II SA/Łd 1658/01

II SA/Łd 1658/01 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Furmanek /przewodniczący/
Krzysztof Szczygielski
Teresa Rutkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska (spr.), WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant referent prawny Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania pisowni nazwiska o d d a l a s k a r g ę
Uzasadnienie
3 II SA/Łd 1658/01
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w R. działając na podstawie art. 28 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. nr 36 poz. 180 ze zm. ) oraz art. 104 i 107 kpa odmówił skarżącej B.S. sprostowania jako oczywistego błędu pisarskiego w aktach stanu cywilnego dotyczących P.S. - ojca wnioskodawczyni.
Organ I instancji sprawdził w księdze urodzeń akt urodzenia ojca skarżącej i stwierdził, iż pierwotnie w akcie urodzenia wpisane było nazwisko S., które decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] sprostowano na nazwisko S.
Sprostowano również decyzją tego samego organu z dnia 7 maja 1959 r pisownię nazwiska S. na S. w akcie małżeństwa rodziców skarżącej .
Organ I instancji uznał, iż skoro ojciec skarżącej nie zakwestionował tych decyzji to oznacza, że zapis tego nazwiska był zgodny z jego wolą i z przedstawionymi do sprostowania dokumentami, w związku z czym brak jest podstaw do sprostowania nazwiska.
Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się do Wojewody [...].
Skarżąca twierdziła, iż sprostowanie nazwiska ojca konieczne jest z względu na to, iż ona i reszta rodziny nosi nazwisko S. i ojciec skarżącej także używał tego nazwiska . W dokumentach ojca takich jak dowód osobisty , czy książeczka wojskowa widnieje nazwisko S.
Sprostowanie błędu pisarskiego jest nieodzowne z uwagi na konieczność przeprowadzenia sprawy sądowej o stwierdzenie nabycia spadku i uporządkowania spraw rodzinnych .Zdaniem skarżącej błąd w nazwisku powstał na skutek przepisania nazwiska z języka rosyjskiego , gdyż w tym języku został sporządzony pierwotny akt urodzenia ojca. Obie decyzje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. dokonujące sprostowania nazwiska wydane zostały na wniosek ojca skarżącej który nazwisko S. chciał zmienić na S. , gdyż takie nazwisko nosiła jego żona , brat i dwie córki.
Dopiero po śmierci ojca okazało się, iż w sprostowanym akcie urodzenia widnieje nazwisko S. , a nie S. , jakiego zawsze używał ojciec.
Skarżąca zarzuciła , że organ I instancji pominął dowody, które przedstawiła w sprawie.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt. l kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podniesiono, iż skoro wymienionymi wyżej decyzjami Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. sprostowano nazwisko S. na S., to Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego naniósł wzmiankę dodatkową. w akcie urodzenia i w akcie małżeństwa dotyczącą P.S . Wzmianki dodatkowe z chwilą ich wpisania staja się integralną częścią aktu .
Ponieważ ani w Urzędzie Stanu Cywilnego , ani w Archiwum Państwowym nie ma już wskazanych wyżej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R., organ II instancji nie może stwierdzić czy Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego popełnił dwukrotnie błąd wpisując w aktach urodzenia i małżeństwa nazwisko S. zamiast S.
Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 28 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego może sprostować oczywisty błąd pisarski w akcie stanu cywilnego. W tym przypadku jednak nie stwierdzono aby nazwisko zostało wpisane błędnie.
Z uwagi na brak dokumentów źródłowych , nie znaleziono podstaw do sprostowania błędu w drodze decyzji administracyjnej i skierowano skarżącą na drogę sądową w trybie art. 31 ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi B.S. wyrokiem z dnia 21 listopada 2000 r ( sygn. II SA/Łd 2619/98) uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd wskazał, że organ administracji powinien zbadać jaki charakter miały i jakiej treści były decyzje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] i z dnia [...] , które stanowiły podstawę do dokonania sprostowania błędu pisarskiego w nazwisku ojca skarżącej w jego akcie urodzenia i w akcie małżeństwa.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w aktach sprawy brak potwierdzenia, że organ czynił starania o uzyskanie pierwotnego tekstu wspomnianych decyzji, bądź o uzyskanie celem zbadania, wtóropisów wpisów, które powinny być sporządzone zgodnie z art. 11 ust. 4 obowiązującego wówczas dekretu z dnia 8 czerwca 1955 r – prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. Nr 25 poz. 151 ze zm. ).
Sąd podkreślił, że aby dokonać oceny, czy rzeczywiście dokonano oczywistego błędu pisarskiego wpisując wzmiankę do aktu stanu cywilnego, trzeba będzie porównać treść decyzji z dokonanym wpisem do aktów stanu cywilnego.
Jednocześnie Sąd zaznaczył, że na korzyść zajmowanego przez skarżącą w sprawie stanowiska przemawiają takie argumenty jak: fakt że w dniu 9 listopada 1959 r Urząd Stanu Cywilnego w R. sporządził wyciąg z aktu małżeństwa ojca skarżącej na nazwisko P.S. , a 20 kwietnia 1959 r wyciąg z aktu urodzenia ojca skarżącej na nazwisko także P.S. Nastąpiło to w datach już po dokonaniu sprostowania błędu na podstawie ww decyzji , a więc przypuszczać należy, iż istniała jakaś podstawa do sporządzenia wyciągów z aktów stanu cywilnego w których nazwisko ojca skarżącej brzmiało S. Dokonując sporządzenia takiego dokumentu organ musiał się oprzeć na innym dowodzie niż akt stanu cywilnego, na którym widnieje wzmianka dodatkowa o sprostowaniu błędu pisarskiego na nazwisko S.
Ponadto logicznym, w ocenie Sądu, było tłumaczenie, iż ojciec skarżącej pragnął zmienić
swoje nazwisko na takie jakie nosiła jego żona i córka , a nie na zupełnie inne .
Jednocześnie Sąd podkreślił, że tryb określony w przepisie art. 31 wskazanej ustawy stosuje się wówczas , kiedy nie można dokonać tej czynności w formie decyzji administracyjnej , a więc kiedy błędu nie można sprostować na podstawie dokumentów , które tworzą akt lub mają wpływ na jego treść lub ważność .(M. Albiniak A. Czajkowska “Prawo o aktach stanu cywilnego z objaśnieniami" Toruń 1996 r str. 50 .)
W przedmiotowej sprawie aby Sąd mógł stwierdzić i ocenić czy organy administracji słusznie odmówiły sprostowania błędu pisarskiego w formie decyzji administracyjnej kierując skarżącą na drogę postępowania sądowego należało przede wszystkim wykluczyć możliwość wystąpienia błędu pisarskiego w momencie dokonywania wzmianki dodatkowej w aktach stanu cywilnego ojca skarżącej . W tym celu organ administracji winien dokonać wskazanych ustaleń.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. biorąc pod uwagę wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA , z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, uchyliło decyzję Kierownika USC w R. z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w R., działając na podstawie art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 r Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. Nr 36 poz. 180 ze zm. ), po ponownym rozpoznaniu wniosku B.S. o sprostowanie błędu pisarskiego w nazwisku ojca wnioskodawczyni - odmówił sprostowania jako oczywistego błędu pisarskiego w aktach stanu cywilnego, dotyczącego nazwiska P.S.– ojca wnioskodawczyni.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w trybie art.28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego można prostować wszystkie błędy stwierdzone w akcie, jeżeli dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia tego aktu wskazują , że akt wtórny zawiera inne wpisy niż akt pierwotny. Obowiązuje zasada, że akt urodzenia prostować można na podstawie aktu małżeństwa rodziców, a akt małżeństwa prostuje się na podstawie aktów urodzenia osób zawierających małżeństwo.
Zgodnie z tą zasadą został sprostowany akt urodzenia ojca wnioskodawczyni. Akt urodzenia nr 38 znajdujący się w księdze urodzeń z roku 1913 został sporządzony na nazwisko “S.P.". Podstawą do sprostowania nazwiska był akt małżeństwa rodziców sporządzony w księdze małżeństw w 1906 roku pod nr 27, w którym to akcie nazwisko mężczyzny figuruje jako “S.F.". Akt małżeństwa sporządzony jest w języku rosyjskim, jednak nazwiska i imiona wpisane są w języku polskim. Dlatego też decyzja PPRN w R. z dnia [...] Nr [...] mogła sprostować wpisane w akcie urodzenia nazwisko “S" tylko i wyłącznie na nazwisko “S", zgodnie z aktem małżeństwa rodziców.
Zgodnie z tą zasadą został sprostowany również akt małżeństwa rodziców wnioskodawczyni. W akcie małżeństwa nr 7 znajdującym się w księdze małżeństw z 1936 roku nazwisko mężczyzny zostało wpisane jako “S. P.". PPRN w R. decyzją z dnia [...] Nr [...] sprostowało w akcie małżeństwa nazwisko mężczyzny “S" na nazwisko “S", zgodnie ze sprostowanym wcześniej aktem urodzenia.
W ocenie organu I instancji wątpliwym wydaje się aby PPRN w R. wydając dwie decyzje w odstępie roku czasu popełniło ten sam błąd, nie wpisując “ogonka" przy literce “e" w nazwisku. Również kierownik USC prawdopodobnie nie popełnił błędu przy wpisywaniu wzmianek dodatkowych przy aktach z decyzji administracyjnych PPRN, bo nie mogły być one wydane inaczej jak tylko na nazwisko “S".
Inne dokumenty, takie jak dowód osobisty czy książeczka wojskowa nie stanowią podstawy do sprostowania aktów stanu cywilnego.
Urząd Stanu Cywilnego w R. wyjaśnił, że nie posiada do 1946 roku żadnych akt zbiorowych do ksiąg stanu cywilnego, ponieważ są to księgi parafialne przekazane przez parafie do USC. Urząd posiada akta zbiorowe do akt stanu cywilnego od chwili utworzenia urzędów stanu cywilnego tj. od l .01.1946 r. Wskazał także, że wtóropisy ksiąg prowadzone były przez USC od l .01.1946 r. do 1987 r. i przechowywane są w Zakładzie Obsługi Administracji przy [...] Urzędzie Wojewódzkim w Ł., Archiwum Zakładowe w S.
Dokumentów z byłego PPRN Wydział Spraw Wewnętrznych w R., dotyczących wydanych decyzji, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy Oddział w R. jak również Zakład Obsługi Administracji przy [...] UW w Ł. Archiwum Zakładowe w S. , nie posiadają.
Odpisów ksiąg stanu cywilnego dotyczących urodzeń z 1913 roku i małżeństw z 1936 roku nie posiada również Parafia Rzymsko-Katolicka w R.
Zdaniem organu I instancji, argument wnioskodawczyni, iż wyciąg z aktu urodzenia jej ojca wydany w roku 1959 oraz wyciąg z aktu małżeństwa rodziców wnioskodawczyni wydany w roku 1959 zawierają nazwisko ojca jako “S", nie zasługuje na uwzględnienie. Wyciągi te zostały wprawdzie sporządzone po wydaniu decyzji przez PPRN W R., jednakże podstawą do ich wypisania był akt urodzenia znajdujący się w księdze urodzeń i wzmianka o zmianie nazwiska. Wzmianka dotycząca zmiany nazwiska określa zmienione nazwisko na “S.", a uważna lektura wyciągu aktu urodzenia i małżeństwa ojca wnioskodawczyni stwarza domniemanie, iż wyciągi te posiadają cechy przerobienia. Jak podaje organ, cały dokument obejmujący wyciągi został zapisany niebieskim atramentem, tymczasem w nazwisku ojca wnioskodawczyni przy literze “e" dopisano czarnym atramentem znak który nakazuje odczytywać tę literę jako “ę". Dokumenty te znajdują się w kopercie będącej w posiadaniu Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta w R. i stanowiły one podstawę do wydania dowodu osobistego ojcu wnioskodawczyni.
Kierownik USC stwierdził, że nie jest w stanie określić kto dokonał przerobienia dokumentów , ale nie zmienia to faktu, że takie cechy one posiadają . Z tego zaś można wyciągnąć wniosek, iż pierwotnie w wyciągu aktu małżeństwa i aktu urodzenia z roku 1959, a więc już po wydaniu decyzji przez PPRN w R.widniało nazwisko ojca wnioskodawczyni określone jako “S.".
Zdaniem organu administracji, jako dowód w przedmiotowej sprawie nie może być również brany pod uwagę fakt, iż matka wnioskodawczyni nosiła nazwisko “S." bowiem wniosek o wydanie dowodu osobistego został złożony w grudniu 1959 r., a dane zawarte we wniosku wpisała matka wnioskodawczyni zapisując nazwisko “S." choć faktycznie tak się nie nazywała. O tym, że matka wnioskodawczyni w różnych okresach posługiwała się nazwiskiem w różnym brzmieniu świadczy oświadczenie matki wnioskodawczyni złożone w roku 1953 i znajdujące się w kopercie dowodowej. Z treści tego oświadczenia wynika, że ubiegając się o dowód osobisty w roku 1952 mylnie wpisała do wnioski swoje nazwisko i zamiast “S." określiła je jako “S.".
Powyższe wskazuje, że nazwisko rodziców wnioskodawczyni w różnych okresach było używane w różnym brzmieniu.
Nie mniej jednak, zdaniem organu I instancji prawidłowe brzmienie nazwiska to “S.".
Decyzja PPRN w R. nie mogła prostować nazwiska ojca inaczej, bowiem jej wydanie mogło nastąpić wyłącznie w oparciu o akt małżeństwa rodziców ojca wnioskodawczyni, a w akcie tym ich nazwisko widnieje w brzmieniu “S.".
W obszernym odwołaniu oraz jego uzupełnieniu B.S. wnosiła o uchylenie decyzji organu I instancji i sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego w aktach stanu cywilnego jej ojca, w których wpisano nazwisko “S." zamiast “S.".
Podała, że dopiero w 1998 r , już po śmierci ojca dowiedziała się, że nazwisko ojca wpisane w aktach stanu cywilnego brzmi S. zamiast S., którego używał.
Ponieważ skarżącej oraz jej siostrze potrzebny był do przeprowadzenia sprawy spadkowej akt zgonu ojca z nazwiskiem S. , gdyż takie nazwisko nosi jej rodzina , wystąpiła do Kierownika USC w R. o sprostowanie oczywistego błędu pisarskiego i otrzymała decyzję odmowną.
Polemizując z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji I instancji wskazywała, że akt małżeństwa jej dziadka F. sporządzono w języku rosyjskim , obok nazwiska zapisanego po rosyjsku zamieszczono zapis fonetyczny w języku polskim, z tym, że nazwisko S. musiało być zapisane S., gdyż w języku rosyjskim nie ma głoski “Ę".
W akcie zgonu dziadka oraz brata jej ojca S. figurowało już nazwisko S., czego organ nie uwzględnił rozstrzygając sprawę.
W ocenie B.S. jest prawdopodobne, że decyzje PPRN prostowały nazwisko jej ojca na S., a ponowny błąd pojawił się w 1987 r, już po wejściu w życie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, gdy “dopasowano" nazwisko jej ojca do przepisu i źle rozumianego aktu małżeństwa dziadka.
Zdaniem skarżącej NSA nakazał też wzięcie pod uwagę innych dokumentów, w których nazwisko jej ojca figurowało jako S. tj. książeczki wojskowej, dowodu osobistego, aktu zgonu jej matki oraz świadectwa śmierci dziadka i aktu zgonu brata ojca.
Ponadto zapytuje ona dlaczego w USC nie ma decyzji z lat 50-tych jeżeli są inne mało ważne oświadczenia.
Uważa także, że organ powinien wziąć po uwagę wyciąg z aktu urodzenia ojca oraz wyciąg z aktu małżeństwa wydane w 1959 r oraz kwestionuje fakt przerobienia tych dokumentów ( dopisania ogonka do litery e ).
Jej zdaniem błąd popełnił obecny Kierownik USC opuszczając ogonek w nazwisku dziadka wpisanym do aktu zgonu jej ojca i mylnie interpretuje zapis aktu małżeństwa rodziców jej ojca.
Uważa, że organ nie może odmówić sprostowania błędu tylko dlatego, że nie ma dokumentów źródłowych. Może bowiem oprzeć się na innych dowodach, które przedstawiła.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy przez Kierownika USC w R. uzupełniono dotychczas zebrany materiał dowodowy o pisma z Archiwum Państwowego miasta stołecznego W. oddział w R. i Zakładu Obsługi Administracji przy [...] Urzędzie Wojewódzkim w Ł. Archiwum Zakładowego, z których wynika, że nie odnaleziono decyzji administracyjnych wydanych przez byłą PPRN w R., a stanowiących podstawę naniesienia kwestionowanych przez skarżącą wzmianek marginesowych o sprostowaniu błędów w aktach stanu cywilnego dot. P.S.
Organ uzyskał też informacje z Archiwum Zakładowego przy [...] Urzędzie Wojewódzkim w Ł., że wprawdzie posiada wtóropisy ksiąg stanu cywilnego z USC w R. , ale tylko z lat 1946- 1987, gdy tymczasem akt urodzenia ojca B.S. został sporządzony w 1913 r, a akt małżeństwa w 1936 r.
Stwierdził także, że na podstawie dekretu z dn. 25 września 1945r. Przepisy wprowadzające pr. o a.s.c. (Dz.U. nr 48 z 1945r. ) parafie, które w chwili wejścia w życie pr.o a.s.c. przechowywały księgi wtóropisów, przekazały je nowoutworzonym urzędom stanu cywilnego, natomiast pierwsze egzemplarze tych ksiąg miały pozostać w posiadaniu władz kościelnych.
Jak wynika z wtóropisów ksiąg przekazanych do USC w R.. zarówno urodzenie jak i małżeństwo P.S. było zarejestrowane w Parafii Rzymsko-Katolickiej w R., gdzie organ I instancji zwrócił się z prośbą o odszukanie oryginałów tychże ksiąg. W piśmie z dnia 28 marca 2001 r. Parafia poinformowała, iż nie jest w posiadaniu ksiąg stanu cywilnego dot. urodzeń - 1913r. i małżeństw -1936r. Nie jest więc możliwe porównanie treści omawianych aktów we wtóropisach z oryginałami.
Wskazał, że do akt sprawy dołączono również kolorowe kserokopie: wyciągu z aktu urodzenia nr [...] wydanego [...] oraz wyciągu z aktu małżeństwa nr [...] wydanego[...]. oba na nazwisko S. P.
W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego, biorąc pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Kierownik USC w R. decyzją z dn[...] nr [...] zasadnie ponownie odmówił skarżącej sprostowania jako oczywistego błędu pisarskiego w aktach stanu cywilnego jej ojca.
Organ odwoławczy podzielił sposób rozumowania przedstawiony przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu dodatkowo podniósł, że dowodzenie, iż w alfabecie rosyjskim nie ma litery “ę" nie znajduje w sprawie uzasadnienia, gdyż w tym samym akcie małżeństwa rodziców P.S., przy nazwisku jego matki w nawiasie napisano po polsku “M.D." .
We wzmiankach na aktach stanu cywilnego dot. P.S. wyraźnie pisano o prostowaniu błędu, a nie o zmianie nazwiska , nie może być więc mowy o braniu pod uwagę woli osoby, której nazwisko prostowano w akcie.
Organ odwoławczy chcąc wyczerpująco zebrać cały materiał dowodowy, wystąpił o odszukanie aktu urodzenia F.S. – ojca P., ale z pisma Archiwum z 6.07.2001 r wynika, że nie odnaleziono tego aktu.
Zdaniem organu odwoławczego, na uwagę zasługuje też fakt, że w akcie urodzenia brata P.S. - sporządzonym pierwotnie na nazwisko S.S, , figuruje wzmianka marginesowa o sprostowaniu błędu pisarskiego decyzją PPRN w R. z dn. [...] Nr [...] w ten sposób, że zamiast nazwiska S. winno być S..
Również akt małżeństwa nr [...] z 1933r sporządzony był pierwotnie na nazwisko S.S i posiada wzmiankę o sprostowaniu błędu pisarskiego w ten sposób, że zamiast nazwiska S. winno być S.
Oznacza to, że nie mogło nastąpić przekłamanie w pisowni nazwiska S., gdyż takie nazwisko figuruje w akcie małżeństwa rodziców P. i S.S.. Do akt sprawy dołączono kserokopie obydwu aktów.
Wzmianki marginesowe na omawianych aktach małżeństw dotyczą również sprostowania nazwiska u kobiet wstępujących w związek małżeński. Wprawdzie akt małżeństwa nie wymienia wyraźnie nazwiska żony nabytego wskutek zawarcia małżeństwa, to jednak nabycie nazwiska męża było ustawowym skutkiem zawarcia małżeństwa . Dlatego wzmianka prostująca błąd w nazwisku męża dotyczyła również nazwiska jego współmałżonki. Z tego wynika, że nazwisko matki B.S. – M. - brzmiało S., a nie jak używała S.
Sporządzenie kolejnych aktów zgonów na nazwisko S. /y wynika natomiast z faktu, że zgodnie z art. 66 pkt l pr.o a. s.c. z 1986r. akt zgonu sporządza się na podstawie karty Tożsamość osoby najprawdopodobniej lekarz ustalał na podstawie dowodu osobistego, w którym wpisano nazwisko niezgodnie z aktem stanu cywilnego. Również art. 53 ust. l pr.o a.s.c. z 1955r. oraz art. 83 Dekretu z dn.25 września 1945r. pr.o a.s.c. przewidywały jako podstawę sporządzenia aktu zgonu - kartę zgonu.
W praktyce dane zawarte w akcie zgonu wpisuje się na podstawie karty zgonu i dokumentu tożsamości zmarłego, który osoba zgłaszająca zgon obowiązana jest złożyć w USC. Jeżeli wymienione dokumenty nie zawierają wszystkich danych, które powinny być wpisane do aktu zgonu, to wpisuje się je na podstawie informacji osoby zgłaszającej zgon. Zdarza się, że w tym samym urzędzie były sporządzane inne akty dotyczące osoby zmarłej i w takim przypadku Kierownik USC ma możliwość skonfrontowania danych zawartych w poszczególnych aktach. Taka sytuacja nastąpiła w rozpoznawanej sprawie, co wynika z załączonej do akt notatki służbowej. Dlatego do aktu zgonu wpisano nazwisko S., zgodnie z posiadanymi aktami stanu cywilnego.
Z uwagi na sugestie skarżącej, że Kierownik USC w roku 1987 dokonał korekty czy dopasowania nazwiska w akcie małżeństwa jej rodziców , organ odwoławczy dołączył do akt sprawy kserokopię tego aktu, która nie potwierdza tych zarzutów.
Organ podkreślił także, że dowód osobisty i inne dowody przestawione przez skarżącą to dokumenty wydawane na podstawie danych zawartych w aktach stanu cywilnego. Ponieważ były wystawione na nazwisko S. , były niezgodne z aktami stanu cywilnego . Nie można jednak jednoznacznie stwierdzić, kto zawinił w tej sprawie.
Jeżeli w akcie stanu cywilnego oraz dokumentach stanowiących podstawę jego sporządzenia dane są identyczne, a strona twierdzi, że mimo to akt zawiera błędy, właściwa będzie droga postępowania sądowego. W drodze postępowania administracyjnego sprawa nie może być załatwiona w sposób zadowalający wnioskodawczynię.
W obszernej skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 21 sierpnia 2001 r. B.S. wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody [...].
Skarżąca uważa , że zarówno decyzja organu I jak i II instancji nie wyjaśniły w sposób dostateczny okoliczności sprawy i nie wykonały wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie odnaleziono decyzji PPRN z lat 50-tych ani wtóropisów wzmianek, gdyż nie ma ich w archiwach.
Skarżąca twierdzi, że księgi z 1913 i 1936 r znajdują się wbrew twierdzeniom organu w USC, zbędne było szukanie aktu urodzenia jej dziadka, gdyż ten dokument nie byłby napisany po polsku. Uważa, że urzędy postanowiły dowieść jej, że mówi nieprawdę, a ich działania i argumentacja są złośliwe i nieobiektywne. Podkreśla, że jej ojciec przez cały czas posługiwał się nazwiskiem S., bo to było jego prawdziwe nazwisko.
Nie zgadza się ze stanowiskiem organów administracji, że aby sprostować drobny błąd w nazwisku ( brak drobnego znaku ) musi skierować sprawę do sądu.
Uważa, że organy administracji nie uwzględniły jej interesu jako obywatela.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie rozważań wskazać jednak należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270).
W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r. dla obszaru województwa łódzkiego, rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /.../( Dz. U. z 2003 r Nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../.
Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 145 § 1 wymienionej ustawy ( p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził takiego naruszenia przepisów, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. Nr 36, poz. 180 ze zm.).
Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski.
Wymieniony przepis przewiduje możliwość sprostowania aktu stanu cywilnego w trybie postępowania administracyjnego jedynie wówczas, gdy dotyczy to oczywistego błędu pisarskiego.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 1987 r SA/Gd 679/87 (ONSA 1987 nr 2poz.90), przy wykładni tego przepisu należy przyjąć, że oczywistość polega na tym, iż okoliczność popełnienia błędu nie budzi wątpliwości przy porównaniu z innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego, których dane są reprodukowane w akcie. Za oczywisty błąd pisarski należy uznać taką niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności – to znaczy osoba zgłaszająca dane i kierownik urzędu stanu cywilnego – wykazali należytą staranność. W szczególności chodzi tu o przeoczenie, że coś źle odczytano, pominięto przy pisaniu, wpisano w niewłaściwej rubryce albo przeinaczono części wyrazu.
Interpretując przepisy rozdziału 4 ustawy “Unieważnienie, sprostowanie , ustalenie treści, odtworzenie i uzupełnienie aktu stanu cywilnego" , w którym zawarty jest także art. 28 , stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, należy mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art.4 ustawy, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Dlatego poza sprawami określonymi w art. 28 i art. 36 ( uzupełnienie aktu stanu cywilnego), w pozostałych sprawach w myśl art. 33 orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym.
Sąd powszechny jest więc właściwy, gdy akt stanu cywilnego podlega sprostowaniu w razie błędnego lub nieścisłego jego zredagowania.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia czy wpisanie w aktach stanu cywilnego ojca skarżącej, nazwiska S. jest wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej czy też wynikiem innych błędów lub nieścisłości.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 listopada 2000 r Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że aby można było stwierdzić i cenić czy organy administracji słusznie odmówiły sprostowania błędu pisarskiego w formie decyzji administracyjnej należy przede wszystkim wykluczyć możliwość wystąpienia błędu pisarskiego w momencie dokonywania wzmianki dodatkowej o sprostowaniu aktu urodzenia i aktu małżeństwa ojca skarżącej.
Dlatego też NSA uchylił zaskarżoną do niego decyzję uznając, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób dostateczny jaka jest treść aktu urodzenia i aktu małżeństwa ojca skarżącej, po wydaniu przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. w 1958 i 1959 r decyzji o sprostowaniu błędu pisarskiego w jego nazwisku. Decyzje te stanowiły podstawę dokonanych wzmianek dodatkowych, których prawidłowość skarżąca kwestionuje.
Sąd wskazał też na istniejące, a nie wykorzystane przez organ, możliwości ustalenia treści obu decyzji PPRN .
Rozpoznając ponownie sprawę, organy administracji przeprowadziły uzupełniające postępowanie dowodowe, zgodnie z wytycznymi Sądu, co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i załączonych aktach administracyjnych.
Nie odnaleziono jednak ani wskazanych wyżej decyzji ani ich wtóropisów. Tym samym organ nie miał żadnych podstaw do przyjęcia, że wzmianka o sprostowaniu w akcie urodzenia ojca skarżącej i jego akcie małżeństwa błędu pisarskiego w ten sposób, że zamiast nazwiska S winno być S. , została dokonana z błędem polegającym na pominięciu ogonka przy literze “e".
Ocena zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału jest szczegółowa, logiczna i przekonująca, , a wniosek z niej płynący, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż zmiana w nazwisku ojca skarżącej powstała w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej, jest zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym.
Wojewoda [...] szczegółowo i wyczerpująco ustosunkował się też do wątpliwości i zarzutów podnoszonych przez B.S., w szczególności wyjaśniając, dlaczego w oparciu o przedstawione przez skarżącą dokumenty (dowód osobisty ojca, książeczka wojskowa, akt zgonu brata ojca , świadectwo śmierci dziadka skarżącej czy świadectwo śmierci matki skarżącej), nie widzi możliwości sprostowania aktu stanu cywilnego P.S. Stanowisko to jest w ocenie Sądu prawidłowe.
Wbrew stanowisku skarżącej, uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II SA/Łd 2619/98 także na taką możliwość nie wskazywało, gdyż byłoby to sprzeczne z cytowanym wyżej art. 4 ustawy. Argumenty i dokumenty przedstawione przez skarżącą uzasadniały jedynie dalsze poszukiwanie decyzji PPRN w R. lub ich wtóropisów ( dotyczących sprostowania nazwiska S. ), a co za tym idzie, uchylenie wówczas zaskarżonej decyzji.
Wszelkie przypuszczenia skarżącej, co do okoliczności zniekształcenia w aktach stanu cywilnego nazwiska jej ojca , zawarte w składanych przez nią pismach, w rozpoznawanej sprawie, dotyczącej sprostowania aktu w trybie postępowania administracyjnego, nie mogą mieć ostatecznie wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Podstawą sprostowania oczywistego błędu pisarskiego może być jedynie dokument .
Należy podkreślić, że trafne jest też stanowisko organów administracji o możliwości wystąpienia przez skarżącą do sądu powszechnego o sprostowanie aktu zgonu ojca w trybie art. 31 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 wskazanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , oddalił skargę.