II SA/Łd 1702/03

II SA/Łd 1702/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Stępień
Ewa Cisowska-Sakrajda /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski_ /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Sygn. powiązane
I OSK 518/05 - Wyrok NSA z 2006-07-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 27 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi H.K., C.W. i S.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], znak [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania: a) na rzecz H.K. kwotę 30,00 zł (trzydzieści); b) solidarnie na rzecz C.W. i S.K. kwotę 30 zł (trzydzieści).
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...][...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] umarzającą postępowanie o zwrot nieruchomości nr 415/3 o powierzchni 1190 m2 i nr 415/4 o powierzchni 722m2, (wchodzących obecnie w skład działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...]) położonych w W. przy ul. A i odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu tej decyzji powołał się na art. 241 i art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), wywodząc, iż sprawy wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 1998r. prowadzi się wedle ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tego względu za zasadne uznał zastosowanie w sprawie art. 136 ust. 3, wedle którego poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oraz art. 229 powołanej ustawy, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy /tj. przed dniem l stycznia 1998 r./ nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Na gruncie powołanych przepisów Wojewoda [...] wskazał, iż pierwszy z tych przepisów ustanawia zasadę, od której ten drugi wprowadza wyjątki. Uzasadniając rozstrzygnięcie sprawy zawarte w zaskarżonej decyzji powołał się m.inn. na ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stwierdzającą nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez A Spółkę Akcyjną w Ł. z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w W., w tym działki nr 415/3 o powierzchni 1190 m2 i nr 415/4 o powierzchni 712 m2 oraz nabycie budynków i innych urządzeń znajdujących się na tych działkach, a także okoliczność ujawnienia w dniu [...] w księdze wieczystej KW Nr [...] prawa użytkowania wieczystego w.w. działek. Na tej podstawie uznał, iż zostały spełnione przesłanki z art. 229 powołanej ustawy, a więc w aktualnym stanie prawnym roszczenie o zwrot przedmiotowych działek skarżącym nie przysługuje. Stosownie bowiem do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 sierpnia 2000r, II SA/Łd 2008/99 oraz wyroku z dnia 20 marca 2001r., I SA 2337/99 w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, brak jest podstaw prawnych do czynienia przez organ ustaleń w przedmiocie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w myśl art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 powołanej ustawy. Zdaniem Wojewody [...], organy prowadzące postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie są uprawnione do badania czy prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione prawidłowo, obowiązane są natomiast ustalić fakt jego istnienia, potwierdzonego wpisem do księgi wieczystej. W sprawie prawidłowo zatem Starosta [...] zastosował art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bezzasadnie jednak umorzył postępowanie. Wojewoda [...] powołał się na dominujący w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyrokach z dnia 23 listopada 2000 roku, sygn. akt IV S.A. 1908/98 /niepublikowany/; z dnia 10 stycznia 1989 r,, sygn. akt S.A./Wr 957/88, ONSA 1989 r,, nr l, póz. 22; z dnia 7 czerwca 1994 r. sygn. akt. I S.A. 815/93, ONSA 1995 r. nr 2, póz, 82; z dnia 16 stycznia 1992 r. sygn. akt S.A. 1289/91, ONSA 1992 r. nr l, póz. 17 oraz z dnia 11 lipca 2000 r. sygn. akt I S.A.1113/99 /niepublikowany/; z dnia 7 lipca 2000 r. sygn. akt i S.A. 510/99 /niepublikowany/ i z dnia 18 listopada 1997 r., sygn. akt II S.A./Łd 1554/96 /niepublikowany/, pogląd, wedle którego brak ustawowej przesłanki niezbędnej do uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne, nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § l kpa, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. Podkreślił, iż podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 1995 roku, III ARN 50/95, ONSAPiUS 1996 r. nr 11, póz. 150, w którym przyjął, iż wzgląd na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawo do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, przemawia za przyjęciem, że art. 105 § l k.p.a. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma zastosowanie tylko w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Z tego względu ustalenie przez organ braku przesłanek do orzeczenia o zwrocie nieruchomości, powinno spowodować wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, tj. odmowy zwrotu nieruchomości.
Skargi na powyższą decyzję Wojewody [...] złożyli H.K., C.W. oraz S.K. Z treści skarg wynika, iż nie godzą się oni z odmową zwrotu nieruchomości, gdyż wywłaszczenia zgodnie z decyzją z [...] dokonano pod budowę Zakładu Przemysłu Odzieżowego w W., nie zaś pod budowę wiaty i parkingu rowerowego. Podkreślili, iż działki nie są zabudowane, zagospodarowane. Z tego względu uznali, iż działki nie są niezbędne dla Zakładu A i zażądali zwrotu działek albo "podwyższenia zapłaty". H.K. zauważył nadto, iż A ma dużo swojego placu, a obecnie w Zakładzie pracuje tylko 400 osób, nie zaś 1000 jak poprzednio. C.W. oraz S.K. w swojej skardze z kolei szczegółowo opisali przebieg postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot przedmiotowych działek, a ponadto powołali się na wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Warszawie z dnia 21 grudnia 1993r., wywodząc, iż wyrokiem tym uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] oraz uznano, iż nieruchomość została wykorzystana niezgodnie z decyzją o wywłaszczeniu. W skardze powołali się nadto na dotyczący tych działek wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Warszawie z dnia 28 września 2000r., w którym wyrażono pogląd, iż postępowanie w sprawie uwłaszczenia A należało zawiesić do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości. W konkluzji skargi skarżący stwierdzili, iż nie ma podstaw do odmowy zwrotu nieruchomości, nie powinno dojść do uwłaszczenia A, a w toku postępowania nie wzięto pod uwagę wniosku o wstrzymanie postępowania o uwłaszczenie A.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był przeto rozpoznać skargę w oparciu o przepisy nowej ustawy. O wpisie i innych kosztach sądowych, stosownie do § 2 art. 97 powołanej ustawy, orzekł na podstawie przepisów dotychczasowych.
W myśl art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] (znak [...]) uchylająca w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] o umorzeniu postępowania o zwrot nieruchomości oznaczonej nr ew. 415/3 i nr 415/4, położonych w W. przy ul. A. Podstawę materialno - prawną tej decyzji stanowi przepis art. 136 ust. 3 i art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Stosownie do pierwszego z wymienionych przepisów poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość zaś uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, stosownie do art. 137 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Zgodnie z art. 229 powołanej ustawy roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Podstawowe znaczenie dla rozpoznawanej sprawy zwrotu nieruchomości ma analiza przepisu art. 229 powołanej ustawy, zwłaszcza zaś wykładnia zawartego w tym przepisie pojęcia "roszczenie o zwrot nieruchomości". Dla wykładni tego pojęcia konieczne jest, w ocenie Sądu, odwołanie się do doktryny prawa cywilnego. W doktrynie tej pojęcie "roszczenie" oznacza wynikającą z prawa podmiotowego możność żądania od indywidualnie oznaczonego podmiotu tego, aby zachował się względem żądającego w określony sposób. Inaczej mówiąc, jest to przysługująca uprawnionemu możność (moc) domagania się (żądania) od oznaczonej osoby określonego zachowania się. Korelatem tego roszczenia jest odpowiadający jego treści obowiązek podmiotu, przeciwko któremu roszczenie się kieruje. Roszczenie staje się wymagalne, jeśli zaszły już wszystkie okoliczności aktualizujące obowiązek powinnego zachowania się zobowiązanego. Uprawniony może więc skutecznie żądać zaspokojenia (por. Wielka encyklopedia prawa pod red. E. Smoktunowicza i C.Kosikowskiego, Białystok – Warszawa 2000, s. 868). Przenosząc tak rozumiane pojęcie roszczenia na grunt ustawy o gospodarce nieruchomościami, przyjąć należy, iż "roszczenie o zwrot nieruchomości", o którym stanowi przepis art. 229 tej ustawy, oznacza uprawnienie poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego następcy prawnego do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości. Uprawnienie to zaś, można w ocenie Sądu zgłosić skutecznie tylko wówczas, gdy w dniu jego składania nieruchomość nie została sprzedana albo nie ustanowiono na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, albo wprawdzie ustanowiono to prawo, ale prawo to nie zostało jeszcze ujawnione w księdze wieczystej, a ponadto nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 powołanej ustawy). Rozumując a contrario żądanie zwrotu nieruchomości nie może zostać rozpoznane pozytywnie w sytuacji, gdy w dniu składania tego żądania nieruchomość została sprzedana, oddana w użytkowanie wieczyste i prawa te zostały ujawnione w księdze wieczystej. W tej sytuacji zamknięta jest droga do zwrotu nieruchomości, w ten sposób ustawodawca chroni nabyte i ujawnione prawa osób trzecich. Na marginesie dotychczasowych rozważań zauważyć należy, iż powołane przesłanki jako wyjątki od zasady winny być interpretowane ściśle.
Argumentem przemawiającym za zaprezentowaną wykładnię przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest również wyrażona w art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) Konstytucji RP zasada ochrony własności. Skoro bowiem właściciela pozbawiono jego własności w określonym celu, a cel ten nie został zrealizowany, to uznać należy iż żądanie zwrotu własności winno mieć pierwszeństwo przed uprawnieniami osób trzecich do tej nieruchomości. Okoliczność ta pośrednio znajduje uzasadnienie w treści ust. 5 art. 136 powołanej ustawy, z którego wynika, iż uprawnienie właściciela lub następcy prawnego wygasa, jeżeli w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu nie złoży takiego wniosku. Przepis ten dotyczy wprawdzie sytuacji, gdy właściwy organ zawiadamia właściciela o podjęciu zamiaru zbycia nieruchomości, niemniej jednak skoro w tym przypadku poprzedni właściciel ma pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości, to prawo pierwszeństwa przysługuje mu również wówczas, gdy z roszczeniem w stosunku do nieruchomości wystąpi zarówno właściciel, jak i osoba trzecia.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, iż roszczenie następców prawnych poprzedniego właściciela przedmiotowych nieruchomości S.K., H.K. i C.W. o zwrot nieruchomości zostało złożone skutecznie. Wprawdzie w dniu podejmowania zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym występowała ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] o stwierdzeniu nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Zakład A i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu [...], niemniej jednak S.K. wniosek o zwrot nieruchomości złożył w dniu 24 lipca 1991r., H.K. w dniu 16 stycznia 1991r., zaś C.W. do wniosków tych przyłączyła się w piśmie z dnia 19 listopada 2002 r. Z porównania daty decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego i dat złożenia wniosków przez następców prawnych właściciela wynika bezspornie, iż wnioski te złożono w sytuacji, kiedy nie istniały przesłanki negatywne z art. 229 powołanej ustawy. Z akt administracyjnych wynika nadto, iż M.K. o zwrot nieruchomości wystąpiła pismem z dnia 28 czerwca 1990r. z tym że pismo to skierowała do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a Zakład A wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego złożył w dniu 12 czerwca 1991r. W tym stanie faktycznym trudno zatem zgodzić się z poglądem, iż zaistniały przesłanki z art. 229 powołanej ustawy, uniemożliwiające zwrot spornych nieruchomości.
