II SA/Łd 240/25

II SA/Łd 240/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Beata Czyżewska /sprawozdawca/
Jarosław Czerw /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 5, art. 58 par. 1 pkt 5a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 977
art. 1 ust. 2 pkt 1, pkt 7, pkt 9, pkt 11, art. 1 ust. 3, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 8h ust. 3, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 10, art. 17 pkt 9, art. 36
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2003 nr 164 poz 1587
par. 4 pkt 9 lit. a i lit. b
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania  przestrzennego
Dz.U. 2023 poz 40
art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 344
art. 6 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 21, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 1061
art. 140
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j.)
Sentencja
Dnia 10 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.), , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 roku sprawy ze skargi M.S., K.S. i M.G. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 21 czerwca 2023 roku nr LXXVII/2316/23 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonej w rejonie ulic: [...],[...] i [...] oddala skargę. dc
Uzasadnienie
W dniu 21 czerwca 2023 r. Rada Miejska w Łodzi, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r., poz. 40 i 572 - dalej w skrócie "u.s.g.") oraz art. 14 ust. 8 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r., poz. 977 - dalej w skrócie "u.p.z.p."), podjęła uchwałę w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonej w rejonie ulic: [...], [...] i [...].
Powyższą uchwałę M.S., K.S. i M.G. reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w części dotyczącej ustalenia granicy drogi publicznej oznaczonej symbolem 3KDD w obrębie nieruchomości:
a) należącej do M.S. i K.S., oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], zlokalizowanej przy ul. [...] w Ł.;
b) należącej do M.G., oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], zlokalizowanej przy ul. [...] w Ł.,
wnosząc o stwierdzenie jej nieważności we wskazanej wyżej części oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących solidarnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Wobec zaskarżonej uchwały autor skargi podniósł zarzuty naruszenia:
1. art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przy sporządzaniu planu miejscowego, przez nadużycie władztwa planistycznego i niezgodne z zasadą proporcjonalności oraz równości ograniczenie prawa własności nieruchomości w sytuacji gdy dojazd do nieruchomości, do których prowadzi wyznaczona droga 3KDD możliwy jest już od ulicy [...];
2. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.z.p., poprzez nadużycie przez organ władztwa planistycznego przejawiające się w całkowitej dowolności w ustalaniu planu zagospodarowania przestrzennego oraz pominięciu faktu, iż zadaniem własnym gminy jest ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu w sposób kompleksowy;
3. art. 6 ust. 1 u.p.z.p. poprzez:
- pominięcie faktu, iż poprowadzenie drogi w pasie wyznaczonej drogi 3KDD będzie prowadziło do powstania immisji oraz będzie oddziaływało na zdrowie skarżących, ponieważ droga będzie przebiegać bezpośrednio pod oknami ich domów;
- nieuwzględnienie uwarunkowań wynikających w szczególności z położenia na działce [...] i [...] sieci przyłącza prądu oraz mediów znajdujących się w obrębie wyznaczonej drogi 3KDD;
- nieuwzględnienie uwarunkowań wynikających z położenia podziemnego zbiornika na ścieki (szambo), który znajduje się w obrębie wyznaczonej drogi 3KDD;
- ograniczenie funkcji zabudowy działki [...] i [...] tylko do funkcji mieszkalnej z wyłączeniem możliwości realizacji funkcji rekreacyjnej z uwagi na pozbawienie nieruchomości zagospodarowanych pasów zieleni i wyznaczenie drogi 3KDD bezpośrednio przy oknie budynku mieszkalnego na działce nr [...];
- nieuzasadnioną ingerencję w istotę prawa własności posiadanego przez skarżących i wprowadzenie ograniczeń, które pozostawiają właścicielom przedmiotowych nieruchomości jedynie pozór prawa własności, a także obniżają wartość przedmiotowych nieruchomości, w sytuacji, gdy nieruchomość przy ul. [...] zabezpieczona jest hipoteką umowną,
4. art. 1 ust. 2 pkt 6 oraz art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., poprzez brak ochrony interesu indywidualnego skarżących przez ingerencję w prawo własności, a ingerencja ta jest nieuzasadniona z punktu widzenia interesu publicznego;
5. art. 1 ust. 2 pkt 11 w zw. art. 8h ust. 3 u.p.z.p., poprzez wyznaczenie sposobu i terminu prowadzenia konsultacji społecznych w sposób utrudniający udział skarżących w konsultacjach, w szczególności przez brak właściwego poinformowania o sposobie, miejscu i terminie prowadzenia konsultacji;
6. art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez istotne i nieproporcjonalne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polegające na pozbawieniu skarżących możliwości korzystania z działek [...] i [...] w sposób zgodny z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, arbitralnym i całkowicie nieuzasadnionym wyznaczeniem drogi publicznej 3KDD, pozbawiając skarżących możliwości dokonania zabudowy mieszkalnej na działce [...], pozbawiając obie nieruchomości części rekreacyjnej i w konsekwencji obniżając ich wartość, w sytuacji gdy droga publiczna od ulicy [...] umożliwia dojazd do posesji, do których prowadzi wyznaczona droga 3KDD;
Odpowiadając na skargę Rada Miejska w Łodzi reprezentowana przez Prezydenta Miasta Łodzi zastępowanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o jej oddalenie i wyjaśniła, że nieruchomość należąca do M.S. i K.S. nr ew. [...] położna jest w planie miejscowym w terenie oznaczonym symbolem 3.3 MN, zaś nieruchomość należąca do M.G. nr ew. [...] położna jest w terenie oznaczonym symbolem 2.5 MN. Przeznaczenie podstawowe w terenach, na których znajdują się obie nieruchomości, to zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz zabudowa usługowa - usługi lokalne.
Według organu, gmina nie przekroczyła granic przysługujących jej z mocy ustawy kompetencji w postaci tzw. władztwa planistycznego oraz dokonała ingerencji w prawo własności skarżących w sposób zgodny z zasadą proporcjonalności i równości.
