II SA/Łd 1674/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o opłacie adiacenckiej, uznając, że organy administracji nie zbadały wystarczająco przesłanek z art. 155 k.p.a. dotyczących interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Sprawa dotyczyła skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę adiacencką. Skarżąca argumentowała, że egzekwowanie opłaty jest niesprawiedliwe i podnosiła kwestie dotyczące sposobu naliczania opłat oraz budowy wodociągu. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy administracji nie zbadały w sposób rzetelny przesłanek z art. 155 k.p.a., w szczególności interesu społecznego i słusznego interesu strony, co stanowiło uchybienie procesowe.
Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dotyczyła skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji ustalającej opłatę adiacencką z tytułu wybudowania wodociągu. Skarżąca wniosła o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a., argumentując, że egzekwowanie opłaty jest niesprawiedliwe, a także podnosząc kwestie dotyczące sposobu naliczania opłat, umarzania ich w innych przypadkach oraz niezgodności budowy wodociągu z dokumentacją techniczną. Organy administracji obu instancji odmówiły zmiany decyzji, uznając, że skarżąca nie wykazała istnienia słusznego interesu strony ani interesu społecznego przemawiającego za uchyleniem lub zmianą decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dodatkowo argumentowało, że postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że organy administracji nie zbadały w sposób rzetelny i prawidłowy przesłanek z art. 155 k.p.a., w szczególności nie rozważyły wystarczająco kwestii interesu społecznego i słusznego interesu strony, mimo że skarżąca podnosiła argumenty mogące na nie wskazywać. Sąd podkreślił, że instytucja z art. 155 k.p.a. ma charakter wyjątkowy i wymaga starannego rozważenia wszystkich przesłanek, a uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności. Brak takiego rozważenia stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji nie zbadały w sposób rzetelny i prawidłowy przesłanek z art. 155 k.p.a., co stanowiło uchybienie procesowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji zbyt lakonicznie potraktowały wniosek strony, nie rozważyły wystarczająco argumentów dotyczących interesu społecznego i słusznego interesu strony, a także nie zbadały wszystkich okoliczności faktycznych, które mogłyby przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej za zgodą strony, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu. Sąd podkreślił, że "nabycie prawa" należy rozumieć szeroko, obejmując również nałożenie obowiązków.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
u.g.n. art. 145
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawa prawna do ustalenia opłaty adiacenckiej.
k.p.a. art. 128
Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.s.a. art. 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola legalności działalności administracji.
p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1
Przejście spraw do właściwych wojewódzkich sądów administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie zbadały wystarczająco przesłanek z art. 155 k.p.a. dotyczących interesu społecznego i słusznego interesu strony. Skarżąca podnosiła argumenty dotyczące niesprawiedliwości opłaty, umarzania jej w innych przypadkach oraz potencjalnych wad budowy wodociągu, które powinny zostać rozważone.
Godne uwagi sformułowania
"Uznanie administracyjne nigdy nie może oznaczać dowolności." "Istotą przepisu art. 155 k.p.a. jest możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które pomimo, że wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa, to jednak kolidują z innymi wartościami, które mogą przemawiać za zmianą lub uchyleniem tychże decyzji." "Organ administracji nie może poprzestać na samych stwierdzeniach, w każdej sytuacji wymagane jest właściwe uzasadnienie i rozważenie wszelkich przesłanek, które decydują o wyniku konkretnej sprawy."
Skład orzekający
Anna Łuczaj
przewodniczący
Barbara Rymaszewska
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 155 k.p.a., obowiązki organów administracji w zakresie badania interesu społecznego i słusznego interesu strony, charakter uznania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. i wymaga uwzględnienia specyfiki danej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie przesłanek proceduralnych przez organy administracji, nawet w sprawach, które wydają się być rutynowe. Podkreśla znaczenie interesu strony w kontekście przepisów administracyjnych.
“Czy ostateczna decyzja zawsze jest ostateczna? Sąd wyjaśnia granice art. 155 k.p.a.”
