II SA/Łd 174/24

II SA/Łd 174/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Sieniuć
Michał Zbrojewski
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
Art. 124, art. 124b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 85 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 763
§ 23 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu  terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Sentencja
Dnia 19 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędzia WSA Michał Zbrojewski Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 16 stycznia 2024 roku nr GN-III.7581.299.2023.KR w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości w związku z rozbiórką stacji transformatorowej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. M., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...], wynagrodzenie w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
II SA/Łd 174/24
U Z A S A D N I E N I E
Starosta Opoczyński, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej decyzją z 10 lipca 2023 r. nr GN.6821.4.2023, na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.) - zwanej dalej u.g.n.:
1. Zobowiązał Z. P., właściciela nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...] gm. P., powiat [...], województwo łódzkie, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 8,18 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w O. [...] Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...], której właścicielem jest Z. P., do jej udostępnienia na rzecz P. S.A. z siedzibą w L., w celu wykonania czynności związanych z rozbiórką istniejącej stacji transformatorowej oraz sieci elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia o długości 105,1 m wraz ze słupem średniego napięcia, stanowiących własność P. S.A.
2. Zobowiązał właściciela nieruchomości, o której mowa w pkt 1 do jej udostępnienia na rzecz P. S.A. z siedzibą w L. na okres 30 dni od daty rozpoczęcia ww. prac. Obowiązek udostępnienia nieruchomości polega na umożliwieniu osobom upoważnionym przez P. S.A. wstępu na teren przedmiotowej działki w celu realizacji powyższych prac.
3. Ustalił obszar udostępnienia o powierzchni 1303,6 m2 jako powierzchnia gruntu przewidziana do zajęcia na czas wykonywania robót, zgodnie z planem usytuowania urządzeń elektroenergetycznych w skali 1:500 stanowiącym załącznik decyzji.
4. Zobowiązał P. S. A. z siedzibą w L. do:
a) przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu czynności wskazanych w pkt 1, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania (art. 128 ust. 4 u.g.n);
b) uzgodnienia w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin określony w pkt. 2, z właścicielem nieruchomości wysokości odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek czynności, o których mowa w pkt. 1;
c) zawiadomienia organu wydającego decyzję o wykonaniu obowiązków określonych w pkt 4 lit. a-b.
5. Wskazał, że obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w pkt. 1, podlega egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. 2022 r. poz.479).
6. Wskazał, że zgodnie z art. 124b ust. 2a nadaje niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. utrzymuję zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wskazano, że P. S.A. z siedzibą w L. wnioskiem z 13 lutego 2023 r. wystąpiła o wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości.
Zdaniem organu I instancji w sprawie spełniona została przesłanka braku zgody właściciela nieruchomości na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania ww. czynności. Ponadto Starosta stwierdził, że uwzględniając zamierzenie P. S.A. wyrażone wnioskiem z 13 lutego 2023 r., zgromadzony materiał dowodowy, obowiązujące przepisy oraz ustalony przez organ I instancji stan prawny przedmiotowej nieruchomości, w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. zobowiązującej do udostępnienia przedmiotowej nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z rozbiórką istniejącej sieci transformatorowej oraz sieci elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia wraz ze słupem sieci średniego napięcia oraz stacji transformatorowej. Jednocześnie organ zakreślił obszar oraz czas udostępnienia nieruchomości.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył Z. P., który wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w Starostwie 10 maja 2023 r. uzależnił wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości od wypłacenia rekompensaty za stojącą na działce przez 60 lat stację transformatorową, jednakże uzyskał odpowiedź, że kwestia odszkodowania nie jest przedmiotem złożonego w sprawie wniosku i rzeczone zagadnienie można ewentualnie rozpatrzyć w odrębnym postępowaniu. Odwołujący podniósł, że 18 sierpnia 2022 r. wysłał do P. S.A. z siedzibą w L. wniosek o ustalenie odszkodowania za udostępnienie nieruchomości, jednakże nie uzyskał żadnej odpowiedzi. Wniosek okazał również na ww. rozprawie i z uwagi na brak odpowiedzi zwraca się o zajęcie stanowiska w tym przedmiocie. Ponadto strona wskazała, że podczas rozprawy zwracała uwagę, aby zabezpieczyć i odgrodzić teren gdzie znajduje się transformator na czas jego demontażu, aby po wysunięciu z płotu płyty betonowej na jezdnię nie wychodziły kury i kaczki, które przebywają na działce. Jednakże w tej sprawie również nie uzyskał odpowiedzi. Wyjaśnił również, że w sprawie jest możliwość demontażu rzeczonej stacji transformatorowej bez konieczności niszczenia płotu. Wystarczy mianowicie na poboczu ustawić dźwig i podnieść elementy stacji nad ogrodzeniem. W dalszej części odwołania właściciel nieruchomości stwierdził, że pozostawienie na działce zdemontowanej stacji transformatorowej ma służyć jako zastaw do czasu wypłacenia rekompensaty za 60 lat korzystania z działki. Poza tym odwołujący zwrócił uwagę, że podczas rozprawy zapytał, kto ma potwierdzić na piśmie rozpoczęcie dnia demontażu, jednakże nie otrzymał również w tej kwestii odpowiedzi. Na koniec odwołujący wskazał, że w sprawie nie uzasadniono wypełnienia przesłanki braku zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości. W tym stanie rzeczy wniesiono o uchylenie decyzji organu I instancji.
Decyzją z dnia 16 stycznia 2024 r. Wojewoda Łódzki na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Rozstrzygając złożone odwołanie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną przesłankę wydania decyzji stanowił art. 124b u.g.n. W myśl ust. 1, Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Z przepisu wynika przesłanka "braku zgody" właściciela nieruchomości na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania określonych czynności. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik inwestora wystąpił do właściciela nieruchomości o wyrażenie zgody na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z rozbiórką istniejącej stacji transformatorowej oraz sieci elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia o długości 105,1 m wraz ze słupem średniego napięcia zgodnie z trasą przebiegu przedstawioną na załączniku graficznym, jednakże adresat odmówił przyjęcia korespondencji. W tym stanie rzeczy skierował do właściciela nieruchomości pismo informujące o zakończeniu rokowań i wystąpieniu do właściwego starosty o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n.
W ocenie organu odwoławczego przesłanka braku zgody właściciela nieruchomości na udostępnienia nieruchomości w niniejszej sprawie została spełniona. Zgodnie z art. 47 § 1 k.p.a., jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. W myśl § 2 w przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy nie dostrzegł w tym zakresie uchybień, które winny skutkować uchyleniem decyzji.
Przechodząc do oceny kolejnej przesłanki wydania decyzji w trybie art. 124b u.g.n. organ odwoławczy wyjaśnił, że czynności, które mają być wykonane na nieruchomości po jej udostępnieniu mieszczą się zakresie przewidzianym przez art. 124b u.g.n. Stosownie do tego przepisu w decyzji określono również czas udostępnienia nieruchomości, który mieści się w przedziale określonym w art. 124b ust. 3 u.g.n. oraz sprecyzowano obszar tegoż udostępnienia. Jednocześnie zakres zobrazowano na mapie stanowiącej integralną część decyzji. Dodatkowo, jak wynika z akt sprawy, w wyniku podniesionych podczas rozprawy administracyjnej zastrzeżeń, zmniejszono ww. obszar udostępnienia nieruchomości z 1400,7 m2 do 1303,6 m2. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego spełnione zostały przesłanki wydania decyzji w przedmiocie udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b u.g.n.
Podnoszona przez odwołującego kwestia ewentualnego odszkodowania ustalonego w związku z udostępnieniem nieruchomości może być rozstrzygana po zakończeniu czynności objętych decyzją. W myśl art. 124b ust. 4 u.g.n., za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Za szkody, których ewentualność wystąpienia podczas udostępniania nieruchomości i wykonania prac podnosi właściciel, przysługuje stosowne odszkodowanie, o którym mowa w przywołanym przepisie. Nie może przynieść również oczekiwanego skutku żądanie właściciela, aby pozostawić na nieruchomości zdemontowaną stację transformatorową. Podczas rozprawy, pełnomocnik inwestora wyjaśnił, że wykonawca demontażu musi wykazać się protokołem utylizacji urządzeń. Transformator posiada numery ewidencyjne, wobec czego musi być zarejestrowana jego rozbiórka oraz utylizacji. Zatem żądanie odwołującego pozbawione jest podstaw. Bezzasadne jest również domaganie się na gruncie niniejszego postępowania rekompensaty za 60 lat stacjonowania na działce transformatora. Jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe korzystało bez tytułu prawnego z rzeczonej nieruchomości, właściciel może wstąpić do sądu z roszczeniem za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi Z. P. zaskarżył decyzję Wojewody Łódzkiego w niżej wymienionych częściach:
1. Dotyczy ustalenia wysokości odszkodowania za wejście na nieruchomość oraz obszaru udostępnienia nieruchomości. W otrzymywanych pismach i decyzjach stwierdza się, że przysługuje mu odszkodowanie za wejście n nieruchomość. Po otrzymaniu decyzji Starosty z dnia 28 lipca 2022 r. wysłał do P. SA wniosek o ustalenie wysokości odszkodowania za samo udostępnienie nieruchomości, po otrzymaniu drugiej decyzji Starosty z 10 lipca 2023 r. ponownie zwrócił się do P. o ustalenie wysokości odszkodowania za udostępnienie nieruchomości. Do dnia dzisiejszego żadnej odpowiedzi nie otrzymał. Jego dobrą wolą było i jest to, aby kwestie zapłaty – wynagrodzenia za udostępnienie nieruchomości ustalić wcześniej, żeby podczas prac związanych z demontażem stacji transformatorowej nie było nieporozumień. Zawsze opłatę robi się przed wejściem na czyjąś nieruchomość, a nie po jej opuszczeniu. W piśmie z dnia 8 sierpnia 2023 r. jest informacja, że roszczenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości wypływa bezpośrednio z prawa własności (...). Z informacji i wypowiedzi pełnomocnika inwestora wynika, że to Energetyka będzie zabierać stare elementy transformatora i aby je zabrać muszą wejść na nieruchomość skarżącego. Ja nie mam z Zakładem Energetycznym żadnej umowy, więc mam prawo domagać się odszkodowania – zapłaty przed wejściem na nieruchomość, a już na pewno ustalenie jej wysokości. W przekonaniu skarżącego P. chce go oszukać, wykorzystać i uniknąć zapłaty za wejście na nieruchomość.
2. Zabezpieczenie inwentarza żywego – kury-kaczki. W trakcie rozprawy administracyjnej skarżący zwrócił się do pełnomocnika inwestora o zabezpieczenie – ogrodzenie inwentarza żywego na czas demontażu stacji transformatorowej przed wyjściem na jezdnię. Nie zostało to uwzględnione i żadnej informacji na ten temat skarżący nie otrzymał. Po zdemontowaniu ogrodzenia inwentarz może wyjść na jezdnię – drogę powiatową, którą jeżdżą samochody, może dojść do uszkodzenia samochodu, kto za to będzie odpowiadał. Pełnomocnik inwestora zobowiązał się dokonać zmian w projekcie rozbiórki tak, aby rozbierana linia nie uszkodziła naniesień na działce. Do dnia dzisiejszego nie otrzymał dokumenty, z którego wynikałyby te zmiany.
3. Powierzchnia gruntu przewidziana do zajęcia na czas wykonywania robót. Skarżący podniósł, że nie uwzględniono zgłoszonych przez niego podczas rozprawy zastrzeżeń co do sposobu dojazdu do elementów podlegających rozbiórce, błędnie zaznaczono ogrodzenie. Na dzień 12 kwietnia 2023 r. były zaplanowane oględziny nieruchomości, na które nikt się nie stawił. Gdyby takie oględziny się odbyły można by wiele spraw wyjaśnić i uzgodnić.
Skarżący poinformował, że nie jest przeciwny zdemontowaniu stacji transformatorowej i słupa, tylko najpierw trzeba konkretnie i dokładnie ustalić opisane prze niego wszystkie działania i niejasności związane z wejściem na nieruchomość.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Uczestnik postępowania P. SA również wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 29 maja 2024 r. pełnomocnik spółki wskazał, że argumentacja skarżącego co do ustalenia odszkodowania na jego rzecz wykracza poza sprawę dotyczącą zobowiązania do udostępnienia nieruchomości. Ustalenie odszkodowania jest osobną sprawą administracyjną od kontrolowanej w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Oczekiwania skarżącego co do tego, aby odszkodowanie zostało ustalone przed wykonaniem prac są nie tylko nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości kwestionowanej decyzji, ale również są wprost sprzeczne z regulacjami u.g.n. dotyczącymi zobowiązania do udostępnienia nieruchomości w oparciu o art. 124b ust 1 u.g.n. Skarżący domagał się na rozprawie administracyjnej 10 maja 2023 r. zmiany planu wykonania prac. Po rozprawie ograniczono teren prowadzenia prac, co zostało podkreślone na s. 5 zaskarżonej decyzji Wojewody. Skarżący podnosi w skardze, że nie doręczono mu odpowiedniego dokumentu. Przepisy k.p.a. nie przewidują jednak obowiązku doręczania pozostałym stronom postępowania odpisów pism kierowanych do organu administracji. Czyni to postawiony zarzut nieskutecznym. Skarżący podnosi, że na mapie stanowiącej załącznik do decyzji jest naniesiony wadliwy przebieg ogrodzenia na nieruchomości skarżącego - tj. że jego część przebiegająca mniej więcej w linii wschód-zachód nie dochodzi do drogi, lecz jest "ścięta" przy wjeździe. Spółka wyjaśniła, że dbanie o aktualność danych objętych ewidencją gruntów i budynków należy do właściciela nieruchomości (art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne). Jeśli skarżący obowiązku tego nie wykonał, to nie może skutecznie zarzucać nieprawidłowości czy nieaktualności mapy wykorzystanej do sporządzenia załącznika graficznego do decyzji Starosty Opoczyńskiego z 10 lipca 2023 r. Przebieg ogrodzenia pokazany na załączników pochodzi z podkładu mapowego i nie został on wykreślony przez spółkę ani jej wykonawcę. Przede wszystkim jednak, przebieg tego ogrodzenia jest nieistotny dla oceny prawidłowości załącznika graficznego do decyzji. Zakres terenu potrzebny do wykonania prac nie jest zależny od tego, czy w danym miejscu przebiega ogrodzenie, lecz od charakteru prac, wykorzystywanych dla ich potrzeb maszyn i narzędzi oraz przebiegu urządzenia liniowego. Rozstrzygnięcie organu administracji, opierające się na art. 124b ust. 1 u.g.n. nie może natomiast określać sposobu przeprowadzenia prac, to jest tego, czy konieczne będzie zdemontowanie części ogrodzenia czy też nie – co eksponuje skarżący, bowiem brak jest ku temu podstawy prawnej. W konsekwencji, przedstawienie na mapie w zasobie geodezyjnym ogrodzenia skarżącego w sposób inny niż ono faktycznie przebiega nie sprawia, że załącznik do decyzji jest wadliwy, skoro w sposób jednoznaczny określa on teren, który może zostać zajęty dla potrzeb wykonania prac.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie stała się decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 16 stycznia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Opoczyńskiego z dnia 10 lipca 2023 r., wydana na podstawie art. 124b u.g.n. zobowiązująca Z. P., właściciela nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...], gm. P. do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z rozbiórką istniejącej stacji transformatorowej, słupa oraz napowietrznej sieci elektroenergetycznej średniego napięcia stanowiących własność P. S.A.
Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić musi treść przepisów art. 124b u.g.n. W świetle tych przepisów starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z ust. 2 ww. artykułu, decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości wydawana jest z urzędu lub na wniosek podmiotu upoważnionego, czyli takiego, w skład majątku którego wchodzą przewody lub urządzenia, których czynności te mają dotyczyć i który zobowiązany jest wykonać konserwację, remont lub usunąć awarię. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy (art. 124b ust. 3 u.g.n.). Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (art. 124b ust. 4 u.g.n.). Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej (art. 124b ust. 5 u.g.n.).
Analiza ww. regulacji wskazuje, że warunkiem zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. jest 1) wystąpienie konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, 2) brak zgody właściciela (użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) na takie udostępnienie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 czerwca 2021 r., I SA/Po 282/21, wyrok NSA z 22 lutego 2021 r., I OSK 1346/18).
Wychodząc z powyższych założeń i nawiązując do uzasadnienia zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że nie jest sporny charakter robót zaplanowanych do wykonania przez P. S.A. na części nieruchomości skarżącego. Podkreślenia przy tym wymaga, że w toku postępowania skarżący nie kwestionował ani konieczności wykonania przez spółkę prac, ani też ich charakteru.
Analiza akt administracyjnych daje natomiast podstawy do przyjęcia, że zgodnie z oczekiwaniami skarżącego wyrażanymi w toku postępowania administracyjnego rozbiórka stacji transformatorowej, słupa i linii napowietrznej powinna zostać przeprowadzona w sposób i na zasadach wskazanych przez właściciela nieruchomości, a warunkiem wyrażenia zgody miało być ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu samego tylko udostępnienia nieruchomości czy też pozostawienie elementów z rozbiórki na działce skarżącego do czasu zapłaty odszkodowania (jako zastaw). Jak wynika z materiału zgromadzonego w aktach, początkowo skarżący nie odbierał korespondencji kierowanej przez spółkę lub odmawiał jej odbioru. Na rozprawie administracyjnej w dniu 10 maja 2023 r. oświadczył, że "do dnia dzisiejszego nie ma żadnej rekompensaty za istnienie słupów wobec czego nie podpisze zgody na demontaż urządzeń". Skarżący "wyraziłby zgodę na demontaż, jeśli wykonawca zostawiłby wszystkie rozebrana elementy na działce". Właściciel nieruchomości "żądał wypłaty odszkodowania przed rozpoczęciem planowanych prac i samo wejście na teren działki". Jak z kolei wynika z notatki służbowej sporządzonej w dniu 23 maja 2023 r. (k. 99) po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy, właściciel nieruchomości "nie wyraża zgody na wjazd na nieruchomość ponieważ na rozprawie administracyjnej wnioskodawca podnosił tylko kwestię wejścia na teren nieruchomości". Z. P. zarzucił, że "inwestor nie uwzględnił opłaty za wejście na teren nieruchomości (...), nie uwzględnił także kwestii zabezpieczenia inwentarza (kury, kaczki) na czas demontażu przed wyjściem na jezdnię".
Taka postawa skarżącego przejawiająca się w wyrażeniu zgody, ale zgody warunkowej musiała zatem doprowadzić do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 124b u.g.n. Do uruchomienia tego trybu wystarczy bowiem, że właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na jej udostępnienie inwestorowi. Jak natomiast podkreśla się w judykaturze, za wyrażenie zgody na czasowe zajęcie nieruchomości nie może być zaś uznawane wyrażenie jej, ale tylko pod pewnymi, określonymi warunkami. Nie jest to bowiem zgoda bezwarunkowa, a jedynie przedstawienie propozycji, na jakich zgoda taka może być w przyszłości udzielona (wyr. NSA z dnia 18 maja 2023 r., I OSK 981/22).
Nie sposób również podzielić stanowiska wyrażonego przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie przed tut. Sądem, który zarzucił, że przeprowadzona rozprawa administracyjna była czynnością pozorną, gdyż nic z niej nie wynikało, a zastrzeżenia skarżącego co do zajęcia nieruchomości były ignorowane w przeważającym zakresie. Nieuwzględnienie roszczeń skarżącego przez inwestora nie może być utożsamiane z pozornością rozprawy, skoro najczęściej jest ona przeprowadzana w sytuacji spornych interesów stron. Istotne w kontekście zastrzeżeń formułowanych przez skarżącego jest również to, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. nie musi być poprzedzone rokowaniami, podczas których inwestor zobowiązany byłby do rozważenia żądań właściciela nieruchomości. Stąd też brak zgody skarżącego uruchomił administracyjny tryb przewidziany w art. 124 u.g.n. i nie mogą okazać się skuteczne zarzuty nieuwzględnienia w decyzji administracyjnej postulatów właściciela nieruchomości co do sposobu dokonania rozbiórki, które to postulaty miały na wcześniejszym etapie determinować wyrażenie przez niego zgody.
