II SA/Łd 1729/03

II SA/Łd 1729/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Łuczyńska
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 28 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki /spr./, Sędziowie WSA Krzysztof Szczygielski, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi J. S. i D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję 2/ orzeka, że do dnia uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Z. na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz.U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm./ oraz art.104 kpa orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. i D. małżeństwa S. oraz A. S. z lokalu nr 3 przy ul. A 1 w Z.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. wymeldować można osobę która dobrowolnie opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku meldunkowego/wymeldowania/ albo osobę, która bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6-ciu miesięcy, a nowego miejsca nie można ustalić. W ocenie organu administracji zostały spełnione przesłanki do wymeldowania J., D. i A. S. gdyż w dniu 16 czerwcu 2003 r. opuścili oni miejsce zameldowania na pobyt stały zabierając ze sobą wszystkie ruchomości i wydając na wniosek komornika klucze do lokalu. Było to konsekwencją wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 26 marca 1998 r. w sprawie C 194/96 na skutek którego utracili oni uprawnienia do lokalu nr 3 przy ul. A 1 w Z. Eksmisja z tego lokalu została przeprowadzona. Organ administracji mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w sprawie K 20/01 ograniczył postępowanie dowodowe jedynie do przesłanki dobrowolnego i faktycznego opuszczenia lokalu nr 3 przy ul. A 1 przez J., D. i A. S. W ocenie organu administracji spełnione zostały przesłanki do wymeldowania określone w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.
Odwołanie od wymienionej decyzji złożyli J., D. i A. S. podnosząc, iż zostali zmuszeni przez komornika do opuszczenia mieszkania na podstawie wyroku sądowego o eksmisji, który został niesłusznie orzeczony. Okoliczność wyłączenia budynku z użytkowania nie stanowiła podstawy do orzekania o eksmisji.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz.U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm./ oraz art.138 § 1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w sprawie K 20/01 art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. jest niezgodny z Konstytucją i utracił on moc. Skutkuje to tym, że aby wymeldować osobę z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust.2 wymienionej ustawy, organ meldunkowy zobowiązany jest tylko do oceny i wyjaśnienia okoliczności opuszczenia miejsca pobytu stałego.
Wyrokiem z dnia 26 marca 1998r. Sąd Rejonowy w Z. nakazał J., D. i A. S. opuszczenie i opróżnienie lokalu nr 3 przy ul. A 1 w Z.. Wyrok ten został wykonany przez komornika sądowego w dniu 16 czerwca 2003r. Wykonanie tego wyroku jest jednoznaczne z opuszczeniem miejsca stałego pobytu. Spełnione zatem zostały przesłanki do wymeldowania odwołujących. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu administracji I instancji.
Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli J. i D. S. podnosząc, iż naruszyła ona ich prawa gdyż pozbawiła ich uprawnień do lokalu. Wyrok sądowy o eksmisji był wydany na podstawie decyzji o wyłączeniu budynku z użytkowania a nie na podstawie decyzji o jego rozbiórce. W konkluzji skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga J. i D. S. jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/.
Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga J. i D. S. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego.
Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy postępowania i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przekonaniu sądu organ administracji błędnie uznał, iż po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w sprawie K 20/01 utrata uprawnień do przebywania w lokalu nie jest już przesłanką wymeldowania. W wyroku tym Trybunał uznał, iż przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz.U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm./ jest niezgodny z art.52 ust.1 i art.83 w związku z art.2 Konstytucji. Przed uchyleniem przez Trybunał przepisu art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. ustawodawca przewidział dwa odrębne stany faktyczne a mianowicie zameldowanie i wymeldowanie i dla tych dwóch stanów faktycznych przewidziano inne warunki poprzedzające dokonanie tych czynności. Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące ustawodawca przewidywał konieczność przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie. W tym wypadku organ administracji nie badał sam faktu posiadania uprawnień osoby wnoszącej o zameldowanie pozostawiając kwestię oceny posiadania tych uprawnień zarządcy lub właścicielowi budynku. Natomiast przy wymeldowaniu sytuacja była inna. Organ administracji nie opierał się na potwierdzeniu utraty uprawnień lecz sam badał przesłankę utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Ustawodawca zatem zlecił w tym przypadku organom administracji dużo większą ingerencję w stosunki cywilno-prawne łączące strony niż w przypadku zameldowania. Ta dwoistość podejścia do udowodnienia kwestii uprawnień do przebywania w lokalu była celowa, bowiem konieczność badania utraty uprawnień przez organ administracji stanowiła pewnego rodzaju zabezpieczenie dla osób, które już zostały zameldowane, przed nagłym i bezpodstawnym ich wymeldowaniem. Skoro zatem na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego uchylony został art.9 ust. 2 cytowanej ustawy, w którym ustawodawca wymagał przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, to oznacza jedynie to , iż organy administracji nie będą żądały takiego potwierdzenia. Z wyroku Trybunału nie wynika natomiast, aby utracił obowiązującą moc w jakimkolwiek zakresie przepis art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. lub aby celem Trybunału było zrównanie wymogów czynności zameldowania i wymeldowania. Wyrok Trybunału dotyczył jedynie zameldowania i przesłanka utraty uprawnień do przebywania w lokalu, o której mowa w art.15 ust.2 wymienionej ustawy, w ocenie sądu, winna być nadal badana w sprawach dotyczących wymeldowania. Organ administracji błędnie więc przyjął, iż po wyroku Trybunału przesłanka ta nie powinna być badana.
Drugą przesłanką wymeldowania jest dobrowolne opuszczenie zajmowanego lokalu mieszkalnego. Przez opuszczenie lokalu należy rozumieć opuszczenie przez konkretną osobę miejsca w którym znajduje się jej centrum życiowe a więc w którym skoncentrowane są jej sprawy życiowe, osobiste i majątkowe. Opuszczenie takie musi mieć charakter dobrowolny ale może także nastąpić na podstawie sądowego tytułu wykonawczego. Wykonanie takiego wyroku może nastąpić wskutek dobrowolnego opuszczenia lokalu przez dłużnika bądź zmuszenia go do tego w wyniku czynności egzekucyjnych. Wymuszenie opuszczenia lokalu w wyniku postępowania egzekucyjnego polega na usunięciu dłużnika z lokalu wraz z zajmowanymi przez niego rzeczami. Zmuszenie konkretnej osoby do opuszczenia lokalu wskutek czynności egzekucyjnych traktowane jest również jako jego dobrowolne opuszczenie w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 1985r. w sprawie S.A./Po 1137/84 /nie publikowany/, z dnia 2 kwietnia 1996r. w sprawie S.A./Wr 2167/95 /nie publikowany/ i z dnia 7 marca 1997r. w sprawie II S.A./Wr 519/96 /nie publikowany/. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie wyjaśnił w dostateczny sposób okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu przez skarżących. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego wyrokiem z dnia 26 marca 1998r. Sąd Rejonowy w Z. nakazał J. S. opuszczenie i opróżnienie lokalu nr 2 przy ul. A 1 wraz z osobami i rzeczami prawa jego reprezentującymi. Eksmisja dotyczyła zatem mieszkania nr 2. W dniu 16 czerwca 2003r. komornik wykonał wyrok eksmisyjny czyli spowodował opuszczenie przez skarżących mieszkania określonego w wyroku a mianowicie oznaczonego numerem 2. Organ administracji natomiast wymeldował J. i D. S. z lokalu nr 3 przy ul. A 1. Istnieje zatem rozbieżność pomiędzy lokalem którego dotyczył wyrok eksmisyjny/nr 2/ a lokalem z którego nastąpiło wymeldowanie/nr 3/. Organ administracji nie wyjaśnił tej rozbieżności. Również z zebranego materiału dowodowego nie wynika dlaczego powstała taka rozbieżność. Można jedynie przypuszczać, iż być może nastąpiła pomyłka co do numeru lokalu bądź w wyroku eksmisyjnym bądź w decyzji o wymeldowaniu. Być może rozbieżność ta wynika z tego, iż nastąpiła zmiana numeracji lokali w okresie pomiędzy wydaniem wyroku orzekającego eksmisję a wydaniem decyzji o wymeldowaniu a być może przyczyna jest jeszcze inna. Organ administracji nie wyjaśnił jednak tej kwestii a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesłanką wymeldowania jest bowiem dobrowolne opuszczenie lokalu a sytuacja taka ma miejsce tylko wtedy gdy wymuszenie opuszczenia lokalu w wyniku postępowania egzekucyjnego dotyczy tego mieszkania, w którym dłużnik jest zameldowany. W przypadku skarżących wykonanie wyroku eksmisyjnego dotyczyło lokalu nr 2 zaś wymeldowani zostali oni z lokalu nr 3. Nie wiadomo zatem czy skarżący zostali zmuszeni do opuszczenia tego samego lokalu w którym rzeczywiście byli zameldowani. W sytuacji gdyby okazało się, że wykonanie wyroku eksmisyjnego dotyczyło innego lokalu niż ten w którym J. i D. S. byli zameldowani to oznaczałoby, że nie została spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu o której mowa w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Organ administracji nie wyjaśnił jednak tej kwestii w dostateczny sposób.
Reasumując sąd uznał, iż organ administracji orzekając o wymeldowaniu J. i D. S. nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ani też w sposób wyczerpujący nie zebrał ani nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Naruszył tym przepisy art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Wobec tego, iż organ administracji orzekł o wymeldowaniu J. i D. S. bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, na podstawie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien dokładnie ustalić w którym lokalu przy ul. A 1 skarżący są faktycznie zameldowani i czy jest to ten sam lokal, którego dotyczył wyrok orzekający ich eksmisję. W przypadku istnienia rozbieżności w numeracji lokalu należy to dokładnie wyjaśnić. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii organ administracji winien wnikliwie ocenić zebrany materiał dowodowy a następnie ustalić czy zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Swoje rozstrzygnięcie organ administracji winien uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom określonym w art.107 § 3 kpa.