II SA/Łd 208/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych z powodu niewystarczających ustaleń faktycznych dotyczących stanu zdrowia i potrzeb skarżącego.
Skarżący K. J. domagał się przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, jednak organy administracji odmówiły, powołując się na jego trudne zachowanie wobec opiekunek oraz posiadanie dorosłych córek. Sąd uznał, że postępowanie było wadliwe, ponieważ organy nie ustaliły wystarczająco dokładnie stanu zdrowia skarżącego i jego rzeczywistych potrzeb, a także nie zbadały, czy córki mogą zapewnić mu pomoc. Uchylono decyzje organów obu instancji.
Skarżący K. J. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o odmowie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych. Organy administracji argumentowały, że skarżący nie jest osobą samotną, posiada dorosłe córki, a także jego agresywne zachowanie wobec dotychczasowych opiekunek uniemożliwiało świadczenie pomocy. Sąd administracyjny uznał jednak, że postępowanie było wadliwe. Podkreślono, że prawo do specjalistycznych usług opiekuńczych nie jest uzależnione od dochodu, a jedynie od potrzeb wynikających ze stanu zdrowia lub niepełnosprawności. Sąd stwierdził, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń dotyczących stanu zdrowia skarżącego, jego rzeczywistych potrzeb oraz możliwości zapewnienia mu pomocy przez córki, mimo że skarżący podnosił, iż córki go wykorzystują i znęcają się nad nim. Brakowało również dowodów na kwalifikacje dotychczasowych opiekunek. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień proceduralnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco dokładnie stanu zdrowia skarżącego, jego rzeczywistych potrzeb oraz możliwości zapewnienia mu pomocy przez córki. Brakowało również dowodów na kwalifikacje dotychczasowych opiekunek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.p.s. art. 50 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze przysługują osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona.
u.p.s. art. 50 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustalenia faktyczne powinny być dokonane w całokształcie materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustosunkowanie się do okoliczności podnoszonych przez stronę.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 6 § pkt 9
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 54 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
u.p.s. art. 36 § pkt 2 lit. m
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 18 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 159
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 7 § pkt 5 i 6
Ustawa o pomocy społecznej
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1996r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające ustalenie stanu zdrowia i potrzeb skarżącego. Brak należytego zbadania możliwości zapewnienia pomocy przez córki. Brak dowodów na kwalifikacje dotychczasowych opiekunek. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego oraz uzasadniania decyzji.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie jest osobą samotną. Trudne zachowanie skarżącego wobec opiekunek. Brak instytucji chętnych do świadczenia usług opiekuńczych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd ma prawo oraz obowiązek dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Oznacza to, że zarówno wysokość osiąganego dochodu, jak również warunki mieszkaniowe pozostają bez wpływu na uprawnienia strony, wynikające z art. 50 ust. 1 - 4 ustawy o pomocy społecznej. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Skład orzekający
Anna Stępień
przewodniczący sprawozdawca
Arkadiusz Blewązka
członek
Janusz Nowacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących przyznawania specjalistycznych usług opiekuńczych, obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego i dowodowego w sprawach z zakresu pomocy społecznej, znaczenie przepisów k.p.a. dla prawidłowości postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne postępowanie administracyjne i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli początkowo wydawała się ona uzasadniona.
“Sąd administracyjny uchylił decyzję o odmowie pomocy: kluczowe znaczenie ma dokładne ustalenie stanu zdrowia, a nie tylko trudne zachowanie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 208/05 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2005-05-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-02-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Anna Stępień /przewodniczący sprawozdawca/ Arkadiusz Blewązka Janusz Nowacki Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Dnia 10 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2005 roku na rozprawie przy udziale – sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł. z dnia [...] znak: [...]. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 6 pkt 9 i art. 50 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (tekst jednolity: Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł. odmówił przyznania K. J. specjalistycznych usług opiekuńczych. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu [...] K. J. wystąpił o przyznanie mu pomocy w formie usług opiekuńczych. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 21 października 2004r. oraz zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że wnioskodawca zgodnie z orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS w Ł. z dnia [...] Nr [...] został uznany za trwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym oraz samodzielnej egzystencji. K. J. mieszka i gospodaruje samodzielnie w jednopokojowym mieszkaniu w blokach, którego jest właścicielem. Jest rozwiedziony i ma dwie pełnoletnie córki. Jako jedyne źródło utrzymania wskazuje rentę inwalidzką w wysokości 713,70 zł. netto, w tym zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144,25 zł. Organ podał także, iż z informacji uzyskanych w dniu 18 listopada 2004r. w Urzędzie Gminy w Z. wnika, że K. J. jest nadal właścicielem gospodarstwa rolnego bez budynków położonego na terenie tejże gminy o powierzchni 5,69 ha ( 3,10 ha przeliczeniowych ) oraz lasu o powierzchni 2,51 ha, którego nie użytkuje, gdyż od dnia 29 czerwca 1995r. wydzierżawił je na okres 10 lat. W przeszłości strona była już obejmowana pomocą usługową przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, a usługi opiekuńcze w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 2 lipca 2003r. były świadczone kolejno przez pięć instytucji: Stację Opieki A, Agencję B, PKPS, PCK, Agencję C oraz ponownie od dnia 12 grudnia 2002r. przez Stację Opieki A i w okresie od dnia 2 czerwca do dnia 2 lipca 2003r. przez PKPS. Każda z tych instytucji kierowała do K. J. od kilku do kilkunastu opiekunek. Organ I instancji podniósł również, że częste zmiany instytucji oraz opiekunek, świadczących usługi u klienta, wynikały z przyczyn leżących po stronie K. J., który swoim zachowaniem uniemożliwiał wykonywanie pracy kierowanym do niego osobom. Wnioskodawca bez powodu i podania konkretnej przyczyny rezygnował z pracy opiekunek, a nadto zachowywał się w sposób wulgarny i agresywny, uniemożliwiający świadczenie mu pomocy. Wszystkie te instytucje podkreślały agresywne i stanowiące zagrożenie dla opiekunek zachowanie wnioskodawcy, a także brak możliwości sprostania jego bardzo wygórowanym wymaganiom. Organ podał nadto, że w związku z wnioskiem K. J. o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych ponowienie wystąpił do instytucji świadczących usługi opiekuńcze z prośbą o rozważenie możliwości wznowienia pomocy usługowej u wnioskodawcy. Agencja Usługowo - Opiekuńcza C, PCK oraz PKPS jednoznacznie odmówiły świadczenia usług opiekuńczych u K. J. W ocenie organu I instancji strona nie jest osobą samotną, ponieważ jak wynika z akt sprawy posiada dwie dorosłe córki, mieszkające osobno. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W konkluzji organ stwierdził, iż biorąc pod uwagę fakt, że żadna z instytucji, z którymi aktualnie współpracuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Ł. w zakresie usług opiekuńczych, nie wyraża zgody na ponowne podjęcie sprawowania opieki nad wnioskodawcą. Ośrodek nie ma możliwości uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Uwzględniając zaś fakt, iż strona w oparciu o własne środki i posiadany majątek ma możliwość samodzielnego sfinansowania pomocy usługowej, zdaniem organu, winna zgłosić się do instytucji realizujących opiekę o wykonywanie takich usług za pełną odpłatnością. Natomiast osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją K. J. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w którym między innymi zarzucił organowi I instancji dowolność w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia oraz podniósł, że zgodnie z orzeczeniem wydanym przez komisję lekarską KRUS dnia [...] został uznany za osobę trwale niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Strona wyjaśniła także, iż mieszka i gospodaruje samodzielnie w jednopokojowym mieszkaniu, w wieżowcu, którego jest najemcą, a właścicielem jest Spółdzielnia Mieszkaniowa. Jest kawalerem i ma dwie dorosłe córki – M. W. i E. A., które "znęcają się nad nim" i go "wykorzystują". K. J. podniósł również, że jedynym jego źródłem utrzymania jest renta inwalidzka w wysokości 713,70 zł. Natomiast stanowiącego jego własność gospodarstwo rolne bez budynków o powierzchni 5,69 ha oraz lasu o powierzchni 2,51 ha nie użytkuje, gdyż od dnia 29 czerwca 1995r. wydzierżawił je na okres 10 lat. Strona podała nadto, że w przeszłości była wprawdzie obejmowana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Ł. pomocą usługową świadczoną kolejno przez pięć instytucji, jednakże skierowane do niego opiekunki nie posiadały żadnych kwalifikacji wymaganych od osób świadczących specjalistyczne usługi opiekuńcze, których potrzebuje. K. J. wyjaśnił także, że nigdy nie domagał się opieki całodobowej, lecz jedynie codziennie przez 8 godzin. Natomiast odnośnie umieszczenia w domu pomocy społecznej stwierdził, iż decyzja w tej kwestii należy wyłącznie do niego. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 6 pkt 9 i 10, art. 50 ust. 1 - 5 i 7 w związku z art. 150, art. 159 i art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w swoim odwołaniu strona neguje ustalenia dokonane w toku postępowania administracyjnego, nie wskazując przy tym na przeciwdowody oraz nowe fakty, które mogłyby się przyczynić do uchylenia decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej realizowanie przez gminę usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych w miejscu zamieszkania, należy do zadań własnych realizowanych przez gminę. Stosownie do art. 50 ust 1 ustawy o pomocy społecznej osobie samotnej, która ze względu na wiek, chorobę lub z innych przyczyn wymaga pomocy ze strony innych osób w czynnościach życia codziennego (zakupy, sprzątanie, załatwianie spraw osobistych, pielęgnacja), a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. W myśl ust. 2 w/w przepisu usługi takie mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, wstępni, zstępni nie mogą jej takiej pomocy zapewnić. Sformułowanie zaś, że "..usługi takie mogą być świadczone..." wskazuje na fakultatywny charakter tego świadczenia. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. J. nie jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej, gdyż posiada dwie dorosłe, oddzielnie mieszkające córki, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek opieki nad starszymi członkami rodziny. Jednocześnie organ odwoławczy przyznał, iż wprawdzie nie jest przedmiotem niniejszego postępowania ocena motywów niewywiązywania się córek strony z tego obowiązku, jednak nie można pominąć tej okoliczności, mającej istotne znaczenie dla obiektywnej oceny stanu faktycznego sprawy. W sprawie występują natomiast okoliczności skłaniające do rozważenia sytuacji wnioskodawcy z uwzględnieniem ust. 2 art. 50 ustawy o pomocy społecznej. W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odmowa przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych K. J. nie wynika z braku środków finansowych, lecz braku instytucji, która zechciałaby podjąć się świadczenia usług opiekuńczych u zainteresowanego, a powody zajęcia takiego stanowiska zostały sprecyzowane w pismach i oświadczeniach dołączonych do akt sprawy. K. J. korzysta z tej formy pomocy od lipca 1996r. w różnym wymiarze czasowym, w zależności od potrzeb podopiecznego i możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W okresie tym usługi opiekuńcze świadczyło ponad 100 opiekunek i żadna z nich nie zdołała sprostać jego oczekiwaniom i wygórowanym żądaniom, stając się natomiast z jego strony obiektem agresji i zachowań rażąco odbiegających od ogólnie przyjętych zasad postępowania. Prowadziło to w konsekwencji do rezygnacji z pracy kolejno przez wszystkie opiekunki, co zakwalifikować należy jako marnotrawstwo przyznanej pomocy. Na powyższą decyzję K. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Artykuł 134 § 1 p.p.s.a. natomiast stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ma prawo oraz obowiązek dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący K. J. domagał się przyznania mu pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych. Zgodnie z art. 36 pkt 2 lit. m ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej, pomoc świadczona w ramach pomocy społecznej w formie specjalistycznych usług opiekuńczych jest świadczeniem niepieniężnym, do którego prawo nie jest uzależnione od wysokości uzyskiwanego przez stronę dochodu w przeciwieństwie do świadczeń pieniężnych ( art. 8 ). Oznacza to, że zarówno wysokość osiąganego dochodu, jak również warunki mieszkaniowe pozostają bez wpływu na uprawnienia strony, wynikające z art. 50 ust. 1 - 4 ustawy o pomocy społecznej. W art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazano, że sobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Natomiast stosownie do art. 50 ust. 2 tejże ustawy usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Odnośnie tej kwestii stwierdzić należy, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, nie poczyniły bezspornych ustaleń w tym zakresie. Jedynie z wywiadu środowiskowego, uzasadnień zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] oraz odwołania i skargi K. J. wynika, że posiada on dwie dorosłe córki, które z nim nie mieszkają i nie utrzymują kontaktów. Natomiast sam skarżący już w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniósł, że pozostaje w złych relacjach ze swoimi córkami, które go "wyzyskują" i "znęcają się nad nim", co może świadczyć o tym, że de facto nie może on mieć zapewnionej z ich strony pomocy, o jakiej mowa w art. 50 ustawy o pomocy społecznej. Okoliczność ta wymaga jednakże wyjaśnienia przez organ I instancji w toku dalszego postępowania. Stosownie do art. 50 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem, natomiast specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Jak wynika z art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Z mocy art. 159 ustawy o pomocy społecznej do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie tej ustawy zachowały moc dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), w tym rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1996r. w sprawie rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych oraz kwalifikacji osób świadczących takie usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi, zasad i trybu ustalania i pobierania opłat za te usługi, jak również warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat ( Dz.U. z 1997r. Nr 2, poz. 12 ). W § 2 i 3 tegoż rozporządzenia wskazano, iż usługi opiekuńcze świadczone osobom z zaburzeniami psychicznymi są specjalistycznymi usługami. Usługi tego rodzaju są świadczone przez osoby posiadające kwalifikacje do wykonywania zawodu: pielęgniarki, pracownika socjalnego, rehabilitanta, fizykoterapeuty, psychologa, pedagoga, logopedy, terapeuty zajęciowego lub innego pokrewnego zawodu, które powinny również posiadać co najmniej półroczny staż pracy w zakładzie psychiatrycznej opieki zdrowotnej lub w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Natomiast osoby bez przygotowania, o którym mowa wyżej, mogą świadczyć specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi pod warunkiem posiadania co najmniej rocznego stażu pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi. Z powołanych przepisów wynika zatem, że w toku postępowania przed organami administracji należało ustalić i wyjaśnić, czy K. J. spełnia przesłanki do przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, w szczególności ze względu na stopień i przyczyny orzeczonego inwalidztwa. W tym miejscu wskazać należy, że zakres potrzeb podopiecznego, mogących mieć wpływ na ustalenie zakresu i rodzaju specjalistycznych usług opiekuńczych wskazuje lekarz, który może określić, jakiego rodzaju usługi, w jakim zakresie i wymiarze odpowiadają charakterowi schorzenia bądź niepełnosprawności danego pacjenta. Dowodem takim może być niewątpliwie zaświadczenie lekarskie zawierające elementy opinii biegłego ( art. 75 § 1 w zw. z art. art. 80 i 84 k.p.a.). Tymczasem w toku postępowania administracyjnego orzeczono jedynie o odmowie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych podczas, gdy w aktach administracyjnych nie ma powoływanego przez organy administracji i skarżącego orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] Nr [...], jak również brak jest jakiegokolwiek innego zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikałby zakres uzasadnionych potrzeb skarżącego z uwagi na jego stan zdrowia odnośnie usług opiekuńczych, których przyznania się domaga. Z jedynego zaś dołączonego do akt administracyjnych zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez lekarza internistę ( k. 2 ), w dodatku nieopatrzonego datą, wynika jedynie, że w stosunku do skarżącego wskazane jest kontynuowanie codziennej opieki przez 8 godzin codziennie. Powyższe oznacza, że odnośnie stanu zdrowia skarżącego, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, nie dokonały ustaleń pozwalających na rozważenie zasadności wniosku o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych. Tymczasem wyczerpujące ustalenie rzeczywistego stopnia niepełnosprawności skarżącego, jak również rodzaju długotrwałej lub ciężkiej choroby, na którą cierpi, jest niezbędne ze względu na treść przepisu art. 7 pkt 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej, który niepełnosprawność oraz długotrwałą lub ciężką chorobę wymienia jako kryterium udzielenia pomocy społecznej. Odnośnie podnoszonej przez organy obu instancji kwestii uciążliwości zachowania skarżącego, mającej uzasadniać odmowę przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych z uwagi na odmowę ich świadczenia przez Agencję Usługowo - Opiekuńczą C, Polski Czerwony Krzyż i Polski Komitet Pomocy Społecznej oraz sam przebieg dotychczas świadczonej pomocy w tej formie przez w/w agencje i instytucje oraz Agencję B i Stację Opieki A podnieść należy, że w aktach administracyjnych znajdują się jedynie pisma z dnia [...] Polskiego Czerwonego Krzyża, Agencji Usługowo - Opiekuńczej C oraz Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej (k. 7 - 9). Z pisma Polskiego Czerwonego Krzyża (k. 9 ) wynika, że ze strony tej instytucji nie ma możliwości wznowienia pomocy w formie usług opiekuńczych u K. J.. Agencja Usługowo - Opiekuńcza C, uzasadniając odpowiedź odmowną, powołuje się z kolei na swoje wcześniejsze stanowisko w tej sprawie oraz opinię strony co do świadczonej pomocy (k. 8) i jedynie z pisma Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej wynika, że przyczyną odmowy podjęcia się świadczenia usług opiekuńczych ze strony tej instytucji był "bardzo konfliktowy stosunek do jej opiekunek" (k. 7). Dodatkowo stwierdzić należy, że w zebranym w toku postępowania przez organy administracji materiale dowodowym brak jest jakiejkolwiek informacji o kwalifikacjach osób dotychczas świadczących usługi opiekuńcze u skarżącego, który, tak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w przedmiotowej skardze zarzucał, iż były to osoby nie posiadające wymaganych do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych kwalifikacji wskazanych w powołanym wyżej rozporządzeniu. Dodatkowo Sąd podnosi, iż w toku dalszego postępowania organ I instancji winien między innymi rozważyć, czy nie istnieje możliwość zapewnienia stronie świadczenia pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych przez opiekuna będącego mężczyzną. Reasumując, Sąd stwierdza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony i zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na niewyjaśnieniu okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 k.p.a. ), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku koniecznego do wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok SN z dnia 23 listopada 1994r., II ARN 55/94 - OSNP 1995/7/83 i wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2001r., I SA 1768/99 - LEX nr 54171). Ograniczenie zaś uzasadnienia decyzji tylko do wskazanych wyżej argumentów, bez jakiegokolwiek ustosunkowania się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego, o których była mowa wyżej, w istotny sposób narusza art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI