II SA/Łd 171/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2020-09-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
odwołanie dyrektorainstytucja kulturydom kulturyzarząd województwauchwałakontrola sądu administracyjnegonaruszenie prawakonsultacjestowarzyszenia twórczeuzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność uchwały Zarządu Województwa o odwołaniu dyrektora domu kultury z powodu braku wskazania przyczyny odwołania i niezasięgnięcia wymaganych opinii stowarzyszeń.

Skarżący J.S. zaskarżył uchwałę Zarządu Województwa o odwołaniu go ze stanowiska dyrektora domu kultury. Zarzucił naruszenie przepisów dotyczących konsultacji ze stowarzyszeniami oraz brak wskazania przyczyny odwołania. Organ wnosił o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminowi. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały z powodu istotnego naruszenia prawa, w tym braku uzasadnienia przyczyny odwołania oraz niewłaściwego przeprowadzenia konsultacji ze stowarzyszeniami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę J.S. na uchwałę Zarządu Województwa dotyczącą odwołania go ze stanowiska dyrektora domu kultury. Organ argumentował, że skarga została wniesiona po terminie, jednak sąd uznał, że uchwała o odwołaniu dyrektora instytucji kultury jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a skarga została wniesiona w terminie. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały z dwóch głównych powodów. Po pierwsze, uchwała nie zawierała uzasadnienia wskazującego konkretne naruszenie przepisów prawa przez skarżącego, co jest wymogiem wynikającym z art. 15 ust. 6 pkt 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Przedłożone sprawozdanie z audytu nie wykazało istotnych nieprawidłowości, a jedynie ryzyka niskie i średnie, które zostały wyjaśnione. Po drugie, organ nie zasięgnął opinii wszystkich właściwych stowarzyszeń zawodowych i twórczych, ograniczając się do konsultacji z wybranymi przypadkowo stowarzyszeniami, które nie miały związku z działalnością domu kultury, co stanowiło istotne naruszenie art. 15 ust. 1 tej ustawy. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność uchwały i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Uchwała o odwołaniu dyrektora instytucji kultury jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a skarga na nią może być wniesiona w każdym czasie, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała o odwołaniu dyrektora instytucji kultury ma charakter indywidualnej czynności prawnej w sferze publicznoprawnej, wywołującej skutki w prawie pracy, i jako taka podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a nie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga wniesiona w tej sprawie była zatem wniesiona w terminie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.p.d.k. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

u.o.p.d.k. art. 15 § 6

Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

u.o.p.d.k. art. 15 § 6

Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Odwołanie dyrektora instytucji kultury wymaga uzasadnienia wskazującego na naruszenie przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.w. art. 41 § 2

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

k.p. art. 70 § 2

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola sądu administracyjnego obejmuje akty organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6) oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4).

p.p.s.a. art. 53 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin na wniesienie skargi na akty z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynosi 30 dni od dnia dowiedzenia się o wydaniu aktu.

p.p.s.a. art. 53 § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę na akty z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. można wnieść w każdym czasie, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała o odwołaniu dyrektora nie zawiera uzasadnienia wskazującego na naruszenie przepisów prawa przez skarżącego. Organ nie zasięgnął opinii wszystkich właściwych stowarzyszeń twórczych, a jedynie przypadkowo wybranych. Skarga została wniesiona w terminie, ponieważ uchwała o odwołaniu dyrektora jest aktem z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i może być zaskarżona w każdym czasie.

Odrzucone argumenty

Skarga została wniesiona po terminie. Wystarczyło jakiekolwiek naruszenie prawa, aby odwołać dyrektora. Konsultacje z 10 stowarzyszeniami były wystarczające, ponieważ na terenie województwa działa ich bardzo wiele.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać za wystarczające wskazania w uchwale o odwołaniu dyrektora instytucji kultury li tylko podstawy prawnej tego odwołania nie wiadomo, naruszeń jakich przepisów (prawa powszechnie obowiązującego) dopuścił się skarżący, nie wypełniono więc warunku wskazania powodu odwołania nie mogą to być stowarzyszenia wybrane przypadkowo, losowo – wybór takich przypadkowych stowarzyszeń, które nie miały nic wspólnego z [...]DK i które z tego powodu nie mogły zająć stanowiska w procesie konsultacji (bo nie miały nic do powiedzenia) świadczy najdobitniej o tym, że organ zignorował wymagania dotyczące procesu konsultacyjnego

Skład orzekający

Robert Adamczewski

przewodniczący

Agnieszka Krawczyk

sprawozdawca

Anna Dębowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia odwołania dyrektora instytucji kultury oraz obowiązek przeprowadzenia konsultacji ze stowarzyszeniami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania dyrektora instytucji kultury na podstawie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z odwołaniem dyrektora instytucji kultury, w tym wymogów formalnych i merytorycznych, co jest istotne dla zarządzających i prawników sektora kultury.

Nieważna uchwała o odwołaniu dyrektora domu kultury – sąd wskazuje na błędy organu.

Sektor

kultura

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 171/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /sprawozdawca/
Anna Dębowska
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 141/21 - Wyrok NSA z 2023-10-18
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147 par. 1, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1983
art. 15 ust. 1, art. 15 ust. 6 pkt 3
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie odwołania dyrektora [...] Domu Kultury 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Zarządu Województwa [...] na rzecz skarżącego J. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.tp.
Uzasadnienie
II SA/Łd 171/20
Uzasadnienie
Zarząd Województwa [...] (dalej: organ) uchwałą nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 512, dalej: u.s.w.), w związku art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1983 oraz 2019 r. poz. 115, poz. 730, dalej: u.o.p.d.k.) oraz art. 70 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 poz. 1040) odwołał ze stanowiska dyrektora [...] Domu Kultury J. S.
J. S. (dalej: skarżący) w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżył ww. uchwałę w całości i zarzucił jej naruszenie art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k., poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie konsultacji ze wszystkimi stowarzyszeniami zawodowymi i twórczymi właściwymi ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez [...]DK oraz art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k., poprzez jego zastosowanie pomimo nienaruszenia przez skarżącego przepisów prawa. Nadto wskazał, że w uchwale nie została podana przyczyna jego odwołania. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości, zasądzenie kosztów postępowania, a nadto – o przeprowadzenie dowodu z wydruku odpisów Krajowego Rejestru Sądowego i statutów stowarzyszeń na okoliczność, że organ nie zasięgnął opinii wszystkich stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez [...]DK, a jedynie tych wybranych według własnego uznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarga została wniesiona po terminie. Stosownie do art. 53 § 2 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. skarga powinna zostać złożona w terminie 30 dni liczonym najpóźniej od dnia 18 września 2019 r. (dzień w którym skarżący dowiedział się o treści uchwały), natomiast została ona wniesiona w dniu 20 stycznia 2020 r. Alternatywnie organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej powołując się na uzasadnienie zaskarżonej uchwały, a także wskazując, że ze względu na szeroki obszar działania [...]DK, również poza granicami kraju, nie jest możliwym zwrócenie się do wszystkich właściwych stowarzyszeń celem zasięgnięcia opinii.
W piśmie z dnia 22 września 2020 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze i odniósł się do argumentacji organu, wskazując, że zaskarżona uchwała jest aktem z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., zatem stosownie do art. 53 § 2a p.p.s.a, może być zaskarżona w każdym czasie.
Na rozprawie w dniu 25 września 2020 r. Sąd – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. – przeprowadził dowód z dokumentów załączonych do skargi (k. 9-101 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kontroli Sądu poddano uchwałę Zarządu Województwa nr [...] z dnia [...] r. o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora [...]DK.
Materialnoprawną podstawę tej uchwały stanowiły przepisy art. 41 ust. 2 pkt 6 u.s.w., art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k. oraz art. 70 § 2 ustawy – Kodeks pracy. Zgodnie z pierwszym z nich, zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu województwa, niezastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Do zadań zarządu województwa należy w szczególności kierowanie, koordynowanie i kontrolowanie działalności wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych, w tym zatrudnianie i zwalnianie kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. Według drugiego z nich, dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony (z zastrzeżeniem ust. 3), po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Odwołanie dyrektora następuje w tym samym trybie. Zasięganie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych nie jest konieczne w przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu, o którym mowa w art. 16 (art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k.). Dyrektor instytucji kultury powołany na czas określony może być odwołany przed upływem tego okresu z powodu naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem (art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k.). Stosownie do art. 70 § 2 k.p., odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem.
Pierwszy problem, jaki wyłonił się w rozpoznanej sprawie, dotyczył charakteru prawnego zaskarżonej uchwały. Organ stał na stanowisku – i znalazło to wyraz w jego wniosku o odrzucenie skargi (odpowiedź na skargę – k. 102-103 akt sądowych) – że uchwała o odwołaniu ze stanowiska dyrektora [...]DK jest aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Oznaczałoby to, że skarga na tę uchwałę powinna być wniesiona najpóźniej do 18 października 2019 r., bowiem skarżący dowiedział się o niej najpóźniej 18 września 2019 r. – wówczas bowiem odebrał przesyłkę zawierającą uchwałę, przy czym przesyłka ta została mu przesłana ponownie (organ uważał, że w istocie termin na wniesienie skargi powinien być liczony od 26 sierpnia 2019 r., kiedy to skierowana do skarżącego przesyłka, zawierająca uchwałę, wysłana po raz pierwszy, została zwrócona przez pocztę). W związku z tym, zdaniem organu, skarga wniesiona 20 stycznia 2020 r. jest złożona po terminie przewidzianym w art. 53 § 2 p.p.s.a. i jako taka podlega odrzuceniu. Skarżący tymczasem uważał, że zaskarżona uchwała o odwołaniu go ze stanowiska należy do kategorii "aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej", o czym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a na jej wniesienie nie przewidziano terminu.
Sąd stwierdza, że rację miał skarżący.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na "inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Natomiast wedle pkt 6 art. 3 § 2 ustawy, kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 (czyli akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej), podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Termin na wniesienie skargi na te pierwsze akty, stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a., wynosi – jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi – trzydzieści dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności (jednak sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę). W odniesieniu do tych drugich aktów znajduje zastosowanie przepis art. 53 § 2a p.p.s.a., są to bowiem "inne akty", o których mowa w tym przepisie (akty inne niż akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej). Jeżeli ustawa nie przewiduje co do nich środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
Jak zauważa się w literaturze, przez "akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" należy rozumieć czynności faktyczne, charakteryzujące się brakiem formalizmu i elementu jurysdykcyjnej konkretyzacji normy prawa materialnego. Istnienia pierwszej z wymienionych cech "aktów i czynności" w ujęciu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dowodzi użyty w tym przepisie zwrot "inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej", na drugą z nich wskazuje natomiast sformułowanie "dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Skoro bowiem akty lub czynności administracji mają dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a nie są aktami jurysdykcji administracyjnej, staje się jasne, że ich celem nie jest konkretyzacja, lecz bezpośrednia realizacja (wykonanie) normy prawnej. Niesformalizowany i wykonawczy charakter znanych różnym systemom czynności faktycznych można więc uznać za cechę odróżniającą ten typ działania administracji od innych jego prawnych form (A. Krawczyk, Wykonalność aktu i czynności organu administracji publicznej. Warszawa 2013, lex/el.).
Zaskarżona uchwala o odwołaniu skarżącego ze stanowiska nie jest aktem wykonania prawa, czyli czynnością faktyczną, lecz czynnością prawną. Jest to przy tym czynność o podwójnym charakterze – publicznoprawnym (jest formą realizacji przez organ zadań publicznych), ale zarazem wywołującym skutki w sferze prawa pracy. Ma ona charakter aktu indywidualnego i jako taka należy do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Akty w tym przepisie wymienione nie obejmują wszak wyłącznie aktów ogólnych. Stąd nie powinno budzić wątpliwości, że uchwała w sprawie odwołania dyrektora instytucji kultury jest aktem z zakresu administracji publicznej i podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2012 r., II OSK 2693/11, CBOSA). W związku z tym skarga jest dopuszczalna i jako wniesiona w terminie podlega rozpoznaniu przez sąd.
Kwestia oceny zasadności skargi, podobnie jak kwestia jej dopuszczalności, również wypada na korzyść skarżącego. Słusznie zarzucał on w skardze, że odwołano go ze stanowiska bez wskazania przyczyny odwołania, w szczególności bez podania, jakiego naruszenia prawa się dopuścił, a także, że nie przeprowadzono obowiązkowych konsultacji z działającymi stowarzyszeniami twórczymi, na dowód czego przedłożył informacje z KRS i statuty stowarzyszeń działających na terenie województwa [...], których przedmiotem działalności jest m.in. promowanie kultury. Skarżący podkreślał, że nie tylko nie przeprowadzono konsultacji ze wszystkimi stowarzyszeniami twórczymi z terenu województwa [...], ale nawet z tymi, które ściśle współpracują z [...]DK, mają zawartą umowę o współpracy i siedzibę w budynku [...]DK (m.in. A, B, C, D, E, F).
Organ z kolei twierdził, że nie ma znaczenia, jaki charakter mają naruszenia, których dopuścił się odwołany ze stanowiska, nie muszą to być w szczególności naruszenia istotne, wystarczy jakiekolwiek (każde) naruszenie prawa. Naruszenie prawa przez skarżącego zostało wskazane w sprawozdaniu z audytu, który przeprowadzono w [...]DK. Co do obowiązku zasięgnięcia opinii stowarzyszeń organ podkreślił, że zwrócił się o opinię do 10 stowarzyszeń działających w obszarach twórczych związanych z działalnością [...]DK i uważa to za wystarczające. Nie było możliwe przeprowadzenie konsultacji ze wszystkim stowarzyszeniami, bowiem na terenie województwa [...] działa ich 8399, nie licząc stowarzyszeń zwykłych wpisanych do rejestrów prowadzonych przez starostów (na terenie województwa [...] jest 21 takich rejestrów).
Sąd stwierdza, że zaskarżona uchwała narusza prawo w stopniu istotnym, bowiem nie wykazano w niej - jak tego wymaga art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k. - jakiego naruszenia jakich przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem dopuścił się skarżący. Organ nie może zapominać, że możliwość odwołania dyrektora instytucji kultury nie została pozostawiona swobodnej jego decyzji, albowiem akt odwołania może zostać wydany jedynie w przypadkach wskazanych w przepisie art. 15 ust. 6 u.o.p.d.k. Ma to także taką konsekwencję, że wydanie aktu odwołania dyrektora instytucji kultury wymaga uzasadnienia, z którego wynikałoby, na jakiej podstawie dokonano odwołania i jakie okoliczności legły u jego podstaw (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lipca 2017 r. II SA/Wa 1820/16, CBOSA).
Sąd podkreśla, że nie można uznać za wystarczające wskazania w uchwale o odwołaniu dyrektora instytucji kultury li tylko podstawy prawnej tego odwołania (art. 15 ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k.), z ograniczeniem się w uzasadnieniu uchwały do wskazania, że "naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem polegają na nieprzestrzeganiu obowiązków wynikających z zarządzenia nr [...] Marszałka Województwa [...] z dnia [...].11.2016 r. w sprawie funkcjonowania kontroli zarządczej w wojewódzkich samorządowych jednostkach organizacyjnych, co skutkowało niezgodnością wewnętrznych uregulowań tj. zarządzenia nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. Dyrektora [...] Domu Kultury w Ł. w sprawie wprowadzenia w życie regulaminu sprawowania kontroli zarządczej w [...] Domu Kultury oraz Zarządzenie nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. Dyrektora [...] Domu Kultury w sprawie wdrożenia nowego systemu kontroli zarządczej w [...] Domu Kultury, z zapisami ww zarządzenia, polegające na braku elementów koniecznych kontroli zarządczej w Rocznym Programie Działania Wojewódzkiej Samorządowej Jednostki Organizacyjnej (...) m.in. wskazania ryzyk nieakceptowanych i mierników, za pomocą których monitoruje się realizację celów operacyjnych i zadań, a także informacji o zagrożeniach w realizacji celów i zadań wskazanych w załącznik nr 3 do ww zarządzenia" (uzasadnienie uchwały, k. 110 akt sądowych). Nie wystarcza też powołanie się w odpowiedzi na skargę, że naruszenia prawa wynikają ze sprawozdania z audytu. Takie podejście nie uzasadnia w żadnym stopniu twierdzenia, że doszło do naruszenia prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem – nie wiadomo, naruszeń jakich przepisów (prawa powszechnie obowiązującego) dopuścił się skarżący, nie wypełniono więc warunku wskazania powodu odwołania.
Powód ten nie wynika zresztą z przedłożonych Sądowi dokumentów. W sprawozdaniu z audytu z dnia 25 czerwca 2019 r. (temat zadania: Weryfikacja prawidłowości realizacji zadań w [...] Domu Kultury - k. 125 akt sądowych), przeprowadzonego za okres od 1 stycznia 2018 r. do zakończenia czynności audytowych, wskazano, że celem audytu było dostarczenie Marszałkowi Województwa [...] – Przewodniczącemu Zarządu Województwa [...] – zgodnie z wymaganiami art. 272 ustawy o finansach publicznych, zapewnienia o: 1) zgodności działalności z przepisami prawa polskiego i europejskiego oraz procedurami wewnętrznymi, 2) skuteczności i efektywności działania, 3) wiarygodności sprawozdań, 4) ochronie zasobów, 5) przestrzeganiu i promowaniu zasad etycznego postępowania, 6) efektywności i skuteczności przepływu informacji, 7) zarządzaniu ryzykiem – w zakresie prawidłowości realizacji zadań w [...]DK. W sprawozdaniu wskazano zakres badania: 1. Prawidłowość i kompletność dokumentowania realizowanych zadań wynikających z wewnętrznych uregulowań dotyczących prowadzenia gospodarki finansowej, 2. Udzielanie zamówień publicznych, w tym zamówień do 30 000 Euro, 3. Wynajem powierzchni użytkowej, 4. Funkcjonowanie kontroli zarządczej. Z audytu wynika, że rok 2018 został w [...]DK zamknięty zyskiem (154 959,78 zł). Zespół audytowy dokonał przy tym identyfikacji i gradacji ryzyk związanych z realizacją zadań przez jednostkę poddaną audytowi, dzieląc je na: 1) ryzyko wysokie, gdzie dana kategoria nieprawidłowości stanowi ryzyko obarczone poważnymi następstwami, bądź mającymi duże znaczenie dla efektywności lub funkcjonowania badanego systemu i gdzie niezbędna jest niezwłoczna reakcja kierownictwa; 2) ryzyko średnie, oznaczające słabe punkty, które nie mają implikacji tak istotnych dla funkcjonowania systemu, jak wymienione wyżej, jednak stanowią ryzyko i muszą zostać usprawnione, by obniżyć ryzyko do akceptowanego poziomu i 3) ryzyko niskie, oznaczające drobne uchybienia, sytuacje lub czynności, które wymagają usprawnienia w celu poprawienia skuteczności lub efektywności działania (k. 134 akt sądowych). W wyniku badania nie zidentyfikowano żadnych ryzyk wysokich, zidentyfikowano natomiast kilka uchybień o charakterze ryzyk średnich i niskich, które wyjaśniono w trakcie audytu. W "Ogólnej ocenie adekwatności, skuteczności i efektywności kontroli zarządczej w obszarze działalności objętej zadaniem" stwierdzono, odwołując się do "wiarygodnych dowodów stanowiących podstawę do sformułowania ryzyk występujących w badanym systemie w zakresie prawidłowości realizacji zadań w [...] Domu Kultury", że wyniki badania audytowego świadczą o niskim ryzyku w zakresie prawidłowości realizacji zadań w [...]DK. Zespół audytowy oświadczył w związku z tym, że dokonując oceny kontroli zarządczej "może dostarczyć Marszałkowi Województwa [...] racjonalne zapewnienie, że kontrola ta w badanym zakresie funkcjonuje w sposób adekwatny, skuteczny i efektywny, a podjęcie działań wskazanych w sprawozdaniu winno przyczynić się do ograniczenia lub wyeliminowania ryzyk zidentyfikowanych w badanym przez audyt systemie" (k. 153 akt sądowych).
Zdaniem Sądu, organ nie ma racji twierdząc, że wystarczy jakiekolwiek, choćby drobne uchybienie w działalności instytucji kultury, by zarzucić jej dyrektorowi naruszenie prawa i odwołać go w związku z tym ze stanowiska. Z pojęcia "naruszenie" przepisów prawa wynika, że chodzi tu o działanie dyrektora wbrew przepisom powszechnie obowiązującego prawa, które miało miejsce w związku z zajmowanym stanowiskiem. Organ nie tylko nie wykazał, że skarżący naruszył konkretny przepis prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem, ale nie zdołał też dowieść, że w ogóle do jakiegokolwiek naruszenia prawa doszło.
Była to zasadnicza przyczyna stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Drugim tego powodem, choć z uwagi na wagę pierwszego ma to obecnie znaczenie drugorzędne, było niezasięgnięcie opinii stowarzyszeń "właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję" (art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k.). Organ ograniczył się do konsultacji odwołania z 10 stowarzyszeniami twórczymi (k. 163-189 akt sądowych), których wybór – jak należy przyjąć – był przypadkowy, o czym świadczą odpowiedzi udzielone przez większość z poproszonych o opinię stowarzyszeń. I tak, G poinformowało organ, że nie czuje się uprawnione do wydawania opinii na temat odwołania dyrektora [...]DK, gdyż nie może ocenić ani intencji, ani sposobu zarządzania przez niego placówką. Stowarzyszenie nie realizowało żadnych zadań we współpracy z [...]DK, nie miało też wpływu na powołanie jego dyrektora – dlatego nie widzi podstaw do wydawania opinii w tej sprawie (k. 180 akt sądowych). Podobnie wypowiedziało się H, które stwierdziło, że nie ma kompetencji do wypowiadania się w tej sprawie (k. 187), jak i I, który wskazał, że nie czuje się upoważniony do wydawania opinii, bo nie współpracował z [...]DK (k. 189). Inne stowarzyszenia powstrzymały się od wyrażenia opinii (J – k. 181 i K - k. 188). Inne jeszcze odmówiły wyrażenia negatywnej opinii na temat odwołania skarżącego (L - k. 182) wskazując, że cenią sobie współpracę z [...]DK.
Sąd podkreśla, że wprawdzie opinie stowarzyszeń twórczych nie wiążą organu przy podejmowaniu decyzji o odwołaniu dyrektora instytucji kultury (taka jest istota opinii), ale nie oznacza to, że proces konsultacji można całkowicie zbagatelizować, jak miało to miało miejsce w rozpoznanej sprawie. Proces opiniowania odwołania jest obligatoryjny, zapytania o opinie powinny być skierowane wprawdzie nie do wszystkich stowarzyszeń twórczych z terenu województwa [...], ale do powiązanych z instytucją kultury przez rodzaj działalności prowadzonej przez tę instytucję, przynajmniej tych, które z nią współpracowały. Nie mogą to być stowarzyszenia wybrane przypadkowo, losowo – wybór takich przypadkowych stowarzyszeń, które nie miały nic wspólnego z [...]DK i które z tego powodu nie mogły zająć stanowiska w procesie konsultacji (bo nie miały nic do powiedzenia) świadczy najdobitniej o tym, że organ zignorował wymagania dotyczące procesu konsultacyjnego, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.p.d.k., czym naruszył ten przepis w istotnym stopniu.
Ze wszystkich tych względów Sąd uznał, że zaskarżona uchwała istotnie narusza prawo w postaci art. 15 ust. 1 i ust. 6 pkt 3 u.o.p.d.k., co przesądzało o stwierdzeniu jej nieważności na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego obejmującego wpis od skargi (art. 200 p.p.s.a.).
dc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI