II SA/Łd 1794/01

II SA/Łd 1794/01 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Grzegorz Szkudlarek /przewodniczący/
Wojciech Chróścielewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Sentencja
Dnia 15 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek, Sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski (spr.), p.o. Sędziego WSA: Arkadiusz Blewązka, Protokolant: ref. staż. Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi L. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienie uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz L. B. 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
II SA/Łd 1794/01
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek L. B., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] o pozbawieniu L. B. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż L. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej za działalność prowadzoną podczas służby w organach Milicji Obywatelskiej. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZboWiD. Zgodnie z art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał ponadto, iż okoliczności podniesione przez L. B. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące działalności w Armii Ludowej nie mają wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego termin składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy upłynął dnia 31 grudnia 1998 r.
W skardze do Sądu L. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kosztów postępowania na jego rzecz. W uzasadnieniu skargi L. B. podkreślił, iż bezspornym jest fakt, że otrzymał on uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W okresie od 21 listopada 1946 roku do 31 grudnia 1948 r. służył w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. Poza służbą w ORMO, w okresie okupacji hitlerowskiej walczył na Kielecczyźnie w oddziałach Armii Ludowej. W jego ocenie niesłusznie Kierownik Urzędu nie wziął tej okoliczności pod uwagę, podnosząc, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tego tytułu po dniu 31 grudnia 1998 r. tj. po dniu, w którym upłynął termin składania odpowiednich wniosków o uznanie uprawnień kombatanckich. Termin z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. narusza prawa obywateli, gdyż pozbawia ich możliwości ubiegania się o uzyskanie uprawnień kombatanckich.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu pisma Kierownik Urzędu wskazał, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie w b. ZBOWiD w 1987 r. z tytułu "udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej (ORMO)" na podstawie zaświadczenia WUSW w T. z dnia [...] nr [...] stwierdzającego, że wymieniony będąc członkiem Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej w okresie od 21 listopada 1946 do 31 grudnia 1948 r. brał udział w walkach z "reakcyjnym" podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. Żadne zadania wykonywane w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej nie mogą być uznane za działalność kombatancką w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. ORMO bowiem nie była służbą zmilitaryzowaną, lecz zgodnie z uchwała Rady Ministrów z dnia 21 lutego 1946 r. powołana została przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego do wzmożenia walki z bandytyzmem, rabunkami i innego rodzaju przestępstwami oraz wzmocnienia ochrony porządku publicznego. Zatem w ocenie Kierownika Urzędu L. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Co do podnoszonego w skardze do Sądu faktu działalności skarżącego w Armii Ludowej podczas okupacji, Kierownik Urzędu stwierdził, iż ustawowy termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień z innych tytułów upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r., zatem skarżący nie może uzyskać "uprawnień kombatanckich" z tego tytułu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. nr 142, poz. 950 z późn. zm.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W art. 1 ust. 2 pkt 6 tej samej ustawy uznano za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu. Nie można uznać jednak, iż Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej, w której pełnił służbę skarżący, podobnie zresztą jak sama Milicja Obywatelska, były zmilitaryzowaną służbą państwową, bowiem przeciwko takiej interpretacji przemawia utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 11 stycznia 2002, III RN 177/00, OSNAPU 2002, nr 9, poz. 201 przyjęto, że Milicja Obywatelska była formacją służby bezpieczeństwa publicznego. W wyroku zaś z 14 marca 2002 r., III RN 14/01, uznano, że Milicja Obywatelska była prawnopubliczną formacją służby Bezpieczeństwa Publicznego, podlegającą kierownikowi tego resortu, z zadaniami dotyczącymi ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia oraz mienia społecznego. Charakter służby nie podporządkowanej Ministrowi Obrony Narodowej i jakkolwiek charakteryzowała ją dyspozycyjność, posiadanie broni palnej, to te czynniki nie wystarczają, aby uznać ją za zmilitaryzowaną służbę państwową. Taką służbą nie był też udział skarżącego w szeregach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, która była organizacją społeczną zrzeszającą pełnoletnich obywateli na zasadzie dobrowolności. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2000 r., V SA 3052/99 jednoznacznie przyjęto, iż ORMO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową. W tej sytuacji skarżącemu nie przysługują obecnie uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w ORMO.
Jednak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na swą działalność w Armii Ludowej w czasie okupacji. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w toku postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich organ administracji nie ma obowiązku badania czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z innych tytułów. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wniosek wskazujący na zachowanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów powinien być rozpoznany w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich - uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2002 r., OPS 13/01, ONSA 2002, nr 3, poz. 100. Obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Postępowanie administracyjne musi, bowiem toczyć się z zachowaniem wymogów postępowania wyjaśniającego określonych w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Dodać należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r., SK 4/02, OTK-A 2003, nr 4, poz. 31 stwierdził niezgodność z art. 2 i 32 Konstytucji przepisu art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych innych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Rozpoznając sprawę ponownie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów winien ustalić, czy skarżącemu nie przysługują ewentualnie uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w Armii Ludowej.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.