II SA/Łd 21/04

II SA/Łd 21/04 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Stępień /przewodniczący/
Barbara Rymaszewska
Ewa Cisowska-Sakrajda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Dnia 10 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi V. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz V. S. kwotę 100,00 zł (sto) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Syg. akt II SA/Łd 21/04
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem nr [...] w dniu [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..] nr [...] zawieszające postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w Ł. przy ul. A 83.
W uzasadnieniu postanowienia powołało się na okoliczność, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prowadzi postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł. - Ś. nr [...] z dnia [...] o ustaleniu nowych opłat za zarząd dla Zakładu A w Ł. w stosunku do gruntu położonego w Ł. przy ul. A 83 z uwagi na fakt, iż ww Zakłady nie dysponowały prawem zarządu do użytkowania gruntów. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność prowadzenia tego postępowania i ewentualna możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, może podważyć uwłaszczenie Zakładów A, oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, a także następne czynności prawne i administracyjne, uniemożliwia więc ono dalsze prowadzenie postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła V. S., zarzucając mu naruszenie art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz naruszenie art. 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tj. Dz. U. z 2001r., Nr 120, poz. 1299 ze zm).
W uzasadnieniu skargi powołała się na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wywodząc, iż przesłanki zawieszenia postępowania zostały wymienione wyczerpująco, a to oznacza, że zawieszając postępowanie nie można kierować się przewidywaniami, jak również nie wolno stosować wykładni rozszerzającej. Skarżąca zauważyła, iż zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniająca merytoryczne rozpoznanie sprawy, a toczące się przed Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postępowanie mające na celu ocenę zgodności z prawem decyzji ostatecznej dnia 20 października 1987r. nie może stanowić nowej okoliczności w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jak również nie może być podstawą zawieszenia postępowania w sprawie wcześniej złożonego wniosku o przekształcenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie stanowi ona bowiem zagadnienia wstępnego. Podniosła nadto, iż wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności złożyła w grudniu 1998r., wniosek uzupełniła o wszystkie wskazane przez organ dokumenty, a Wojewoda [...] w dniu 2 listopada 1999r. podjął decyzję nr [...] w sprawie komunalizacji. Organ posiadał więc wszystkie dokumenty niezbędne do rozpatrzenia jej wniosku. Podkreśliła nadto, iż organ nie poinformował ją o zasadach obowiązujących przy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, czym naruszył zasadę informowania stron o okolicznościach prawnych i faktycznych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W myśl art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nr [...] z dnia [...] utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w Ł. przy ul. A 83. Podstawę prawną tych postanowień stanowi przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – k.p.a. (tj. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Stosownie do powołanego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Podstawowe znaczenie dla dopuszczalności zastosowania powołanego przepisu ma wykładnia zawartego w nim pojęcia "zagadnienie wstępne". Pod pojęciem tym należy rozumieć okoliczność warunkującą rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, zaś ocena tej okoliczności, gdyby ona sama w sobie mogła być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jej przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (wyrok NSA z dnia 7 marca 2001r., III SA 32/00, LEX nr 47487). Z powołanego przepisu wynika nadto, iż musi zajść związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2001r., II SA 1982/00, LEX nr 54554).
W analizowanej sprawie, w ocenie Sądu, wskazana w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanka rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd mającego istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie miała miejsca. Nie zachodzi bowiem związek przyczynowy między przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności a wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł. - Ś. nr [...] z dnia [...] o ustaleniu nowych opłat za zarząd dla Zakładu A w Ł. w stosunku do gruntu położonego w Ł. przy ul. A 83. Samo zakwestionowanie ustalonej dla Zakładu A wysokości opłaty za zarząd nieruchomością nie przesądza o tym, iż B nie posiadały prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości. Okoliczność ta może mieć jedynie znaczenie przy dokonywaniu rozliczeń między użytkownikiem wieczystym a właścicielem nieruchomości. Zagadnieniem wstępnym w analizowanej sprawie mogłoby być natomiast zakwestionowanie decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Ł. nr [..] z dnia [...] stwierdzającej, iż Zakłady A nabyły z dniem 5 grudnia 1990r. na okres 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. A 83. Decyzja ta nie została w żaden sposób wyeliminowana z obrotu prawnego. Gdyby jednak stwierdzono jej nieważność skarżąca jako następca poprzedniego właściciela nie mogłaby żądać skutecznie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji wywołuje bowiem skutek ex tunc, co oznaczałoby, iż prawo użytkowania wieczystego nie istniałoby od samego początku. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w analizowanej sprawie.
Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nr [...] z dnia [..] narusza nadto art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 123 § 2 k.p.a. Stosownie do powołanych przepisów obligatoryjnym elementem postanowienia, na które służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego jest uzasadnienie prawne, które powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Użycie w § 3 powołanego przepisu zwrotu, iż uzasadnienie powinno wyjaśniać podstawę prawną oznacza, iż organ winien wyjaśnić stronom zasadność zastosowania przepisu prawnego, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia kwestii zawieszenia postępowania, jak również treść tego przepisu. Zawarte w postanowieniu rozstrzygnięcie winno stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego ocenę w świetle obowiązujących przepisów prawnych. W uzasadnieniu tym, w ocenie Sądu, organ winien, wyjaśnić znaczenie pojęcia "zagadnienie wstępne", jak również wykazać związek przyczynowy między tym zagadnieniem a rozstrzygnięciem zawartym w postanowieniu. Strona ma prawo znać motywy i przesłanki podjętego postanowienia tamującego merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż bez tego nie może bronić swoich słusznych interesów oraz prowadzić polemiki z organem. Obowiązek uzasadniania postanowienia wynika nie tylko z powołanego przepisu, ale także z ogólnych zasad k.p.a., przede wszystkim zaś z zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania strony o słuszności podjętego przez organ rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.)(wyrok NSA z 15 lutego 1984r., SA/Po 1122/83, GAP 1986r, nr 4, s. 45). Analiza zaskarżonego postanowienia dowodzi, iż nie spełnia ono wymogów powołanego przepisu. W uzasadnieniu tego postanowienia nie tylko nie wyjaśniono przepisu prawnego stanowiącego podstawę prawną, tj. przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ale nawet nie przytoczono treści tego przepisu, ograniczono się jedynie do uzasadnienia faktycznego.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 107 3 k.p.a. oraz art. 123 § 2, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podnoszone przez skarżącą w skardze kwestie merytoryczne związane z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie mogły być przedmiotem oceny Sądu w tym postępowaniu, gdyż przedmiotem zaskarżenia było jedynie postanowienie o zawieszeniu postępowania. Postanowienie to zaś ma charakter incydentalny.
Problematykę zwrotu kosztów reguluje art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Stosownie do treści tegoż przepisu w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Ponieważ zaskarżone postanowienie zawierało wady w istotny sposób wpływające na rozstrzygnięcie kwestii incydentalnej, co stanowiło z kolei podstawę do jego uchylenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. obowiązane jest wypłacić na rzecz skarżącej V. S. tytułem poniesionych kosztów postępowania kwotę 100,00 (sto) złotych.
Mając na uwadze fakt, iż przed wydaniem postanowienia nr [...] w dniu [...] doszło do naruszenia przepisów art. 97 § 1 pkt 4, art. 107 3 oraz art. 123 § 2 k.p.a., uznać należy, iż postanowienie to jest niezgodne z prawem i podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).