II SA/Łd 218/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-06-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjneopieka nad stryjemodmowa wszczęcia postępowaniapowaga rzeczy osądzonejres iudicataKodeks postępowania administracyjnegoustawa o świadczeniach rodzinnychprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

WSA oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania o świadczenie pielęgnacyjne, uznając zasadę powagi rzeczy osądzonej.

Skarżąca U.L. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad stryjem, jednak organ odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), gdyż wcześniej wydano decyzję odmawiającą przyznania świadczenia za podobny okres. Skarżąca argumentowała, że wnioski dotyczyły różnych okresów i stanu faktycznego, a także zmian w orzecznictwie. WSA w Łodzi oddalił skargę, uznając, że tożsamość sprawy, podmiotów i stanu faktycznego uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi U.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Pabianic o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wnioskowała o świadczenie z tytułu opieki nad stryjem J.S., jednak organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wskazując na powagę rzeczy osądzonej (res iudicata), ponieważ wcześniej wydano ostateczną decyzję z 7 maja 2021 r. odmawiającą przyznania świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało to stanowisko, uznając, że mimo różnic w datach wniosków (marzec 2021 i grudzień 2021), zachodzi tożsamość sprawy, przedmiotu, stanu prawnego i faktycznego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61a k.p.a., argumentując, że wnioski dotyczyły różnych okresów, a stan faktyczny i prawny uległ zmianie, w tym w związku z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) została prawidłowo zastosowana, a tożsamość sprawy (te same podmioty, przedmiot, stan prawny i faktyczny) uzasadnia odmowę wszczęcia nowego postępowania. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej o różnicy okresów świadczeniowych jako podstawie do wszczęcia nowego postępowania, podkreślając, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest zasadniczo na czas nieokreślony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ponowne złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, gdy w tej samej sprawie zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie, uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na zasadę powagi rzeczy osądzonej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tożsamość sprawy (te same podmioty, przedmiot, stan prawny i faktyczny) pomiędzy sprawą zakończoną ostateczną decyzją a nowym wnioskiem, nawet jeśli dotyczy innego okresu, uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest zasadniczo na czas nieokreślony, co wyklucza traktowanie kolejnych wniosków jako dotyczących odrębnych spraw administracyjnych tylko z powodu różnych dat złożenia wniosków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

u.ś.r. art. 24 § 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § 4

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tożsamość sprawy, przedmiotu, stanu prawnego i faktycznego uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie. Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest zasadniczo na czas nieokreślony, co wyklucza traktowanie kolejnych wniosków jako dotyczących odrębnych spraw administracyjnych tylko z powodu różnych dat złożenia wniosków.

Odrzucone argumenty

Różnica w okresach, na które wnioskowane jest świadczenie pielęgnacyjne, stanowi o braku tożsamości sprawy i wyklucza zastosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej. Zmiana stanu prawnego lub faktycznego, w tym w związku z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, uzasadnia ponowne rozpatrzenie wniosku.

Godne uwagi sformułowania

w obrocie prawnym występuje rozstrzygająca sprawę decyzja zachodzi powaga rzeczy osądzonej tożsamość sprawy brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe zasadą jest więc przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony

Skład orzekający

Magdalena Sieniuć

przewodniczący

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Agata Sobieszek-Krzywicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w kontekście świadczeń pielęgnacyjnych i art. 61a k.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki świadczeń pielęgnacyjnych przyznawanych na czas nieokreślony; orzecznictwo sądów administracyjnych w tej kwestii nie jest jednolite.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną (res iudicata) w kontekście świadczeń socjalnych, co jest istotne dla prawników procesowych i osób zajmujących się prawem administracyjnym.

Czy można dostać świadczenie pielęgnacyjne dwa razy? Sąd wyjaśnia zasadę powagi rzeczy osądzonej.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 218/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-06-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Magdalena Sieniuć /przewodniczący/
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2017/22 - Wyrok NSA z 2023-12-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 111
art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi U.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2021 r. nr SKO.4114.18.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, postanowieniem z 18 stycznia 2021 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Pabianic z 16 grudnia 2021 r., którym, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z wniosku U.L.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Pabianic ww. postanowieniem z 16 grudnia 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia U.L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad stryjem J.S., począwszy od 1 grudnia 2021 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wskazało, że 30 marca 2021 r. U.L. zwróciła się do Prezydenta Miasta Pabianic o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad stryjem J.S..
Prezydent Miasta Pabianic, po rozpoznaniu powyższego wniosku, ostateczną decyzją z 7 maja 2021 r. odmówił U.L. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad stryjem.
U.L. wnioskiem z 2 grudnia 2021 r. ponownie zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad stryjem J.S., a Prezydent Miasta Pabianic wspomnianym postanowieniem z 16 grudnia 2021 r. odmówił wszczęcia postepowania.
Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, albowiem sprawa dotyczy tego samego podmiotu - w obu przypadkach stroną postępowania była U.L., tego samego przedmiotu - w obu przypadkach przedmiotem postępowania jest ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad stryjem J.S..
Kolegium podkreśliło, że w obrocie prawnym występuje rozstrzygająca sprawę decyzja Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 7 maja 2021 r. odmawiająca U.L. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad stryjem, ma miejsce ten sam stan prawny - wynikający z ustawy o świadczeniach rodzinnych i ten sam stan faktyczny.
Tym samym, w ocenie organu w niniejszej sprawie została spełniona jedna z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego wskazana w art. 61a § 1 k.p.a., tj. inna uzasadniona przyczyna z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, gdyż w sprawie wydano już decyzję administracyjną w tym samym przedmiocie z udziałem tej samej strony, w tym samym stanie prawnym. Zatem, w ocenie Kolegium rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Pabianic jest zasadne i mające swoje umocowanie w przepisach prawa, co w konsekwencji stanowi o podjętym w sprawie rozstrzygnięciu.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ uznał je za chybione i pozostające bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. W szczególności organ zakwestionował twierdzenie, iż w związku z faktem, iż odmienne są czasookresy złożonych wniosków (marzec 2021 i grudzień 2021) brak jest tożsamości stanu faktycznego. Data wystąpienia z tym samym żądaniem nie może, w ocenie organu stanowić nowej okoliczności faktycznej, bowiem przyjęcie odmiennego poglądu - przy ustanowieniu przesłanki tożsamości stanu faktycznego -
poddawałoby w wątpliwość instytucję odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, lub gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie.
W skardze U.L. zarzuciła naruszenie: art. 61a k.p.a., przez bezzasadne uznanie, iż wystąpiły przesłanki ustawowe do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego i niedopuszczalny był ponowny wniosek skarżącego z 2 grudnia 2021 r . o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym stryjem, z uwagi na tożsamość toczących się już spraw w tym przedmiocie i brak pojawienia się nowych okoliczności w sprawie.
Wobec powyższego wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wniosła również o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu, wskazując, że wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego. W jej ocenie warunkiem sine qua non wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.
Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła jedna z przesłanek ustawowych opisanych w art. 61 a k.p.a., a mianowicie przeszkoda przedmiotowa dotycząca tego samego przedmiotu oraz stanu faktycznego. Po pierwsze skarżąca w złożonym wniosku ubiegała się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od grudnia 2021 r., a wcześniej złożony wniosek obejmował okres co najmniej od marca 2021 r., co oznacza, iż odmienne są czasookresy tych wniosków. Po drugie upływ czasu spowodował, iż zmienił się stan faktyczny oraz prawny w sprawie, a mianowicie sądy administracyjne jak również jednostki samorządowe przyznające świadczenia rodzinne zaczęły respektować kluczowy w przedmiotowej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 38/13 z 21 października 2014 r. W związku z tym zdaniem strony skarżącej nie zachodzi w przedmiotowej sprawie powaga rzeczy osądzonej, gdyż mamy do czynienia z różnymi czasookresami wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym stryjem.
Na uwagę, zdaniem skarżącej zasługuje również fakt, iż świadczenie pielęgnacyjne co do zasady przyznawane jest na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Idąc więc tokiem rozumowania organów w sytuacji, gdyby świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane na czas nieokreślony w uwagi na ograniczenie czasowe, wynikające z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności opiekun nie mógłby ponownie wnioskować o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dalszy czasookres w związku z istniejącą w obrocie prawnym wydaną już decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony akt administracyjny odpowiada prawu.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowił art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Na tej podstawie wyróżnia się podmiotowe oraz przedmiotowe przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka podmiotowa zachodzi w sytuacji, gdy wniesienie podania następuje przez osobę, która nie jest stroną i nie może być stroną konkretnego postępowania administracyjnego. Z kolei przesłanka przedmiotowa zachodzi w sytuacji zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Należy więc przyjąć, że możliwość zastosowania art. 61a ust. 1 k.p.a. warunkuje tożsamość sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o tożsamości sprawy, jako warunku koniecznym do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., można mówić wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i wreszcie tego samego, niezmienionego stanu faktycznego. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy (zob. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2019 r., I OSK 445/18, z 6 lipca 2020 r., I OSK 3032/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się więc, że bezprzedmiotowość czyli brak przedmiotu sprawy administracyjnej oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przyjąć zatem należy, że bezprzedmiotowość postępowania wystąpi w przypadku, gdy w danej sprawie zostało podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć bowiem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata), bowiem dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (zob. wyrok NSA OZ w Katowicach z 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98; a także: G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, Komentarz do art. 104-269, Wolters Kluwer, wyd. 3, Warszawa 2010, s. 31-33).
Prowadzenie postępowania w sprawie, w której zapadło już rozstrzygniecie, prowadziłoby do wydania decyzji obarczonej wadą dającą podstawy do stwierdzenia jej nieważności na zasadzie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). O naruszeniu res iudicata decyduje jednak istnienie tożsamości obu spraw. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, tożsamość ta będzie istniała jedynie wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (zob. M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz LEX, 4. wydanie, Warszawa 2011, str. 969 - 970 wraz z powołanym tam orzecznictwem).
W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia 7 maja 2021 r. Prezydent Miasta Pabianic odmówił przyznania U.L. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na stryja J.S. Decyzja ta jest ostateczna. Sąd w niniejszym składzie uznał więc, że w zaistniałym stanie rzeczy brak było podstawy do rozpoznania przez organ pierwszej instancji po raz kolejny tożsamego żądania strony zawartego we wniosku z 2 grudnia 2021 r., inicjującym postepowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem. Tożsamość żądania skarżącej przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy, prawidłowo poprowadziła organ wprost do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku strony z 2 grudnia 2021 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stąd postępowanie organów należy uznać należy za prawidłowe.
Należy przy tym podkreślić, że sądowi znane są poglądy o braku pełnej tożsamości przedmiotu sprawy w przypadku występowania z ponownym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Twierdzi się bowiem, że przedmiot tych spraw w istocie różni się bowiem ze względu na odmienne okresy świadczeniowe, które zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu właśnie do świadczeń pielęgnacyjnych, każdorazowo wyznacza data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia (zob. przykładowo wyrok WSA w Poznaniu z 15 stycznia 2020 r., IV SA/Po 951/19, LEX nr 2772707, wyrok WSA w Lublinie z 30 stycznia 2018 r. w sprawie o sygnaturze akt II SA/Lu 947/17).
Jednak sąd tego zapatrywania nie podzielił, podobnie jak WSA w Krakowie w wyroku z 15 marca 2022 r. III SA/Kr 1466/21, WSA w Szczecinie w wyroku z 21 kwietnia 2022 r., II SA/Sz 181/22, WSA w Olsztynie w wyroku z 2 czerwca 2022 r, II SA/Ol 377/22. Zdanie sądu jest bowiem różnica w przyznawaniu świadczeń rodzinnych na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), oraz świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie jej art. 24 ust. 2. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 4 u.ś.r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Zasadą jest więc przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony, a nie na ściśle wskazany okres. Trudno więc w tym przypadku przyjąć, że jest to świadczenie okresowe, z uwagi na sam tylko fakt, że przyznaje się je od momentu złożenia konkretnego wniosku i w sytuacji składania wniosków w rożnym czasie mamy do czynienia z różnymi sprawami administracyjnymi. Stąd sąd w niniejszym składzie uznał, że istnieje tożsamość sprawy, która wcześniejszą decyzją organu pierwszej instancji została już rozstrzygnięta. Nie doszło bowiem do żadnej zmiany sytuacji faktycznej ani prawnej skarżącej, a w obrocie prawnym pozostaje decyzja skierowana do tego samego adresata i dotycząca tego samego świadczenia w związku ze sprawowana opieką nad tą samą osobą – J.S., legitymującym się ciągle niezmienionym orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na stałe w dniu [...] lutego 1975 r.
Wobec tego w realiach niniejszej sprawy nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że kolejne podanie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na tę samą osobę obejmowało inny okres. Jak już bowiem wskazano zgodnie z art. 24 ust. 4 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Zasadą jest więc przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony, a nie ściśle wskazany okres. Tylko przy świadczeniach okresowych można przyjmować, że wnioski obejmujące różne okresy zasiłkowe dotyczą różnych spraw administracyjnych w ujęciu materialnoprawnym. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego na stałe taka sytuacja nie występuje.
W realiach niniejszej sprawy, w ocenie sądu nie sposób uznać, że sam tylko fakt, iż świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się od momentu złożenia konkretnego wniosku sprawia, że w sytuacji składania wniosków w kolejnych miesiącach po prawomocnej weryfikacji uprawnień skarżącej dopuszczalne jest ponowne merytoryczne rozstrzygania sprawy, której efektem miałoby być ponowne rozstrzyganie o uprawnieniu skarżącej do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Dla uznania, iż taka sprawa nie jest tożsama z już zakończoną decyzją ostateczną konieczna byłaby zmiana podmiotów postępowania, przedmiotu lub zmiana stanu prawnego względnie zmiana stanu faktycznego sprawy.
Zdaniem sądu nie sposób też przyjąć iż by w sprawie miało dojść do zmiany stanu prawnego dającego podstawy do ponownej weryfikacji uprawnienia skarżącej, co miałoby wynikać z wywodzonego przez pełnomocnika skarżącej "rozpoczęcia respektowania" wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443), choćby z tego względu, że wyrok powyższy wszedł w życie z dniem 23 października 2014 r. i obowiązuje w niezmienionym kształcie, podobnie jak materialnoprawne przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji odmownej.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy obu instancji dokonały prawidłowego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w zaskarżonych postanowieniach,
Tylko tytułem wyjaśnienia wskazać należy, iż aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, dominuje stanowisko, wykluczające możliwość tak daleko idącej korekty wykładni językowej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., aby przyznać świadczenie pielęgnacyjne osobom, na których nie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny. Co więcej, orzecznictwo wyklucza nawet korygowanie wykładni językowej w taki sposób, aby pomijać ustawową kolejność obowiązku alimentacyjnego, określoną w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wbrew jednoznacznej treści art. 17 ust. 1a u.ś.r. (por. przykładowo: wyroki NSA: z 10 grudnia 2020 r., I OSK 1954/20; z 17 grudnia 2020 r., I OSK 1399/20; z 25 stycznia 2021 r., I OSK 2091/20; z 22 lutego 2021 r., I OSK 2505/20; z 26 sierpnia 2021 r., I OSK 480/21; z 6 października 2021 r., I OSK 572/21 i I OSK 527/21; z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 915/20; z 24 lutego 2021 r., I OSK 2392/20; z 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2776/20; z 17 czerwca 2021 r., I OSK 371/21; z 26 sierpnia 2021 r., I OSK 475/21; z 22 października 2021r., I OSK 712/21; z 26 listopada 2021r., I OSK 804/21).
W konsekwencji sąd - nie dopatrując się uchybień w zaskarżonych postanowieniach - skargę oddalił, stosownie do art. 151 p.p.s.a.
dc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI