II SA/Łd 1921/02

II SA/Łd 1921/02 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Grzegorz Szkudlarek /sprawozdawca/
Jolanta Rosińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie : Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. -
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] , Nr [...] odmówiło przywrócenia J. T. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta O. z dnia [...] Nr[...] Organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego J. T. w prawo własności nieruchomości położonej w O. przy ul. A 6. W końcowej części decyzji zawarto pouczenie o możliwości, terminie i sposobie wniesienia odwołania, stwierdzając, iż strona ma prawo do wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w terminie 14 dni za pośrednictwem organu I instancji. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone na adres zameldowania J. T. w dniu 8 sierpnia 2002 r., a zwrotne potwierdzenie odbioru zostało podpisane przez jego żonę – B. T.
W dniu 27 sierpnia 2002 r. J. T. złożył za pośrednictwem organu I instancji podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W treści tego wniosku zawarł informację, iż rozstrzygnięcie odebrała jego żona, a on cały czas przebywał w O. Żona przywiozła mu korespondencję w piątek, czyli w dniu 22 sierpnia 2002 r. w godzinach wieczornych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podał, iż zgodnie z brzmieniem art. 129 § 2 kpa termin do wniesienia odwołania wynosił 14 dni od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji. W przedmiotowej sprawie termin ten upłynął w dniu 22 sierpnia 2002 r. Terminy w postępowaniu administracyjnym mają charakter zawity, ich niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia odwołania. W stanie faktycznym sprawy bezspornym jest zdaniem organu, iż J. T. uchybił terminowi do wniesienia tego środka zaskarżenia. Faktem jest również, iż w treści decyzji strona została pouczona o możliwości i terminie wniesienia odwołania. W dniu 27 sierpnia 2002 r. J. T. złożył w organie I instancji prośbę o przywrócenie terminu stwierdzając, iż korespondencję odebrała żona, gdy przebywał on w O. i żona przywiozła mu korespondencję w piątek 22 sierpnia 2002 r. w godzinach wieczornych. W razie uchybienia terminu, zgodnie z art. 58 kpa należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu uzależniona została od spełnienia łącznie 4 przesłanek złożenie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu, w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wnioskiem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin i we wniosku należy uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie spełnione zostały dwie z wymienionych przesłanek. Przede wszystkim, jak wyjaśnił organ nie można było uznać, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. J. T. podał jako adres do korespondencji P., ul. A 1 m. 39. Na ten adres została wysłana decyzja organu I instancji. Zgodnie z art. 41 kpa w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie adresu. W razie zaniechania tego ustawowego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Fakt, iż w dniu doręczenia pisma J. T. przebudował w innym mieście, w ocenie organu, nie ma znaczenia dla skuteczności dokonanego doręczenia. Bez znaczenia prawnego jest również okoliczność, iż pismo doręczono żonie J. T., a nie jemu osobiście. Ustawodawca podał w treści art. 43 kpa, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Przy zachowaniu minimum staranności także żona strony, zdając sobie sprawę z nieobecności swojego małżonka, mogła napisać odwołanie, korzystając z domniemania istnienia pełnomocnictwa dla członka najbliższej rodziny (art. 33 § 4 kpa), podpisać je i wysłać nawet zwykłym listem w ostatnim dniu zawitego terminu. Zgodnie bowiem z treścią art. 128 kpa odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Jak wynika z treści wniosku J. T., żona przekazała mu decyzję w dniu 22 sierpnia 2002 r., a więc w ostatnim dniu, kiedy można było wnieść skutecznie odwołanie. Pismo takie nawet w późnych godzinach wieczornych można było przy dochowaniu należytej staranności nadać w polskiej placówce pocztowej (art. 57 § 5 kpa). Niezbędną przesłanką do przywrócenia terminu jest równoczesne z wnioskiem dokonanie czynności, dla której termin był przewidziany. J. T. swoje działanie ograniczył do złożenia prośby o przywrócenie terminu. Do dnia rozpatrywania wniosku przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. strona nie złożyła odwołania. Ze względu na fakt, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W obszernej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. T. opisując dotychczasowy przebieg postępowania, podniósł merytoryczne argumenty skierowane przeciwko decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego terminy załatwiania spraw wiążą obie strony, a organy dopuściły się poważnego zaniedbania.
Z racji, iż organ sam naruszył przepis art. 35 kpa dotyczący terminów załatwiania sprawy, termin powinien mu być przywrócony. Nie złożył odwołania, ponieważ myślał, że termin przywróci mu organ I instancji. W konkluzji skargi wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i o nieodpłatne przekształcenie wieczystej dzierżawy w prawo własności.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organ prowadzący postępowanie nie naruszył unormowania prawa materialnego ani reguł procedury administracyjnej, co mogłoby uzasadnić uwzględnienie skargi i uchylenie kontestowanego aktu.
Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, iż kognicja Sądu w przedmiotowej sprawie ograniczona jest tylko do zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Sąd nie jest upoważniony do rozpatrzenia merytorycznie skargi, a tym bardziej przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności.
Podstawę proceduralną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiło unormowanie art. 58 i 59 kpa. Zgodnie z brzmieniem art. 58 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 kpa.). Przepis art. 59 określa właściwy organ w przedmiocie przywrócenia terminu i formę stanowiąc, iż następuje ono w formie postanowienia organu właściwego do rozpoznania odwołania.
Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności przez stronę. W treści art. 58 § 1 i §2 kpa zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwsza przesłanka, czyli wymóg uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Drugi warunek dotyczy tego , iż powinien być wniesiony przez zainteresowanego wniosek (prośba) o przywrócenie terminu. Wniosek musi być złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, co stanowi trzecią przesłankę. Przesłanka czwarta to wymóg jednoczesnego z wnioskiem dopełnienia czynność, dla której był ustanowiony termin.