Teren drogi 3KDD na fragmencie przebiegającym przez działki [...] i [...], obręb [...], ma szerokość od 7,9 m do 8,0 m. Z obu nieruchomości na przedmiotową drogę, przeznaczono pasy o szerokości około 4,0 m. Głównym celem wyznaczenia drogi 3KDD była poprawa komunikacji wewnątrz osiedla poprzez przebicie nieprzelotowych dróg między ulicami [...] i [...]. Ponadto, droga ta ma umożliwić podział istniejących działek, tj. [...] i [...] obręb [...], które w planie miejscowym są przeznaczone na zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i zapewnienie im prawidłowej, funkcjonalnej obsługi komunikacyjnej. Dodatkowo, droga ta umożliwia mieszkańcom bezpośredni dostęp do zaprojektowanej przestrzeni publicznej w postaci zieleni urządzonej oznaczonej na rysunku planu symbolem 3.2ZP oraz pętli autobusowej w sąsiedztwie terenu 3.1MN/U.
Organ prowadząc procedurę zmierzającą do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu, wyważył zarówno interesy prywatne jak i interes publiczny. Podczas trwania procedury sporządzania projektu planu, organ przygotowujący projekt planu miejscowego, rozważał różne warianty układu drogowego dla tego fragmentu osiedla. W trakcie pierwszego wyłożenia do publicznego wglądu wpłynęło 10 uwag dotyczących kwestii przedłużenia ulicy [...], w tym w zakresie działek skarżących. Uwagi argumentowano ingerencją w istniejącą zieleń oraz wystarczającym zabezpieczeniem potrzeb dojazdowych mieszkańców. Uwagi zostały rozpatrzone zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] lipca 2022 r. w sprawie rozpatrzenia uwag złożonych do wyłożonego do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonej w rejonie ulic: [...], [...] i [...], zmienionym następnie zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. Uwagi w zakresie dotyczącym projektowanego przedłużenia ul. [...] nie zostały uwzględnione. W uzasadnieniu do nieuwzględnionych uwag wskazano: "Nowa sieć dróg usprawnia połączenia między terenami zurbanizowanymi i jednocześnie odciąża istniejący układ drogowy przy zwiększającej się liczbie mieszkańców osiedla. Zaprojektowany przebieg dróg jest konsekwencją istniejącego zagospodarowania. Proponowane rozwiązanie oparte na drogach nieprzelotowych nie spełnia standardów projektowania układu komunikacyjnego. Ulice nieprzelotowe generują dłuższe trasy przejazdu i większy ruch samochodowy oraz wyższe koszty budowy i utrzymania infrastruktury. Likwidacja obu projektowanych połączeń ul. [...] z ul. [...] nie jest więc wskazana.".
Organ zauważył, że w wyniku uwzględnienia części uwag skorygowano projekt planu. M.in. zlikwidowano jedno połączenie drogowe pomiędzy ul. [...] a ul. [...] - na przedłużeniu ul. [...], jak również przeprojektowano przedłużenie ul. [...] uwzględniając inwentaryzację zieleni wykonaną przez Wydział Kształtowania Środowiska UMŁ. Przedłużenie ul. [...], spośród wszystkich potencjalnych przebić między ulicami [...] a [...], najmniej ingeruje w istniejącą zabudowę. W kolejnych wyłożeniach nie wpłynęły uwagi do przeprojektowanego układu drogowego. Skarżący nie złożyli uwag do projektu planu.
Dalej organ stwierdził, że linie rozgraniczające drogi 3KDD nie znajdują się tuż pod oknami budynku mieszkalnego na działce [...], a w odległości około 5,5 m od niego oraz 5 m od wyznaczonej linii zabudowy obowiązującej. Jest to odległość charakterystyczna dla lokalizacji budynków przy ul. [...]. Należy zauważyć, że droga w liniach rozgraniczających składa się z różnych elementów, tj. jezdni, chodnika, infrastruktury technicznej, jak również może znajdować się tam pas zieleni czy ścieżka rowerowa. Sama jezdnia będzie zatem de facto znajdować się w większej niż 5 metrów odległości od budynku.
Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony skarżącej, że projektowana droga uniemożliwi realizację budynku mieszkalnego na działce nr [...], wprost przeciwnie realizacja budynku jest nadal możliwa, a pozostałe zapisy w planie miejscowym ustalają warunki dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej na tej nieruchomości. Obecnie działka ta ma powierzchnię 1118,88 m2 a po wytyczeniu drogi powierzchnia ta zmniejszy się do 964,99 m2, tj. o 153,89 m2. Linie zabudowy oraz parametry zabudowy zostały w planie miejscowym ustalone tak, aby zachować charakter tej części osiedla jak i zachować możliwość zabudowy.
Nietrafne jest także stanowisko skarżących, że kwestionowane zapisy planu miejscowego ograniczają funkcje zabudowy działek [...] i [...], tylko do funkcji mieszkalnej z wyłączeniem "funkcji rekreacyjnej", z uwagi na pozbawienie nieruchomości zagospodarowanych pasów zieleni i wyznaczenie drogi 3KDD bezpośrednio przy oknie budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Istniejąca zabudowa na działkach, w tym rozmiar i ich wielkość pozwala na realizację również funkcji rekreacyjnej, w tym zagospodarowanie chociażby ogródka, na przedmiotowych działkach.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 11 w zw. z art. 8h ust. 3 u.p.z.p., poprzez wyznaczenie sposobu i terminu prowadzenia konsultacji społecznych w sposób utrudniający udział skarżących w konsultacjach, w szczególności przez brak właściwego poinformowania o sposobie, miejscu i terminie prowadzenia konsultacji, organ wskazał, że art. 8h został wprowadzony dopiero ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1688). W istocie, zmiana ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadzająca konsultacje społeczne w formach wymienionych przez skarżących, weszła w życie po uchwaleniu przedmiotowego planu miejscowego. Zgodnie z tekstem ustawy, który obowiązywał w trakcie sporządzania przedmiotowego planu miejscowego, należało zorganizować wyłożenie projektu planu do publicznego wglądu, zgodnie z art. 17 pkt 9 u.p.z.p. W Łodzi ogłoszenie w tym przedmiocie ukazało się w [...] dodatku G., na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Łodzi, na stronie internetowej Miejskiej Pracowni Urbanistycznej www.mpu.lodz.pl, a także na tablicy ogłoszeń Miejskiej Pracowni Urbanistycznej. Ponadto informacja o wyłożeniu była przesyłana do Rady Osiedla [...], która w ramach swoich możliwości i realizowania swoich zadań także informowała i miała możliwość podjęcia dialogu z mieszkańcami, z czego często korzysta. Zgodnie z art. 17 pkt 11 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia planu miejscowego, w ogłoszeniu wyznacza się również termin składania uwag na czas nie krótszy niż 14 dni od dnia zakończenia wyłożenia, co jest emanacją zasady zachowania jawności i przejrzystości procedur planistycznych statuowanej w art. 1 ust. 2 pkt 12 u.p.z.p. oraz realizującej zasadę udziału czynnika społecznego w toku procedury planistycznej.
Podczas procedury sporządzania przedmiotowego planu miejscowego, wyłożenie projektu planu do publicznego wglądu odbyło się trzykrotnie w terminach:
1) wyłożenie I - trwało od 14.12.2021 r. do 4.01.2022 r., o rozpoczęciu wyłożenia ogłoszono 7.12.2021 r., dyskusja publiczna odbyła się 14.12.2021 r., uwagi można było składać do 18.01.2022 r.,
2) wyłożenie II - trwało 26.10.2022 r. do 18.11.2022 r., o rozpoczęciu wyłożenia ogłoszono 19.10.2022 r., dyskusja publiczna odbyła się 8.11.2022 r., uwagi można było składać do 2.12.2022 r.,
3) wyłożenie III - trwało od 14.03.2023 r. do 5.04.2023 r., o rozpoczęciu wyłożenia ogłoszono 7.03.2023 r., dyskusja publiczna odbyła się 21.03.2023 r., uwagi można było składać do 21.04.2023 r.
Chybiony - według organu - jest zarzut naruszenia zasady równości przy sporządzaniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez nierówne traktowanie właścicieli terenów objętych powołaną uchwałą. Skarżący nie wykazali, że osoby spełniające te same warunki, zostały odmiennie potraktowane w identycznych sytuacjach przez organy administracji publicznej czy też nastąpiłoby zróżnicowanie sposobu zagospodarowania tych działek w planie miejscowym bez uzasadnionego powodu. Taka sytuacja, w ocenie organu, nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego obniżenia wartości nieruchomości nalężących do skarżących wskutek wejścia w życie zapisów planu miejscowego, organ wskazał, iż funkcję kompensacyjną pełni w tym zakresie przepis art. 36 u.p.z.p. Odpowiedzialność cywilna Gminy z tego tytułu może być jednak realizowana w trybie innych przepisów i odrębnym postępowaniu. Powyższe nie ma wpływu na ocenę wadliwości postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Odwołując się następnie do art 4 ust. 1 u.p.z.p. organ wyjaśnił, że przepisy te stanowią podstawę do kształtowania jednego z istotnych uprawnień organów gminy, jakim jest władztwo planistyczne. Władztwo planistyczne obejmuje samodzielne ustalenie przez radę gminy przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy w ramach obowiązującego porządku prawnego. Uchwalając plan miejscowy najczęściej następuje wyważanie interesów prywatnego i publicznego, co nieuchronnie prowadzi do powstawania konfliktów interesów indywidualnych z interesem publicznym. W doktrynie wskazuje się, że przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych przepisami u.p.z.p. zasad i trybu sporządzania planu. W zakres władztwa planistycznego wchodzi również, z mocy art. 6 ust. 1 u.p.z.p., ustalenie w planie miejscowym sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości. Koncepcja władztwa planistycznego oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny, natomiast nie musi z tym być powiązane przekroczeniem granic władztwa planistycznego.
Prawo własności nie jest prawem nieograniczonym, zgodnie zaś z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona, ale tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Przykładem tego ograniczenia jest właśnie art. 6 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Ingerencja w prawo własności poprzez uchwalenie miejscowego planu jest zatem przewidziana w systemie obowiązującego prawa. Musi ona być dokonana dla realizacji celu publicznego lub jednego lub kilku celów wynikających z art. 1 ust. 2, art. 4 i art. 6 u.p.z.p. Sam fakt wprowadzenia ograniczeń w zakresie wykonywania prawa własności postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie świadczy jeszcze o jego wadliwości. Wadliwym byłoby co najwyżej ograniczenie tego prawa w ramach sytuacji opisywanej jako nadużycie przez gminę władztwa planistycznego będącej skutkiem wprowadzenia ograniczeń nieproporcjonalnych lub niezasadnych, wynikających z niewłaściwego wyważenia proporcji pomiędzy interesem publicznym a prywatnym. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy gminy przy sporządzaniu planu miejscowego nie naruszyły zasad sporządzania planu, w tym poprzez nienadanie prymatu prawu własności, bowiem przeznaczenie i zasady zagospodarowania przestrzeni i poszczególnych terenów powinny być ukierunkowane tak, by nie następowało to w oderwaniu od istniejących uwarunkowań.
Zdaniem organu, brak jest uzasadnienia dla podnoszonych zarzutów, w tym naruszenia zasady proporcjonalności czy braku wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. Mając na uwadze powyższe, należy przyjąć, iż kwestionowane przez skarżących ustalenia planu miejscowego są zgodne z prawem i mieszczą się w granicach uprawnień tego organu nie stanowiąc nadużycia uprawnienia do kształtowania polityki przestrzennej na terenie gminy. Treść zaskarżonej uchwały odpowiada wymogom stawianym przez przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i zgodna jest z ustaleniami obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi a także przepisami odrębnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest akt prawa miejscowego, a mianowicie uchwała nr LXXVII/2316/23 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 21 czerwca 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonej w rejonie ulic: [...], [...] i [...], której legalność w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. zakwestionowali M.S. i K.S. oraz M.G..
W przypadku skargi na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., Sąd przed przystąpieniem do rozważań natury merytorycznej, zobligowany jest w pierwszym rzędzie ocenić, czy spełnione zostały warunki formalne dopuszczalności skargi.
W rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Jak stanowi bowiem art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Warunkiem formalnym dopuszczalności skargi na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. jest po pierwsze - charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia, po drugie - wykazanie przez podmiot wnoszący skargę, że uchwała narusza przysługujący mu interes prawny bądź uprawnienie.
W realiach rozpatrywanej sprawy wymienione wyżej przesłanki zostały spełnione. Otóż skarga na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Skarżący ponad wszelką wątpliwość są właścicielami działek znajdujących się na terenie objętym regulacjami zaskarżonej uchwały, posiadają wobec tego interes prawny wynikający z przysługującego im prawa własności, który podlega ochronie na podstawie art. 140 k.c. i art. 6 u.p.z.p., który stanowi, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (ust. 1). Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich oraz do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (ust. 2). Z akt sprawy wynika, że M.S. i K.S. są współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej nr ew. [...], zlokalizowanej przy ul. [...] w Ł., natomiast M.G. jest właścicielką nieruchomości oznaczonej nr ew. [...], położonej przy ul. [...] w Ł. Bezspornie zaskarżona uchwała narusza przysługujący skarżącym interes prawny, poprzez przeznaczenie części ich nieruchomości pod poszerzenie istniejącej ulicy [...]. Jak podkreślają skarżący przez należące do nich nieruchomości wyznaczone zostały granice drogi publicznej oznaczonej w planie miejscowym symbolem 3KDD, co zmienia w istotnym stopniu dotychczasowy sposób wykonywania prawa własności. Tym samym skarżącym przysługuje legitymacja skargowa w rozpatrywanej sprawie.
Wyjaśnić wobec tego trzeba, że samo naruszenie interesu prawnego skarżących nie jest równoznaczne z zasadnością skargi na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obowiązek uwzględnienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Obowiązku takiego nie ma jednak wówczas, gdy naruszony zostaje wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gmina ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2011 r., II OSK 355/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14 maja 2014 r., II SA/Po 890/13 - dostępne https://nsa.orzeczenia.gov.pl).
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. tylko istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Po myśli art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd zgodnie z art. 151 p.p.s.a., oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Zatem, o ile uchwała w sprawie planu miejscowego jest nieważna w każdym przypadku naruszenia właściwości organów, to już nie każde naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego podobnie jak i nie każde naruszenie trybu sporządzania planu skutkować będzie stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub części, lecz tylko takie, które ma charakter istotny, a więc rzutujący na treść planu miejscowego.
Pod pojęciem "trybu sporządzania" planu miejscowego należy rozumieć sekwencję czynności, które podejmują kolejno organy gminy celem doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego. W pierwszej kolejności będzie to podjęcie przez radę gminy uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia planu miejscowego zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.z.p., która inicjuje procedurę planistyczną. Kolejne etapy postępowania reguluje art. 17 u.p.z.p., kończąc na uchwaleniu planu na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. wraz z rozstrzygnięciem o sposobie rozpatrzenia uwag.
Natomiast pod pojęciem "zasad sporządzania" planu należy rozumieć jego merytoryczną zawartość (część tekstowa, graficzna, załączniki), standardy dokumentacji planistycznej. Zawartość planu miejscowego, czyli jego elementy obligatoryjne i fakultatywne określają przepisy art. 15 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., natomiast standardy dokumentacji planistycznej (materiały planistyczne, stosowane oznaczenia, nazewnictwo, standardy oraz sposoby dokumentowania prac planistycznych) określa wydane na podstawie art. 16 ust. 2 u.p.z.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. nr 164, poz. 1587).
A zatem, za istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością aktu planistycznego w całości lub w części, należy rozumieć jedynie takie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w której przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania aktu planistycznego. Przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych przepisami u.p.z.p. zasad i trybu sporządzania planu.
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w tak określonych ramach Sąd nie stwierdził istotnych naruszeń trybu i zasad sporządzania planu skutkujących obowiązkiem stwierdzeniem nieważności uchwały.
Z przekazanej dokumentacji planistycznej sporządzonej w toku procedury planistycznej wynika, że zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z przepisami u.p.z.p. Czynności wymagane prawem w toku procedury planistycznej zostały dokonane w należyty sposób, co potwierdza cała dokumentacja planistyczna. Projekt przyszłego planu został zaopiniowany i skonsultowany ze wszystkimi wymaganymi do tego organami. Wszystkie zgłoszone uwagi zostały rozpoznane, o czym stanowi załącznik nr 2 do uchwały. Ogłoszenia o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego, o wyłożeniach projektu do publicznego wglądu zostały prawidłowo dokonane. Całościowa analiza dokumentacji planistycznej prowadzi do jednoznacznego wniosku, że tryb sporządzania planu miejscowego został zachowany.
