II SA/Łd 236/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.S. na postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Starosty odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie uzupełnienia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej z 1964 roku. Skarżąca domagała się wpisania swojego ojca, S.Ś., jako członka wspólnoty, twierdząc, że wykaz z 1964 roku jest wadliwy i zawiera błędy w danych osobowych i adresowych. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, który wyłącza możliwość wzruszenia ostatecznych decyzji po upływie 5 lat od ich wydania. Wojewoda argumentował, że nie ma możliwości zastosowania przepisów K.p.a. o wznowieniu postępowania ani innych przepisów pozwalających na zmianę decyzji sprzed ponad 50 lat. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. oraz ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wskazując na liczne błędy w wykazie z 1964 roku i dowody potwierdzające uprawnienia jej ojca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienia, uznając skargę za zasadną, ale z innych przyczyn niż podane przez skarżącą. Sąd, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. SK 21/17, stwierdził, że art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, ze względu na swoje analogiczne brzmienie do art. 33 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, który został uznany za niekonstytucyjny, również nie może być stosowany. Przepis ten, uniemożliwiając stwierdzenie wydania ostatecznej decyzji z naruszeniem prawa, narusza art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, ograniczając prawo do sądu i możliwość dochodzenia odszkodowania. Sąd nie stwierdził niekonstytucyjności art. 8o, ale odmówił jego zastosowania z uwagi na sprzeczność z Konstytucją, nakazując organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem tej wykładni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie przepisów ograniczających prawo do sądu i możliwość wzruszenia decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i analogicznym przepisem dotyczącym scalania gruntów, ale jego wykładnia konstytucyjna ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wyłączający możliwość wzruszenia ostatecznych decyzji po upływie 5 lat, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu i zasadą praworządności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten, ze względu na swoje analogiczne brzmienie do przepisu uznanego za niekonstytucyjny, narusza art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, ponieważ uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa i ogranicza prawo do sądu.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na wyrok TK SK 21/17 dotyczący analogicznego przepisu, uznał, że art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wyłączając możliwość stwierdzenia naruszenia prawa przy wydawaniu ostatecznych decyzji, narusza konstytucyjne prawo do sądu i zasadę praworządności. Sąd odmówił zastosowania tego przepisu z uwagi na jego sprzeczność z Konstytucją.
Czy wniosek o uzupełnienie wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, sporządzonego w 1964 roku, może być rozpatrzony pomimo upływu wielu lat i istnienia przepisu art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek taki może być rozpatrzony, ponieważ przepis art. 8o ustawy, który stanowił podstawę do odmowy, nie może być zastosowany z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją.
Uzasadnienie
Skoro przepis art. 8o ustawy nie może być zastosowany, organy administracji są zobowiązane do ponownego rozpoznania wniosku skarżącej, badając merytorycznie kwestię uzupełnienia wykazu.
Przepisy (15)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych art. 8o
Przepis ten, ze względu na jego niezgodność z Konstytucją RP, nie może być stosowany do wyłączania możliwości wzruszenia ostatecznych decyzji.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych art. 8a
Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów art. 33 § ust. 2
Analogiczny przepis do art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, uznany za niekonstytucyjny.
K.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych art. 6a
Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych art. 2 § ust. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wyłączający możliwość wzruszenia ostatecznych decyzji po 5 latach, jest niezgodny z Konstytucją RP (narusza prawo do sądu i zasadę praworządności). • Organy administracji nie mogą stosować przepisu niezgodnego z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Organy administracji miały podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 8o ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych z uwagi na upływ 5 lat od wydania decyzji ustalającej wykaz. • Nie można wzruszyć decyzji z 1964 roku, ponieważ minęło zbyt wiele lat i nie można zastosować przepisów K.p.a. o wznowieniu postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Z uwagi na tożsamość obu przywołanych regulacji Sąd przy wykładni stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej przepisu sięgnął do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2019 roku, sygn. SK 21/17. • Przepis art. 33 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów unicestwia prawo do sądu, rozumiane jako 1) prawo do uruchomienia postępowania przed niezależnym, bezstronnym i niezawisłym sądem, 2) prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej, zgodnie z zasadami sprawiedliwości i jawności i 3) prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy. • W tak oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę pytań prawnych. • Sąd nie stwierdza niekonstytucyjności art. 8o ustawy, lecz odmawia jedynie zastosowania tego przepisu z uwagi na jego sprzeczność z aktem wyższego rzędu, tj. z Konstytucją.
Skład orzekający
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Rosińska
przewodnicząca
Bożena Kasprzak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów ograniczających prawo do sądu i możliwość wzruszenia decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i analogicznym przepisem dotyczącym scalania gruntów, ale jego wykładnia konstytucyjna ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego – prawa do sądu i możliwości kwestionowania starych decyzji administracyjnych, co ma znaczenie dla wielu obywateli.
“Sąd: Przepis blokujący dostęp do sprawiedliwości jest niezgodny z Konstytucją!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.