Dane finansowe
WPS: 343 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 1674/03 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2005-01-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-11-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Anna Łuczaj /przewodniczący/ Barbara Rymaszewska /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski Symbol z opisem 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Dnia 28 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...], znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza na rzecz J.P. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. kwotę 13,70 (trzynaście i 70/100) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi. Uzasadnienie II SA/Łd 1674/03 UZASADNIENIE J.P. zwróciła się pismem z dnia 8 maja 2003 r. do Rady Miejskiej w S. o zmianę decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] w trybie przepisu art. 155 k.p.a. Decyzją tą Prezydent Miasta S. ustalił opłatę adiacencką w wysokości 343 złotych z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w S. przy ul. A, spowodowanego wybudowaniem wodociągu dla właścicielki posesji J.P. Decyzja jest ostateczna – J.P. odwołanie od niej wniosła po upływie terminu. Dla uzasadnienia wniosku o zmianę decyzji J.P. wskazała, że egzekwowanie od niej nałożonej opłaty jest wysoce niesprawiedliwe. Decyzją z dnia [...], znak [...], wydaną na podstawie przepisu art. 155 k.p.a., Prezydent Miasta S. odmówił zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że sprawa naliczenia J.P. opłaty adiacenckiej była rozpatrywana wielokrotnie, m.in. w trybie skargowym przez Radę Miejską w S., która uznała, iż decyzja jest uzasadniona. Została bowiem wydana zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, który tworzy ustawa o gospodarce nieruchomościami, ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków oraz uchwała nr 155/XVII/2000 Rady Miejskiej w Sieradzu z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Wzruszenie decyzji ostatecznej jest możliwe, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 155 k.p.a., a zatem jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ I instancji stwierdził, że słuszny interes stron został uwzględniony, nie można bowiem takiego interesu pojmować subiektywnie i należy go oceniać w granicach obowiązującego prawa. Opłata adiacencka nie została naliczona bezprawnie, a jej wysokość ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego. Również interes społeczny przemawia za takim ujęciem sprawy. W odwołaniu od powyższej decyzji J.P. podała, że przyczyną jej spóźnienia się z odwołaniem od decyzji ustalającej opłatę adiacencką była nieznajomość prawa. W ocenie odwołującej się nałożenie i egzekwowanie od niej opłaty adiacenckiej jest wysoce niesprawiedliwe, ponieważ nie wszyscy mieszkańcy osiedla podłączanego do sieci wodociągowej byli adresatami podobnych decyzji, a duża grupa osób, na które nałożono obowiązek uiszczenia opłat adiacenckich uzyskała ich umorzenie. Nadto zdaniem J.P. naliczanie opłaty w sytuacji, gdy wodociąg wybudowano niezgodnie z dokumentacją techniczną było bezprawne. J.P. wskazała, że jej skargi nie zostały rozpoznane w świetle przesłanek zmiany lub uchylenia decyzji określonych w przepisie art. 155 kpa, a twierdzenia organu I instancji, że przy wydawaniu decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej uwzględniono zarówno słuszny interes strony jak i interes społeczny, są bezzasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 155 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że z treści skargi J.P. wynikało, że żąda ona uchylenia lub zmiany decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wyjaśniło, że chociaż z sentencji zaskarżonej decyzji wynika, że organ pierwszej instancji odmówił zmiany decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, to treść uzasadnienia wskazuje na to, że organ rozważył istnienie przesłanek do uchylenia decyzji i w trybie art. 155 kpa i orzekł w tym zakresie. Gdyby zamiarem organu pierwszej instancji było rozpatrzenie wniosku pod kątem ewentualnej zmiany decyzji w sprawie opłaty adiacenckiej, to zarówno w sentencji jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji określiłby zakres tej zmiany, natomiast treść uzasadnienia przemawia za przyjęciem, że organ pierwszej instancji rozpatrywał sprawę w granicach wniosku, zaś w sentencji zaskarżonej decyzji błędnie użył określenia "odmówić zmiany". Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło, że jest ona prawidłowa. Przy ocenie żądania uchylenia decyzji ostatecznej należy mieć na uwadze, że przepis ten nie tworzy dla stron prawa do trzeciej instancji odwoławczej, a celem postępowania nie jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz weryfikacja pod katem przesłanek z art. 155 k.p.a. Wzruszenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. możliwe jest tylko wówczas, gdy za zmianą lub uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zarówno we wniosku, jak i w późniejszych pismach J.P. podnosiła zarzuty merytoryczne do decyzji w której ustalono opłatę. Organ odwoławczy podkreślił, że odwołująca się nie wykazała i nie uzasadniła istnienia po jej stronie słusznego interesu, który to interes należy pojmować obiektywnie i nie może być on wyprowadzany z własnego przekonania o poczuciu krzywdy i nierówności J.P. nie wykazała również, że za uchyleniem decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej przemawia interes społeczny - w demokratycznym i praworządnym państwie administracja opiera swoje działania przede wszystkim na zasadzie praworządności, co oznacza, że załatwiając sprawy z zakresu administracji, w których rozstrzyga o prawach i obowiązkach obywateli musi działać w oparciu o przepisy prawa. Trudno dopatrzyć się interesu społecznego przemawiającego za uchyleniem decyzji wydanej w oparciu o upoważnienie wynikające z przepisów art. 145 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) oraz w wykonaniu uchwały nr 115/XVII/2000 Rady Miejskiej W Sieradzu z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentowało, iż badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa przez organ wydający decyzję w "zwykłym" postępowaniu administracyjnym, w przeciwnym wypadku bowiem wszczęcie postępowania z art. 155 k.p.a. otwierałoby drogę do ponownego rozpoznania w trybie odwoławczym, który już został lub mógł zostać wykorzystany przez stronę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.P. podała, że po spotkaniu mieszkańców osiedla z Prezydentem Miasta S., które odbyło się w dniu 20 października 2000 r. w sprawie naliczania opłat adiacenckich, podważono legalność ich naliczania z powodu żądania wpłaty do kasy miejskiej 1000 zł, w zamian za nie naliczanie opłaty adiacenckiej. W czasie sesji Rady Miejskiej złożony został pisemny wniosek o umorzenie naliczonych opłat adiacenckich, uzasadniony faktem, że koszty związane z podłączeniem się do wodociągu wielokrotnie przekraczają możliwości finansowe większości mieszkańców oraz że właściciel posesji obciążany jest dwukrotnie: opłatą adiacencką i kosztami przyłącza, a także, że obciążenie mieszkańców opłatą adiacencką spowoduje ograniczenie w powszechnym korzystaniu z wodociągu, bo większości mieszkańców nie będzie stać na poniesienie dodatkowych kosztów na wykonane przyłącza, zatem planowane wpływy z opłat za wodę będą nieznaczne, co nie leży w interesie miasta. Powyższy wniosek nie został przegłosowany we właściwym trybie, co stanowi naruszenie prawa. Skarżąca podkreśliła, że nie stać jej na wydatki w postaci wnoszenia opłaty adiacenckiej, bo musiała trzykrotnie większy wydatek ponieść za podłączenie się do wodociągu. Najistotniejsze zagadnienie w sprawie stanowi kwestia, dlaczego wybudowano wodociąg niezgodnie z dokumentacją techniczną - bez przyłączy wodociągowych do poszczególnych posesji. Zdaniem J.P. twierdzenie, iż sprawa była rozpatrywana w trybie skargowym przez Radę Miejską w S. jest nieprawdziwe, bowiem pomimo, że sprawa była rozpatrywana na wspólnym posiedzeniu Komisji Rewizyjnej oraz Planowania Przestrzennego, Ochrony Środowiska i Rolnictwa Rady Miejskiej, ale stanowisko jakie zaproponował przyjąć Przewodniczący Komisji Rewizyjnej nie było omawiane na sesji Rady Miejskiej. Skarżąca nie znajduje podstawy do zastosowania w przedmiotowej sprawie ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków - jest to ustawa normująca zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo - kanalizacyjnych, która weszła w życie 14 stycznia 2002 r. Odnosząc się do stwierdzenie organu odwoławczego niewykazania istnienia słusznego interesu strony oraz interesu społecznego, skarżąca powołała się na przepis art. 128 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, a wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. W decyzjach organów rozpatrujących sprawę, nie podano w jaki sposób został uwzględniony jej słuszny interes, a także w jaki sposób nałożenie na nią opłaty adiacenckiej jest zgodne z interesem społecznym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skargi są bezzasadne i w większości dotyczą nie decyzji zaskarżonej, lecz decyzji nakładającej obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej. Zarzut naruszenia prawa materialnego przy wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., bowiem uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy podkreślił, że rozstrzygnięcie podejmowane przez organ na podstawie art. 155 k.p.a. ma charakter uznaniowy i podejmowane jest za zgodą strony, o ile równocześnie przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a nie sprzeciwiają się temu przepisy prawa. W ocenie SKO organ I instancji nie przekroczył granic tego uznania. Pojęcia interesu społecznego i słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje że pojęciom tym nadaje treść organ orzekający - chodzi tu o interesy godne ochrony, nie stojące w sprzeczności ani z prawem ani z zasadami współżycia społecznego, a zatem wyważenie słusznego interesu strony w sprawie jest kwestią opartą na elementach ocennych. Za ustaleniem opłaty przemawia również interes społeczny, gdyż uzyskane środki zostają wtórnie przeznaczone na potrzeby Gminy, a więc i dla społeczności gminnej. W piśmie z dnia 11 stycznia 2004 r. J.P. stwierdziła, że organ administracji, który w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia swym obowiązkom wynikającym z przepisów art. 8 i 11 k.p.a. oraz, że dopuszcza się obrazy przepisów art. 8 i 9 k.p.a. organ administracji, który skutki nieznajomości prawa przez podległych mu pracowników łub niedopełnienia przez nich obowiązków służbowych przerzuca na obywateli. W ocenie skarżącej pojęcie "interes społeczny" jest pojęciem niedookreślonym, które powinno być skonkretyzowane przez organ administracji publicznej w procesie stosowania prawa proceduralnego, w szczególności zaś organ jest obowiązany wyjaśnić treść tego pojęcia w konkretnym przypadku i udowodnić, iż taki interes przemawia przeciwko rozstrzygnięciu zgodnie z wnioskiem strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej ustawą o p.s.a.). Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z uchybieniami, które spowodowały konieczność uchylenia tychże decyzji. Stosownie do treści art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten określa prawne przesłanki dopuszczalności uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, zgodnie z którym owo "nabycie prawa" należy w tym przypadku rozumieć szeroko, a zatem obejmuje ono również sytuację, kiedy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę obowiązki, a zatem wpływa na jej sytuację prawną. Taki pogląd wyraził między innymi Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 1997 r., III RN/92/97 (OSNAPiUS 1998, Nr 10, poz. 290). Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawna uregulowana w art. 155 k.p.a. jest środkiem prawnym o wyjątkowym charakterze. Możliwość jego zastosowania obwarowana jest szeregiem warunków. Uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Rozstrzygnięcie jakie wydaje organ orzekając na podstawie art. 155 k.p.a. oparte jest na uznaniu administracyjnym, podejmowane jest za zgodą strony, a równocześnie za ewentualną zmianą lub uchyleniem decyzji musi przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowaniu tego przepisu nie mogą sprzeciwiać się szczególne przepisy prawa. Mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której ustawodawca przewidział nadzwyczajny sposób wzruszenia decyzji ostatecznej, nie dając jednocześnie stronie możliwości skorzystania z trzeciej instancji odwoławczej. Niedopuszczalne przy zastosowaniu tego trybu jest bowiem rozważanie merytorycznej zasadności decyzji ostatecznej, która ma zostać uchylona lub zmieniona. Pierwszorzędne znaczenie ma zatem ustalenie czy w toku prowadzonego postępowania organy administracji w sposób rzetelny i prawidłowy dokonały oceny przesłanek z art. 155 k.p.a. Zdaniem Sądu odpowiedź na tak postawione pytanie nie może być pozytywna. Skarżąca J.P. już w pierwszym piśmie zawierającym wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. podniosła zarzut, że egzekwowanie od niej opłaty adiacenckiej jest niesprawiedliwe. Tym samym odwoływała się pośrednio do swojego słusznego interesu. Rozpatrujący sprawę jako organ I instancji Prezydent Miasta S. niezwykle lakonicznie potraktował wniosek skarżącej. Nie sposób przyjąć, że przesłanki z art. 155 k.p.a. zostały w jakikolwiek sposób zbadane czy rozważone. Strona wprawdzie winna wykazać i naruszenie interesu indywidualnego o społecznego, ale nawet jeśli tego nie uczyni w sposób wyczerpujący, obowiązkiem organu jest dokonanie ustaleń i rozważań w tej mierze z urzędu. Trafnie skarżąca przywołała przepis art. 128 k.p.a. W ocenie Sądu również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie rozważyło w wystarczającym zakresie, czy przesłanki z art. 155 zostały spełnione. W pierwszej kolejności organ II instancji zakwestionował argumenty skarżącej dotyczące zasadności decyzji nakładającej opłatę adiacencką. Niestety uzasadnienie zaskarżonej decyzji niemalże do tego się ogranicza. Negując istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu skarżącej organ II instancji wskazuje, że trudno dopatrzyć się interesu społecznego przemawiającego za uchyleniem decyzji wydanej na podstawie upoważnienia wynikającego z przepisu ustawy. Takie stwierdzenie jest zanegowaniem instytucji uregulowanej w art. 155 k.p.a. – Konstatacja, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie stanowi przeszkody do podjęcia próby wzruszenia jej w trybie art. 155 k.p.a. Należy podkreślić, że w trybie art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane również decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane właśnie względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. A zatem istotą przepisu art. 155 k.p.a. jest możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które pomimo, że wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa, to jednak kolidują z innymi wartościami, które mogą przemawiać za zmianą lub uchyleniem tychże decyzji. Twierdzenie organu pozostaje w oczywistej sprzeczności z dalszą częścią uzasadnienia decyzji, w której podkreśla się, że zastosowanie art. 155 k.p.a. nie może dawać stronie możliwości spowodowania badania zasadności decyzji wydanej w "zwykłym" postępowaniu administracyjnym. Odwołując się do podstaw prawnych decyzji, która ma zostać uchylona lub zmieniona organ administracji przeprowadza merytoryczną kontrolę jej zasadności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zarzuciło skarżącej, że nie wykazała w jaki sposób jej słuszny interes indywidualny czy też interes społeczny zostały naruszone. Argument ten nie pozbawia skargi zasadności. Fakt, że strona postępowania nie wskazuje przesłanek, na podstawie których opiera swoje żądanie nie zwalnia organu z obowiązku rozważenia czy przesłanki owe istnieją. W ocenie Sądu istnieje szereg okoliczności, podnoszonych przez skarżącą, które należałoby wyjaśnić. Kilkakrotnie J.P. w toku postępowania administracyjnego podkreślała, że wiele z nałożonych opłat umorzono, a także, że na wiele osób opłat nie nałożono, pomimo, że ich działki również były podłączane do wodociągu będącego źródłem sporu. Abstrahując od tego, czy powyższe fakty zmieniłyby rozstrzygnięcie w zakresie zastosowania art. 155 k.p.a., należy stwierdzić, że są to okoliczności, które mogą stanowić o istnieniu w sprawie interesu społecznego czy słusznego interesu strony przemawiających za uchyleniem lub zmianą decyzji, a zatem okoliczności, które bezwzględnie powinny zostać rozważone w prowadzonym postępowaniu. Nierozważnie tych okoliczności stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania (art.145 §1 pkt 1c ustawy o p.s.a). Kolejną wskazaną wyżej przesłanką zastosowania art. 155 k.p.a. jest brak przepisów szczególnych, które uniemożliwiałyby skorzystanie z dobrodziejstwa tej instytucji. Zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w decyzji ją poprzedzającej nie odniosły się do tej kwestii. Wprawdzie nie ta przesłanka wskazywana jest jako przyczyna odmowy uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a., jednakże jako warunek konieczny jego zastosowania musiała zostać rozważona. Trudno zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie zbadany został całokształt sprawy. Istotą stosunku o charakterze administracyjno – prawnym jest między innymi nierównorzędność stron. Ta przewaga organu administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu wiąże się również z większą odpowiedzialnością i większymi wymaganiami jaki stawia się przed tymże organem. Organ administracji nie może poprzestać na samych stwierdzeniach, w każdej sytuacji wymagane jest właściwe uzasadnienie i rozważenie wszelkich przesłanek, które decydują o wyniku konkretnej sprawy. Brak rozważenie wszystkich przesłanek jest uchybieniem postępowania, które musi skutkować uchyleniem decyzji, a zatem nałożeniem na organ obowiązku ponownego, dokładniejszego zbadania sprawy. Niewątpliwie zastosowanie art. 155 k.p.a. objęte jest uznaniem administracyjnym. Podkreślić jednak należy, że uznanie to podlega kontroli przez Sąd. W związku z tym w każdej sytuacji, kiedy decyzja podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego, powinna ona zawierać wyczerpującej motywy przedmiotowego rozstrzygnięcia – uznanie administracyjne nigdy nie może bowiem oznaczać dowolności. Brak takowego uzasadnienia nie daje Sądowi możliwości zbadania, czy granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. Stwierdzić należy, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji rozważenia okoliczności faktycznych, a taką okolicznością jest ewentualne istnienie interesu społecznego czy też słusznego interesu strony przemawiających za zmianą lub uchyleniem decyzji, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Braki takie stanowią o naruszeniu fundamentalnych zasad jakimi kierować się powinno postępowanie administracyjne, wyrażonych w art. 7 i 77 k.p.a. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI