II SA/Łd 208/22

II SA/Łd 208/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Zbrojewski
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2010/22 - Wyrok NSA z 2023-12-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 30 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 13 stycznia 2022 r. nr KO.441.437.2021 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 stycznia 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Radomska z dnia 15 listopada 2021r. uznającą świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką J. S. za okres od 1 stycznia 2021r. do 31 lipca 2021r. w łącznej kwocie 13 797 zł za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązującą do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji wskazał wprost, iż uznanie wypłaconego skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na córkę w ww. okresie za świadczenie nienależnie pobrane podlegające zwrotowi, uzasadniała przesłanka wymieniona w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm.), zwanej u.ś.r.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że po wydaniu decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką, miała miejsce zmiana mająca wpływ na prawo do tego świadczenia, polegająca na podjęciu od dnia 1 stycznia 2021r. zatrudnienia przez córkę skarżącej, o czym organ powziął wiedzę w dniu 10 czerwca 2021r. w drodze elektronicznej weryfikacji danych mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W ocenie Kolegium, skarżąca nie poinformowała niezwłocznie o ww. zmianie sytuacji rodziny, powodującej, że nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wymaganej art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż zakres sprawowanej przez nią opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, w konsekwencji czego prawo do pobierania tego świadczenia ustaje.
Przywołując art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji decyzją Nr ZDR.81811-52-40/10/20 z dnia 23 października 2020r. (zmienioną decyzją Nr ZDR.81811-52-41/10/21 z dnia 5 stycznia 2021r.) przyznał E. S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką J. S. na okres od 1 października 2020r. do 31 października 2023r. Decyzja ta została następnie przez organ I instancji uchylona od dnia 20 lipca 2021r. decyzją Nr ZDR.81811-52-43/10/21 z dnia 20 lipca 2021r. Kolegium decyzją Nr KO.441.259.2021 z dnia 2 września 2021r., po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji organu I instancji z dnia 20 lipca 2021r., utrzymało ją w mocy.
W odniesieniu do powyższego Kolegium wyjaśniło, że okolicznością niekwestionowaną jest, iż córka skarżącej J.S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. Nr [...] z dnia [...] października 2020r. do dnia 31 października 2023r.
Odwołując się do orzecznictwa organ II instancji stwierdził, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad tą osobą. O ile więc konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej.
W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r., którego materiał dowodowy włączono do akt przedmiotowej sprawy, ustalono, że córka skarżącej na podstawie zawartej dnia 31 grudnia 2020r. umowy o pracę jest zatrudniona w C. w R. na pełen etat na stanowisku - instruktor terapii zajęciowej. Umowa została zawarta na okres od dnia 1 stycznia 2021r. do 31 grudnia 2021r. Wcześniej u tego samego pracodawcy była zatrudniona w okresie od 17 października 2018r. do 25 lipca 2019r., od 19 sierpnia 2019r. do 5 września 2019r., od 6 września 2019r. do 5 listopada 2019r., od 6 listopada 2019r. do 29 lutego 2020r., od 9 marca 2020r. do 26 czerwca 2020r. - umowy o pracę wygasły z upływem okresu, na który były zawarte. Z wywiadu środowiskowego sporządzonego dnia 2 lipca 2021r. oraz oświadczeń złożonych przez stronę wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką J. S. i mężem M. S., który pozostaje w zatrudnieniu. Córka skarżącej ma trudności z poruszaniem się. Skarżąca zawozi i odbiera córkę z pracy, oprócz tego chodzi z nią do lekarzy specjalistów i lekarzy pierwszego kontaktu, jeździ na turnusy rehabilitacyjne. Ponadto pierze, gotuje, zmywa, prasuje, robi zakupy, pomaga córce przy myciu, czynnościach pielęgnacyjno-higienicznych, chodzi z nią na spacery, towarzyszy przy załatwianiu spraw urzędowych. W oświadczeniu z dnia 20 lipca 2021r. skarżąca podała, iż wstaje o godz. 5.30, córka bierze prysznic, w którym jej pomaga, wykonuje resztę zabiegów pielęgnacyjnych, szykuje ubrania i śniadanie, o 7.10 zawozi córkę do pracy. W tym czasie skarżąca robi pranie, sprząta, gotuje, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, umawia wizyty lekarskie. O godz. 14.10 odbiera córkę z pracy. Córka chwilę odpoczywa, opowiada co było w pracy i idą z psem na spacer. Po spacerze córka odpoczywa, korzysta z komputera, czyta książkę, ogląda TV, a skarżąca w tym czasie prasuje, zmywa po posiłkach, sprząta, jeśli jest taka konieczność. Jeśli jest wyznaczona wizyta, to jadą do lekarza. Chwilę odpoczywa i przygotowuje kolację, później córka bierze prysznic (córka ma problem z równowagą), w którym też skarżąca uczestniczy. Po myciu córka odpoczywa, często ogląda TV lub czyta książkę. Skarżąca kładzie się spać po 23. Skarżąca dodała, że jeśli ona musiałaby podjąć pracę, to córka będzie zmuszona ze swojej zrezygnować, ponieważ nie miałby kto jej dowieźć do pracy, co spowoduje u niej depresję.
Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że córka skarżącej nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad córką w zasadzie sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, prasowanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych) - takie czynności wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołując się do orzecznictwa organ II instancji zaakcentował, że część z tych czynności nie jest wykonywanych każdego dnia. Zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. do świadczenia pielęgnacyjnego, nie może zaś ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy - niezależnie od systemu czasu pracy. Regulacja ta nie powinna mieć bowiem zastosowania w sytuacji, w której, tak jak w rozpoznawanej sprawie, konieczność sprawowania opieki nie koliduje z możliwością wykonywania pracy czy podjęciem innego zatrudnienia. Zdaniem Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne nie jest wypłacane za samą opiekę, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku rodziców względem dzieci, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jeśli zaś chodzi o kwestię dowozu i odbioru pełnoletniej córki skarżącej z pracy, to trudno uznać, aby było to możliwe tylko przy osobistym udziale skarżącej. W ocenie zatem Kolegium, ustalenie, że osoba wymagająca opieki w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego podjęła zatrudnienie, co ma wpływ na zakres opieki sprawowanej przez stronę, stanowi podstawę do uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane w oparciu o art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Kolegium stwierdziło zatem, że pozostawanie przez córkę skarżącej w zatrudnieniu (od poniedziałku do piątku 7 godzin dziennie), pozwala matce niepełnosprawnej podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Analizując zatem sprawę Kolegium oceniło, że zaistniała w sprawie okoliczność uregulowana w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., jak również skarżąca została pouczona o obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o skutkach niepoinformowania o tych zmianach. Pouczenie takie znajduje się zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 16 października 2020r., podpisanym przez stronę, jak również w wydanej przez organ I instancji decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia z dnia 23 października 2020r. i decyzji zmieniającej z dnia 5 stycznia 2021r. Decyzje te E. S. odebrała osobiście, a pod pouczeniem zawartym w tych decyzjach znajdują się podpisy skarżącej wraz z datą i informacją potwierdzającą odbiór decyzji. Zdaniem zatem organu odwoławczego, skarżąca zapoznała się z pouczeniami (brak jest we wniosku jakichkolwiek uwag, zastrzeżeń, czy adnotacji o niezrozumieniu treści) ubiegając się o świadczenie dysponowała pouczeniem zamieszczonym w doręczonych decyzjach zarówno o tym, w jakich sytuacjach świadczenie nie przysługuje, jak również o konsekwencjach nienależnie pobranego świadczenia. Organ II instancji dodał przy tym, że złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści.
Analizując treść skierowanych do skarżącej pouczeń Kolegium stwierdziło, że skarżąca została w jasny i skonkretyzowany sposób pouczona o ciążącym na niej, jako świadczeniobiorcy, obowiązku poinformowania organu o każdej zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do tych świadczeń oraz o skutkach niepowiadomienia o tych zmianach, a więc powstania nienależnie pobranych świadczeń i obowiązku ich zwrotu. Jednocześnie Kolegium nadmieniło, że pouczenia te nie mogły zawierać konkretnego wskazania o konieczności poinformowania organu o podjęciu zatrudnienia przez osobę wymagającą opieki, niewątpliwie będącą zmianą mającą wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego stronie. Skarżąca zaś, pomimo prawidłowych pouczeń, o takiej zmianie nie poinformowała organu. To zaś – zdaniem organu odwoławczego - musiało skutkować uznaniem pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za świadczenie nienależne, co wiąże się z żądaniem jego zwrotu.
Odnosząc się do zarzutu braku zastosowania w sprawie art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ odwoławczy wskazał, że przepis ten stanowi, iż organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Odwołując się do orzecznictwa organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie w tym przedmiocie nie jest prowadzone przez organ I instancji z urzędu, a jedynie na wniosek strony, ponadto udzielenie osobie, która pobrała nienależnie świadczenia ulgi w ich spłacie, może ze swej istoty być rozpatrywane dopiero w sytuacji, gdy samo uznanie owego świadczenia za "nienależnie pobrane" zostanie ostatecznie przesądzone.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając:
1. naruszenia art. 30 ust 2 pkt 1) u.ś.r. poprzez zakwalifikowanie pobranych przez skarżącą świadczeń jako nienależnie pobranych, podczas gdy w dacie pobierania świadczeń nie miała ona świadomości, że jej uprawnienie do pobierania tychże świadczeń ustało, a więc nie zostały spełnione przesłanki uznania świadczenia za nienależne w rozumieniu powołanego przepisu;
2. art. 17 u.ś.r. - poprzez przyjęcie, że podjęcie zatrudnienia przez córkę skarżącej - z góry wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej - jako osoby świadczącej nad nią opiekę;
3. art 7, art. 8 w zw. z art 77 § 1 i art 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że w momencie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca miała świadomość, że świadczenie to jej nie przysługuje, podczas gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wiedzę taką powzięła dopiero w dniu otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że córka skarżącej podjęła zatrudnienie, a praca ta odbywa się w warunkach pracy chronionej i jest lekką pracą (siedzącą). Nadto pełnomocnik dodał, że podjęcie przez nią pracy jest w pewnym sensie działaniem terapeutycznym dla niej samej, pomaga bowiem utwierdzić córkę skarżącej w przekonaniu o przydatności społecznej i własnej wartości. Pełnomocnik podniósł przy tym, że podjęcie pracy przez J. S. wymaga od skarżącej pełnej pomocy w przygotowywaniu córki do pracy (czynności związane z higieną, dowozy i inne niezbędne czynności). Istotne jest również, iż J. S. potrzebuje pomocy swojej matki także w nocy. Zdaniem zatem pełnomocnika, fakt, że córka skarżącej podjęła pracę nie oznacza, że jej stan zdrowia uległ polepszeniu. Jest to jedynie oznaka dbałości skarżącej o własne dziecko, która chce, aby córka jak najlepiej zaadaptowała się w społeczeństwie.
Motywując skargę pełnomocnik podniósł także, że skarżąca nie miała świadomości, iż podjęcie pracy przez jej córkę wyłącza możliwość ubiegania się o świadczenie rodzinne w formie świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem skarżącej nie można przypisać działania w złej wierze. Podjęcia zatrudnienia przez dziecko nie zabrania żaden przepis prawa. W ocenie pełnomocnika, organ dokonał błędnej interpretacji art. 17 u.ś.r.
Jednocześnie pełnomocnik zwrócił uwagę, że pouczenie w decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie również tego nie zabraniało. Urzędnicy także nie informowali skarżącej o takich ograniczeniach. Nie miała ona również świadomości, iż zmuszona jest informować organ o takim fakcie. W ocenie skarżącej, w żaden sposób nie wpływało to na prawo do świadczenia. Skarżącą informowano jedynie o obowiązku zawiadomienia organu o podjęciu pracy przez samą siebie.
Odwołując się do orzecznictwa pełnomocnik podkreślił, że organy prowadząc postępowanie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia, nie mogą ograniczać się wyłącznie do pouczenia zawartego w decyzji przyznającej świadczenie, czy też w formularzu wniosku o ustalenie prawa od świadczenia, zawierających jedynie treść wybiórczo wybranych przepisów, lecz obowiązane są w oparciu o całokształt akt sprawy przyznania świadczenia ocenić przesłankę świadomości świadczeniobiorcy na okoliczności skutkujące powstaniem nienależnie pobranego świadczenia.
W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2022r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wszelkie twierdzenia zawarte w skardze, nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyżej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, organy nie dopuściły się bowiem istotnego naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, uzasadniającego usunięcie z obrotu prawnego decyzji obu instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Wspomniany przepis należy rozpatrywać łącznie z art. 25 ust. 1 u.ś.r., który stanowi, iż w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne.
Kwestią sporną w sprawie jest pobieranie świadczenia przez skarżącą w złej wierze, a zatem w sytuacji gdy wiedziała, że jej to świadczenie się nie należy.
W orzecznictwie wskazuje się, że obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego obciąża tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, czy też w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022r., I OSK 1392/21, LEX nr 3342757).
Skarżąca podniosła, że nie miała świadomości, iż podjęcie przez córkę zatrudnienia od 1 stycznia 2021r. ma wpływ na przyznane jej od dnia 1 października 2020r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką. Tymczasem organ wskazał – co nie budzi wątpliwości - że stosowne pouczenia - zgodne z art. 25 u.ś.r. - o obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o skutkach niepoinformowania o tych zmianach, skarżąca otrzymała. Organ podkreślił, że pouczenie takie znajduje się zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 16 października 2020r., podpisanym przez stronę, jak również w wydanej przez organ I instancji decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia z dnia 23 października 2020r. i decyzji zmieniającej z dnia 5 stycznia 2021r. Decyzje te skarżąca odebrała osobiście, a pod pouczeniem zawartym w tych decyzjach znajdują się podpisy skarżącej wraz z datą i informacją potwierdzającą odbiór decyzji. Podkreślić także należy, że już w pierwszym oświadczeniu z dnia 16 października 2020r. skarżąca oświadczyła, że o wszystkich zmiana poinformuje organ.
Nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z art. 25 u.ś.r. skarżąca była zobowiązana do poinformowanie organu o każdej zmianie – nie tylko w zakresie dochodu czy jej zatrudnienia - która miała wpływ na przyznane jej świadczenia i została o tym skutecznie poinformowana.
Świadczenie pielęgnacyjne przyznane skarżącej zostało w związku z opieką na córką, która zgodnie z orzeczeniem z dnia [...] października 2020r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności datowanej od 19 marca 2009r., a istniejącej od urodzenia. Z akt sprawy nie wynika, aby organ ustalał zakres opieki sprawowanej przez skarżącą przed wydaniem decyzji z dnia 23 października 2020r., jednak z wywiadu przeprowadzonego w dniu 6 lipca 2021r., a zatem po powzięciu informacji o podjęciu zatrudnienia przez córkę skarżącej z dniem 1 stycznia 2021r., wynika, że skarżąca nie sprawuje opieki nad córką przez około 7 godzin dziennie od poniedziałku do piątku, a zatem w okresie gdy córka przebywa w miejscu pracy. To niewątpliwie przesądza, iż skarżąca dysponując tym czasem jest w stanie podjąć zatrudnienie, ponieważ zakres sprawowanej przez nią opieki nad córką na to pozwala.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż podjęcie zatrudnienia przez córkę skarżącej miało wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które zostało przyznane skarżącej. Skarżąca miała świadomość, że czas poświęcany w dni powszednie na opiekę nad córką zmniejszył się o ok. 7 godzin, tj. o godziny, podczas których córka przebywała w pracy.
Świadczenie pielęgnacyjne ustalone na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tak jak miało to miejsce w stosunku do skarżącej, przyznawane jest za rzeczywiście sprawowaną opiekę w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Podkreślić należy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stosuje się do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2022r., I OSK 1064/21, LEX nr 3330410 i przywołane tam orzecznictwo). W czasie, gdy córka skarżącej przebywa w pracy, nie wymaga opieki ze strony skarżącej, a zatem to przesądza, iż skarżąca nie została pozbawiona możliwości podjęcia pracy. Jeżeli zakres opieki się zmienił, a przedmiotowe świadczenie przyznawane jest m.in. ze względu na zakres tej opieki, to nie ulega wątpliwości, iż skarżąca miała świadomość, iż nastąpiła zmiana, która może mieć wpływ na pobierane świadczenie i tym samym zobowiązana była o tym fakcie poinformować organ, który świadczenie przyznał.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
dc