II SA/Łd 167/24

II SA/Łd 167/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Piotr Mikołajczyk
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Lasy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 672
art. 12 ust. 1, art. 12 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - t.j.
Sentencja
Dnia 11 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Marcelina Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 grudnia 2023 roku znak: KO.471.6.2023 w przedmiocie przyznania środków z budżetu państwa na pokrycie kosztów odnowienia lasu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Tomaszowskiego z dnia 30 sierpnia 2023 roku, znak: ZRO.6164.32.2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącego G. B. kwotę 1679 (jeden tysiąc sześćset siedemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. MR
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r., nr KO.471.6.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: k.p.a.; art. 12 ustawy z dnia 29 września 1991 r. o lasach (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1356) – dalej: u.o.l.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Starosty Tomaszowskiego z dnia 30 sierpnia 2023 r, znak: ZRO.6164.32.2022 orzekającą o przyznaniu G. B. środków z budżetu państwa w wysokości 54.981,69 zł brutto na pokrycie kosztów odnowienia lasu na powierzchni [...] ha na części działek o nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...], gm. [...], zniszczonej w 2018 r. przez pożar.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż wnioskiem z dnia 19 maja 2022 r., doprecyzowanym pismem z dnia 2 czerwca 2022 r., skarżący powołując art. 12 u.o.l. wystąpił do Starosty Tomaszowskiego o wypłatę kwoty 138.912,32 zł, tytułem zwrotu poniesionych kosztów odnowienia zniszczonego przez pożar w roku 2018 lasu, o łącznej powierzchni 6,5 ha, położonego na części wyżej wymienionych działek ewidencyjnych. Do wniosku strona załączyła: kserokopię postanowienia Komisariatu Policji w Czerniewicach o umorzeniu dochodzenia z dnia 6 września 2018 r., zatwierdzonego przez Zastępcę Prokuratora Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim; kserokopię potwierdzenia Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 5 lipca 2018 r. o przekazaniu terenu, obiektu lub mienia objętego działaniem ratowniczym; kopię wypisu z rejestru gruntów; mapę terenu pożarzyska; kopie zawartych przez skarżącego umów zleceń na wykonanie prac związanych z odnowieniem lasu (22 szt); kopie faktur (53 szt.); potwierdzenia dokonanych przelewów (5 szt.); kopie dowodów wewnętrznych (8 szt.), kopie legitymacji studenckich i legitymacji szkolnej osób przyjmujących zlecenie wykonania prac związanych z odnowieniem lasu po pożarze; kopie zaświadczeń (11 szt.).
Z akt sprawy wynika, iż w toku postępowania Starosta Tomaszowski pismem z dnia 7 lipca 2022 r. wystąpił do Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała (właściwego według miejsca położenia terenu odnawianej uprawy leśnej) z prośbą o wskazanie zakresu wszelkich prac niezbędnych do odnowienia pożarzyska oraz informacji o kosztach ich wykonania w przeliczeniu na 1 ha. Organ wystąpił także do Komisariatu Policji Czerniewice oraz do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Tomaszowie Mazowieckim z wnioskiem o przesłanie dokumentacji z prowadzonego postępowania w sprawie pożaru lasu, w szczególności potwierdzającą powierzchnię terenu objętą pożarem, określającą stan drzewostanu po pożarze oraz określającą uszkodzenia ogrodzenia (pisma z dnia 7 lipca 2022 r.).
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 17 lipca 2022 r. Komenda Powiatowa PSP w Tomaszowie Mazowieckim poinformowała, że w wyniku pożaru spaleniu uległ las o powierzchni 6,45 ha, a w wyniku działań gaśniczych doszło do uszkodzenia ogrodzenia. Natomiast w piśmie z dnia 22 sierpnia 2022 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa Spała poinformował organ, że niezbędny zakres prac do odnowienia pożarzyska, winien obejmować następujące czynności: 1) uprzątnięcie powierzchni, wykonanie melioracji agrotechnicznych, w tym wycięcie spalonego drzewostanu z ewentualną wyróbką grubizny, wyniesienie, ułożenie w stosy lub rozdrobnienie pozostałości pozrębowych; 2) przygotowanie gleby do sadzenia (orka, spulchnianie); 3) odnowienie powierzchni: dowóz sadzonek, sadzenie; 4) zabezpieczenie przed zwierzyną (w razie potrzeby). Jednocześnie Nadleśniczy podał średni koszt powyższych prac za lata 2018-2021 (uwzględniając sąsiadujące leśnictwa K. i C., który wyniósł: 1) uprzątnięcie powierzchni - 2.179,97 zł/ha; 2) przygotowanie gleby do sadzenia - 1.209,01 zł/ha; 3) sadzenie wraz z kosztem sadzonek - 4.687,07 zł/ha; 4) zabezpieczenie przed zwierzyną (grodzenie wraz z materiałami) 816,70 zł/100 m/b. Nadleśniczy Nadleśnictwa Spała pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. poinformował również organ, że nie dokonywano dokładnych obmiarów po pożarze, podał jedynie orientacyjną powierzchnię wynoszącą 4,5 ha. Z akt wynika również, iż przy piśmie z dnia 29 sierpnia 2022 r. Prokuratura Rejonowa w Tomaszowie Mazowieckim przesłała organowi kserokopie dokumentów dotyczących pożaru lasu.
Następnie w dniu 23 września 2022 r. organ wraz z przedstawicielami Nadleśnictwa Spała oraz przy udziale skarżącego, dokonał oględzin odnowionej powierzchni leśnej na wskazanych wcześniej działkach ewidencyjnych, w wyniku których ustalono, że powierzchnia leśna po pożarze została odnowiona sadzonkami gatunku sosna, nie ma pozostałości po pożarze, a teren odnowionej powierzchni ogrodzony jest słupkami betonowymi i siatką leśną o wys. 2 m. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż wskazywana w przesłanych do organu dokumentach powierzchnia pożarzyska jest wartością szacunkową, nie opartą na jakichkolwiek wyliczeniach, celem zweryfikowania tej powierzchni, uczestniczący w oględzinach przedstawiciele Nadleśnictwa Spała dokonali jej pomiaru za pomocą aplikacji "mLas", w wyniku czego uzyskano powierzchnię ok. 4,8 ha na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] i ok. 0,5 ha na działce nr [...], łącznie 5,3 ha. Uzyskany w ten sposób pomiar został zakwestionowany przez skarżącego, który w dniu 26 września 2022 r. przedłożył do akt sprawy wydruki map z zaznaczonymi powierzchniami lasu w programie Google Earth, gdzie powierzchnia ogólna bez pomniejszeń wyniosła 6,30 ha. Z uwagi na powstałe rozbieżności w dniu 11 października 2022 r. przeprowadzono ponowne oględziny terenu celem dokonania pomiaru powierzchni odnowionej po pożarze oraz pomiaru długości ogrodzenia. Pomiary wykonano za pomocą geodezyjnej taśmy mierniczej o długości 50 m i zmierzono obwód pożarzyska, czyli długość ogrodzenia na działkach o nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], która wyniosła 950 m i na działce nr [...], która wyniosła 342 m. Ponadto zmierzono, że betonowe słupki ogrodzeniowe zostały wkopane co 5 m. W wyniku dokonanych pomiarów ustalono, że łączna powierzchnia odnowionej uprawy wynosi 4,71 ha. Dokonano również wyliczeń drugą metodą, tj. na podstawie pomiaru według danych przestrzennych prowadzonych przez Starostę Tomaszowskiego i udostępnionych poprzez Geoportal Powiatu T. przy zachowaniu obwodu zmierzonego podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 11 października 2022 r., co dało łączny wynik 5,44 ha. Z uwagi na rozbieżne wyniki uzyskane dwoma metodami, działając w oparciu o art. 81a § 1 k.pa., przyjęto wynik korzystniejszy dla wnioskodawcy, czyli powierzchnię 5,44 ha.
Decyzją z dnia 12 stycznia 2023 r. Starosta Tomaszowski przyznał G. B. środki z budżetu państwa w wysokości 58.844,30 zł brutto na pokrycie kosztów odnowienia zniszczonego pożarem z 2018 r. lasu, na powierzchni 5,44 ha, na części działek o nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gm. [...], zniszczonej w 2018 r. przez pożar.
Z akt sprawy wynika, iż projekt powyższej decyzji został zaopiniowany pozytywnie przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała pismem z dnia 21 grudnia 2022 r.
W następstwie rozpoznania odwołania G. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z dnia 15 marca 2023 r., nr KO.471.1.2023 uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na konieczność przeprowadzenia dodatkowych ustaleń faktycznych, w tym w zakresie przepadku uprawy nasadzenia wykonanego wiosną 2019 r. na północnej połowie pożarzyska i konieczności wykonania dodatkowych nasadzeń jesienią, jak również w zakresie wykonania ogrodzenia zabezpieczającego i poniesionych z tego tytułu kosztów.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wskazaną na wstępie decyzją z dnia 30 sierpnia 2023 r. Starosta Tomaszowski przyznał Panu G. B. środki z budżetu państwa w wysokości 54.981,69 zł brutto na pokrycie kosztów odnowienia lasu na pow. 5,44 ha na części działek o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gm. [...], zniszczonej w 2018 r. przez pożar. W uzasadnieniu organ wskazując na podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, które nie regulują kwestii źródeł i sposobu określania wysokości kosztów odnowienia lasu finansowanych z budżetu państwa, jak również na ciążący na organie obowiązek celowego wydatkowania środków publicznych, wywodził, iż ciężar wykazania we wniosku kosztów zagospodarowania i ochrony związanych z odnowieniem drzewostanu spoczywa na wnioskodawcy. Zdaniem organu wewnętrzna sprzeczność przedłożonej wraz z wnioskiem dokumentacji księgowej z przedłożonymi umowami zleceń, jak również jej wadliwość pod względem formalnym, skutkowały koniecznością ustalenia wysokości przyznanych stronie środków w oparciu o średnie stawki wskazane w piśmie Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała z dnia 22 sierpnia 2022 r., doprecyzowanego pismem z dnia 7 lipca 2023 r. Przy czym odnośnie do podlegających refundacji kosztów związanych z wykonaniem ogrodzenia odnowionej uprawy leśnej na długości 1.020 m/b organ wskazał, iż odcinek 488 m/b tego ogrodzenia podlega refundacji bez uwzględnienia kosztów materiałów, gdyż odcinek ten pokrywa się z odcinkiem wcześniej wykonanego ogrodzenia, na które skarżący uzyskał refundację w związku z pożarem lasu w roku 2011, a okres amortyzacji wykonanego ogrodzenia nie upłynął. Z uzasadnienia decyzji wynika również, iż dokonując oceny wykonanych przez stronę prac odnowieniowych, jak ustalając wysokość przyznanych środków organ odwoływał się czy źródeł specjalistycznych takich jak "zasady hodowli lasu", czy "encyklopedia leśna".
Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem G. B. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, w którym podnosił, iż przedłożona przez niego dokumentacja bezspornie wskazuje na fakt wykonania określonych w niej prac i poniesionych kosztów, której zakres nie został skutecznie zakwestionowany przez organ I instancji. Skarżący kwestionował zasadność ustalania kosztów odnowienia lasu w oparciu o stawki wykazane przez Nadleśnictwo Spała, wskazując w tym zakresie, iż brak jest uzasadnienia do analogicznego porównywania właściciela małego prywatnego lasu do sytuacji gigantycznego przedsiębiorstwa jakim są Lasy Państwowe. Strona kwestionowała również zasadność oceny dokonanych przez niego prac odnowieniowych w oparciu o wewnętrzny dokument Lasów Państwowych – "Zasady hodowli lasu", który nie ma zastosowania do lasów prywatnych. Ponadto w obszernym uzasadnieniu, kwestionował stanowisko organu, co do wadliwości i wzajemnej sprzeczności przedłożonej wraz z wnioskiem dokumentacji księgowej dotyczącej między innymi prac związanych z uprzątnięciem terenu pożarzyska i jego przygotowania do ponownych nasadzeń, dokumentującej zakup sadzonek, czy też kwestii wykonanego ogrodzenia odnowionej uprawy i podnoszonej przez organ argumentacji, co do ogrodzenia wykonanego po pożarze w roku 2011. Skarżący wnosił o odrzucenie w całości decyzji organu I instancji, jako niezgodnej z prawem. Ponadto w piśmie z dnia 19 grudnia 2023 r. skarżący wnosił o zwrot wykazanych poniesionych kosztów odnowienia lasu z uwzględnieniem kwoty ich kapitalizacji wynoszącej na dzień 6 grudnia 2023 r. 38.783,60 zł.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż podstawę prawną kwestionowanej decyzji stanowił przepis art. 12 ust. 1 u.o.l., który stanowi, iż w przypadku braku możliwości ustalenia sprawcy szkody w lasach, powstałej w wyniku oddziaływania gazów i pyłów przemysłowych, oraz w przypadku pożarów lub innych klęsk żywiołowych spowodowanych czynnikami biotycznymi albo abiotycznymi, zagrażających trwałości lasów, koszty zagospodarowania i ochrony związane z odnowieniem lub przebudową drzewostanu finansowane są z budżetu państwa. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 u.o.l. decyzje w sprawie przyznania środków na pokrycie kosztów, o których mowa w ust. 1 wydaje starosta, na wniosek właściciela lasu, po zaopiniowaniu przez nadleśniczego - w odniesieniu do pozostałych lasów, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W rozpoznawanej sprawie załączone do akt dokumenty, w tym informacje udzielone przez Komendę Miejską PSP w Tomaszowie Mazowieckim, Prokuraturę Rejonową w Tomaszowie Mazowieckim oraz Komisariat Policji w Czerniewicach bezspornie wskazują na fakt wystąpienia na działkach skarżącego pożaru lasu, którego sprawcy nie udało się ustalić. Tym samym wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 12 u.o.l. Dalej Kolegium wskazało, iż co do zasady wysokość poniesionych kosztów odnowienia drzewostanu powinien wykazać wnioskodawca przedkładając staroście faktury, rachunki, paragony zarówno za sadzonki, jak i za wykonane niezbędne prace, transport i ochronę. Strona wnosząc o refundację poniesionych kosztów odnowienia uprawy na łączną kwotę 138.912,32 zł przedłożyła, co prawda stosowną dokumentację księgową, która jednak w ocenie organu nie może stanowić podstawy do uwzględnienia żądania skarżącego z uwagi na wewnętrzną sprzeczność przestawionych faktur z zakresem prac i terminów wykonania tych prac wynikających z zawartych przez skarżącego umów zlecenia, występujące braki w zakresie należytego opisania, jak i przypisania złożonych faktur odpowiednio do zakresu i terminu wykonania robót udokumentowanych tymi fakturami, jak również z uwagi na braki formalne przedłożonej dokumentacji księgowej, sprzeczne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, w tym ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Kolegium, wskazując na ustaloną w toku postępowania powierzchnię odnowionego lasu - 5,44 ha, jak i informacje zawarte w powołanym wcześniej dokumencie - "Zasady hodowli lasu" zakwestionowało między innymi ilość zakupionych przez skarżącego sadzonek (106.000 sztuk), za łączną kwotę zgodnie z przedstawionymi fakturami 18.518 zł, jako znacznie przewyższającą potrzeby to zalesienia terenu o wskazanej wyżej powierzchni. Zaznaczyło, odnosząc się do stawianego przez stronę zarzutu odwołania, co do wadliwego ustalenia liczby zakupionych sadzonek w następstwie dwukrotnego zsumowania 25.000 sztuk sosny, iż nawet gdyby przyjąć, że skarżący zakupił i wysadził 81.000 sztuk sadzonek, to i tak wskazana liczba znacznie przekracza potrzeby zalesienia terenu o powierzchni 5,44 ha. Zdaniem Kolegium zakupu większej ilości sadzonek nie uzasadnia również podnoszona przez stronę konieczność dokonania nasadzeń uzupełniających, gdyż jak wynika z załączonego do akt sprawy protokołu oględzin z dnia 29 września 2023 r. na północnej części pożarzysko o powierzchni około 3 ha nie stwierdzono obszarowej przepadłej uprawy, a jedynie wypady w ilości 23%, które zostały uzupełnione w ramach wykonanych poprawek. Strona była obecna podczas oględzin, podpisała protokół nie wnosząc jakichkolwiek uwag. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż argumentacja strony w powyższym zakresie nie koresponduje z treścią przedłożonej dokumentacji odnośnie do dat zakupu sadzonek, dat dokonania nasadzeń uzupełniających, czy też okresu wykonywania tych prac przez osoby przyjmujące zlecenie. Organ podkreślił także, że wykonanie poprawek, uzupełnień i dolesień na odnowionych uprawach nie mieści się w katalogu art. 12 ust. 1 u.o.l. podlegających refundacji, a wykonanie tych czynności z zakresu gospodarki leśnej należy do obowiązków właściciela lasu.
Kolegium zakwestionowało również przedstawione przez stronę koszty w łącznej wysokości 26.803,20 zł., poniesione tytułem wykonania ogrodzenia odnowionej uprawy leśnej, na które składały się zakup 350 sztuk słupków betonowych, 10 słupków drewnianych, 1400 m/b siatki leśnej oraz koszty rozwiezienia materiału oraz wykonania dołów pod słupki. W tym zakresie organ wskazał, iż z załączonej do akt dokumentacji wynika, że na terenie, po pożarze znajdowało się ogrodzenie, tj. siatka leśna i słupki betonowe, które nie uległy uszkodzeniu przez pożar, jedynie kilka słupków było pochylonych. Wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych oględzin po wykonaniu prac odnowieniowych stwierdzono, iż strona wykonała ogrodzenie o łącznej długości 1.292 m/b, na słupkach posadowionych w odległości, co 5 m, co daje 259 sztuk słupków. Jednocześnie organ zaznaczył, iż z urzędu jest mu wiadome, że decyzją z dnia 24 maja 2017 r. skarżącemu przyznano refundacje na wykonanie ogrodzenia z słupków betonowych, po pożarze w roku 2011 na długości 760 m/b, którego okres amortyzacji jeszcze nie upłynął. Ponadto przebieg aktualnie wykonanego ogrodzenia, jak i ogrodzenia uprawy odnowionej po pożarze w roku 2011 pokrywa się na łącznej długości 272 m. Tym samym ten odcinek nie może być przedmiotem ponownego finansowania z budżetu państwa, a materiały pozostałe z poprzedniego ogrodzenia nie mogą być refundowane przy wykonaniu nowego ogrodzenia na długości 488 m. Wobec powyższego długość ogrodzenia podlegająca refundacji wynosi 1.020 m/b, z czego długość ogrodzenia bez materiałów (słupków i siatki) wynosi 488 m/b, a długość ogrodzenia z materiałami wynosi 532 m/b.
Wobec powyższych nieprawidłowości, nieusuniętych przez stronę pomimo kierowanych do niej wezwań, Kolegium stwierdziło, iż zasadnym jest ustalenie wysokości przyznanych stronie środków w oparciu o średnie stawki wskazane w piśmie Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała z dnia 22 sierpnia 2022 r., doprecyzowanym pismem z dnia 7 lipca 2023 r., z którego wynika, że na wskazany średni koszt wykonania prac dotyczących zabezpieczenia przed zwierzyną (grodzenie wraz z materiałami) - 816,70 zł za 100 m/b, koszty robocizny stanowią 66%, a pozostałe 34% to koszty materiałów.
Tym samym na przyznaną stronie łączną kwotę 54.981,69 zł brutto na pokrycie kosztów odnowienia lasu na powierzchni 5,44 ha na części działek o nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...], gm. [...], zniszczonej w 2018 r. przez pożar składały się:
1. koszty uprzątnięcia powierzchni, wykonanie melioracji agrotechnicznych, w tym wycięcie spalonego drzewostanu z ewentualną wyróbką grubizny, wyniesienie, ułożenie w stosy lub rozdrobnienie pozostałości pozrębowych oraz przygotowanie gleby do sadzenia:
- uprzątnięcie powierzchni: 5,44 ha x 2.179,97 zł/ha = 11.859,04 zł,
- przygotowanie gleby do sadzenia: 5,44 ha x 1.209,01 zł/ha = 6.577,01 zł,
- razem: 18.436,05 zł netto,
- 18.436,05 zł+ 8%VAT = 18.436,05 zł + 1.474.88 zł = 19.910,93zł brutto;
2. koszty odnowienia powierzchni, w tym dowóz sadzonek, sadzenie:
- 5,44 ha x 4.687,07 zł/ha + 25.497,66 zł netto;
- 25.497,66 zł + 8%VAT = 25.497,66 zł + 2.039,81 zł = 27.537,47 zł brutto;
3. koszty zabezpieczenia przed zwierzyną:
- 488 m x 8,167 zł = 3.985,50 zł netto; 3.985,50 zł x 66% = 2.630,43 zł netto (bez materiałów);
- 532 m x 8,167 zł = 4.344,84 zł netto (z materiałami).
- 2.630,43 zł + 4.344,84 zł + 8% VAT = 6.975,27 zł + 558,02 zł = 7.533,29 zł brutto.
Odnosząc się do zarzutów i wniosków odwołania, jak i przedstawionej przez stronę argumentacji Kolegium zaznaczyło, iż wynikający z art. 12 u.o.l. obowiązek refundacji kosztów odnowienia drzewostanu po pożarze nie dotyczy wszelkich wydatków ponoszonych przez właściciela lasu, a dotyczy pokrycia rzeczywistych, celowych kosztów zagospodarowania i odnowy uprawy. Bowiem środki te, jako pochodzące z budżetu państwa muszą być wydatkowane w sposób celowy i uzasadniony dokonanymi ustaleniami faktycznymi. Wskazane wcześniej nieścisłości i uchybienia w zakresie przedłożonej przez stronę dokumentacji księgowej oraz umów zlecenia nie uzasadniają uwzględnienia żądania skarżącego. Kolegium wskazało także, że obowiązujące przepisy u.o.l. nie przewidują możliwości przyznania środków pieniężnych w wysokości uwzględniającej uwarunkowania ekonomiczne, takie jak poziom inflacji, czy też odsetki ustawowe. Kolegium podzieliło nadto stanowisko organu I instancji, iż uwzględniając tę okoliczność, że skarżący część prac związanych z odnowieniem uprawy leśnej po pożarze organizował we własnym zakresie, a koszty osobowe wykonania tych prac były pomniejszone o należności z tytułu podatku dochodowego, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, podatku VAT, to odnowienie lasu w takiej formie, co do zasady nie może być droższe niż koszt wykonania tych prac na zlecenie Lasów Państwowych, który powiększony jest o w/w obciążenia podatkowe , jak i o koszty utrzymania firmy. Tym samym argumentacja strony, co do braku zasadności porównywania małego prywatnego lasu, z lasem państwowym nie znajduje uzasadnienia. Kolegium wskazało również, że do długiego czasu rozpatrywania wniosku z dnia 19 maja 2022 r. przyczynił się także sam skarżący, składając w toku postępowania pisma i wnioski wymagające doprecyzowania, przejawiając postawę braku współpracy z organami administracji.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
G. B. zarzucał organom brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również brak zebrania i właściwej oceny materiału dowodowego sprawy, a nadto pominięcie dokumentacji przedkładanej w toku postępowania administracyjnego, co doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ja decyzją organu I instancji. Wnosił również, na podstawie art. 12 u.o.l. o zasądzenie od Starosty Tomaszowskiego kwoty 138.912,32 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów odnowienia przedmiotowej uprawy leśnej wraz z ustawowymi odsetkami, stosownie do art. 3581 § 3 i art. 359 § 1-2 k.c. W przypadku uznania przez sąd braku swojej właściwości w powyższym zakresie wnosił o skierowanie sprawy do sądu właściwego. Skarżący zarzucał nadto bezczynność Starosty Tomaszowskiego, który mając pełna wiedzę, co do poniesionych, udokumentowanych przez skarżącego kosztów nie zrealizował w pełni ciążącego na organie obowiązku, wynikającego z art. 12 u.o.l., co uzasadnia żądanie stwierdzenia przez sąd, że organ ten dopuścił się bezczynności postępowania. Strona wnosiła także o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W obszernym stanowisku, stanowiącym załącznik do wniesionej skargi strona odniosła się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznając ją za wadliwą i wskazując w tym zakresie na stosowną dokumentację przedłożoną do akt administracyjnych sprawy, jak i składając stosowne wyjaśnienia, co do zakresu wykonanych prac, ich charakteru i konieczności przeprowadzenia, czy też zasadności poniesionych z tego tytułu kosztów. Koszty te, zdaniem strony skarżącej stanowią koszty kwalifikowane do refundacji po pożarze, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Wsi z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a zasadność ich przyznania potwierdza przywołane przez skarżącego orzecznictwo sądów administracyjnych. Strona kwestionowała również prawidłowość dokonanego pomiaru powierzchni terenu odnowionej uprawy, wskazując na błąd polegający na pominięciu jednego przyłożenia miary o długości 50 m. Ponadto pismem procesowym z dnia 8 lutego 2024 r. zatytułowanym – uzupełnienie skargi, strona przedłożyła kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 24 kwietnia 2020 r. o przyznaniu skarżącemu, jako producentowi rolnemu, pomocy finansowej z tytułu pokrycia szkód w wyniku suszy w roku 2019.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 marca 2024 r., sygn. akt II SPP/Łd 45/24 wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania.
W dniu 11 czerwca 2024 r. obecny na rozprawie G. B. popierał wniesioną skargę. W obszernym wystąpieniu skarżący wskazując na specyfikę uprawy leśnej, podtrzymywał dotychczas prezentowane stanowisko, podkreślając jednocześnie, iż w dniu pożaru, który miał miejsce w 2018 r. doszło de facto do 5 odrębnych pożarów, z uwagi na objęcie nim lasu o różnym wieku, co wiązało się później z koniecznością przeprowadzenia różnych prac odtworzeniowych. Tym samym uśrednienie przyznanej stronie kwoty nie jest prawidłowe. Wskazywał, iż zasadził 80.000 sztuk sadzonek, z czego 50.000 się przyjęło. Podkreślił także, że faktury wystawione przez firmy, które na jego zlecenie wykonywały prace związane z odnowieniem uprawy po pożarze, to te same firmy które wykonują usługi dla nadleśnictwa, za te same stawki.
Ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik do reprezentowania strony na rozprawie – P. B. (brat skarżącego) popierał skargę i zawarte w niej wnioski. Zarzucał, iż Starosta Tomaszowski pozostaje w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi G. B. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 grudnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Tomaszowskiego z dnia 30 sierpnia 2023 r. orzekającą o przyznaniu skarżącemu środków z budżetu państwa w wysokości 54.981,69 zł brutto na pokrycie kosztów odnowienia lasu na powierzchni 5,44 ha na części działek o nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...], gm. [...], zniszczonej w 2018 r. przez pożar.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia stanowił przepis art. art. 12 ustawy z dnia 29 września 1991 r. o lasach (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 530) – dalej: u.o.l.
Zgodnie z treścią powołanego wyżej art. 12 ust. 1 u.o.l. w przypadku braku możliwości ustalenia sprawcy szkody w lasach, powstałej w wyniku oddziaływania gazów i pyłów przemysłowych, oraz w przypadku pożarów lub innych klęsk żywiołowych spowodowanych czynnikami biotycznymi albo abiotycznymi, zagrażających trwałości lasów, koszty zagospodarowania i ochrony związane z odnowieniem lub przebudową drzewostanu finansowane są z budżetu państwa.
Stosownie zaś do art. 12 ust. 1 u.o.l. decyzje w sprawie przyznania środków na pokrycie kosztów, o których mowa w ust. 1, wydają: 1) minister właściwy do spraw środowiska, na wniosek Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, zwanego dalej "Dyrektorem Generalnym" - w odniesieniu do lasów pozostających w zarządzie Lasów Państwowych, będących w użytkowaniu wieczystym oraz lasów przekazanych w użytkowanie na mocy art. 40; 2) starosta, na wniosek właściciela lasu, po zaopiniowaniu przez nadleśniczego - w odniesieniu do pozostałych lasów, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
W doktrynie prawa wskazuje się, że rozwiązanie przyjęte w art. 12 ustawy o lasach jest przejawem ochrony interesu publicznego wiążącego się z ochroną lasów. Związane jest z zaistnieniem jednej ze szkód wskazanych w treści powołanego przepisu oraz wystąpienia określnej w nim przesłanki braku możliwości ustalenia sprawcy szkody (por. Rakoczy Bartosz, Ustawa o lasach. Komentarz do art. 12, LEX 2011). Istota art. 12 sprowadza się zatem do przymusowego wykonania obowiązku naprawienia szkody. W sytuacji regulowanej tym przepisem nie można mówić o tym, że na jakimś podmiocie spoczywa obowiązek naprawienia szkody. Przymus polega na tym, że ustawodawca dąży do zapewnienia instrumentów prawnych zmierzających do restytucji w sytuacji, gdy nie można ustalić sprawcy szkody, a szkoda powstała w związku z określonymi źródłami. Na podstawie wskazanego przepisu budżet państwa finansuje nie wszystkie wydatki związane z naprawieniem szkody, lecz tylko koszty zagospodarowania i ochrony związane z odnowieniem lub przebudową drzewostanu (por. Danecka Daria, Radecki Wojciech, Ustawa o lasach. Komentarz do art. 12, wyd. IV, LEX/el 2024).
Podkreślić również należy, iż powołana wyżej regulacja art. 12 ust. 2 pkt 2 u.o.l. dotycząca ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów zagospodarowania i ochrony związanych z odnowieniem lub przebudową drzewostanu w związku z zaistnieniem określonych w tym przepisie szkód i warunków ich powstania, nie znajduje jakiegokolwiek rozwinięcia poprzez odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów innej ustawy, czy też przepisów wykonawczych, w szczególności, co do trybu i sposobu wyliczenia wysokości należnej refundacji, czy też kwestii zasadności poszczególnych wydatków. Tym samym za prawidłowe uznać należy stanowisko procedujących w sprawie organów administracji obu instancji, iż środki publiczne, z których ponoszone są koszty wymienione w art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.o.l. winny być wydatkowane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad odnośnie uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów. Znajduje to potwierdzenie w treści art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1270). W konsekwencji za prawidłowe uznać należy stanowisko organów, iż obowiązek wykazania zasadności poniesienia konkretnych kosztów zagospodarowania i ochrony związanych z odnowieniem lub przebudową drzewostanu w następstwie zaistniałej szkody, jak i prawidłowego ich udokumentowania, ciąży na podmiocie ubiegającym się o wypłatę tych środków.
Zaznaczyć w tym miejscu należy również, iż wbrew stanowisku skarżącego w rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy powołanego w skardze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2681). Powyższy akt określa bowiem szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach w/w działania wskazanym w załącznikach do rozporządzenia nadleśnictwom Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, przyznawanej w postępowaniu prowadzonym przed właściwym miejscowo Biurem Regionalnym ARiMR, a udział w tym programie właścicieli lasów prywatnych, jest możliwy niejako w sposób pośredni, w ramach uczestnictwa w operacji realizowanej przez właściwe nadleśnictwo, po spełnieniu warunków określonych rozporządzeniem. Podstawę prawną wydania wskazanego wyżej rozporządzenia stanowił art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2023 r. poz. 1105).
Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także przywoływane przez skarżącego orzeczenie WSA w Bydgoszczy z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 766/16 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym sąd wypowiedział się w kwestii rozumienia zawartego w art. 12 u.o.l. terminu "finansowania", wywodząc, iż ustawodawca przewidział możliwości przyznania środków na cele określone w tym przepisie, również przed poniesieniem niezbędnych kosztów przez podmiot wnioskujący, a więc możliwość ich zaliczkowania. W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje, iż skarżący dochodzi refundacji już poniesionych przez siebie kosztów, związanych z odnową drzewostanu po pożarze, który miał miejsce w roku 2018.
Dalej przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać należy, iż z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż na części należących do skarżącego działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...], gm. [...], w roku 2018, w wyniku pożaru, którego sprawcy nie ustalono, doszło do szkody w postaci spalenia znacznej powierzchni prywatnej uprawy leśnej. Wobec powyższego w sprawie wystąpiły określone w art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.o.l. przesłanki do wydania przez Starostę Tomaszowskiego, jako organ właściwy, decyzji w sprawie przyznania kosztów zagospodarowania i ochrony związane z odnowieniem lub przebudową drzewostanu po pożarze, finansowanych z budżetu państwa. Ustalenia w powyższym zakresie pozostają bezsporne pomiędzy stronami postępowania, jak również nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu.
Sporną pozostaje natomiast kwestia wysokości przyznanych stronie kosztów odnowienia uprawy leśnej oraz sposobu jej obliczenia. W ocenie skarżącego winien on uzyskać pełny zwrot kosztów udokumentowany przedłożonymi fakturami na łączną kwotę 138.912,32 zł, z uwzględnieniem stopy inflacji bądź tez powiększoną o należne odsetki ustawowe, z uwagi na długotrwały czas rozpatrywania jego żądania. Natomiast w ocenie organów administracji braki przedłożonej przez stronę dokumentacji uniemożliwiały uwzględnienie żądania skarżącego, a ustalenie przyznanych na ten cel środków finansowych nastąpiło o średnie koszty niezbędnych prac i nakładów, wskazane przez Lasy Państwowe - Nadleśnictwo Spała, właściwe miejscowo ze względu na położenie terenu pożarzyska.
Mając na uwadze tak zakreślone granice sporu Sąd, co do zasady podziela pogląd organów administracji, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się, na podstawie art. 12 u.o.l., zarówno o refundację poniesionych już kosztów zagospodarowania i ochrony związanych z odnowieniem lub przebudową drzewostanu, czy też wypłaty zaliczki na ten cel, jest prawidłowe udokumentowanie poniesionych kosztów, w sposób który umożliwi rozstrzygającemu w sprawie organowi ocenę zasadności i celowości wydatkowania przeznaczonych na ten cel środków publicznych. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem procedujących w sprawie organów, iż braki formalne, jak i nieścisłości części przedłożonej przez skarżącego wraz z wnioskiem z dnia 19 maja 2022 r. dokumentacji uniemożliwiały uznanie tej dokumentacji za rzetelną i miarodajną podstawę do wykazania poniesionych przez skarżącego kosztów odnowy uprawy leśnej po pożarze na przedmiotowych działkach ewidencyjnych. Za zasadnością powyższego przemawiają wskazywane przez organy: nieścisłości i braki w zakresie dokładnego przypisania przedłożonych faktur dokumentujących nabycie przez skarżącego usług i towarów do konkretnych robót, czy też daty ich wykonania; wzajemna sprzeczność przedłożonej wraz z wnioskiem dokumentacji księgowej z przedłożonymi umowami zleceń; jak również jej wadliwość pod względem formalnym, sprzecznym chociażby z powoływanymi przez organ przepisami ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 375) czy też ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 361). Przy czym podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż Sąd nie twierdzi, iż skarżący nie ponosił żadnych wykazywanych w powyższym zakresie wydatków, a jedynie zgadza się ze stanowiskiem organów administracji publicznej, iż sposób ich udokumentowania nie pozwala na przyjęcie, iż zasadnym jest wypłata żądanej kwoty, w wysokości wskazanej we wniosku z dnia 19 maja 2022 r., z uwagi na brak możliwości prawidłowej weryfikacji celowości poniesionych kosztów. Na marginesie wskazać również należy, iż wypłata przez Starostę Tomaszowskiego żądanej przez skarżącego kwoty w oparciu o przedłożoną przez stronę dokumentację księgową, niespełniająca warunków prawem określonym, stanowiłoby podstawę do postawienia organowi, przez właściwe organy kontrolne, zarzutu naruszenia kryterium celowości, rzetelności i gospodarności w zakresie dysponowania finansami pochodzącymi ze środków publicznych. Podkreślenia wymaga również, iż wbrew stanowisku skarżącego odnośnie niektórych wydatków udokumentowanych w przedłożonych fakturach, w przypadku umowy zlecenia, a więc umowy o charakterze cywilnoprawnej nie znajdują zastosowania przepisy ustawy Kodeks pracy, a zlecający nie ma obowiązku kierowania zleceniobiorcy na badania, czy też szkolenia z zakresu BHP.
Stąd też w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, w powyższym zakresie nie znajdują uzasadnienia stawiane przez stronę zarzuty, co do wadliwego ustalenia stanu faktycznego oraz zebrania i oceny istotnego dla sprawy materiału dowodowego, którego strona upatruje w wadliwej, nieuzasadnionej ocenie rzetelności przedłożonej dokumentacji. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wyrażona w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęcie okoliczności przeciwnych, a co więcej - strona kwestionująca owe ustalenia, nie dysponuje materiałem dowodowym potwierdzającym jej twierdzenia. W postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Przy czym owe współdziałanie nie może polegać wyłącznie na kwestionowaniu ustaleń organu, lecz wymaga od strony przedstawienia stosownego kontrdowodu, gdy z określonych faktów strona zamierza wyprowadzić korzystne dla siebie skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie, w zakresie w jakim organy zakwestionowały szeroko pojętą "poprawność" przedłożonej dokumentacji księgowej, strona nie zakwestionowała w sposób skuteczny stanowiska organów, a przedstawiana argumentacja stanowi polemikę z niekorzystną dla strony argumentacją.
Sąd nie podziela również stawianych przez stronę zarzutów odnośnie co do nieprawidłowego ustalenia powierzchni terenu odnowionej uprawy leśnej – 5,44 ha, w oparciu o którą obliczono wysokość przyznanych skarżącemu środków pieniężnych. W tym zakresie Sąd za prawidłowe uznaje stanowisko organów, iż wskazana we wniosku strony z dnia 19 maja 2022 r. powierzchnia ok. 6,5 ha, jak i wynikająca z przesłanego do organu pisma Komendy Powiatowej PSP w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 17 lipca 2022 r. powierzchnia 6,45 ha stanowiły wartości przybliżone, nie poparte jakimikolwiek obliczeniami. Stąd też zasadnie, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego dokonano pomiaru powierzchni odnowionej uprawy leśnej, wpierw w dniu 23 września 2022 r. przy użyciu aplikacji "mLas", w wyniku której uzyskano łączną wartość 5,30 ha, a następnie z uwagi na kwestionowanie przez skarżącego uzyskanego wyniku, w dniu 11 października 2022 r. za pomocą geodezyjnej taśmy mierniczej o długości 50 m, poprzez zmierzenie obwodu pożarzyska, czyli długości ogrodzenia na działkach o nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], która wyniosła 950 m i na działce nr [...], która wyniosła 342 m. W oparciu o tak dokonane pomiary ustalono, że łączna powierzchnia odnowionej uprawy wynosi 4,71 ha. Dokonano również wyliczeń drugą metodą, tj. na podstawie pomiaru według danych przestrzennych prowadzonych przez Starostę Tomaszowskiego i udostępnionych poprzez Geoportal Powiatu T. przy zachowaniu obwodu zmierzonego podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 11 października 2022 r., co dało łączny wynik 5,44 ha. Z uwagi na rozbieżne wyniki uzyskane dwoma metodami, działając w oparciu o art. 81a § 1 k.pa., przyjęto wynik korzystniejszy dla wnioskodawcy, czyli powierzchnię 5,44 ha. Zaznaczyć należy również, iż skarżący był obecny podczas przeprowadzanych czynności w dniu 23 września 2022 r., o czym świadczy podpisanie przez niego protokołu oględzin bez żadnych zastrzeżeń. Natomiast odnośnie do pomiarów przeprowadzonych na gruncie w dniu 11 października 2022 r. z akt sprawy wynika, iż pomimo skutecznego powiadomienia skarżącego o planowanych czynnościach dowodowych i jego obecności na terenie odnowionej uprawy w trakcie wykonywania czynności, strona nie wzięła udziału w oględzinach, jak również nie podpisała protokołu z przeprowadzonych oględzin. Tym samym stawiany dopiero na etapie wniesionej skargi zarzut, co do błędnego dokonania pomiaru w dniu 11 października 2022 r., poprzez pominięcie jednego przyłożenia miary o długości 50 m, nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestia ta winna być przez stronę podnoszona już w trakcie wykonywanych czynności na gruncie, lub też w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Za prawidłowe uznać również należy argumentację organów, co do braku podstaw prawnych do uwzględnienia żądania wypłaty refundacji poniesionych kosztów w kwocie uwzględniającej stopę inflacyjną, czy też powiększonej o należne odsetki ustawowe.
Wbrew stanowisku zawartym w skardze, jak i prezentowanym przez stronę na rozprawie brak jest podstaw do zarzucania Staroście Tomaszowskiemu bezczynności, gdyż kwestionowana skargą decyzja wydana została w następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 19 maja 2022 r. Jednocześnie Sąd mając na uwadze treść stawianego w skardze zarzutu bezczynności organu I instancji, z której jednoznacznie wynika, iż bezczynności tej strona upatruje w rozpatrzeniu wyżej wskazanego wniosku niezgodnie z jej oczekiwaniami, Sąd nie znalazł podstaw do zarządzenia o wyłączeniu tego zarzutu i zarejestrowaniu go jako odrębnej skargi na bezczynność Starosty Tomaszowskiego.
Niemniej jednak w ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały tak z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Wskazać bowiem należy, iż jak wynika z powołanego wyżej art. 12 ust. 2 pkt 2 u.o.l., odnośnie lasów prywatnych, decyzje w przedmiocie przyznania kosztów zagospodarowania i ochrony związane z odnowieniem lub przebudową drzewostanu finansowanych z budżetu państwa wydaje starosta, na wniosek właściciela lasu, po zaopiniowaniu przez nadleśniczego. W doktrynie podkreśla się, że do opinii, o której mowa w przywołanym przepisie nie znajduje zastosowania przepis art. 106 k.p.a., a starosta nie jest taką opinią związany. Przyjmuje się jednak, pomimo braku ustawowego określenia formy takiej opinii, iż winna ona zostać wyrażona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego i przybrać formę pisemną, stosownie do brzmienia art. 14 k.p.a. (por. Rakoczy Bartosz, Ustawa o lasach. Komentarz do art. 12, LEX 2011; Danecka Daria, Radecki Wojciech, Ustawa o lasach. Komentarz do art. 12, wyd. IV, LEX/el 2024).
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż projekt decyzji Starosty Tomaszowskiego z dnia 12 stycznia 2023 r. został pozytywnie zaopiniowany przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała, co wynika z załączonego do akt sprawy pisma z dnia 21 grudnia 2022 r. Zaznaczyć jednak należy, iż wyżej wskazana decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 15 marca 2023 r., a sprawa z wniosku skarżącego przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Następstwem wydania powyższej decyzji kasacyjnej był powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Oznacza to, iż sprawa wraca do poprzedniego stanu i postępowanie przed organem I instancji toczy się od początku. Organ, któremu sprawę przekazano zobligowany jest na nowo ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny sprawy, a nadto w przypadku, gdy wydanie rozstrzygnięcia wymaga uprzedniego podjęcia przez ten organ określonych prawem czynności, zadość uczynić temu obowiązkowi. W sprawie bezspornym pozostaje, iż wydana przez Starostę Tomaszowskiego, w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy decyzja z dnia 30 sierpnia 2023 r. nie została wcześniej zaopiniowana zgodnie z wymogiem art. 12 ust. 2 pkt 2 u.o.l. przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała. Powyższe wynika zarówno ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak i wprost z treści uzasadnień wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji. Co więcej, podkreślić należy, że opinia wyrażona przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała w dniu 21 grudnia 2022 r. nie mogłaby zostać wykorzystana na potrzeby zaopiniowania decyzji organu I instancji z dnia 30 sierpnia 2023 r., gdyż opinia ta w sposób pozytywny odnosiła się do projektu rozstrzygnięcia orzekającego o przyznaniu stronie wyższej kwoty refundacji, z uwagi na pierwotne zaakceptowanie przez Starostę Tomaszowskiego zwrotu poniesionych przez skarżącego kosztów ogrodzenia o długości 1292 m/b.
Tym samym w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową skargę brak uprzedniego zaopiniowania wydanej w sprawie decyzji organu I instancji stanowił naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 2 u.o.l., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza ponadto, iż wydane w sprawie decyzje podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zakresie dotyczącym rzeczywistej ilości sadzonek zakupionych przez skarżącego, jak i zasadności obsadzenia terenu odnowionej uprawy leśnej wskazywaną przez stronę ilością nabytych sadzonek; kwestii podnoszonej przez skarżącego zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jaki sądowoadministracyjnego konieczności przeprowadzenia zróżnicowanych prac porządkowych i przygotowawczych na terenie pożarzyska z uwagi na fakt objęcia przez pożar powierzchni o różnym wieku drzewostanu; a nadto w zakresie wykorzystanego materiału do wykonania ogrodzenia odnowionej uprawy. Zdaniem Sądu, dokonane w powyższym zakresie ustalenia uznać należy za niewystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wskazać bowiem należy, iż jak wynika z pisma Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała z dnia 22 sierpnia 2022 r. zawierającego informacje o średnich kosztach wykonania prac związanych z odnowieniem zniszczonej uprawy leśnej, na którym oparto kwestionowane skargą rozstrzygnięcia, wskazane tam wartości mogą być zawyżone lub też zaniżone w zależności od rodzaju siedlisk, na których prace są wykonywane. Powyższe zastrzeżenie, wobec podnoszonego przez stronę zróżnicowanego charakteru wykonywanych prac odtworzeniowych, winno zostać uwzględnione przez organy administracji, które powinny ocenić, czy ustalenie wysokości należnej stronie refundacji poniesionych kosztów należałoby oprzeć o zróżnicowane stawki, czy też jak to uczyniono o stawki uśrednione, wynikające z powołanego wyżej pisma.
Zdaniem Sądu pogłębionego wyjaśnienia wymaga także kwestia rzeczywistej ilości nabytych przez skarżącego sadzonek, jak i zasadności deklarowanych przez stronę ilości wysadzonych sadzonek na przyjętej do refundacji powierzchni 5,44 ha. Niewątpliwie rozstrzygając żądanie strony skarżącej organy administracji, stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. były upoważnione do posiłkowania się wszelkimi zgodnymi z prawem środkami dowodowymi, w tym informacjami specjalistycznymi zawartymi w dokumencie wewnętrznym Lasów Państwowych – "Zasady hodowli lasu", jak i w ogólnie dostępnym specjalistycznym serwisie internetowym obejmującym wiedzę o środowisku leśnym, gospodarce leśnej i ochronie przyrody tworzonym na zlecenie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych – Encyklopedia Leśna (www.encyklopedialesna.pl). Niemniej jednak w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, zasadnym byłoby wyjaśnienie tej kwestii spornej w drodze stanowiska, czy też konsultacji organu z Nadleśniczym Nadleśnictwa Spała, którego opinia, jak już wcześniej wczesnej wskazano, jest niezbędnym elementem rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 u.o.l. Sąd zauważa również, iż Nadleśniczy Nadleśnictwa Spała nie posiada przymiotu organu administracji publicznej, a co za tym idzie brak jest możliwości powołania się w tym miejscu na zawartą w art. 7b k.p.a. zasadę współdziałania organów administracji publicznej. Jednakże wobec otwartego katalogu środków dowodowych, wynikającego z powołanego wcześniej art. 75 § 1 k.p.a., jak i wobec treści art. 12 ust. 2 pkt 2 u.o.l. uznać należy, iż zwrócenie się do Nadleśnictwa Spała o wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości, co do zasadności obsadzenia terenu odnowionej uprawy o powierzchni 5,44 ha wskazywaną przez stronę ilością nabytych sadzonek, nie stanowiłoby naruszenia obowiązujących przepisów procedury.
Natomiast, co do kwestii materiału wykorzystanego do wykonania ogrodzenia z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż przebieg wykonanego ogrodzenia o łącznej długości 1292 m/b pokrywa się, na odcinku 272 m/b z przebiegiem ogrodzenia o długości 760 m/b, wykonanego po pożarze, który miał miejsce w roku 2011r., a którego koszt wykonania został zrefundowany ze środków publicznych. Przewidziany okres amortyzacji wykorzystanego ówcześnie materiału jeszcze nie upłynął, a aktualnie refundacji podlega jedynie wykonane ogrodzenie na odcinku 1020 m/b. Organy uznały zatem, że refundacją pełnych kosztów wykonania ogrodzenia (materiał + robocizna) należy objąć ogrodzenie o długości 532 m/b. Refundacja kosztów pozostałej części wykonanego ogrodzenia o długości 488 m/b obejmowała jedynie koszty robocizny, co organ argumentował, tym iż skarżący winien dysponować materiałem pochodzącym z poprzednio wykonanego ogrodzenia. Jednocześnie z akt sprawy wynika, iż w trakcie dokonywanych pomiarów powierzchni odnowionej po pożarze uprawy leśnej ustalono, że ogrodzenie wykonane zostało na słupkach posadowionych co 5 m. Nie kwestionując dokonanych w powyższym zakresie ustaleń wskazać należy, iż z uzasadnienia wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie wynika, czy oceniając prawidłowość wykonanego zabezpieczenia, jak również ilość wykorzystanego na ten cel materiału uwzględniono fakt, iż skarżący wykonał podparcie słupków co 50 m, a na każdy narożnik grodzonego terenu skarżący wykorzystał po trzy słupki, co wprost wynika z protokołu oględzin z dnia 21 czerwca 2023 r.
Reasumując Sąd stwierdza, iż wskazane wyżej naruszenia tak prawa materialnego, jak i prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy skutkowały koniecznością wyeliminowania kwestionowanych skarga decyzji z obrotu prawnego. Rozpatrując sprawę ponownie organy administracji zobligowane będą do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy niezbędnym będzie dokonanie dodatkowych ustaleń faktycznych, co do ewentualnej konieczności zróżnicowania kosztów prac odtworzeniowych z uwagi na objęcie pożarem obszarów lasu o różnym wieku drzewostanu, dokładnego odniesienia się do kwestii rzeczywistej ilości nabytych i zasadności wysadzenia deklarowanej przez skarżącego ilości sadzonek na odnawianej powierzchni, jak również wyjaśnienie kwestii materiału wykorzystanego do ogrodzenia terenu odnowionej uprawy leśnej. Przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie organ I instancji obowiązany będzie do jego zaopiniowania przez Nadleśniczego Nadleśnictwa Spała.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji (pkt 1 wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania sądowoadminstracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).
P.K.