II OSK 1921/22

II OSK 1921/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II SA/Po 154/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-06-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 154/22 w sprawie ze skargi C. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 23 grudnia 2021 r. nr IR-IV.7721.452.2021.12 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2. zasądza od C. S.A. z siedzibą w K. na rzecz M. S. kwotę 627 (sześćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 154/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi C. S.A. z siedzibą w K. (dalej "skarżąca", bądź "inwestor") na decyzję Wojewody Wielkopolskiego (dalej "Wojewoda") z dnia 23 grudnia 2021 r., nr IR-IV.7721.452.2021.12 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Czarnkowsko-Trzcianeckiego (dalej "Starosta") z dnia 16 września 2021 r., nr AB.6740.5.2014.T i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W dniu 8 stycznia 2013 r. do Starostwa Powiatowego w Czarnkowie wpłynął wniosek skarżącej z dnia 19 grudnia 2012 r. o wydanie pozwolenia na budowę budynku handlowo-usługowego wraz z przebudową zjazdu publicznego, miejscami parkingowymi oraz billboardem i trzema masztami flagowymi w W. na działkach nr [...] i [...] (obecnie po podziałach działka nr [...]).
Pierwszą wydaną w sprawie decyzją z dnia 16 kwietnia 2013 r. Starosta odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, a Wojewoda decyzją z dnia 21 czerwca 2013 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Następnie, decyzją z dnia 29 października 2013 r., znak: AB.6740.5.2013.T Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę, a Wojewoda decyzją z dnia 2 stycznia 2014 r., znak: IR-IV.7721.173.2013.3 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 175/14 oddalił skargę wniesioną przez M. S. na powyższą decyzję Wojewody, jednak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2775/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Sąd ten wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 768/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 29 października 2013 r., zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2106/17 oddalił skargę kasacyjną.
Dalej, Starosta decyzjami z: 1 października 2018 r. i 20 grudnia 2019 r. umarzał postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę z uwagi na wykonanie przedmiotowego obiektu i oddanie go do użytkowania decyzją PINB w Czarnkowie z dnia 16 maja 2014 r., znak: PINB-KI0.52.128.2014. Natomiast Wojewoda odpowiednio decyzjami z: 10 maja 2019 r. i 8 lutego 2021 r. stwierdzał nieważność tych decyzji.
Ostatecznie Starosta decyzją z dnia 16 września 2021 r., znak: AB.6740.5.2014.T umorzył postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę z uwagi na zakończenie budowy - wykonanie w całości przedmiotowego obiektu.
Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji, a Wojewoda decyzją z dnia 23 grudnia 2021 r., nr IR-IV.7721.452.2021.12 utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że skarżąca po uzyskaniu decyzji udzielającej pozwolenia na budowę przystąpiła do realizacji robót budowlanych i budowę zrealizowała. Następnie złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie, a organ nadzoru budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie (decyzją z 16 maja 2014 r.). Zdaniem Wojewody nie można zatem uznać, że przedmiotowa inwestycja została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej.
Dodatkowo zauważył, że po uzyskaniu informacji o uchyleniu prawomocnym wyrokiem decyzji o pozwoleniu na budowę, organ nadzoru budowlanego postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie, a następnie ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 21 lutego 2019 r., znak: PINB-KI0.52.128.2018 uchylił decyzję własną z dnia 16 maja 2014 r. i umorzył postępowanie w sprawie o pozwolenie na użytkowanie.
Według Wojewody prawidłowo Starosta zastosował przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r., bowiem postępowanie zostało wszczęte w dniu 8 stycznia 2013 r., a stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę na nowo otworzyło zakończone postępowanie. Zastosowanie znalazł art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471; dalej "ustawa zmieniająca"), zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Powołując przepis art. 28 ust. 1 Prawa budowalnego Wojewoda uznał, że w sprawie z uwagi na zakończenie przez inwestora robót budowlanych i uzyskania decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie, zasadnie organ pierwszej instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, na zasadzie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "K.p.a."), bowiem nie można wydać decyzji udzielającej pozwolenia na budowę dla robót już zrealizowanych w całości. Wobec inwestora, który rozpoczął inwestycję legalnie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, która następnie została wyeliminowana wyrokiem sądu administracyjnego lub decyzją wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym, właściwym trybem jest postępowanie naprawcze określone w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego zmierzające do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem oraz zatwierdzenia projektu zamiennego usuwającego nieprawidłowości, które skutkowały wyeliminowaniem pozwolenia na budowę.
Powyższą decyzję Wojewody skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zarówno tej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 105 K.p.a. oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 28 ust. 1, art. 32 i art. 37 Prawa budowlanego przez zaniechanie oceny projektu budowlanego i umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia 3 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że w obecnym stanie prawnym (obowiązującym po dniu 19 września 2020 r.) nie ulega wątpliwości, że decyzję o pozwoleniu na budowę wydaje się również w przypadku zakończenia robót budowlanych; powyższe wprost wynika z art. 37 ust. 2 zdanie drugie Prawa budowlanego. Ustawodawca doprecyzował brzmienie powyższego przepisu poprzez dodanie w ust. 2 art. 37 zwrotu: "Decyzję o pozwoleniu na budowę wydaje się również w przypadku zakończenia robót budowlanych." (art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej). Sąd odwołał się do uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej (druk nr 121 Sejmu IX Kadencji), w którym wyjaśniono, że wprowadzona zmiana ma na celu: "doprecyzowanie art. 37 ust. 2 w zakresie występującego przypadku, gdy stwierdzono nieważność lub uchylono decyzję o pozwoleniu na budowę po tym, jak zakończono budowę. Zakończenie budowy nie wyłącza konieczności wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, co wprost wynika z nowelizowanego brzmienia art. 37 ust. 2. Obecnie zdarzają się przypadki podważające taką konieczność właśnie ze względu na nieprecyzyjność przepisów. Tym samym, jeżeli np. zakończono budowę, ale po tym fakcie stwierdzono nieważność pozwolenia na budowę, organ administracji architektoniczno-budowlanej jest obowiązany rozpatrzyć pierwotny wniosek o pozwolenie na budowę (będący podstawą wydania decyzji, która jednak później została wyeliminowana z obrotu prawnego) i wydać (albo odmówić wydania) pozwolenie na budowę."
W ocenie Sądu powyższy fragment uzasadnienia ustawy zmieniającej wskazuje, że założeniem ustawodawcy od 2015 r. było zobowiązanie organu do rozpatrzenia pierwotnego wniosku o pozwolenie na budowę, jeżeli poprzednie pozwolenie wydane na podstawie tego wniosku zostało uchylone nawet pomimo zrealizowania już inwestycji. Sąd podkreślił, że ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że celem nowelizacji jest wyłącznie doprecyzowanie, a nie zmiana przepisów.
Sąd uznał, że sam fakt stosowania art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. nie może prowadzić do uznania, że w sytuacji gdy pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego po zakończeniu robót budowlanych i uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, to postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę staje się zawsze bezprzedmiotowe. Nawet nie uwzględniając powyższej zmiany omawianego przepisu dopuścić należy możliwość wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji już zrealizowanej, w sytuacji gdy zrealizowana została ona na mocy ostatecznego pozwolenia na budowę, które zostało następnie wyeliminowane z obrotu prawnego na mocy wyroku sądu administracyjnego. Uzasadniając dopuszczalność wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w niniejszej sprawie Sąd odwołał się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wyrażonego w wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. IV SA/Po 915/21 i przyjął je za własne. W wyroku tym stwierdzono, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania naprawczego uregulowanego w art. 50-51 Prawa budowlanego do momentu wyeliminowania z obrotu prawnego pozwolenia na użytkowanie.
Sąd przyznał, że wprawdzie PINB ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 21 lutego 2019 r. uchylił decyzję własną z dnia 16 maja 2014 r. i umorzył postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie, to jednak nie przesądza to o niemożliwości wydania pozwolenia na budowę, ale ewentualnie o dopuszczalności wszczęcia postępowania naprawczego. Nie może również stanowić argumentu za niemożnością wydania decyzji o pozwoleniu na budowę fakt, że wydano już decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji, uzupełniając argumentację zawartą w wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r. w sprawie IV SA/Po 915/21 wskazał, że w świetle stanowiska organu podmioty działające legalnie i respektujące zapisy uzyskanego pozwolenia na budowę, na skutek późniejszych decyzji, czy też wyroków zostają zrównane z podmiotami, które powyższe naruszyły. Z tych też względów prawodawca dopuścił możliwość ubiegania się o pozwolenia na budowę dla obiektów już wybudowanych.
Ponadto zasadą jest, że każda inwestycja wymagająca pozwolenia na budowę powinna, oprócz dopuszczenia jej do obrotu poprzez umożliwienie legalnego użytkowania, posiadać także odpowiednią i zatwierdzoną dokumentację budowlaną. Tym samym jeżeli ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę została uchylona po zakończeniu procesu inwestycyjnego realizowanego w oparciu o tę decyzję, to inwestorowi należy umożliwić uzyskanie zatwierdzonej dokumentacji projektowej.
Podsumowując Sąd stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do potraktowania postępowania w sprawie pozwolenia budowlanego jako bezprzedmiotowego. Jego umorzenie nastąpiło z naruszeniem art. 105 K.p.a. i z tych powodów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej powoływanej jako "P.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 3 czerwca 2022 r. wniósł M. S. (dalej również "skarżący kasacyjnie"), reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty materialnoprawne.
W oparciu o przywołaną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1) art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego polegające na uznaniu, że w sprawie znajduje zastosowanie powyższy przepis w brzmieniu aktualnym, przyjętym ustawą zmieniającą, a tym samym, że dopuszczalnym jest wydanie decyzji merytorycznej w przedmiocie pozwolenia na budowę nawet dla inwestycji już zakończonych po stwierdzeniu nieważności lub uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę;
2) art. 25 ustawy zmieniającej polegające na uznaniu, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu aktualnym, a nie - jak stanowi naruszany przepis - że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy w dotychczasowym brzmieniu;
3) art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że w sprawie organ powinien wydać decyzję merytoryczną w przypadku, gdy ewentualnie zastosowanie powinien znaleźć tryb postępowania przewidziany we wskazanych przepisach, służący doprowadzeniu budowy do stanu zgodnego z prawem (o ile jest to możliwe).
W oparciu o wskazane podstawy pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik rozwinął powyższe zarzuty mające przemawiać za jej zasadnością.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i rozważenie możliwości przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie wymienione w niej zarzuty okazały się usprawiedliwione.
Na wstępie należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawiera żadnych zarzutów procesowych zmierzających do zakwestionowania podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku. Zawęża to granice kasacyjne, a przez to także zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., władny jest odnieść się do zagadnień występujących w sprawie. Oznacza to również, że ocenę zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów materialnych należało dokonać biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania.
Chybiony jest zarzut odnoszący się do art. 25 ustawy zmieniającej. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie twierdzi, że Sąd pierwszej instancji naruszył ten przepis, skoro wbrew jego brzmieniu uznał, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 37 ust. 2, w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020 r. Stosownie do art. 25 ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tj. w ustawie - Prawo budowlane), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. A contrario w stosunku do spraw wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej (19 września 2020 r.) zastosowanie znajdują przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu 8 stycznia 2013 r. i nie zostało zakończone przed dniem 19 września 2020 r., zatem oczywistym jest, że zastosowanie znajdują przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie zanegował jednak konieczności stosowania dotychczasowych przepisów Prawa budowlanego, natomiast uznał, że już w reżimie prawnym obowiązującym do 18 września 2020 r., w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego (stwierdzenia nieważności, uchylenia) decyzji o pozwoleniu na budowę po zakończeniu robót budowlanych, możliwe było wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Pogląd ten wyprowadził z innych względów, aniżeli wynikających z brzmienia art. 25 ustawy nowelizującej, do czego wypadnie jeszcze powrócić odnosząc się do dalszych zarzutów skargi kasacyjnej.
Rację ma pełnomocnik skarżącego kasacyjnie gdy twierdzi, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego w brzmieniu jaki miał w sprawie zastosowanie (dotychczasowym) przez uznanie, że możliwe było wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę po zakończeniu robót budowlanych także w przypadku stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie do treści art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r., w przypadku stwierdzenia nieważności albo uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę rozpoczęcie albo wznowienie budowy może nastąpić po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28 ust. 1 (według tego przepisu roboty budowlane, na które wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę, można rozpocząć na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę).
W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym odnoszącym się do stanu prawnego nieuwzględniającego nowelizacji wyrażone zostało stanowisko, że przepisowi art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego, po zmianie wynikającej z wejścia w życie w dniu 28 czerwca 2015 r. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 443), usuwającej dotychczas pojawiające się wątpliwości interpretacyjne, powinno być nadawane znaczenie pozwalające wydać na wniosek inwestora decyzję o pozwoleniu na budowę nie tylko przed rozpoczęciem budowy, ale także po jej rozpoczęciu, jeżeli pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego. Przepis ten w omawianym brzmieniu nie prowadził jednak do objęcia zakresem swojego zastosowania sytuacji związanej z zakończeniem robót budowlanych, ponieważ dopiero w ustawie zmieniającej ustawodawca wprowadził w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego możliwość wydania decyzji o pozwoleniu na budowę także po zakończeniu robót budowlanych, jeżeli wcześniejsza decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego (por. wyroki NSA z: 14 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2024/20, LEX nr 3591908, 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3187/19, LEX nr 3589017, 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 461/19, LEX nr 3328320). Treść art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego sprzed nowelizacji dokonanej w ustawie z dnia 13 lutego 2020 r. wyraźnie odwoływała się do pojęć rozpoczęcia i wznowienia budowy, nie zaś zakończenia budowy. Przepis ten nie miał więc zastosowania w przypadku zakończenia robót budowlanych (zob. wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1834/19, LEX nr 3391197).
W tego rodzaju przypadku (po zakończeniu robót budowlanych) organ administracji architektoniczno-budowlanej nie posiadał kompetencji do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem wymagało przeprowadzenia postępowania naprawczego, o którym mowa w art. 50-51 Prawa budowlanego. Regulacja prawna w tym zakresie uległa zmianie dopiero po wejściu w życie ustawy nowelizującej, co nastąpiło 19 września 2020 r. Nie można więc zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że prawodawca w art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej jedynie doprecyzował brzmienie art. 37 w ust. 2 Prawa budowlanego poprzez dodanie w części wspólnej wyrażenia: "Decyzję o pozwoleniu na budowę wydaje się również w przypadku zakończenia robót budowlanych."
Sąd pierwszej instancji celem wsparcia kierunku własnej argumentacji w zaskarżonym wyroku odwołał się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażonego w nieprawomocnym wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 915/21. Należy więc wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną od wymienionego orzeczenia nie podzielił tego poglądu i wyrokiem z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II OSK 976/22 uchylił to orzeczenie i oddalił skargę, wskazując, że dopiero w art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym po 19 września 2020 r., ustawodawca wprowadził możliwość wydania decyzji o pozwoleniu na budowę także po zakończeniu budowy, jeżeli wcześniejsza decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego (publ.: LEX nr 3766635). NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w omawianej materii podziela tę linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W tym stanie rzeczy za w pełni zasadny należy również uznać postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 i art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że w pomimo zakończenia robót budowlanych organ powinien wydać decyzję merytoryczną, nie zaś umarzającą postępowanie. Należy zgodzić się, że w takim przypadku zastosowanie powinien znaleźć tryb naprawczy służący doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie to toczyć się może tylko przed organami nadzoru budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie w sposób niewadliwy zostało ustalone, że inwestor zakończył roboty budowlane związane z budową obiektu budowlanego, w stosunku do którego udzielono pozwolenia na budowę. Zatem organy administracyjne w stanie prawnym, jaki miał w sprawie zastosowanie, nie miały już podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku z dnia 8 stycznia 2013 r. o wydanie pozwolenia na budowę. Wobec tego zachodziły warunki do uznania prowadzonego postępowania za bezprzedmiotowe i wydania decyzji umarzającej wszczęte postępowanie administracyjne, na zasadzie art. 105 § 1 K.p.a.
Przedstawione rozważania skłaniają do konkluzji, że skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona. Sąd pierwszej instancji w wyniku kontroli sądowej zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie administracyjne powinien był oddalić skargę, tymczasem ją uwzględnił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, stosownie do art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
O kosztach postępowania kasacyjnego, które sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej i wynagrodzenia pełnomocnika procesowego (radcy prawnego) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego, orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2 P.p.s.a.