Jak trafnie zauważył WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., II SA/Gl 91/19, art. 124b u.g.n. ma specyficzny charakter, dotyczy bowiem sposobu rozstrzygania kolizji interesów i uprawnień dwóch różnych podmiotów: 1) właściciela nieruchomości (ewentualnie użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe) oraz 2) podmiotu, który wykonuje określone uprawnienia i obowiązki w stosunku do rzeczy określonych w tym przepisie, będących przedmiotem odrębnej własności, aniżeli własność gruntu. Relacje te podlegają zatem, co do zasady, unormowaniu w pierwszej kolejności przez same strony, które wykonują wobec rzeczy określone prawa. Czynią to w ramach stosunków cywilnych, a więc w ramach prawa prywatnego. Ingerencja starosty dotyczy jedynie sytuacji, kiedy podmioty te we własnym zakresie nie są w stanie dojść do porozumienia. Reasumując, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący, jako właściciel nieruchomości, nie wyraził zgody, w rozumieniu art. 124b u.g.n., na udostępnienie części nieruchomości w celu dokonania prac związanych z demontażem stacji transformatorowej, słupa i linii napowietrznej, w konsekwencji czego z uwagi na konieczność przeprowadzenia prac przez P. S.A. zasadnym stało się wydanie decyzji w oparciu o art. 124b ust. 1 u.g.n.
Odnosząc się do kwestii niedokonania oględzin nieruchomości z czego skarżący wywodzi błędne naniesienie ogrodzenia na mapie stanowiącej załącznik do decyzji i nieznajomość uwarunkowań w terenie, zauważyć należy, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 10 marca 203 r. wskazano jednocześnie, że w dniu 12 kwietnia 2023 r. o godz. 10.00 zostaną przeprowadzone oględziny nieruchomości. Oględziny te rzeczywiście nie odbyły się, co wynika z treści notatki służbowej sporządzonej przez pracownika organu "z przyczyn niezależnych od prowadzącej postępowanie".
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że brzmienie art. 85 § 1 k.p.a. wskazuje wyraźnie na to, że przeprowadzenie oględzin ma charakter fakultatywny. W kontekście podnoszonej przez skarżącego wadliwości mapy w zakresie przebiegu ogrodzenia, należy wskazać, że jak trafnie wskazał uczestnik postępowania w odpowiedzi na skargę zakres terenu potrzebny do wykonania prac nie jest zależny od tego, czy w danym miejscu przebiega ogrodzenie, lecz od charakteru prac, wykorzystywanych dla ich potrzeb maszyn i narzędzi oraz przebiegu urządzenia liniowego. W konsekwencji przedstawienie na mapie pozyskanej z zasobów geodezyjnych ogrodzenia skarżącego w sposób częściowo niezgodny z rzeczywistym jego przebiegiem nie przesądza o wadliwości decyzji, skoro w sposób jednoznaczny określa on teren, który może zostać zajęty dla potrzeb dokonania demontażu.
Wyjaśnienia wymaga, że kwestie dotyczące odszkodowania stanowią odrębny przedmiot negocjacji bądź postępowania administracyjnego już po wejściu na nieruchomość i przeprowadzeniu robót, za niezasadne i bezskuteczne należy zatem traktować żądania skarżącego odnoszące się do jego ustalenia jako warunku wyrażenia zgody na wejście na teren nieruchomości. Roszczenia odszkodowawcze, o których mowa w skardze nie mogły być przedmiotem prowadzonego postępowania. Dopiero po wykonaniu przedmiotowej decyzji i braku porozumienia stron co do odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz powstałe szkody będzie możliwe orzeczenie w tej sprawie w formie decyzji administracyjnej na podstawie art. 124b ust. 4 u.g.n.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jak w pkt 1 wyroku.
O wynagrodzeniu dla pełnomocnika wyznaczonego z urzędu orzeczono na podstawie § 23 ust. 1 pkt 1 lit. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763).
ds