z upoważnienia Burmistrza Wielunia Kierownika Samodzielnego Referatu Świadczeń Rodzinnych w Wieluniu w MGOPS w Wieluniu, który zmienił decyzję własną z 8 września 2009 r., Nr OPS.SRŚR.8182.2338/A1/09/2583/09, przyznającą R.M. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 września 2009 r. na stałe, w ten sposób, że przyznał R.M. zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1 września 2009 r. do 31 października 2012 r. w kwocie 153,00 zł miesięcznie oraz od 1 grudnia 2021 r. na czas nieokreślony w kwocie 215,84 zł miesięcznie (pkt 1 decyzji). Jednocześnie odmówił stronie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 listopada 2012 r. do dnia 30 listopada 2021 r. (pkt 2 decyzji). Powyższa decyzja została utrzymana w mocy (decyzja SKO w Łodzi z 4 października 2022 r., znak: SKO.4141.469.22) i jest ostateczna.
Organ odwoławczy stwierdził, że R.M. został w sposób prawidłowy pouczony o warunkach uprawniających do zasiłku pielęgnacyjnego, w tym o konieczności niezwłocznego powiadomienia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia i jednocześnie zobowiązał się niezwłocznie powiadomić organ realizujący świadczenia rodzinne o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń (wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z 9 września 2009 r.; decyzja z 8 września 2009 r., nr OPS.SRŚR.8182.2338/A1/09/2583/09). W decyzji z 8 listopada 2018 r., nr OPS.SRŚR.513.2338/A1/09.2583.2018, w sprawie zmiany wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, dodatkowo wprost pouczono stronę o konieczności powiadomienia organu właściwego o wyjeździe osoby uprawnionej poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej. Powinność powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń wynika wprost z art. 25 ust. 1 u.ś.r. i ma istotne znaczenie przy ocenie, czy osoba pobierająca świadczenie była świadoma ciążących na niej obowiązków oraz sankcji wynikających z ich niedopełniania. Zmiana miejsca zamieszkania R.M. skutkowała niewątpliwie zmianą sytuacji faktycznej i prawnej, czego skarżący musiał mieć świadomość. Skarżący, pomimo posiadania stosownej wiedzy w zakresie zasad przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego oraz mając świadomość ciążącego na nim obowiązku informowania organu wypłacającego świadczenia o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia, powiadomienia takiego nie dokonał. Poza sporem w sprawie pozostaje, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku niezwłocznego poinformowania organu właściwego o zmianie swojej sytuacji mającej wpływ na prawo do świadczenia.
Biorąc pod uwagę poczynione wyżej rozważania Kolegium uznało, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 listopada 2012 r. do 30 listopada 2021 r., R.M. nie przysługiwało. Jednakże, zgodnie z art. 30 ust. 5 u.ś.r. decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Zasiłek pielęgnacyjny za miesiąc listopad 2012 r. został wypłacony stronie 20 listopada 2012 r., natomiast za grudzień 2012 r. w dniu 17 grudnia 2012 r. (karta świadczeń za okres od listopada do grudnia 2012 r.). Z uwagi zatem na fakt, że roszczenie o zwrot w dacie wydania niniejszej decyzji uległo dziesięcioletniemu przedawnieniu to należało uchylić zaskarżoną decyzję w tym zakresie i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji.
Powyższe wpłynęło z kolei na okres, w którym świadczenia można było uznać za nienależnie pobrane, a tym samym na wysokość zobowiązania. Należało zatem uchylić zaskarżoną decyzję w tym zakresie i orzec co do istoty sprawy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł zarzut:
1. naruszenia przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wydanie spornej decyzji, tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z 80 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego dla ustalenia, jaki dla niego charakter miał wyjazd do Wielkiej Brytanii, czy był to pobyt stały, czy tymczasowy, czy po powrocie żony wraz z dziećmi do Polski, tj. po 15 lipca 2020 r., miał zamiar stale zamieszkiwać w Wielkiej Brytanii, czy jego pobyt wtedy miał charakter tymczasowy, czy skarżący miał świadomość nienależności pobranych świadczeń, oraz czy skarżący został skutecznie pouczony o okolicznościach w jakich nie powinien pobierać świadczeń, co stanowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na braku ustaleń faktycznych w zakresie świadomości skarżącego co do powyższej wskazanych okoliczności;
2. naruszenia przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wydanie spornej decyzji, tj. art. 81 a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego - okresów zamieszkiwania przez skarżącego w Polsce - na korzyść strony, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania administracyjnego jest odebranie stronie uprawnienia, a takie wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść strony;
3. naruszenia przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wydanie spornej decyzji, tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z 80 k.p.a poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającemu na niesłusznemu odmówieniu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 listopada 2021 r., podczas gdy za okres zamieszkiwania w Polsce świadczenia te były należnie pobrane;
4. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że pouczenie zawarte we wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego oraz w decyzji organu pierwszej instancji przyznającej świadczenie rodzinne jest wystarczające do uznania, iż skarżący był prawidłowo pouczony o sytuacjach skutkujących utratą prawa do świadczenia rodzinnego.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego dla ustalenia:
- jaki charakter miał dla skarżącego wyjazd do Wielkiej Brytanii, czy był to wyjazd na stałe, czy o charakterze tymczasowym, na tzw. dorobek;
- czy po powrocie żony wraz z dziećmi do Polski tj. po 15 lipca 2020 r. skarżący miał zamiar stale zamieszkiwać w Wielkiej Brytanii;
- czy jego pobyt wtedy miał charakter tymczasowy;
- czy skarżący miał świadomość o nienależności pobranych świadczeń;
- czy skarżący, został pouczony o okolicznościach w jakich świadczenia będą nienależne.
Ponadto skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Skarżący wniósł również o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego organ I instancji nie przeprowadził dowodu z przesłuchania skarżącego, które to miałyby potwierdzić, czy według skarżącego jego pobyt w Wielkiej Brytanii miał charakter stały czy tymczasowy, czy skarżący miał zamiar wrócić do Polski, czy skarżący miał świadomość nienależności pobranych świadczeń, oraz czy skarżący został skutecznie pouczony o okolicznościach w jakich nie powinien pobierać świadczeń. Brak jest bowiem stosownej informacji w wyjaśnieniach skarżącego złożonych na piśmie do sprawy. Z zebranych dowodów w sprawie wynika następnie, że żona skarżącego powróciła do Polski 15 lipca 2020 r., czyli ponad rok wcześniej niż skarżący. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że okresu zamieszkiwania skarżącego w Wielkiej Brytanii od 15 lipca 2020 r. z całą pewnością nie można uznać za okresu zamieszkania skarżącego o charakterze stałym. Sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i zasadami logicznego rozumowania byłoby uznanie, że skarżący pozostawiając w Wielkiej Brytanii bez żony i dzieci ma zamiar na stałe tam zamieszkiwać. A to przecież kryterium charaktery pobytu (czy to jest pobyt czasowy czy stały) ma w niniejszej sprawie decydujące znaczenie. Nieustalenie powyższych okoliczności na etapie postępowania przed organem I instancji skutkuje koniecznością przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego w niniejszej sprawie.
W orzecznictwie wskazuje się, że przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości bowiem pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie więc miało to czy ów wyjazd nosi znamiona wyjazdu stałego czy też tymczasowego. Nie w każdym bowiem wypadku wyjazdu za granicę i dłuższego nawet tam pobytu zmienia się ze skutkiem prawnym miejsce zamieszkania.
Skarżący podkreślił, że dokonując wykładni art. 1 ust. 3 u.ś.r., tj. przesłanki warunkującej otrzymanie świadczenia rodzicielskiego z uwagi na niezamieszkiwanie przez stronę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, trzeba zwrócić szczególną uwagę, że określenie "miejsce zamieszkania" jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy - fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Ponadto oba te elementy muszą występować łącznie. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie wystarczy zatem ani samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, choćby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas, ani sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. O miejscu zamieszkania rozstrzyga zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania. Organy administracyjne ustaliły, ze skarżący przebywał na terenie Wielkiej Brytanii w celach zarobkowych sprowadził tam również swoją rodzinę. Jednakże ustaliły również, że przyjeżdżał do Polski w celach wypoczynkowych oraz w celu leczenia, którym to okolicznościom nie nadał należytej wagi. Skoro skarżący nie przeniósł tam swojego centrum życiowego, a taki wniosek płynie z tego, że leczył się w Polsce i że wypoczywał w Polsce, to nie można uznać, że jego pobyt miał charakter stały.
Brak ustaleń co do powyższych okoliczności stanowi, w ocenie skarżącego o poważnym uchybieniu organu w zakresie dokonywania ustaleń stanu faktycznego.
Zaskarżona decyzja jest decyzją nakazującą zwrot pobranych świadczeń - zasiłku pielęgnacyjnego. Oznacza to, że organ nie może poprzestać na powierzchownym ustaleniu okoliczności decydujących o odebraniu tego prawa. Okoliczności te powinny być poparte przez całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W niniejszej sprawie wątpliwości co do tego, czy pobyt skarżącego w Wielkiej Brytanii miał charakter stały, czy skarżący miał świadomość nienależności pobranych świadczeń oraz czy skarżący został pouczony o okolicznościach w jakich świadczenia będą nienależne występują, stąd winny być one rozstrzygane na korzyść skarżącego. W tej decyzji zostały one jednak rozstrzygnięte na niekorzyść skarżącego, albowiem jedna informacja przesądziła o wydaniu całej decyzji, co stanowi naruszenie art. 81a k.p.a.
Dla oceny zaistnienia świadczenia nienależnie pobranego istotny jest element subiektywny polegający na ustaleniu czy skarżący miał świadomość nienależności pobranych świadczeń, oraz czy skarżący został skutecznie pouczony o okolicznościach w jakich nie powinien pobierać świadczeń.
Skarżący nie miał wiedzy, o tym że jeśli wyjedzie do Wielkiej Brytanii świadczenia mu przyznane będą nienależne. Oznacza to, że postępowanie w przedmiocie wydania zaskarżonej decyzji jest obarczone błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na braku ustaleń faktycznych w zakresie świadomości skarżącego co do nienależności świadczeń. Na druku wniosku o przyznanie świadczenia, który został przez R.M. złożony 4 września 2009 r. w MGOPS w Wieluniu zawarta jest informacja, komu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje. Mianowicie jest udzielona informacja, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje obywatelom polskim. W pouczeniu tym jest zawarta również informacja, kiedy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jednakże nie ma nic mowy o tym, że w momencie wyprowadzki z kraju świadczenie to staje się nienależne. Pouczenie nic wyjaśniło w sposób jednoznaczny i w sposób zrozumiały dla przeciętnego świadczeniobiorcy, w jakich sytuacjach pobierane świadczenie staje się "nienależnie pobrane" w rozumieniu prawa, a także jakie są skutki prawne pobierania takiego świadczenia. Wniosek ten z pouczeniem został przez R.M. złożony w organie, a tym samym został pozostawiony w aktach administracyjnych. Stąd R.M. nie dysponował tym pouczeniem w okresie pobierania świadczenia. Tym bardziej, że na decyzji z 8 września 2009 r. nie znajduje się takowe pouczenie.
W związku z powyższym zaskarżona decyzja naruszyła przepisy prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że pouczenie zawarte we wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego oraz w decyzji organu pierwszej instancji przyznającej świadczenie rodzinne jest wystarczające do uznania, iż skarżący był prawidłowo pouczony o sytuacjach skutkujących utratą prawa do świadczenia rodzinnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie 18 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.
Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując – w zakreślonych wyżej granicach –kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zasadnicze kwestie co do kompletności i prawidłowości oceny materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie zostały przesądzone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1015/22, na mocy którego uwzględniono skargę R.M. i uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 4 października 2022 r., nr SKO.4141.469.22 oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Wielunia z dnia 25 sierpnia 2022 r., nr MGOPS-SRŚR.5220.2338/A1/09.770.2022.SR, w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej zasiłku pielęgnacyjnego.
W powołanym wyroku Sąd analizował okoliczności związane z wyjazdem skarżącego za granicę, przebywanie tam z zamiarem stałego pobytu, a następnie jego powrót do kraju i przesądził, że materiał dowodowy został w tym zakresie wyczerpująco zgromadzony i właściwie oceniony. W ślad za organami administracji Sąd przyjął, że: "zebrany w sprawie materiał dowodowy, a przede wszystkim pisemne wyjaśnienia skarżącego oraz jego małżonki (oświadczenia z 10 września 2021 r. i 15 marca 2022 r.) nie budzą wątpliwości co do charakteru pobytu R.M. na terytorium Wielkiej Brytanii w okresie od 15 października 2012 r. do 14 grudnia 2021 r. W sprawie niespornym jest, że w analizowanym okresie skarżący przebywał na stałe w Wielkiej Brytanii, tam bowiem mieszkał i pracował. Do Polski przyjeżdżał na urlop wypoczynkowy, celem leczenia i wizyt rodzinnych. W pisemnych wyjaśnieniach załączonych do pisma z 20 maja 2022 r. skarżący wprost stwierdził, że 15 października 2012 r. wyjechał z Polski na stałe, wymienił także firmy, w których był zatrudniony, okresy urlopów wypoczynkowych spędzonych w Polsce, wskazując że do Polski wrócił na stałe 14 grudnia 2021 r.".
Ponadto Sąd stwierdził, że: "W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, nie wystąpiły jakiekolwiek niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a konkretnie co do okresów zamieszkania skarżącego w Polsce, które powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony, wobec czego podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 81a k.p.a. należało ocenić jako niezasadny. Organy orzekające w sprawie zgodnie z art. 7 k.p.a. podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W toku postępowania wyjaśniającego zebrany został kompletny materiał dowodowy, który stanowił dostateczną podstawę ustalenia niewadliwego stanu faktycznego sprawy. Chybione są tym samym zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a.".
Stanowisko zaprezentowane w powołanym wyżej wyroku pozostaje aktualne również na gruncie sprawy niniejszej, bowiem dotyczy ono tego samego stanu faktycznego. Natomiast stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Tym samym zarówno organy, jak i sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, są związane oceną prawną dokonaną wcześniej przez sąd w tej sprawie. Nie mogą formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania mu się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 14/21, LEX nr 3346481).
Dodatkowo podkreślić należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Również podzielić należy stanowisko wyrażone w ww. wyroku odnoszące się do żądania przesłuchania skarżącego. Sąd stwierdził jednoznacznie, że: "Odnosząc się do zawartego w treści skargi wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego podkreślić należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, a uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest, w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a., do dowodu z dokumentu. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zarówno zwalczaniu ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi strona się nie zgadza, jak i przeprowadzaniu dowodów, których przeprowadzenia zaniechano w toku postępowania administracyjnego, zastępując w tym zakresie organy.". W związku z tym wnioski dowodowe w powyższym zakresie zostały oddalone na rozprawie. Na marginesie wypada jedynie zauważyć, że mimo sformułowania w skardze wniosku o przesłuchanie skarżącego, ani skarżący, ani jego pełnomocnik nie stawili się na rozprawie przed tut. Sądem.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy przede wszystkim, wskazać należy, że nie budzi zastrzeżeń kwestia umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie świadczeń pobranych przez skarżącego za listopad i grudzień 2012 r. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 5 u.ś.r. decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Zgodzić się zatem należy, że należności za listopad i grudzień 2012 r. nie podlegają zwrotowi z uwagi na upływ dziesięcioletniego terminu, o którym wyżej mowa.
Kwestią budzącą wątpliwości Sądu jest natomiast to, czy skarżący był należycie pouczony o tym, że świadczenie nie przysługuje w sytuacji zmiany miejsca zamieszkania i wyprowadzenia się za granicę. Innymi słowy, czy skarżący miał świadomość, że pobierał świadczenie nienależnie.
Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.ś.r. świadczenia rodzinne przysługują m.in. obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Brzmienie ostatniego z powołanych przepisów pozostaje w zasadzie niezmienione (poza niemającą większego wpływu na wynik sprawy niniejszej jego nowelizacją na podstawie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw) od daty przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na mocy decyzji Burmistrza Wielunia z 8 września 2009 r., nr OPS.SRŚR.8182.2338/A1/09/
2583/09. Z omawianego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że aby móc zarzucić osobie nienależne pobranie świadczenia rodzinnego, osoba ta musi być pouczona o okolicznościach wykluczających prawo do jego pobierania.
Orzecznictwo w tym zakresie jest niezmienne i wynika z niego, że nie wystarczy, że pouczenie było na składanym przez stronę druku wniosku, skoro druk ten pozostaje w aktach sprawy i strona nie ma swobodnego do niego dostępu w celu zweryfikowania, czy w jakiś sposób narusza przepisy ustawy. Obowiązek niezwłocznego informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych jest bardzo nieprecyzyjny i strona może nie wiedzieć o jakie zmiany chodzi. Jak wynika z orzecznictwa nie wystarczy poinformowanie wyłącznie o treści przepisu, ale organ musi wytłumaczyć stronie co pod tym przepisem się kryje (por. wyroki NSA z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1392/21; z 25 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1870/21; z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 1365/22 – dostępne w CBOSA).
Natomiast jak słusznie podniesiono w skardze zarówno na druku wniosku, jak i w pouczeniu zawartym w decyzji z 2009 r. brak jest wprost wskazania, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobom zamieszkałym za granicą. Pouczenie w decyzji jest bardzo lakoniczne, a to zawarte we wniosku zdaje się być w ogóle pozbawione mocy dowodowej, skoro skarżący nie miał do niego dostępu.
Ocena świadomości skarżącego musi natomiast ulec zmianie od momentu doręczenia decyzji o zmianie wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż wówczas wprost pouczono stronę o konieczności powiadomienia organu właściwego o wyjeździe osoby uprawnionej poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z tym należy uznać, że dopiero od daty doręczenia skarżącemu decyzji z 8 listopada 2018 r. zmieniającej wysokość świadczenia uzyskał on świadomość, że ma obowiązek poinformowania organu o fakcie zamieszkiwania za granicą, czego jednak nie uczynił.
Innymi słowy do chwili doręczenia skarżącemu decyzji z 8 listopada 2018 r. nie można zarzucić mu, że miał świadomość, że pobiera zasiłek nienależnie. Natomiast dopiero z chwilą powzięcia wiadomości o konieczności poinformowania organu o zamieszkiwaniu za granicą pobrane przez skarżącego świadczenia można uznać za nienależne.
Powyższe prowadzi do wniosku, że pomimo wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, organy administracji dokonały jego wadliwej oceny i błędnie przyjęły, że skarżący już od dnia przyznania mu zasiłku pielęgnacyjnego miał świadomość, że z chwilą przeprowadzenia się za granicę pobiera nienależnie świadczenie rodzinne. To z kolei doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, skutkiem czego było uznanie za nienależnie pobrany przez R.M. zasiłek pielęgnacyjny w okresie już od 1 stycznia 2013 r.
Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a., nastąpiło w stopniu mającym istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Stwierdzone uchybienie związane jest przy tym z błędną wykładnią pojęcia "świadczenia nienależnie pobranego" i związanej z tym świadomości jego pobierania, o czym mowa w powołanym wyżej przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.
Mając powyższe na uwadze, jak również fakt, że pełnomocnik w skardze wnosił bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji jedynie w części, tj. w zakresie jej pkt 2 i pkt 3 (str. 1 skargi), bądź to o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości (str. 3 skargi) Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, o czym orzekł w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobowiązane będą do uwzględnienia oceny prawnej Sądu wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności do uwzględnienia właściwej wykładni przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. celem ustalenia momentu, od którego można przesądzić o nienależnym pobieraniu przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego.
is