Analizując pokrótce pierwszą przesłankę wyjaśnić należy, iż kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy możemy powiedzieć dopiero w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Treść drugiej przesłanki nie stwarza wątpliwości interpretacyjnych, ponieważ ustawa wyraźnie stanowi, iż przywrócenie terminu następuje na wniosek, czyli jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości.
Podobnie trzeci warunek nie wiąże się z różnorodnymi dywagacjami interpretacyjnymi, gdyż przepis art. 58 § 2 kpa określa, iż wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin do złożenia wniosku zaczyna więc swój bieg od dnia ustania przeszkody. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na treść § 3 omawianego przepisu. Norma ta stanowi wyraźny zakaz swoistego typu konstrukcji piętrowej, czyli przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Czwartą przesłanką jest konieczność dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Dla przykładu, jeżeli uchybiony był termin do wniesienia jakiegoś środka odwoławczego to wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy złożyć ten środek. Czynność tą należy dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu.
Przestawione powyższej rozważania to wyłącznie ogólny zarys instytucji przywrócenia terminu, który znajduje swoje odzwierciedlenie w judykaturze (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2001 r., II SA/ Gd 2273/99, Lex Nr 76092; wyrok NSA z dnia 9 maja 2001 r., SA/Sz 260./00, Lex Nr 48942; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r., I SA/Ka 1781/99, Lex Nr 47160; wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000 r., IV SA 2121/98 Lex Nr 54744; postanowienie NSA z dnia 4 października 2000 r., I SA/Gd 560/00, Lex Nr 46437; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98, Lex Nr 39797; wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, Lex Nr 40381; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1999 r., I SA/Lu 1246/98, Lex Nr 40367; wyrok NSA z dnia 16 października 1998 r., II SA 1201/98 Lex Nr 41890; wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97, Lex Nr 47891 i inne) i doktrynie (por. B. Adamiak [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski Warszawa 2004, str. 327-333; A. Matan [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A.Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, str. 470-471; Z. Janowicz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1999, str. 180-188).
Przenosząc powyższe, ogólne informacje na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zasadnie odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Poza sporem w sprawie jest okoliczność doręczenia, za pokwitowaniem, decyzji organu I instancji na adres J. T. , dorosłemu domownikowi strony. Doręczenie to nastąpiło w dniu 8 sierpnia 2002 r., czyli czternastodniowy termin do wniesienia odwołania ekspirował z dniem 22 sierpnia 2002 r. Natomiast w dniu 27 sierpnia 2002 r. J. T. złożył wniosek o przywrócenie terminu pisząc, iż w dacie doręczenia decyzji przebywał w O. przy ul. B. 6. Korespondencję odebrała żona, ale o jej treści dowiedział się dopiero w dniu 22 sierpnia 2002 r., czyli w piątek (tu powstała pomyłka, bowiem dzień 22 sierpnia 2002 r. to był czwartek). Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, w treści uzasadnienia, iż przyczyną odmowy przywrócenia terminu było niespełnienie wymogów, o których stanowi przepis art. 58. Skarżący bowiem nie dopełnił czynności, dla której uchybił terminowi, czyli nie złożył wraz z prośbą o przywrócenie terminu odwołania i nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Przedstawione rozstrzygnięcie i uzasadnienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zdaniem składu orzekającego jest prawidłowe. Organ nie mógł lekceważąc przepisów prawa przywrócić terminu.
Okolicznością, na której oparł się skarżący było późniejsze, niż doręczenie mu decyzji, dowiedzenie się o jej treści. Doręczenie pisma w razie nieobecności adresata w mieszkaniu, do rąk dorosłego domownika (w stanie faktycznym sprawy do rąk żony skarżącego), który to domownik podjął się doręczenia pisma adresatowi, uważa się za równoznaczne z doręczeniem pisma samemu adresatowi, co oznacza też, iż z dniem doręczenia pisma adresatowi w taki zastępczy sposób jest dzień jego doręczenia do rąk dorosłego domownika (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1999 r., SA/Sz 31/98, nie publ.). Treść zacytowanego wyroku w pełni znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Nie można w tej sytuacji przyjąć innej daty doręczenia adresatowi decyzji, gdyż byłoby to sprzeczne z unormowaniem rozdziału 8 działu 1 kpa, czyli z przepisami stanowiącymi o doręczeniach.
Ustosunkowując się do argumentów skargi wyjaśnić należy, iż duża ich część ma postać merytorycznych zarzutów skierowanych zarówno do decyzji I instancji, jak i innych rozstrzygnięć podjętych w sprawie w trakcie wcześniej prowadzonego postępowania administracyjnego. Ze względu na ograniczoną kognicję sądu administracyjnego zarzuty te pozostają poza sferą zainteresowania składu orzekającego. Z tego też powodu Sąd nie może uwzględnić wniosku o nieodpłatne przekształcenie wieczystej dzierżawy w prawo własności i w wyroku orzec zgodnie z żądaniem. Zgodzić się należy z kolejnym argumentem skargi, iż organy zobowiązane są do przestrzegania unormowania określającego terminy załatwiania spraw, jednakże w żadnym razie nie uprawnia to strony również do lekceważenia określonych terminów do podjęcia czynności. Strona, która jest niezadowolona z opóźnienia ma możliwość podjęcia innych działań, mających w szczególności na celu przymuszenie organu do szybszego działania. Strona bowiem może skorzystać z uprawnienia określonego w treści art. 37 § 1 kpa, który daje stronie możliwość wystąpienia z zażaleniem do organu administracji wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie.
Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.