II SA/Łd 258/25

II SA/Łd 258/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Beata Czyżewska
Jarosław Czerw /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 124b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8 § 1, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 153, art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 10 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 26 lutego 2025 roku znak: GN-III.7581.272.2024.DS w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Zduńskowolskiego z 25 września 2024 roku, znak: GKN-I.6821.1.2024; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej G. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. dc
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzją z dnia 26 lutego 2025r., znak: GN-III.7581.272.2024.DS, Wojewoda Łódzki (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania G. K. (dalej: skarżąca, strona, właściciel, właścicielka), utrzymał w mocy decyzję wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej Starosty Zduńskowolskiego (dalej: organ I instancji) z dnia 25 września 2024 r., znak: GKN-I.6821.1.2024, orzekającą o:
1. zobowiązaniu skarżącej - właściciela nieruchomości położonej w gminie Z. obręb [...] J., oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...] (dalej: nieruchomość, działka), do udostępnienia jej PGE Dystrybucja S.A. Oddział Łódź Rejon Energetyczny B. (dalej: PGE) w celu wykonania czynności związanych z wycinką drzew i krzewów oraz gałęzi w pasie linii napowietrznej (linia 15kV [...]);
2. udostępnieniu nieruchomości na okres 6 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji, na czas 1 dnia licząc od daty rozpoczęcia prac - obowiązek udostępnienia nieruchomości polega na umożliwieniu osobom upoważnionym przez PGE, wstępu na teren działki w celu realizacji wskazanych prac;
3. ustaleniu obszaru udostępnienia o powierzchni 510 m2 jako pas techniczny z części nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z wycinką drzew i krzewów oraz gałęzi w pasie linii napowietrznej (linia 15kV [...]), zgodnie z mapą zasadniczą w skali 1:500 z zaznaczonym terenem udostępnienia, stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji;
4. zobowiązaniu PGE do: a. przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu prac, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, PGE będzie zobowiązane do zapłaty odszkodowania; b. uzgodnienia w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin określony w pkt 2, z właścicielem nieruchomości odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek czynności, o których mowa w pkt 1; c. zawiadomienia organu wydającego niniejszą decyzję o wykonaniu obowiązków określonych w pkt 4 lit. a-b;
5. nadaniu decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2024 r. (data wpływu: 5 stycznia 2024 r.) reprezentant PGE wystąpił do organu I instancji o wydanie decyzji w trybie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145) (dalej: u.g.n.), zobowiązującej właściciela nieruchomości do udostępnienia podanej wyżej nieruchomości w celu wejścia i wykonania zabiegów konserwacyjnych, polegających na przycięciu i wycięciu drzew wrastających w linię napowietrzną, celem zapobieżenia ewentualnej awarii. W przedmiotowym wniosku wskazano, że przez nieruchomość przebiega linia średniego napięcia [...] stanowiąca własność przedsiębiorstwa energetycznego. Nieruchomość miała zostać udostępniona na okres 6 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji, na czas 1 dnia liczonego od daty rozpoczęcia prac, a zakładana pierwotnie powierzchnia udostępnienia miała wynosić 193 m2.
Pismem z dnia 2 lutego 2024 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji w trybie art. 124b u.g.n. zobowiązującej do udostępnienia oznaczonej nieruchomości na wskazany cel (przycinkę drzew i krzewów oraz gałęzi w pasie linii napowietrznej (linia 15kV [...])).
Decyzją z dnia 25 września 2024 r. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej organ I instancji, orzekł o zobowiązaniu właściciela nieruchomości, do udostępnienia działki PGE w celu wykonania czynności związanych z wycinką drzew i krzewów oraz gałęzi w pasie linii napowietrznej (linia 15kV [...]). Organ orzekł o udostępnieniami nieruchomości na okres 6 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji, na czas jednego dnia wykonywania prac, przy czym ustalono obszar udostępnienia o pow. 510 m2 - jako pas techniczny w celu wykonania prac, zgodnie z mapą zasadniczą w skali 1:500 z zaznaczonym terenem udostępnienia, stanowiącym załącznik do decyzji. Jednocześnie zobowiązano PGE do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu prac, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowało nadmierne trudności lub koszty - do zapłaty odszkodowania oraz do uzgodnienia w terminie 30 dni z właścicielem nieruchomości odszkodowania za udostępnienie nieruchomości i szkody powstałe wskutek wykonanych prac i zawiadomienia organu wydającego decyzję o wykonaniu tych obowiązków. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził m.in., że drzewa rosnące na działce stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i urządzeń, zdrowia lub życia ludzkiego, narażony zostaje również interes społeczny oraz bezpieczeństwo energetyczne. Wskazano, że dołączona do wniosku dokumentacja fotograficzna potwierdza konieczność wykonania prac pielęgnacyjnych, a zakres planowanych na przedmiotowej działce prac, mieści się w zakresie czynności określonych w art. 124b u.g.n. Zgodnie z zapisami ewidencji gruntów oraz księgi wieczystej ustalono, że działka stanowi własność skarżącej, a do złożonego wniosku pełnomocnik załączył skany pism z dnia 21 listopada 2023 r. i 12 grudnia 2023 r., kierowane do właścicielki w sprawie wyrażenia zgody na przeprowadzenie prac związanych z wycinką drzew i krzewów oraz gałęzi w pasie linii napowietrznej (15kV [...]). Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca poprawnie podjął próby rokowań z właścicielem nieruchomości, które jednak nie doprowadziły do zawarcia porozumienia.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżąca złożyła w dniu 18 października 2024 r. odwołanie.
Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a to art. 124b ust. 1 u.g.n., art. 7 w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. poprzez wadliwe zastosowanie i stwierdzenie, że występujące na nieruchomości drzewa dają podstawę do nałożenia obowiązku udostępnienia nieruchomości przez skarżącą i do wycięcia drzew, krzewów i gałęzi, błędne zawyżenie obszaru udostępnienia i stwierdzenie, iż odległość pomiędzy pasem linii napowietrznych, a drzewami i krzewami rosnącymi na nieruchomości nie spełniają norm bezpieczeństwa, a także niepowołanie biegłego dendrologa, który wypowiedziałby się w zakresie istnienia przeciwskazań do wycięcia drzew, w sytuacji, gdy drzewa te znajdują się na terenie Narodowego Parku Krajobrazowego i podlegają szczególnej ochronie.
W treści odwołania pełnomocnik strony wniósł o wstrzymanie natychmiastowego wykonania zaskarżanej decyzji z przyczyn wskazanych w odwołaniu, na podstawie art. 135 k.p.a.
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2024 r. organ II instancji odmówił wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, organu I instancji.
Po rozpatrzeniu akt sprawy oraz złożonego odwołania, organ odwoławczy podjął zaskarżoną decyzję z dnia 26 lutego 2025 r., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z dnia 25 września 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na przepisy u.g.n. wskazał, że bezspornym jest, że zapewnienie możliwości utrzymania instalacji przesyłowej energii elektrycznej - linii napowietrznej średniego napięcia stanowiącej własność przedsiębiorstwa energetycznego PGE, stanowi przesłankę do wystąpienia do organu I instancji o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontem przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania energii elektrycznej. Obowiązek przycięcia drzew i krzewów zagrażających liniom energetycznym należy do właściciela urządzeń, mimo że nie ma on tytułu prawnego do nieruchomości, przez którą przebiega linia przesyłowa.
Po drugie, zdaniem organu odwoławczego, niezbędne jest ustalenie okoliczności braku zgody właściciela nieruchomości na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej. Uprawnienie organu I instancji do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ma charakter wyjątkowy i może być realizowane jedynie wtedy, gdy nie ma zgody właściciela nieruchomości na udostępnienie działki i przeprowadzenie określonych prac. Innymi słowy ustawodawca przewidział pierwszeństwo umownego rozstrzygnięcia kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością, przed rozstrzygnięciem jej w formie decyzji administracyjnej i dopiero brak zgody właściciela upoważnia starostę do wydania decyzji zobowiązującej w trybie art. 124b u.g.n.
Organ II instancji dalej wyjaśnił, że chociaż warunkiem wszczęcia postępowania na podstawie wskazanego przepisu jest brak zgody właściciela (ewentualnie innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do nieruchomości) na wykonanie planowanych prac, to jednak ustawodawca nie przewidział tu wymogu przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości przed wydaniem decyzji (inaczej niż ma to miejsce na gruncie instytucji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przewidzianej w art. 124 u.g.n., gdzie udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami o uzyskanie dobrowolnej zgody na wykonanie prac).
Organ II instancji powoływał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowała się teza, że brak zgody właściciela o którym mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. będzie miał miejsce w przypadku, gdy właściciel nieruchomości pozostał bierny w stosunku do zaproszenia do negocjacji, wyraził sprzeciw albo postawił niemożliwe do zaakceptowania warunki. Ponieważ nie ma tu obowiązku przeprowadzenia rokowań, procedura wystąpienia o zgodę do właściciela jest niesformalizowana, to wystarczy, że inwestor zwróci się jednorazowo na piśmie do właściciela, a ten na tę propozycję nie wyrazi zgody, albo po prostu nie odpowie na pismo. Inwestor występując do starosty z wnioskiem ma tylko formalnie wykazać, że przeprowadził rozmowy niezakończone sukcesem, zaś starosta nie jest uprawniony do merytorycznej oceny ich przebiegu.
Przenosząc rozważania teoretyczne na grunt sprawy organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 5 stycznia 2024 r. PGE, wystąpiła do organu I instancji o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n. dotyczącej działki, której właścicielem (ujawnionym w KW) jest skarżąca - z uwagi na ryzyko zwarć i pożarów stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i mienia osób oraz przerw w dostępie energii elektrycznej do odbiorców końcowych. Do wniosku załączono dokumentację potwierdzającą próby uzyskania przez inwestora dobrowolnej zgody właścicielki na wejście na teren posesji i wykonanie zabiegów konserwacyjnych polegających na przycięciu i wycięciu drzew i krzewów wrastających w linię, a przez to zapobieżenie awarii.
W opinii organu odwoławczego z akt sprawy, w tym dokumentacji załączonej do wniosku, wynika, że inwestor najpierw pismem z dnia 21 listopada 2023 r. zwrócił się do właścicielki o wyrażenie zgody na powyższe prace na nieruchomości. Strona pismo odebrała 28 listopada 2023 r. jednakże nie udzieliła na nie odpowiedzi. Z tego względu inwestor ponowił swoją propozycję ugodowego załatwienia sprawy pismem z dnia 12 grudnia 2023 r. oferując 500 zł odszkodowania. Pismo doręczono właścicielce 18 grudnia 2023 r. jednakże nie udzieliła ona odpowiedzi. W tym stanie rzeczy przyjęto, że właścicielka nie jest zainteresowana dobrowolnym załatwieniem sprawy i nie wyraża zgody na wejście na nieruchomość i usunięcie zagrożenia dla linii średniego napięcia w postaci roślinności piętrzącej się przy kablach energetycznych przebiegających przez nieruchomość.
Skarżąca zarówno na etapie negocjacji zapoczątkowanych pismem inwestora z dnia 21 listopada 2023 r., jak i później na etapie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji zobowiązującej w trybie art. 124b u.g.n. (które toczyło się ponad pół roku), w opinii organu pozostawała bierna, a swój sprzeciw, co do wejścia na nieruchomość i planowanych prac wyraziła dopiero w odwołaniu od decyzji.
Wprawdzie pierwotnie we wniosku z dnia 5 stycznia 2024 r. wnioskodawca zakładał wykonanie prac na powierzchni 193 m2, a dopiero na etapie postępowania wyjaśniającego w toku postępowania przed organem I instancji sprecyzował, że należy przyjąć zwiększoną do 510 m2 powierzchnię udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia prac w sposób bezpieczny zarówno dla pracowników, jak i otoczenia (pismo inwestora z dnia 12 lipca 2024 r.), jednakże właścicielka nieruchomości ani na etapie negocjacji, ani też później na etapie postępowania administracyjnego, nie kwestionowała obszaru ograniczenia, nie przedłożyła żadnych dowodów świadczących o braku realnego zagrożenia dla linii energetycznej i bezpieczeństwa osób fizycznych i mienia. Pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. strony postępowania zostały poinformowane o zebraniu materiału dowodowego, który daje podstawę do wydania merytorycznej decyzji i możliwości końcowego wypowiedzenia się w sprawie.
Organ odwoławczy ocenił, że z dokumentacji załączonej przez inwestora wynika, że zagrożenie było realne. Ustalenie przez organ większego niż pierwotnie szacowany obszaru udostępnienia, jako pasa technicznego z części spornej działki nr [...] o pow. 510 m2, miało na celu umożliwienie bezpiecznego wykonania prac konserwacyjnych osobom upoważnionym przez PGE. Obowiązek przycięcia gałęzi zagrażających liniom energetycznym obciąża wszak właściciela urządzeń, mimo że nie ma on tytułu prawnego do nieruchomości, przez którą przebiega linia średniego napięcia 15kV [...]. Ponadto zapewnienie bezpiecznego obszaru wykonania tych prac leżało także w interesie odbiorców końcowych energii elektrycznej i osób zajmujących sporną nieruchomość.
Organ odwoławczy odnotował, że przepis art. 124b u.g.n. określa granice dopuszczalnej ingerencji starosty w prawo własności nieruchomości, która powinna być, jak najmniej dotkliwa dla właściciela nieruchomości i udzielona na czas niezbędny podmiotowi do wykonania czynności. W ocenie organu odwoławczego, ponieważ prace wykonano w ciągu jednego dnia, ta ingerencja w prawo własności nieruchomości była minimalna, zaś cel jakim było wykonanie czynności związanych z konserwacją linii energetycznej średniego napięcia - został zrealizowany. Decyzji organu I instancji nadano, z mocy prawa, rygor natychmiastowej wykonalności, a prace zostały już wykonane.
Organ II instancji stwierdził, że trzeba przy tym pamiętać, że organ I instancji, w zaskarżonej decyzji zobowiązał PGE do:
- przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu prac, a gdyby było to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty - do zapłaty odszkodowania;
- uzgodnienia w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin określony w pkt 2 decyzji, z właścicielem nieruchomości odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek czynności osób upoważnionych przez inwestora, oraz zawiadomienia organu wydającego decyzję o wykonaniu tych obowiązków.
Skarżąca może zatem liczyć na odszkodowanie za uszczerbek, którego doznała na skutek ingerencji w prawo własności jej nieruchomości.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdzono, że organ odwoławczy nie dopatrzył się w działaniu organu I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego tudzież naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Za chybioną uznano argumentację strony, że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż nie powołano biegłego dendrologa celem wydania opinii w zakresie istnienia przeciwskazań do wycięcia drzew na działce, które znajdują się na terenie Narodowego Parku Krajobrazowego i podlegają szczególnej ochronie.
Faktycznie przedmiotowa działka, leży w obszarze Parku Krajobrazowego Międzyrzecza [...], jednakże nie podlega ona reżimowi przewidzianemu w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478, 1940) dla obszaru chronionego parku krajobrazowego. Z mocy art. 16 ust. 6 ustawy "grunty rolne i leśne oraz inne nieruchomości znajdujące się w granicach parku krajobrazowego pozostawia się w gospodarczym wykorzystaniu". Ponadto przewidziane w art. 17 ust. 1-1b tej ustawy zakazy prac wykonywanych w parku krajobrazowym (w tym dotyczące zadrzewień), nie dotyczą m.in. realizacji inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, 1907, 1940), zwanej dalej "inwestycją celu publicznego" (art. 17 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że powołany przepis art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zawiera tzw. definicję legalną "inwestycji celu publicznego". Pod tym pojęciem należy "rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadregionalne), oraz metropolitalnym (obejmującym obszar metropolitalny) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n. Przepis ten zawiera odesłanie do u.g.n. przy czym pkt 2 art. 6 u.g.n. zakłada, że "celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń". Zatem przewidziane w art. 17 ust. 1-1b ustawy o ochronie przyrody zakazy prac wykonywanych na obszarze parku krajobrazowego (w tym dotyczące zadrzewień), nie dotyczą działań polegających na utrzymywaniu przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku argumentacja, że organ I instancji nie powołał biegłego dendrologa i zbagatelizował ewentualne przeciwskazania do wycięcia drzew, w sytuacji, gdy drzewa te znajdują się na terenie parku krajobrazowego i podlegają szczególnej ochronie.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. prawa procesowego, które miało istoty wpływ na wynik sprawy tj.:
a. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez
- nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i błędne stwierdzenie będące konsekwencją powierzchownej analizy materiału dowodowego w sprawie, iż odległość pomiędzy pasem linii napowietrznych, a drzewami oraz krzewami rosnącymi na nieruchomości nie spełniają norm bezpieczeństwa, podczas, gdy organ nie powołał na powyższą okoliczność żadnych dowodów;
- nieprecyzyjne wyznaczenie obszaru wykonania prac poprzez przyjęcie w pierwotnej wersji, iż wymagany obszar zabezpieczenia obejmować ma powierzchnię 193 m2, a następnie rozszerzenie owej powierzchni o 317 m2, co jawi się jako wartość wysoce zawyżona;
- niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie decyzji obarczonej błędem, w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy nie daje podstaw do nałożenia obowiązku wycięcia drzew, krzewów oraz gałęzi w pasie linii napowietrznej 15kV [...];
b. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, zgłoszonych zastrzeżeń przy rozstrzyganiu sprawy i jedynie powtórzenie zarzutów skarżącej, które podnosiła w toku postępowania.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego wadliwe zastosowanie i stwierdzenie, iż niniejszy stan faktyczny, w szczególności występujące na nieruchomości drzewa dają podstawę do nałożenia obowiązku udostępnienia nieruchomości przez skarżącą jak i podstawę do wycięcia drzew, krzewów oraz gałęzi, w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy, w szczególności zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na okoliczność odmienną.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a w przypadku stwierdzenia niecelowości takiego rozstrzygnięcia wniesiono o stwierdzenie wydania rzeczonej decyzji z naruszeniem prawa.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje rozstrzygnięcie w sprawie.
W ocenie organu odwoławczego, w złożonej skardze, skarżąca nie przytoczyła nowych okoliczności i nowych dowodów, które kwestionowałyby zasadność zajętego przez organ odwoławczy stanowiska, ale w znacznej mierze ponowiła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej nieprecyzyjnego wyznaczenia obszaru wykonania prac (najpierw o pow. 193 m2, a następnie rozszerzenie pow. o 317 m2), stwierdzono, że faktycznie we wniosku z dnia 5 stycznia 2024 r. wnioskodawca zakładał wykonanie prac na pow. 193 m2, a dopiero na etapie postępowania wyjaśniającego w toku postępowania administracyjnego sprecyzował, że należy przyjąć zwiększoną do 510 m2 powierzchnię udostępnienia nieruchomości. Jednakże ustalenie większego niż pierwotnie szacowany obszaru wykonania prac, miało na celu umożliwienie bezpiecznego wykonania prac konserwacyjnych dla pracowników inwestora, jak i otoczenia. Wskazano, że włascicielka ani na etapie negocjacji, ani później (na etapie postępowania administracyjnego), nie kwestionowała obszaru ograniczenia, nie przedłożyła żadnych dowodów świadczących o braku realnego zagrożenia dla linii energetycznej i bezpieczeństwa osób fizycznych i mienia. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty podniesione przez skarżącą i przywołana w skardze argumentacja, nie dają podstaw do zmiany zajętego przez organ odwoławczy stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż wskazane w tym piśmie procesowym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. W związku z powyższym Sąd ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. W pierwszej kolejności kontroli Sądu podlega prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów proceduralnych. Bezbłędne stosowanie przepisów procesowych wpływa bowiem na zasadność ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić trafność zastosowanych w danej sprawie norm prawa materialnego.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) (dalej: u.g.n.), zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (ust. 1 zd. 2). Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Z kolei obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust.3).
W kontrolowanej sprawie decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości została wydana na wniosek PGE z dnia 4 stycznia 2024 r. (data wpływu: 5 stycznia 2024 r.), w którym PGE wystąpiło do organu I instancji o "wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do udostępnienia działek oznaczonej nr: [...], gmina Z., a stanowiącej własność, Pani G. K. w celu wejścia i wykonania zabiegów konserwacyjnych polegających na przycięciu i wycięciu drzew wrastających w linię, a poprzez to zapobieżenie ewentualnej awarii.". W przedmiotowym wniosku wskazano, że przez nieruchomość przebiega linia średniego napięcia [...] stanowiąca własność przedsiębiorstwa energetycznego. Nieruchomość miała zostać udostępniona na okres 6 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji, na czas 1 dnia liczonego od daty rozpoczęcia prac, a zakładana pierwotnie powierzchnia udostępnienia miała wynosić 193 m2. Do wniosku została dołączona min. mapa z zakresem zajęcia terenu i lokalizacją działki oraz dokumentacja fotograficzna, którą stanowi wydruk jednej fotografii, na której widoczny jest słup energetyczny w otoczeniu drzew. PGE dokonało zmiany powyższego wniosku pismem z 12 lipca 2024 r. Zmiana dotyczyła powierzchni udostępnienia nieruchomości na 510 m2. Do pisma dołączono mapę zasadniczą, na której zaznaczono i zwymiarowano obszar udostępnienia. Przedmiotowy wniosek PGE był przekazany wraz z pismem przewodnim z dnia 4 stycznia 2024 r., w którym wskazano, że "Właściciel w/w nieruchomości nie wyraża zgody na przeprowadzenie prac przycinki/wycinki. Odległości pomiędzy pasem linii napowietrznych SN [...] a drzewami oraz krzewami rosnącymi na w/w działkach nie spełniają norm bezpieczeństwa pojawiła się zatem konieczność przycięcia/usunięcia drzew i krzewów mogących powodować uszkodzenie sieci dystrybucyjnej [...]". Do przedmiotowego wniosku z dołączone zostały także kopie pism PGE skierowane do skarżącej (z 21 listopada 2023 r. oraz z 12 grudnia 2023 r.) w których PGE zwraca się do skarżącej o "wyrażenie zgody na przeprowadzenie prac związanych z przycinką drzew i krzewów oraz gałęzi w pasie linii napowietrzanych (Linia 15 kV [...]) przebiegających przez teren Pani nieruchomości ozn. nr ewid. [...], obręb J., gmina Z. .".
Jak wynika z powyższego w kontrolowanej sprawie postępowanie wszczęte zostało na wniosek PGE w oparciu o art. 124b u.g.n. Przy czym wniosek PGE dotyczył wydania decyzji zobowiązującej skarżącą do udostępnienia jej działki w celu wejścia i wykonania zabiegów konserwacyjnych polegających na przycięciu i wycięciu drzew wrastających w linię napowietrzną. Natomiast organy obu instancji w decyzjach wskazały, że celem udostępnienia jest wykonanie czynności związanych z wycinką drzew i krzewów oraz gałęzi w pasie linii napowietrznej.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Powyższe oznacza, że organ jest związany żądaniem wniosku, który prowadzi do wszczęcia postępowania w sprawie, a jednocześnie określa przedmiot sprawy. W razie gdy wniosek budzi wątpliwości organu administracji publicznej, co do treści zawartego w nim żądania, organ ten jest obowiązany ustalić rzeczywistą treść tego żądania, należycie i wyczerpująco informując wnoszącego podanie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2018 r.,
II OW 154/18, Lex nr 2597911, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Tymczasem organy zaniechały podjęcia tego rodzaju czynności, nie wyjaśniły wątpliwości związanych z zakresem przedmiotowym wniosku PGE (czy dotyczy on jedynie drzew czy też dotyczy drzew, krzewów i gałęzi, czy dotyczy wycięcia i przycięcia czy też tylko wycięcia) i w sposób arbitralny zadecydowały o treści żądania PGE, czym naruszyły przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy nie ustaliły ponadto czy i w jakim zakresie drzewa/krzewy kolidują z linią energetyczną stwarzając zagrożenie, wszak nie mógł stanowić podstawy do rzetelnego ustalenia zakresu kolizji wydruk jednej fotografii dołączonej przez PGE do wniosku z 4 stycznia 2024 r. Organy nie ustaliły także jaki jest szczegółowy zakres zabiegów konserwacyjnych PGE, w tym w szczególności jakie drzewa/krzewy zaplanowane są do wycięcia, a jakie jedynie do przycięcia. Inne przecież skutki wywołuje wycięcie drzew/krzewów, które z oczywistych względów jest nieodwracalne, a inne ich przycięcie. Nie może umknąć uwadze, że ustalenie drzew/krzewów przeznaczonych do wycięcia i do przycięcia ma istotne znaczenie nie tylko dla precyzyjnego określenia ograniczenia zakresu prawa własności jakie odbywa się w ramach zobowiązania skarżącej do udostępnienia nieruchomości w celu wejścia i wykonania zabiegów konserwacyjnych, ale także późniejszego ustalenia odszkodowania dla skarżącej w oparciu o przepis art. 124b ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem Sądu w tej sytuacji trudno uznać, iż organy orzekające w sprawie wydały rozstrzygnięcia w oparciu o należycie i wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy, a w konsekwencji iż ustaliły aktualny na dzień wydania decyzji stan faktyczny. Stanowiło to naruszenie art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyło ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie zobowiązania do udostępniania nieruchomości.
Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane co najmniej przedwcześnie, bowiem organy administracji uchyliły się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, naruszając art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji także art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 61 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uchybienia ww. przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz rozstrzygnięcia poprzedzającego je, przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu, które w kontrolowanej sprawie, jak wskazano wyżej było wadliwe.
Biorąc pod uwagę wskazane wyżej naruszenia, Sąd, na podstawie art. 145
§ 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.
O kosztach postępowania należnych skarżącej od organu orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
dj