W rozpatrywanej sprawie - wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżących - nie zostały naruszone przepisy art. 1 ust. 2 pkt 11 w zw. z art. 8h ust. 3 u.p.z.p., poprzez wyznaczenie sposobu i terminu prowadzenia konsultacji społecznych w sposób utrudniający udział skarżących w konsultacjach, w szczególności przez brak właściwego poinformowania o sposobie, miejscu i terminie prowadzenia konsultacji. Przepis art. 8h, co wyraźnie umknęło autorowi skargi, został wprowadzony do u.p.z.p. na skutek wejścia w życie z dniem 24 września 2023 r. ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1688). Nie miał on wobec tego zastosowania w trakcie procedury planistycznej poprzedzającej podjęcie zaskarżonej uchwały. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że poddana sądowej kontroli uchwała została podjęta w dniu 21 czerwca 2023 r. Nowe brzmienie na skutek wspomnianej nowelizacji otrzymał również art. 1 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p. Zgodnie z art. 17 pkt 9 u.p.z.p., który obowiązywał w dacie sporządzenia spornego aktu prawa miejscowego, prezydent miasta ogłasza, w sposób określony w pkt 1, o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i wykłada ten projekt wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu, także przez jego udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej, na okres co najmniej 21 dni oraz organizuje w tym czasie co najmniej jedną dyskusję publiczną nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami. Ogłoszenie winno być zamieszczone w prasie miejscowej, przez obwieszczenie oraz udostępnienie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej, a także w sposób zwyczajowo przyjęty. W rozpatrywanej sprawie, co zostało szczegółowo omówione w treści odpowiedzi na skargę i ma pełne oparcie w dokumentacji planistycznej (pkt 16, 17 i 18, 23, 24 i 25, 27, 28 i 29 dokumentacji planistycznej) opisany wyżej tryb został dochowany w takcie procedowania zaskarżonej uchwały. Sąd uznaje za prawidłowe a zarazem wystarczające wyjaśnienia organu zaprezentowane w tym zakresie w odpowiedzi na skargę, czyni je tym samym swoimi, by uniknąć powielania argumentacji organu.
Wskazać następnie trzeba, że zaskarżoną uchwałę podjęła właściwa miejscowo rada gminy, a jej projekt został sporządzony przez właściwego miejscowo prezydenta miasta.
Tym samym, w opinii Sądu, na gruncie rozpatrywanej sprawy nie doszło do istotnego naruszenia trybu sporządzenia planu ani też do naruszenia przepisów o właściwości organów.
Istotą sporu zawisłego w tej sprawie pomiędzy stronami postępowania jest odpowiedź na pytanie, czy Rada Miejska w Łodzi przeznaczając część nieruchomości skarżących pod poszerzenie istniejącej ulicy [...] i wyznaczenie przez sporne nieruchomości granic drogi publicznej 3KDD nadużyła przysługujące jej władztwo planistyczne?
Analiza akt sprawy w kontekście postawionego zagadnienia pozwala - w przekonaniu Sądu - podzielić w całości argumentację Rady zaprezentowaną w treści odpowiedzi na skargę, a służącą wyjaśnieniu celowości dokonanych rozwiązań w planie miejscowym i odpowiedzieć przecząco na powyższe pytanie.
Dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy niniejszej wskazać trzeba, że według art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Jednocześnie zgodnie z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza: pkt 1 - wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury; pkt 7 - prawo własności; pkt 9 - potrzeby interesu publicznego. Ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne (art. 1 ust. 3 u.p.z.p.).
Przepis art. 3 ust. 1 u.p.z.p. reguluje zasadę władztwa planistycznego gminy, przez którą należy rozumieć przekazanie przez ustawodawcę gminie kompetencji w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu. Władztwo planistyczne gminy nie jest jednak zupełnie dowolne i niczym nieograniczone, ponieważ przy jego wykonywaniu organ uchwałodawczy ma obowiązek uwzględnić wartości wymienione w art. 1 ust. 2 i 3 u.p.z.p. Żadna z tych wartości nie posiada jednak prymatu względem innej wartości. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w pełni podziela, podkreśla się, że interes publiczny nie ma na gruncie przepisów u.p.z.p. prymatu pierwszeństwa w odniesieniu do interesu jednostki. Przyjęte w u.p.z.p. rozwiązania prawne oparte są na zasadzie równowagi interesu ogólnopaństwowego, interesu gminy i interesu jednostki. Oznacza to obowiązek rozważnego wyważenia praw indywidualnych (interesów obywateli) i interesu publicznego, a także uwzględnienia aspektów racjonalności działań, proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania prawa własności, chronionego Konstytucją RP. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kolizji tych interesów, w tym interesu gminy z interesem obywateli wynikającym np. z prawa własności nieruchomości. Wskazuje się także, że poszanowanie prawa własności jest jedynym z wielu elementów podlegających uwzględnieniu w procesie planowania przestrzennego. Kreowanie poprzez plan zagospodarowania przestrzennego polityki przestrzennej na szczeblu gminy, niejednokrotnie wymaga rozstrzygania konfliktów pomiędzy interesem indywidualnym a interesem publicznym, bądź pomiędzy sprzecznymi ze sobą interesami indywidualnymi. W razie kolizji przyznanie prymatu jednemu interesowi ponad drugim wymaga zatem każdorazowo porównania wartości chronionych z tymi, które w efekcie wprowadzanej regulacji ulec mają ograniczeniu. W konsekwencji uczynienie jednego z interesów nadrzędnym, gdy chodzi o konflikt w pełni równorzędnych interesów jednostek, spośród których jedna doznać ma ograniczenia posiadanych praw rzeczowych, wymaga rozwagi i umotywowania (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 29 maja 2015 r., II OSK 2661/13; 21 czerwca 2016 r., II OSK 2541/14; 1 października 2015 r.; II OSK 269/14 - dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W jednym z wyroków NSA stwierdził, że władztwo planistyczne daje gminie prawo ingerencji w uprawnienia właścicielskie, niemiej jednak ingerencja taka nie oznacza zupełnej dowolności i arbitralności w tym zakresie. Ingerencja taka może mieć miejsce tylko na podstawie i w granicach obowiązujących ustaw (vide: wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 673/15 dostępny j.w.).
Art. 140 Kodeksu cywilnego reguluje natomiast istotę i treść prawa własności, stanowiąc, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Prawo własności podlega niewątpliwie ochronie przewidzianej w art. 21 Konstytucji RP. Jednocześnie w myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest - w przekonaniu Sądu - jedną z takich ustaw szczególnych, które wyznaczają granice władania rzeczą przez właściciela. Z mocy rozważanej ustawy organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Realizując to prawo rada gminy działa w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego, które daje jej prawo legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności. Jednym zaś z takich dopuszczalnych przez prawo ograniczeń prawa własności jest możliwość uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które jako przepisy prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej gminy kształtują ład przestrzenny i treść prawa własności. Na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich.
W ocenie Sądu, Rada Miejska w Łodzi podejmując zaskarżoną uchwałę nie przekroczyła granic władztwa planistycznego, a ograniczenie prawa własności przysługującego skarżącym dokonane regulacjami zaskarżonej uchwały nastąpiło w zgodzie z przepisami obowiązującego prawa, z zachowaniem odpowiednich proporcji i po wyważeniu interesu publicznego oraz prywatnego, z poszanowaniem zasady równości.
Wskazać wobec tego trzeba, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W tym celu organ uchwałodawczy podejmuje w pierwszym rzędzie uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego (art. 14 ust. 1 u.p.z.p.), a następnie po przeprowadzeniu procedury planistycznej, plan taki przyjmuje.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p., w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Z kolei, po myśli § 4 pkt 9 lit. a i lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r., nr 164, poz. 1587) ustala się następujące wymogi dotyczące stosowania standardów przy zapisywaniu ustaleń projektu tekstu planu miejscowego, mianowicie ustalenia dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej powinny zawierać określenie układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych oraz określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego i sieci infrastruktury technicznej z układem zewnętrznym. Zgodnie z załącznikiem nr 1 określającym Podstawowe barwne oznaczenia graficzne i literowe dotyczące przeznaczenia terenów, które należy stosować na projekcie rysunku planu miejscowego, tereny komunikacji, w tym tereny dróg publicznych oznacza się symbolem KD.
Dodać w tym miejscu trzeba, że według art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g. do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. W szczególności zadania własne obejmują sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego.
Z kolei celami publicznymi w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 344) są wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji.
Uwzględniając powyższe unormowania i wynikające z nich dla Rady Miejskiej w Łodzi obowiązki Sąd, po analizie dokumentacji planistycznej stwierdził, że przy ustaleniu w miejscowym planie przeznaczenia części działek nr [...] (stanowiącej własność M. i K. S.) oraz nr [...] (stanowiącej własność M.G.) pod poszerzenie istniejącej ulicy [...], Rada Miejska w Łodzi nie nadużyła władztwa planistycznego. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że działka nr [...] posiada powierzchnię 1066m2, natomiast działka nr [...] posiada powierzchnię 1119m2, a jak wynika z treści odpowiedzi na skargę, pod poszerzenie ulicy [...], z obu nieruchomości przeznaczono stosunkowo wąskie pasy o szerokości około 4 m. Ingerencja w prawo własności nieruchomości skarżących polegająca na przeznaczeniu niewielkiego fragmentu tych działek pod drogę publiczną klasy dojazdowej oznaczoną symbolem 3KDD, miała wobec tego swoje legalne i racjonalne uzasadnienie, gdyż przemawiał za tym interes publiczny związany z koniecznością zapewnienia obsługi komunikacyjnej terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Z wyjaśnień organu uchwałodawczego wynika, że głównym celem wyznaczenia drogi 3KDD była poprawa komunikacji wewnątrz osiedla poprzez przebicie nieprzelotowych dróg pomiędzy ulicami [...] i [...]. Ponadto, droga ta ma umożliwić podział istniejących działek nr [...] i [...] obręb [...], które w panie miejscowym przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i zapewnienie im prawidłowej, funkcjonalnej obsługi komunikacyjnej. Uzasadnieniem dla poszerzenia ulicy [...] kosztem części działek skarżących jest również zapewnienie mieszkańcom bezpośredniego dostępu do zaprojektowanej przestrzeni publicznej w postaci zieleni urządzonej oznaczonej na rysunku planu symbolem 3.2ZP oraz pętli autobusowej w sąsiedztwie terenu 3.1MN/U. Rozwiązania przyjęte w zaskarżonej uchwale, co podkreślała Rada w odpowiedzi na skargę, są wynikiem wyważenia przez organ uchwałodawczy interesu prywatnego i interesu publicznego, w którym prymat uzyskał ostatecznie interes publiczny. Z wyjaśnień organu wynika, że w trakcie procedury planistycznej, organ rozważał różne warianty układu drogowego dla tego fragmentu osiedla. W trakcie pierwszego wyłożenia projektu planu do wglądu, wpłynęło 10 uwag dotyczących przedłużenia ulicy [...], w tym w zakresie działek skarżących, w których zwracano uwagę na ingerencję w istniejącą zieleń oraz wystarczające zabezpieczenie potrzeb dojazdowych mieszkańców. Uwagi zostały rozpatrzone zarządzeniem Prezydenta Miasta Łodzi z [...] lipca 2022 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia uwag złożonych do wyłożonego do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Ł. położonej w rejonie ulic: [...], [...] i [...], zmienionym następnie zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. Uwagi w zakresie dotyczącym projektowanego przedłużenia ul. [...] nie zostały uwzględnione. W uzasadnieniu do nieuwzględnionych uwag wskazano: "Nowa sieć dróg usprawnia połączenia między terenami zurbanizowanymi i jednocześnie odciąża istniejący układ drogowy przy zwiększającej się liczbie mieszkańców osiedla. Zaprojektowany przebieg dróg jest konsekwencją istniejącego zagospodarowania. Proponowane rozwiązanie oparte na drogach nieprzelotowych nie spełnia standardów projektowania układu komunikacyjnego. Ulice nieprzelotowe generują dłuższe trasy przejazdu i większy ruch samochodowy oraz wyższe koszty budowy i utrzymania infrastruktury. Likwidacja obu projektowanych połączeń ul. [...] z ul. [...] nie jest więc wskazana.". Organ wyjaśnił również, że w wyniku uwzględnienia części uwag skorygowano projekt planu. M.in. zlikwidowano jedno połączenie drogowe pomiędzy ul. [...] a ul. [...] - na przedłużeniu ul. [...], jak również przeprojektowano przedłużenie ul. [...] uwzględniając inwentaryzację zieleni wykonaną przez Wydział Kształtowania Środowiska UMŁ. Jak podkreślił organ, przedłużenie ul. [...], spośród wszystkich potencjalnych przebić między ulicami [...] a [...], najmniej ingeruje w istniejącą zabudowę. W kolejnych wyłożeniach nie wpłynęły uwagi do przeprojektowanego układu drogowego. Skarżący również nie złożyli uwag do projektu planu. Dodać w tym miejscu należy, że droga 3KDD została zaplanowana tak, aby zajęła porównywalne powierzchnie działek skarżących oraz pozostałych działek, usytuowanych po obu stronach ulicy [...], która na fragmencie przebiegającym przez działki nr [...] i [...] ma szerokość od 7,9m do 8,0m. Sytuacja skarżących na tle właścicieli innych działek usytuowanych wzdłuż ul. [...] nie jest wobec tego jednostkowa, a co za tym idzie wyjątkowa, nie świadczy o naruszeniu zasady równości czy proporcjonalności. Droga 3KDD stanowi, w przekonaniu Sądu, racjonalne uzupełnienie istniejącego układu dróg, zwłaszcza w sytuacji postępującej zabudowy przedmiotowych terenów.
Wbrew twierdzeniom skarżących, w zapisach planu miejscowego został uwzględniony ich interes, ponieważ pozostałe części działek nr [...] i nr [...] przewidziane zostały pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i zabudowę usługową - usługi lokalne (działka nr [...] teren o symbolu 3.3MN, działka nr [...] - teren o symbolu 2.5 MN). Wprowadzone rozwiązania planistyczne w przypadku obu działek nie wykluczają zatem możliwości zagospodarowania pozostałej ich części zgodnie z przeznaczeniem, pod budowę domu jednorodzinnego. Zresztą działka nr [...] zabudowana jest takim właśnie budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Parametry działek skarżących, pozostałe po wydzieleniu w przyszłości fragmentu drogi, nie będą również odbiegać od przeciętnych działek budowlanych w okolicy i w pełni umożliwią ich zainwestowanie zgodnie z przeznaczeniem określonym w planie miejscowym, w tym realizację tak podkreślanej w toku kontrolowanego postępowania funkcji rekreacyjnej. Zgodnie z § 17 ust. 4 m.p.z.p. określa się minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych: w terenach oznaczonych symbolami 2.5MN - 800m2, natomiast w terenach oznaczonych symbolami 3.3MN - 700m2. Minimalna powierzchnia działki powstałej na skutek podziału zgodnie z § 17 ust. 5 m.p.z.p. wynosi w terenach 2.5MN - 800 m2, a w terenach 3MN - 700m2.
Niezasadny, zdaniem Sądu, jest również podniesiony w skardze zarzut nieuwzględnienia uwarunkowań wynikających z położenia na działkach [...] i [...] sieci przyłącza prądu oraz mediów znajdujących się w obrębie wyznaczonej drogi 3KDD. Zgodnie z § 26 ust. 1 zaskarżonej uchwały dla terenów dróg publicznych oznaczonych na rysunku planu symbolami (...) 3KDD obowiązują ustalenia zawarte w kolejnych ustępach niniejszego paragrafu. Według § 26 ust. 2 w zakresie przeznaczenia terenu ustala się przeznaczenie podstawowe: lit. a - drogi publiczne klas: zbiorczej, lokalnej i dojazdowej wraz z obiektami i urządzeniami związanymi z prowadzeniem i obsługą ruchu drogowego; lit. b - infrastruktura techniczna. W zakresie warunków i parametrów funkcjonalno-technicznych oraz obsługi komunikacyjnej terenów ustala się dla drogi dojazdowej 3KDD (ul. [...]) klasę D - dojazdowa, szerokość w liniach rozgraniczających zmienna od 7,9m do 10,0m, z poszerzeniami i narożnymi ścięciami linii rozgraniczających przy skrzyżowaniach, zgodnie z rysunkiem planu. Z powyższych unormowań jasno wynika, że organ uchwałodawczy w pełni świadomie i racjonalnie przewidział umieszczenie infrastruktury technicznej w obrębie wyznaczonej drogi 3KDD. Takie rozwiązanie przyjęte zostało nie tylko wobec spornej drogi 3KDD, ale także konsekwentnie zastosowane w przypadku pozostałych dróg publicznych oznaczonych na rysunku planu symbolami 1KDZ, 2KDZ, 1KDL, 2KDL, 1KDD, 2KDD, 4 KDD, 5 KDD, 6 KDD, 7 KDD, 8 KDD, 9 KDD, 10 KDD, 11KDD, 12KDD i 13 KDD.
Zamierzonego skutku nie mógł odnieść podniesiony w skardze zarzut oddziaływania rozwiązań planistycznych na zdrowie skarżących, ponieważ droga będzie przebiegać bezpośrednio pod oknami ich domów. Z załączonej do akt sprawy dokumentacji planistycznej oraz udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę wynika, że linie rozgraniczające drogi 3KDD nie znajdują się, jak twierdzą skarżący, pod oknami usytuowanego na działce nr [...] domu, a wręcz przeciwnie w odległości około 5,5m od niego oraz 5 m od wyznaczonej linii zabudowy obowiązującej. Jest to zresztą, jak trafnie argumentował organ, odległość charakterystyczna dla lokalizacji budynków przy ul. [...]. Wreszcie, co należy podkreślić, droga w liniach rozgraniczających składa się z różnych elementów: jezdni, chodnika, infrastruktury technicznej, może się tam również znajdować pas zieleni czy ścieżka rowerowa. Wobec tego sama jezdnia będzie znajdować się w odległości większej aniżeli 5 metrów od budynku.
Jeśli chodzi o kwestię rzekomego nieuwzględnienia uwarunkowań wynikających z położenia podziemnego zbiornika na ścieki (szambo), który znajduje się w obrębie wyznaczonej drogi 3KDD, należy w tym zakresie zwrócić uwagę na unormowania § 6 planu ustalające zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu oraz zasady kształtowania krajobrazu, który w punkcie 5 lit. a w zakresie gospodarki wodnej i odprowadzania ścieków ustala nakaz stosowania kompleksowych rozwiązań poprzez doprowadzenie infrastruktury technicznej wodociągowej i kanalizacji sanitarnej bądź ogólnospławnej do wszystkich terenów przeznaczonych na cele zabudowy.
Ferowany na gruncie rozpatrywanej sprawy argument o obniżeniu wartości nieruchomości skarżących na skutek uchwalenia planu miejscowego pozostaje, w przekonaniu Sądu, bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że żaden przepis u.p.z.p. nie przewiduje podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tylko z tego powodu, że - w opinii skarżących - ich nieruchomość straciła na wartości na skutek podjęcia zaskarżonej uchwały. Nie można przecież choćby hipotetycznie założyć sytuacji odwrotnej, że pomimo zabrania skarżącym wąskiego pasa terenu z przeznaczeniem na poszerzenie istniejącej ulicy [...] wartość ich nieruchomości wzrośnie z uwagi na poprawienie parametrów drogi i polepszenie dostępności ich nieruchomości do drogi publicznej. W każdym bądź razie, w sytuacji ewentualnego obniżenia wartości nieruchomości skarżących na skutek uchwalenia planu stosowne rozwiązania w tym zakresie zostały przewidziane przez ustawodawcę w art. 36 u.p.z.p., który stanowi, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2, żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Ust. 2 stanowi, iż realizacja roszczeń, o których mowa w ust. 1, może nastąpić również w drodze zaoferowania przez gminę właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej. Z dniem zawarcia umowy zamiany roszczenia wygasają. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli treść planu miejscowego powodująca skutek, o którym mowa w ust. 1, nie stanowi samodzielnego ustalenia przez gminę społeczno-gospodarczego przeznaczenia terenu oraz sposobu korzystania z niego, ale wynika z innych uwarunkowań. Jak wynika z Aktualizacji prognozy skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pkt 6.2.4. dotyczącego wydatków związanych z odszkodowaniami, w prognozie założono, że Gmina nabędzie nieruchomości przeznaczone w planie miejscowym na cele publiczne, w związku z powyższym nie przewiduje się odszkodowań za poniesioną rzeczywistą szkodę wynikającą z uniemożliwienia lub ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości lub jej części w sposób dotychczasowy. Autorzy opracowania zwrócili przy tym uwagę, że w przypadku, gdy GMŁ nie będzie sukcesywnie nabywała nieruchomości przeznaczonych w mpzp na cele publiczne, istnieje duże prawdopodobieństwo roszczeń o wykup nieruchomości. W przypadku nie dokonania przez GMŁ wykupów istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia roszczeń odszkodowawczych w trybie art. 36 u.p.z.p. Nie można również, zdaniem autorów dokumentu, wykluczyć wystąpienia roszczeń odszkodowawczych w trybie art. 98 u.g.n. za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, których podział został dokonany na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego. Zważywszy na powyższe unormowania wskazać trzeba, że ocena, czy na skutek uchwalenia nowego planu miejscowego korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób jest możliwe lub istotnie ograniczone, oraz czy na skutek uchwalenia planu miejscowego wartość nieruchomości uległa obniżeniu bądź też wzrosła, nie może być dokonywana w sprawie ze skargi na uchwałę rady gminy w przedmiocie planu miejscowego. Nie budzi jednak wątpliwości, że w przypadku poszerzenia w przyszłości ulicy [...] kosztem nieruchomości skarżących, zgodnie z uregulowaniami zaskarżonej uchwały, będą im przysługiwały stosowne, prawem przewidziane, roszczenia.
Zupełnie niezrozumiały jest wreszcie zarzut, jakoby uchwalenie planu miejscowego uniemożliwiało skarżącym ewentualną sprzedaż nieruchomości.
Podsumowując Sąd stwierdził, że argumentacja organu uchwałodawczego zaprezentowana w treści odpowiedzi na skargę znajdująca zresztą pełne oparcie w przedłożonej sądowi obszernej dokumentacji planistycznej dowodzi, że w przypadku zaskarżonej uchwały zachowana została zasada proporcjonalności oraz równości, nie nastąpiło przekroczenie granic władztwa planistycznego. Nie zostały tym samym naruszone w istotnym stopniu zasady sporządzania planu miejscowego. W realiach sprawy niniejszej Rada musiała wyważyć takie wartości jak interes publiczny (art. 1 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p.) w zastawieniu z interesem jednostki - prawem własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.), dając w tym wypadku prymat szeroko rozumianemu interesowi publicznemu, co znajduje pełne oparcie w aktach sprawy i wyklucza argumenty o naruszeniu odpowiednich proporcji i zasady równości. Nie doszło tym samym do naruszenia regulacjami kwestionowanej uchwały przepisów art. 1 ust. 2 pkt 7 i pkt 9, art. 1 ust. 3, art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 u.p.z.p. W świetle poczynionych wyżej rozważań, za wadliwe należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 140 k.c. oraz art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji.
Mając powyższe na względzie Sąd, pomimo wykazania naruszenia zaskarżoną uchwałą interesu prawnego skarżących stwierdził, że zakwestionowane uregulowania planu miejscowego mieszczą się w granicach obowiązującego prawa. W sprawie nie wystąpiła zatem żadna z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p., co czyni wywiedzioną skargę niezasadną.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
dc