Podkreślić również należy, iż w analizowanej sprawie postępowanie o zwrot nieruchomości oraz postępowanie o stwierdzenie nabycia przez A prawa użytkowania wieczystego były prowadzone równolegle. W ocenie Sądu błędnie organy administracji publicznej przyjęły, iż stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego przez A jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Zgodzić się należy z zajętym przez NSA Ośrodek Zamiejscowy w Warszawie w wyroku z dnia 28 września 2000 r. poglądem, iż drugie z postępowań winno zostać zawieszone do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości, bowiem zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym dla tegoż postępowania, prawo własności ma bowiem pierwszeństwo przed prawami osób trzecich, w tym przypadku prawem Zakładu A. Zawieszenie tego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy nabycia prawa użytkowania wieczystego jest nie tylko naruszeniem powołanego przepisu, ale przede wszystkim podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 7, 8 i art. 9 k.p.a, obligujących organy administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych dla załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), czuwanie nad tym, aby osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.) oraz prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Zawieszenie postępowania w oczekiwaniu na ziszczenie się negatywnej przesłanki czy powstanie okoliczności, powodującej utratę roszczenia o zwrot, jest działaniem niedopuszczalnym, podjętym w celu pozbawienia strony przysługujących jej roszczeń. Z tego względu przyjąć należy, iż organ odwoławczy zawieszając postępowanie administracyjne pozostawał w nieuzasadnionej zwłoce w załatwieniu sprawy.
Sąd podzielił także wyrażony przez skarżących w skardze pogląd, wedle którego sporne nieruchomości nie zostały wykorzystane zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu. Z załączonej do akt decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] Nr [...] wynika, iż wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o powierzchni 1190 m2 położonej w W. przy ul. B oznaczonej na planie wpisanym do ewidencji Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Terenów Rolnych, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. w dniu [...] za nr [...], jako działka nr 415/3, stanowiącej współwłasność F. i M. małżeństwa K. oraz nieruchomości o powierzchni 712 m2 położonej w W. przy ul. B, oznaczonej na w.w. planie jako działka nr 415/4, stanowiącej własność H.K., nastąpiło w celu budowy Zakładu A. Tak zakreślony cel nie jest wprawdzie precyzyjny, niemniej jednak użyte w tej decyzji sformułowanie, że "nieruchomości stały się niezbędne pod budowę Zakładu Przemysłu Odzieżowego w W. wskazywało, że celowość wywłaszczenia wynikać miała z wykorzystania obu nieruchomości w sposób ściśle związany z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Za pozostający w ścisłym związku z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa nie może być uznane utrzymywanie pasa drzew i trawy, a tym bardziej boiska do gry. Również konieczność dostępu do studzienki wodociągu, nie będącego zresztą własnością Zakładu A, nie przewiduje konieczności władania całością, bądź nawet częścią nieruchomości w sposób trwały.Za niezbędnością przedmiotowych działek nie może przemawiać okoliczność udzielenia decyzją z dnia [...] pozwolenia na budowę parkingu zakładowego oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej. Stosownie bowiem do art. 137 powołanej ustawy roboty należało wykonać najpóźniej w ciągu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd dopatrzył się także naruszenia art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000, Nr. 98, poz. 1071 z póż. zm.), zwanej dalej k.p.a., wedle którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeśli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Powołany przepis ustanawia prawo strony do wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było więc pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Przeprowadzenie dowodu czyni bowiem wiarygodną okoliczność faktyczną dopiero wtedy, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu. Zaniechanie przez organ powyższych czynności stanowi z kolei naruszenie wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Tymczasem w aktach sprawy brak jest końcowego oświadczenia stron oraz dowodu potwierdzającego zawiadomienie stron o zakończeniu postępowania dowodowego i wezwania skarżących do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 136 ust. 3 oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 7, art. 8. art. 9, art. 10 i art. 81 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej ustawy za zbędne.
Problematykę zwrotu kosztów reguluje art. 55 ust. 1 zdanie drugie ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Stosownie do treści tegoż przepisu w orzeczeniu uwzględniającym skargę Sąd orzeknie zwrot kosztów na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności. Ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...], znak [...] zawierały wady w istotny sposób wpływające na rozstrzygnięcie sprawy, co stanowiło z kolei podstawę do jego uchylenia, Wojewoda [...] obowiązany jest wypłacić tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania na rzecz H.K. kwotę 30 (trzydzieści) zł., na rzecz C.W. i S.K. solidarnie kwotę 30 (trzydzieści) zł.
Mając na uwadze fakt, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] (znak [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...], znak [...] są niezgodne z prawem, podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z art. 97 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).