II SA/Łd 239/24

II SA/Łd 239/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-07-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2227/24 - Wyrok NSA z 2025-09-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Dnia 18 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), , Protokolant Starszy specjalista Aleksandra Błaszczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2024 r. nr SKO.4114.802.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 13 grudnia 2023 roku, nr OPS.ŚR.5111.8209.338.2023 lp
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 stycznia 2024 r., znak SKO.4114.802.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: k.p.a.; art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 390) – dalej: u.ś.r., w brzmieniu obowiązujący do dnia 31 grudnia 2023 r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 13 grudnia 2023 r. , znak OPS.ŚR.5111.8209.338.2023 o odmowie przyznania A. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem – O. S..
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia skarżący wystąpił wnioskiem z dnia 18 października 2023 r., do którego przedłożył miedzy innymi kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego z dnia [...] r. zaliczające małoletniego O. S. do osób niepełnosprawnych w stopniu [...], na okres do dnia 31 stycznia 2025 r. W treści orzeczenia zawarto wskazanie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto z przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów i wyjaśnień wynika, że począwszy od października 2023 r. sprawuje nieprzerwanie opiekę nad niepełnosprawnym synem, a nadto, że w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. odbywał praktykę, jak i wykonywał pracę na podstawie zawartej umowy zlecenia, na rzecz [...].
W toku przeprowadzonego w dniu 31 października 2023 r. wywiadu środowiskowego skarżący wskazywał, iż małoletni O. S. ma zdiagnozowany [...] oraz [...]. Zakres sprawowanej opieki nad synem obejmuje odprowadzanie i odbieranie z przedszkola, wożenie na rehabilitację, wizyty lekarskie, którym to obowiązkiem dzieli się z żoną, przygotowywanie posiłków, ubrań, czynności higieniczne, podawanie niezbędnych lekarstw, organizowanie tzw. czasu wolnego (np. basen, ścianka wspinaczkowa, figloraj). Wnioskodawca od 1 października 2023 r. pozostaje bez zatrudnienia, jest uczestnikiem studiów doktorancki, z tytułu czego otrzymuje stypendium, zajęcia, zgodnie z oświadczeniem strony odbywają się raz w miesiącu. Skarżący oświadczył, ze opiekę nad synem sprawuje w miejscu zamieszkania, w niektóre weekendy przebywa poza domem. Skarżący oświadczył nadto, że w toku pozostaje w toku rozwodu ze żoną (matką niepełnosprawnego dziecka), z którą ma jeszcze drugie dziecka (małoletnią córkę). zgodnie z wydanym w toku postępowania postanowieniem zabezpieczającym jest zobowiązany do alimentacji na rzecz dzieci w łącznej kwocie 2.500 zł miesięcznie.
Z akt sprawy wynika nadto, iż w złożonym do akt sprawy piśmie datowanym na dzień 6 listopada 2023 r. K. S. (żona skarżącego) zakwestionowała fakt sprawowania wyłącznej opieki nad niepełnosprawnym synem przez A. S.. Wyżej wymieniona wskazała, że obowiązki wynikające z opieki nad synem są dzielone pomiędzy skarżącego, przy czym opieka sprawowana przez skarżącego nie ma charakteru regularnego. Z uwagi na zdiagnozowane u dziecka schorzenia, wymaga ono specjalistycznych konsultacji lekarskich lekarstw, jak również rożnego rodzaju dodatkowych zajęć rehabilitacyjnych, których koszt ponosi matka dziecka. Wyżej wymieniona oświadczyła również , że ponosi pozostałe koszty tak utrzymania domu, jaki i niezbędnych zakupów, z uwagi na czasochłonność opieki nad dwójką dzieci zatrudniona jest jedynie na ½ etatu, a w przypadku choroby, któregoś z dziecka to ona, a nie mąż sprawuje opiekę nad dziećmi. Podkreśliła, że z uwagi na fakt nieprzebywania męża w domu w weekendy oraz dni wolne od pracy, ciężar sprawowania opieki nad dziećmi w tym czasie spoczywa wyłącznie na niej, w której to opiece wspierają ja rodzice.
W przesłanym do organu, w dniu 6 listopada 2023 r. piśmie procesowym zatytułowanym "uzupełnienie wywiadu", skarżący wyjaśniał, że do końca maja 2023 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne na małoletniego O. S., sprawując nad nim opiekę, która nie kolidowała z odbywanymi przez stronę studiami doktoranckimi. W toku wszczętego w 2022 r. postępowania rozwodowego, postanowieniem sądu z dnia 12 maja 2023 r. wydanym w przedmiocie zabezpieczenia z powództwa K. S., został zobowiązany do alimentacji na rzecz dzieci w łącznej kwocie 3.300 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, iż w następstwie rozpatrzenia wniesionego przez stronę środka odwoławczego kwota ta została obniżona do wysokości 2.500 zł miesięcznie. Brak finansowych możliwości realizacji nałożonego na stronę obowiązku zmusił skarżącego do rezygnacji z pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego i podjęcia zatrudnienia w formie zdalnej, które starał się godzić z sprawowaną opieką nad synem. Obowiązująca do dnia [...] r. umowa zlecenia nie została przedłużona przez zleceniodawcę. W październiku 2023 r., z uwagi na konieczność zmiany przedszkola, do którego uczęszcza dziecko, jak również nasilonych infekcji oraz niepożądanych reakcji związanych z rozpoczęciem przyjmowania przez dziecko nowego leku postanowił zrezygnować z poszukiwania zatrudnienia, skupiając się na opiece nad synem, którą sprawuje nieprzerwanie, w sposób ciągły. W treści pisma skarżący wskazywał również na trwający konflikt pomiędzy nim a K. S..
Pismem procesowym przesłanym do organu w dniu 22 listopada 2023 r. skarżący zmodyfikował zakres złożonego przez siebie w dniu 18 października 2023 r. żądania, wskazując, iż w związku z podjęciem od dnia 2 listopada 2023 r. zatrudnienia w [...], wnosi o przyznanie przedmiotowego świadczenia jedynie na okres październik 2023 r.
Decyzją z dnia 13 grudnia 2023 r. Burmistrz Miasta Aleksandrów Łódzki odmówił przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazywał, iż dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, poparte zgromadzonym materiałem dowodowy, nie pozwalają na stwierdzenie, iż spełniona została określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanka istnienia związku przyczynowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad małoletnim synem a rezygnacją z aktywności zawodowej skarżącego. Zdaniem organu składane w sprawie wyjaśnienia strony, jak i jego żony (często wzajemnie sprzeczne), zakres sprawowanej opieki, jak również aktywność zawodowa strony podejmowana zarówno przed wniesieniem przedmiotowego wniosku, jak i w toku trwającego postępowania nie pozwalają na stwierdzenie, w sposób jednoznaczny, iż sprawowana przez skarżącego opieka, w którą zaangażowani są także matka dziecka oraz dziadkowie z obu stron, ma charakter stały, wymuszający na stronie konieczność rezygnacji z wszelkiej aktywności zawodowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucał naruszenie art. 6, art. 80 i art. 81a k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i wydanie kwestionowanego negatywnego rozstrzygnięcia w oparciu o pozaustawowe przesłanki; przyjęcie, iż wyjaśnienia złożone przez jego żonę, z którą pozostaje w konflikcie, niweczą wartość dowodowa przedłożonej dokumentacji świadczącej o sprawowaniu przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym synem, a tym samym dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego sprawy; nierozstrzygnięcie wątpliwości, co do stanu faktycznego na korzyść strony wnioskującej.
W obszernym uzasadnieniu strona podkreślała, iż przedłożona przez nią dokumentacja obejmująca między innymi ewidencję pobytu dziecka w ośrodku rehabilitacyjnym, wizyt lekarskich, czy też rachunki za nabyte usługi w celu usprawnienia jego egzystencji została całkowicie pominięta, a wydana decyzja oparta została jedynie o pobieżną interpretację zebranych wywiadów skonfliktowanych ze sobą osób. Podkreślał również, odnośnie do podnoszonej przez organy jego aktywności zawodowej, iż wynikało to z jego sytuacji życiowej, na którą składał się nałożony na skarżącego przez sąd w ramach postanowienia zabezpieczającego obowiązek alimentacji na dzieci. Z uwagi na powyższe, jak i trudności z uzyskaniem świadczenia zmuszony był, począwszy od listopada 2023 r. podjąć zatrudnienie, o czym niezwłocznie poinformował organ modyfikując wniosek w zakresie okresu na jaki wnosi o przyznanie świadczenia. Ponadto strona odnosiła się do ustaleń organu opartych o wyjaśnienia K. S., kwestionując ich zgodność istniejącym stanem faktycznym.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 22 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2)w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1 b u.ś.r.). Organ wskazał nadto, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 u.ś.r.).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium podkreśliło, iż wobec dokonanych w sprawie, przywołanych wyżej ustaleń faktycznych nie kwestionuje zarówno faktu, iż wymagający opieki małoletni O. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...], jak również tego, iż opieka ta jest sprawowana przez skarżącego, który należy do podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia, wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.
Niemniej jednak w ocenie Kolegium, pomimo powyższych ustaleń w sprawie nie została spełniona przesłanka związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej strony, a sprawowana opieką nad synem, co przemawiałoby za uwzględnieniem zgłoszonego żądania.
W tym zakresie Kolegium odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazało na wstępie, iż uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia nie przysługuje z samego faktu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę. Świadczenie to stanowi bowiem rekompensatę utraconego dochodu osoby, która podjęła się sprawowania tej opieki, dobrowolnie pozbawiając się tym samym możliwości zarobkowania. Świadczenie to nie może stanowić alternatywnego dochodu, a jego przyznanie jest możliwe między innymi w przypadku wykazania istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Opieka ta winna być tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałaby odbyć się ze szkoda dla osoby zaopiekowanej.
Kolegium wskazało, iż jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym synem polega na zawożeniu przywożeniu syna do przedszkola, wymagane rehabilitacje, przygotowywaniu wraz z żona posiłków dla syna, dbaniu o jego czystość, higienę, dawkowaniu koniecznych lekarstw, odbywaniu niezbędnych wizyt lekarskich, organizowanie dziecku czasu wolnego. Zdaniem Kolegium, jak słusznie uznał organ I instancji zakres powyższych czynności nie wykracza poza codzienną opiekę rodzicielską. Tym bardziej, co należy zaznaczyć, z akt sprawy wynika, iż podnoszonej przez skarżącego okoliczności sprawowania ciągłej opieki nad synem przeczą wyjaśnienia matki dziecka. Kolegium podkreśliło, że syn skarżącego uczęszcza do przedszkola w [...] w A., gdzie przebywa zgodnie z oświadczeniem strony do godziny 15-16. Zgodnie z informacją publiczna placówka ta otwarta jest w godzinach 7:30-16:30. Kolegium wskazało nadto, iż istotną pozostaje ta okoliczność, na którą zasadnie wskazywał organ I instancji, że skarżący wnosząc o przyznanie świadczenia nie spełnił ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, zdefiniowanego w art. 3 pkt 22 u.ś.r. W sprawie bezspornym pozostaje, iż w listopadzie 2023 r. skarżący podjął zatrudnienie, którego nie utracił w miesiącu grudniu 2023 r. Powyższe potwierdza stanowisko organu, iż zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem nie jest na tyle angażujący aby uniemożliwiał skarżącemu podjęcie aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Wobec powyższego Kolegium uznało, iż kwestionowana odwołaniem decyzja odpowiada prawu, a wskazane w nim zarzuty uznać należy za niezasadne. Końcowo organ odwoławczy wskazał na zmianę przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązująca od dnia 1 stycznia 2024 r. stwierdzając, iż w przypadku dalszego sprawowania opieki nad synem skarżący może złożyć nowy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym O. S..
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. S. zarzucał naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego istotnego dla sprawy i przyjęcie, że skarżący jest w stanie podjąć aktywność zawodową, co skutkowało uznaniem, iż nie spełnia przesłanek uzyskania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, określonych przepisami u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r.;
- art. 7a w zw. z art. 81a k.p.a. poprzez dokonanie skrajnie niekorzystnej dla strony wykładni art. 17 u.ś.r., co skutkowało negatywnym rozpatrzeniem żądania skarżącego;
-art. 8 § 1 k.p.a. poprzez bezkrytyczne odwoływanie się przez organ odwoławczy do ustaleń dokonanych przez organ I instancji opartych nie niepełnym materiale dowodowym, mimo, iż skarżący wskazywał na konieczność jego uzupełnienia;
- art. 7 w zw. z art. 129 i art. 15 k.p.a. poprzez przyjęcie wykładni zawartej w orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w odmiennym stanie faktycznym, a w konsekwencji nierozpoznanie sprawy;
- art. 17 u.ś.r. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że posiada on możliwość pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Z uwagi na powyższe strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając wniesiona skargę strona podtrzymywała stanowisko i argumentację prezentowaną w toku postepowania administracyjnego, zarówno, co do faktu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem; jej ciągłego charakteru; sprzeczności powoływanych przez organy wyjaśnień żony, z która pozostaje w konflikcie, z rzeczywiście istniejącym stanem faktyczny w zakresie sprawowanej opieki nad dzieckiem; przyczyn, z których pomimo sprawowanej opieki zmuszony był podjąć zatrudnienie.
Dalej wskazywał, iż powoływane przez organ odwoławczy orzeczenia sądów administracyjnych nie są adekwatne do przedmiotowej sprawy, gdyż dotyczą stanów faktycznych, w których opieka sprawowana była nad osobami dorosłymi, pomimo swej niepełnosprawności, świadomymi i dysponującymi pewnymi zasobami doświadczenia życiowego oraz kompetencji społecznych. Tymczasem schorzenia syna skarżącego, zdiagnozowany [...] i [...] uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie dziecka w codziennych sprawach życiowych i społecznych, choćby w zakresie podstawowym. Syn skarżącego pomimo, iż urodzony w roku [...] pozostaje na poziomie dziecka 1,5 rocznego, co potwierdza opinia przedszkola. Nie jest w stanie samodzielnie się ubrać, zjeść przygotowanego posiłku, zadbać o czystość. Rozumie jedynie proste polecenia, nie kontroluje żadnych swoich odruchów, nie jest w stanie poczekać na opiekuna, ciężko nad nim zapanować, a sprawowana nad nim opieka to intensywna praca związana dodatkowo z nadzorem podopiecznego. Skutkuje to licznymi, zgłaszanymi przez przedszkole problemami z zachowaniem dziecka i często zgłaszaną potrzebą jego wcześniejszego odbioru. Stan zdrowia dziecka wymaga częstych wizyt lekarskich, które odbywają się w godzina powszechnie uznanych za pracujące. Powyższe okoliczności zostały pominięte przez procedujące w sprawie organy, pomimo wielokrotnych próśb skarżącego o zwrócenie się do przedszkola, do którego uczęszcza syn celem potwierdzenia ich prawdziwości.
Skarżący podkreślał, iż wbrew stanowisku organu stan zdrowia dziecka i zakres wymaganej przez niego opieki uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna. Powoływana przez organ okoliczność podjęcia przez skarżącego zatrudnienia w listopadzie 2023 r., czego strona nie kwestionuje, wynikał z konieczności, z przymusowej sytuacji rodzinnej i finansowej w jakiej znalazła się strona, co nastąpiło ze szkodą dla niepełnosprawnego dziecka.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lodzi wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 20 maja 2024 r. stanowiącym replikę na wniesioną przez organ odpowiedź na skargę, skarżący podtrzymywał wniesione zarzuty i przedstawioną argumentację. Wskazał nadto, iż postanowieniem z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt I C 2073/22, którego kopie załączył do pisma, wydanym z powództwa A. S., Sąd Okręgowy w Łodzi Wydział I Cywilny, w drodze zabezpieczenia ustalił, że na czas trwania procesu miejscem małoletni O. S. będzie pozostawał pod pieczą ojca, w tym zakresie, iż całości podziela argumentację powoda przytoczoną w piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2023 r. (pkt 2, 3 postanowienia).
Obecny na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. skarżący popierał skargę. Wyjaśniał, że zarówno w okresie, w którym wnosił o przyznanie świadczenia, jak i obecnie sprawuje nieprzerwanie stałą opiekę nad niepełnosprawnym synem. Charakter schorzeń dziecka uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Skarżący musi pozostawać w ciągłej gotowości do ewentualnego natychmiastowego odbioru dziecka z przedszkola, a po powrocie do domu dziecko wymaga nieustannego nadzoru.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują̨ wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią̨ inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postepowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć́ istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi, jak już wcześniej wskazano A. S. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 13 grudnia 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu [...] synem O. S.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 390) - dalej: u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagający opieki O. S. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Powiatu Łódzkiego Wschodniego z dnia [...] r. o [...] stopniu niepełnosprawności, na okres do dnia 31 stycznia 2025 r., ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż skarżący A. S. jest ojcem niepełnosprawnego O. S.. Wobec powyższego uznać należy, że skarżący należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Natomiast, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji podstawą negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego stanowiło stwierdzenie braku łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 1 to jest niewykazania przez skarżącego istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Za powyższym stwierdzeniem, jak wynika z argumentacji organu przemawiały dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, co do zakresu i charakteru sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym synem, kwestionowana przez matkę dziecka wyłączność ciągłość sprawowanej opieki przez skarżącego, jak również fakt podjęcia przez skarżącego, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego aktywności zawodowej.
W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę powyższe stwierdzenie uznać należy za co najmniej przedwczesne.
Wskazania na wstępie wymaga, co słusznie podkreślały procedujące w sprawie organy obu instancji, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (bądź niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Związek między rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły, gdyż nie każda osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga opieki w rozmiarze wykluczającym podjęcie przez opiekuna zatrudnienia. Wyklucza to automatyzm w przyjęciu, że każdy zajmujący się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności sprawuje opiekę uniemożliwiającą zatrudnienie lub wymuszającą rezygnację z niego, a także że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczające do uznania istnienia takiego związku i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym co należy podkreślić ustalanie tego związku nie może jednakże również prowadzić do podważania stanu zdrowia i treści orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, skoro na konieczność jej sprawowania wskazał uprawniony do wydania takiego orzeczenia organ (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 31 marca 2023 r., II SA/Rz 159/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza bowiem jeszcze o tym, że dana osoba niepełnosprawna jest niesamodzielna w stopniu wymagającym stałej opieki i pomocy osób drugich. Z kolei pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 marca 2023 r., IV SA/Wr 705/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, co istotne ów stały i długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 marca 2023 r., II SA/Po 806/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia jednak wymaga, że nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności wraz ze stosownymi wskazaniami co do konieczności zapewnienia takiej opieki automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga czynności opiekuńczo-pielęgnacyjnych w takim zakresie, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. O ile bowiem konieczność stałej lub długotrwałej opieki na osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź zakres czynności w ramach sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą. Słuszne jest zatem, aby w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Oceny zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy zatem każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju i stopnia jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia itp., co jest niezbędne dla ustalenia, czy w okolicznościach danej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia. (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 z 7 maja 2020 r., I OSK 1049/19; wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 stycznia 2023 r., II SA/Łd 1005/22; wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lutego 2023 r., IV SA/Wr 521/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednakże Sąd stwierdza, iż dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie były wystarczające do bezspornego stwierdzenia, że skarżący nie spełnia wynikającego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunku istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym synem, a brakiem aktywności zawodowej, w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Niewątpliwie zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, że pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, wskazywany przez skarżącego zakres czynności opiekuńczych nad niepełnosprawnym dzieckiem, co do zasady może zostać uznany za czynności z zakresu codziennej opieki rodzicielskiej oraz prowadzenia gospodarstwa domowego, wykonywanych również stanowią przez osoby aktywne zawodowo. Niemniej jednak, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę, celem prawidłowego rozpatrzenia żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia 18 października 2023 r. koniecznym pozostaje przeprowadzenie oceny istnienia owego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej strony, a sprawowaną przez nią opieką, pod kątem indywidualnej sytuacji zdrowotnej niepełnosprawnego O. S., czego w niniejszej sprawie zdaniem Sądu zabrakło. Jak już bowiem wcześniej wskazano wydane w sprawie negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcia oparto w zasadzie na zakwestionowaniu sprawowania przez stronę stałej, wiodącej opieki nad synem, co poparte zostało wyjaśnieniami składanymi w toku postępowania przez matkę dziecka, a nadto z faktu podjęcia przez skarżącego aktywności zawodowej, co zdaniem procedujących w sprawie organów świadczy, zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem nie jest na tyle angażujący aby uniemożliwiał skarżącemu podjęcie aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast, co do zasadniczych kwestii istotnych dla przyznania przedmiotowego świadczenia, związanych z osobą niepełnosprawnego O. S. dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, poza niebudzącym wątpliwości faktem legitymowania się przez w/w orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, ograniczają się jedynie do wymienienia schorzeń, na które cierpi dziecko i stwierdzenia, że strona ma możliwość podjęcia aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w czasie kiedy syn przebywa w przedszkolu, które jak wskazuje Kolegium czynne jest w godzinach 7:30-16:30. W ocenie Sądu tego rodzaju konstatacja nie jest wystarczająca do bezspornego uznania, że skarżący nie wykazał istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matka. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, iż charakter schorzeń dziecka skarżącego, [...] i [...], a więc schorzenia natury zaburzeń pracy mózgi oraz natury psychicznej i wynikające zeń, wskazywany przez stronę stopień rozwoju dziecka kształtujący się na poziomie 18 miesięcznego dziecka, który skutkuje u niego brakiem podstawowych kompetencji społecznych i życiowych odpowiednich dla dzieci w jego wieku ([...]) wymagały dokonania pogłębionych ustaleń faktycznych w zakresie, co do świadczonych przez stronę czynności opiekuńczych związanych stricte z osobą niepełnosprawnego syna. Między innymi takich jak możliwość czasowego samodzielnego zajęcia się przez dziecko swoją osobą po powrocie przedszkola bez ryzyka wyrządzenia sobie oraz innym osobom krzywdy, możliwość samodzielnego skorzystania z toalety, skorzystania z ewentualnie przygotowanych wcześniej posiłków, czy też napojów. Procedujące w sprawie organy zaniechały wyjaśnienia, czy powoływane przez skarżącego organizowane wyjścia na basen, ściankę wspinaczkową, czy też tzw. figloraju, postrzegane przez zdrowe dzieci w wieku syna strony jako forma zabawy, rozrywki, nie stanowią dla niepełnosprawnego O. S. pewnej formy rehabilitacji. Nie odniosły się również do podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania zarówno stanu zdrowia dziecka jak i wynikających zeń występujących przypadków złego zachowania w przedszkolu, wymagających konieczność natychmiastowego zabrania dziecka do domu. Przy czym podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż wbrew stanowisku skarżącego brak jest podstaw do zarzucania organom w tym zakresie bierności, co do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i gromadzenia niezbędnego dla jej rozstrzygnięci materiału dowodowego. Wyrażone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nie oznaczają bowiem nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej. W postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Tym samym stawiane przez skarżącego zarzuty niezwrócenia się przez procedujące w sprawie organy do placówki wychowawczej, do której uczęszcza O. S., celem ustalenia jego stanu zdrowia i związanych z nim czynności opiekuńczych, jak również potwierdzenia faktu sprawowanej opieki uznać należy za niezasadne. Niemniej jednak zdaniem Sądu wskazywane w powyższym okoliczności, mające zasadnicze znaczenie dla sprawy, nie mogły zostać pominięte przez organ, a winny być wyjaśnione w drodze wezwania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, a następnie uwzględnione i znajdujące odzwierciedlenie w podjętych w sprawie rozstrzygnięciach. Tym bardziej, że ocena zakresu i charakteru sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym synem, na co wprost wskazują organy administracji w uzasadnieniach podjętych w sprawie rozstrzygnięć, oparta została jedynie na zestawieniu przeciwstawnych względem siebie oświadczeniach skarżącego oraz jego małżonki, z którą pozostaje w ostrym konflikcie w związku z toczącym się postępowaniem rozwodowym, obejmującym również kwestie sprawowania opieki nad dziećmi.
Powyższe w ocenie Sądu czyni dokonane przez organy ustalenia, co do zakresu i charakteru sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym synem niewystarczające, a oparte na nich twierdzenia przedwczesnymi. Tym bardziej, iż jak wynika z oświadczenia skarżącego, a co nie zostało zakwestionowane przez organy, strona w roku 2023 pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym O. S., z którego zmuszona była zrezygnować z sytuacji życiowej i ekonomicznej w jakiej się znalazła. Niezależnie od powyższego fakt pobierania świadczenia pielęgnacyjnego pozwala na przypuszczenie, iż zakres i charakter sprawowanej opieki był na tyle istotny, iż uprawniał stronę do uzyskania świadczenia. Ta kwestia winna być uwzględniona i wyjaśniona.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd za przedwczesne uznał również stwierdzenie organów administracji, co do faktu braku spełnienia przez skarżącego ustawowych przesłanek uzyskania wnioskowanego świadczenia, na co wskazuje fakt podjęcia zatrudnienia od listopada 2023 r. Niewątpliwie wymóg braku aktywności zawodowej strony ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. stanowił konieczną przesłankę ustawową, warunkująca możliwość nabycia prawa do przedmiotowego świadczenia. Wskazać należy, iż w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący spełniał w/w przesłankę, gdyż pozostawał bierny zawodowo. Przy czym na zasadność powyższego stwierdzenia bez wpływu pozostaje argumentacja organu, iż ustanie z końcem września zatrudnienia nastąpiła nie z uwagi na konieczność sprawowania opieki, lecz z uwagi na nieprzedłużenie przez zleceniodawcę zawartej ze skarżącym umowy zlecenia. Ustawodawca nie różnicował bowiem w żaden sposób uprawnienia do przedmiotowego świadczenia z uwagi na przyczyny ustania wcześniejszej, poprzedzającej moment złożenia wniosku aktywności zawodowej wnioskodawcy. Ocenie podlega bowiem stan sprawy na moment złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia. To w dacie złożenia wniosku musi być spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powodu konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską, a także zakres wykonywanej opieki wyklucza dalsze zatrudnienie lub podjęcie pracy zarobkowej. Natomiast powoływana przez organy okoliczność podjęcia, począwszy od listopada 2023 r. przez skarżącego zatrudnienia w [...] nie zmienia faktu, iż w dacie wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pozostawał on bierny zawodowo, a co za tym spełniał określoną w tym zakresie ustawowo przesłankę. Okoliczność podjęcia tego zatrudnienia mogłaby natomiast stanowić ewentualną podstawę do wydania decyzji o zmianie rozstrzygnięcia w sprawie ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na wystąpienie okoliczności mających wpływ na to uprawnienie. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, wskazywana przez skarżącego, a co istotne nie kwestionowana w żaden sposób przez organ, sytuacja rodzinno-finansowa strony, która de facto wymogła na skarżącym podjęcie aktywności zawodowej, co skutkowało wpierw rezygnacją z pobieranego wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego na syna, a później, modyfikacją złożonego w październiku 2023 r. wniosku, nie pozwala na przypisanie postępowaniu skarżącego intencjonalnego charakteru, nakierowanego na uzyskanie wnioskowanego świadczenia jako alternatywnego źródła dochodu. Co więcej powoływany fakt podjęcia zatrudnienia, z uwzględnieniem stwierdzonych przez Sąd braków w zakresie istotnych dla sprawy, dokonanych ustaleń faktycznych i zgormadzonego materiału dowodowego, w żadnym razie nie uprawniał organów do wyrażonego poglądu, iż "zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem nie jest na tyle angażujący aby uniemożliwiał skarżącemu podjęcie aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy".
Z uwagi na powyższe Sąd za uzasadnione uznał zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kp.a., art. 8 § 1 i art. 15 k.p.a. w zakresie dotyczącym braku należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego, na okoliczność zakresy i charakteru sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, brakiem odniesienia się do wskazywanych w odwołaniu okoliczności i żądań, a w konsekwencji prowadzeniem postępowania z naruszeniem zasady zaufania jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Sąd uznał również, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie w jakim procesujące w sprawie organy obu instancji uznały, iż w dacie składania wniosku skarżący nie spełniał ustawowej przesłanki braku aktywności zawodowej.
Za nieuzasadnione Sąd uznał natomiast zarzuty skargi, co do naruszenia art. 7a w zw. z art. 81a k.p.a. Wskazać należy, w odniesieniu do pierwszego z wskazanych przepisów, wskazana w nim zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony dotyczy sytuacji, w której nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne w odniesieniu do przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (por. wyroki NSA z 19 kwietnia 2023 r., II OSK 2867/21; z 26 maja 2023 r., III OSK 2301/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tego rodzaju sytuacja w sprawie niewątpliwie nie wystąpiła. Natomiast zastosowanie zasady przewidzianej w art. 81a § 1 k.p.a. jest dopuszczalne w sytuacji, w której po zebraniu wszelkiego dostępnego materiału dowodowego stan faktyczny sprawy będzie niejednoznaczny i budzący wątpliwości. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Krakowie z 28 maja 2024 r., II SA/Kr 504/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie, wobec wskazanej wcześniej przez Sąd konieczności uzupełnienia ustaleń faktycznych, zarzut naruszenia art. 81a §1 k.p.a. należy uznać za przedwczesny, a tym samym za niezasadny.
Wbrew argumentacji skargi brak jest również podstaw do uznania za prawidłowe stanowiska, co do braku możliwości oparcia wydanych w sprawie rozstrzygnięć o powołane w uzasadnieniu decyzji orzeczenia sądów administracyjnych, które z uwagi, iż dotyczyły świadczeń pielęgnacyjnych wnioskowanych przez opiekunów sprawujących opiekę nad dorosłymi osobami niepełnosprawnymi, uznać należy za nieadekwatne do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Wskazać należy, iż powołane przez Kolegium orzecznictwo sądowe miało na celu potwierdzenie zasadności zaprezentowanego przez organy stanowiska, co do dokonanej wykładni ustawowych przesłanek zawartych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, którą to wykładnię, jak już wcześniej wskazano Sąd rozpoznający przedmiotową skargę, co do zasady w pełni podziela i akceptuje. Stąd też stawiane w tym zakresie zarzuty, co do naruszenia art. 7 w zw. z art. 129 i art. 15 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
Rozpatrując ponownie wniosek A. S. procedujące w sprawie organy zobowiązane będą do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności do przeprowadzenia pogłębionej analizy odnośnie do zakresu i charakteru czynności opiekuńczych skarżącego związanych stricte z osobą niepełnosprawnego syna, jak również uwzględnienia, iż w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący spełniał przesłankę braku aktywności zawodowej. Jednocześnie procedujące w sprawie organy administracji obowiązane będą do uwzględnienia zmian stanu faktycznego, które nastąpiły już po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
P.K.