II SA/Łd 163/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych.
Spółka F. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi nakładającą karę pieniężną za nieosiągnięcie w 2021 roku wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Spółka argumentowała, że pandemia COVID-19 uniemożliwiła jej obiektywne wywiązanie się z tego obowiązku. Sąd uznał jednak, że spółka nie wykazała związku przyczynowo-skutkowego między pandemią a niemożnością osiągnięcia poziomu recyklingu, a także że waga naruszenia nie była znikoma, oddalając skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2022 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 lipca 2022 r. nakładającą na spółkę karę pieniężną w wysokości 18.992,95 zł. Kara została nałożona za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w 2021 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Spółka podnosiła, że pandemia COVID-19 wpłynęła na jej działalność i uniemożliwiła obiektywne wywiązanie się z tego obowiązku, powołując się na art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd uznał jednak, że spółka nie wykazała, aby pandemia stanowiła siłę wyższą lub miała bezpośredni wpływ na jej niemożność osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu. Podkreślono, że obowiązek ten spoczywa na przedsiębiorcy odbierającym odpady, a spółka nie wykazała konkretnych działań podjętych w celu jego realizacji. Sąd stwierdził również, że waga naruszenia nie była znikoma, ponieważ spółka osiągnęła jedynie 9,31% poziomu recyklingu, zamiast wymaganego 20%. W związku z tym, skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, pandemia COVID-19 w 2021 roku nie stanowiła działania siły wyższej ani nie wykazała bezpośredniego wpływu na obiektywną możliwość wywiązania się przez spółkę z obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka nie wykazała związku przyczynowo-skutkowego między pandemią a niemożnością osiągnięcia poziomu recyklingu. Obowiązek ten spoczywa na przedsiębiorcy, a spółka nie podjęła wystarczających działań, aby go zrealizować. Waga naruszenia nie była znikoma.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (32)
Główne
u.c.p.g. art. 9g § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9x § ust. 3
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.c.p.g. art. 3b § ust. 1 pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9g § pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9x § ust. 3
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9zb § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9zd § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9z § ust. 2a pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9g
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 3aa
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 3b § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.c.p.g. art. 9x § ust. 3
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
p.o.ś. art. 290 § ust. 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
p.p. art. 10 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo przedsiębiorców
p.p. art. 11 § ust. 1
Ustawa Prawo przedsiębiorców
p.p. art. 8
Ustawa Prawo przedsiębiorców
ustawa covidowa art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
u.o. art. 83 § ust. 1
Ustawa o odpadach
u.d.e. art. 158 § ust. 1 i 10
Ustawa o doręczeniach elektronicznych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Pandemia COVID-19 jako siła wyższa uniemożliwiająca osiągnięcie poziomu recyklingu. Brak obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, zasady pogłębiania zaufania, zasady przekonywania, wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców, w tym zasady domniemania uczciwości i przyjaznej interpretacji przepisów.
Godne uwagi sformułowania
przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. stałby się w praktyce 'martwy' Przedsiębiorca odbierający odpady mógłby bowiem zawsze powołać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. To spółka ponosi ryzyko prowadzenia takiej, a nie innej działalności gospodarczej.
Skład orzekający
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
przewodniczący
Marcin Olejniczak
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów komunalnych, zwłaszcza w kontekście wpływu pandemii COVID-19 na działalność przedsiębiorców."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne i jego obowiązku osiągnięcia określonych poziomów recyklingu. Ocena wpływu pandemii jest każdorazowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego tematu ochrony środowiska i odpowiedzialności przedsiębiorców, a także wpływu pandemii na działalność gospodarczą, co może być interesujące dla prawników i przedsiębiorców z branży.
“Pandemia COVID-19 a kary za brak recyklingu: Czy przedsiębiorcy mogą liczyć na taryfę ulgową?”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 163/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 3b ust. 1 pkt 1, art. 9g pkt 1, art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7a par. 1, art. 8, art. 10, art. 11, art. 189c, art. 189f par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2022 r. nr SKO.4141.113.2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z 7 grudnia 2022 r. po rozpatrzeniu odwołania F. spółki z o.o. w Z., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 i art. 9zb ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.) uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w części w jakiej decyzja zobowiązywała spółkę do uiszczenia kary na rachunek Urzędu Miasta Łodzi, w terminie 30 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczną i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 lipca 2022 r..
Ową decyzją z 20 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji nałożył na F. spółkę z o.o., wpisaną 19 października 2012 r. do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Miasta Ł., karę pieniężną w wysokości 18.992,95 zł. Kara została nałożona za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy, dotyczącego osiągnięcia w roku 2021 w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w ustawie.
Utrzymując powyższą decyzję w mocy Kolegium wyjaśniło, że spółka wykazała, iż w roku 2021 odebrała na podstawie umów z właścicielami nieruchomości z terenu miasta Ł. łącznie 643,48 Mg odpadów komunalnych, a masa odpadów komunalnych poddanych procesom recyklingu wyniosła 59,9333 Mg. Na podmiocie odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości w roku 2021 ciążył obowiązek osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 20% (art. 9g ust. 1, w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.) Masa odpadów komunalnych wyrażona w Mg, wymagana do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych powinna wynosić zatem 128,696 Mg (643,48 Mg x 20% = 128,696 Mg). W sprawozdaniu za 2021 r. wykazano, że spółka przekazała do procesów recyklingu łączną masę 59,9333 Mg. Do osiągnięcia ustawowego poziomu zabrakło masy 68,7627 Mg (128,696 Mg - 59,9333 Mg = 68,7627 Mg). Wobec tego opłata wynosić powinna 18.992,95 zł (68,7627 Mg x 276,21 zł/Mg wg Lp. 1051, tabeli II Jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku na rok 2021 obwieszczenia Ministra Klimatu z 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021), co prawidłowo wyliczył organ pierwszej instancji, a zastosowane zaokrąglenia dotyczące wskazania % osiągnięcia poziomu nie miały żadnego wpływu na rozstrzygnięcie.
Kolegium wyjaśniło także, iż w myśl art. 9zf u.c.p.g. do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym
że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, w tym z art. 63 § 1 o.p. Organ pierwszej instancji nałożył karę pieniężną w wysokości 18.992,95 zł, a prawidłowa wysokość kary to 18.993 zł. Nie można uznać, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Tym samym brak było możliwości zmiany wysokości kary na prawidłową ponieważ byłoby to działanie na niekorzyść spółki.
Ponadto organ odwoławczy zauważył, że z treści odwołania wynika, że spółka, w istocie nie ma obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych, jednak w konsekwencji takiej oceny przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. stałby się w praktyce "martwy". Przedsiębiorca odbierający odpady mógłby bowiem zawsze powołać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. To spółka ponosi ryzyko prowadzenia takiej, a nie innej działalności gospodarczej. Działalności wymagającej, trudnej, czy wręcz ryzykownej ale właśnie z tego względu dochodowej. Ponadto, wbrew stanowisku spółki decyzja nie naruszała art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (p.p.), ani analogicznych przepisów art. 7a § 1 oraz art. 81a § 1 k.p.a. Kolegium założyło przy tym, że spółka działa zgodnie z prawem ale samo formalne działanie zgodnie z prawem nie musi przynieść zgodnego z prawem efektu w postaci osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 u.c.p.g. W przedmiotowej sprawie brak było wątpliwości co do treści normy prawnej oraz co do stanu faktycznego. Decyzja nie naruszała również art. 8 p.p. zdaniem spółki obciążenie jej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania strona nie miała wpływu, narusza ww. przepis. Spółkę obciąża tylko i wyłącznie jej własne zachowanie polegające na prowadzeniu takiej, a nie innej działalności gospodarczej i podejmowanie dla zysku takiego, a nie innego ryzyka biznesowego w tym zakresie. Organ wyjaśnił, że większość konkurencyjnych przedsiębiorstw na terenie miasta Ł. z obowiązkami wynikającymi z art. 9g ust. 1 u.cp.g. sobie poradziła albo naruszyła ten obowiązek w zdecydowanie niższej skali.
Organ zgodził się, że zaskarżona decyzja naruszała art. 9zd ust. 1 u.c.p.g., co powodowało konieczność uchylenia części rozstrzygnięcia w części nakazujące wpłatę kary na konto Urzędu Miasta, a to z powodu, iż brak jest podstawy prawnej, aby określać w rozstrzygnięciu termin płatności nakładanej kary pieniężnej i formę płatności. Termin płatności wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego (art. 9zd ust. 1 u.p.c.g.). Elementy te powinny stanowić cześć uzasadnienia decyzji.
W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, gdyż nie wystąpiły przesłanki określone w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Należało zatem ocenić, czy waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 9z ust. 2a pkt 1 u.c.p.g. gmina, która nie wykonuje obowiązków, o których mowa w art. 3b lub art. 3c – podlega karze pieniężnej obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. Oznacza to, że naruszenie obowiązków przez przedsiębiorcę może się przekładać na sytuację gminy i skutkować nałożeniem na nią kary pieniężnej, a w istocie na mieszkańców danej gminy. Nie sposób uznać zatem, że waga naruszenia art. 9g pkt 1 u.c.p.g. była znikoma. Skoro kara pieniężna jest nakładana za dany rok to nie sposób mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa. Spółka nie wykazała również w jakikolwiek obiektywny sposób, jak stan epidemii COVID-19 miałby wpłynąć na możliwość realizacji przez nią obowiązków ustawowych. Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu, bądź dowodów potwierdzających że nie ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy. Sytuacja spółki nie jest powszechna wśród przedsiębiorców a wręcz stanowi wyjątek. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 189f § 2 k.p.a. Brak jest możliwości usunięcia naruszenia prawa, które miało miejsce w 2021 r. (osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu) i zasadności powiadomienie jakichkolwiek innych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa. Kolegium dodało, że z treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, aby organ ten w ogóle badał, czy wystąpiły przesłanki zobowiązujące go do odstąpienia od nałożenia kary. W ocenie Kolegium uchybienie to może być jednak sanowane w toku postępowania odwoławczego.
Organ dodał, że w myśl art. 189e k.p.a. w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Pandemia COVID-19 zaczęła się na początku 2020 roku, a nałożona kara dotyczy niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 9g u.c.p.g., dotyczącego osiągnięcia w 2021 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w ustawie. Zatem spółka na dzień 1 stycznia 2021 r. nie tylko nie została zaskoczona sytuacją faktyczną ale miała już obraz funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi wynikający z obowiązujących przepisów "covidowych" i jako nieliczna nie podołała obowiązkom, ustawowym. W ocenie Kolegium nie sposób w kontekście przedmiotowej sprawy uznać pandemii COVID-19 w 2021 roku za działanie sił wyższej. Poza wskazaniem zaistnieniem samego zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, trzeba również rozważyć, jaki wpływ miało to zdarzenie na możliwość dopełnienia obowiązku przez stronę. W niniejszej sprawie strona nie wykazała istnienia związku przyczynowo-skutkowego epidemii COVID-19 w 2021 roku ze stwierdzonym naruszeniem. Kolegium takiego wpływu nie dostrzegło. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu.
Za chybiony Kolegium uznało zarzut naruszenia art. 189c k.p.a., w myśl którego, jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. W ocenie Kolegium powyższy przepis należy interpretować w ten sposób, że nie chodzi w nim tylko o "inną ustawę" ale o "inne przepisy". Przepisy stanowiące podstawę nałożenia kary pieniężnej - art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 i art. 9zb ust. 1 u.c.p.g. - nie zmieniły swojego brzmienia od 31 grudnia 2020 r. Zmiana art. 9x ust. 3 u.c.p.g. z 1 stycznia 2022 r. ("Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2" na "Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2") nie ma wpływu na przedmiotową sprawę,
ponieważ zastosowanie ma art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Inne zmiany przepisów u.c.p.g. nie miały żadnego wpływu na nałożenie i wysokość kary pieniężnej.
Ponadto w piśmie z 17 sierpnia 2022 r. organ pierwszej instancji wyjaśnił, że "Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) nie posiada funkcjonalności generowania wydruków złożonych sprawozdań. Tym samym
niemożliwe jest załączenie do dokumentacji procesowej danych posiadających wartość materiałów dowodowych w postaci np. wydruków sprawozdań. Organy prezydenta miasta nie posiadają również możliwości edytowania dokumentacji przedłożonej przez podmioty w BDO. Tym samym treść dokumentacji jest nienaruszalna i funkcjonuje w formie w jakiej została złożona przez podmiot. Dostęp do treści złożonego sprawozdania jest naturalnie możliwy na każdym etapie przez podmiot, który takie sprawozdanie przedłożył, poprzez własny kanał dostępu do BDO". Spółka w najmniejszym stopniu nie wykazała, żeby brak takiego wydruku miał jakikolwiek wpływ na wynik sprawy tzn. aby organ pierwszej instancji przyjął do obliczeń inne wartości niż te które znalazły się w sprawozdaniu spółki i do których spółka ma dostęp. Kolegium porównało dane ze sprawozdania spółki i te przyjęte do obliczeń i są one takie same.
Odnosząc się do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 158 ust. 1 i art. 155 ust. 10 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych wskazano, że spółka w żaden sposób nie wykazała, jak to naruszenie wpłynęło na wynik sprawy
(odwołanie zawiera jedynie ogólniki dotycząc prawa czynnego udziału strony w postępowaniu). Niezależnie od powyższego należy uznać, że pismo organu pierwszej instancji z 22 czerwca 2022 r. zostało doręczone na adres mailowy pełnomocnika 23 czerwca 2022 r. i mógł się on z nim zapoznać. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana dopiero 20 lipca 2022 r. więc strona miała wystarczającą ilość czasu do zapoznania się niezbyt obszernymi aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
F. spółka z o.o. w Z. powyższą decyzję zaskarżyła w części, tj. w zakresie punktu 2, zawierającego rozstrzygnięcie odnośnie do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji
Decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 6 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie przez organ drugiej instancji decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego wskazane w zarzutach niniejszej skargi;
- art. 8 § 1 k.p.a., w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez oparcie uzasadnienia decyzji na nieprawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, co jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych oraz zasadą przekonywania;
- art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 6, 7 i 8 § 1 k.p.a., poprzez zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, nieuwzględnienie wpływu stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19 na obiektywną możliwość wywiązania się przez skarżącą z obowiązku osiągnięcia poziomów recyklingu, jak również przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów, oparciu decyzji na domniemaniach niewynikających z dowodów zebranych w toku postępowania;
- art. 77 § 1, art. 7 i art. 15 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji nakładającej na skarżącą administracyjną karę pieniężną, pomimo braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;
- art. 7, art. 77 § 1, w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 189e k.p.a., poprzez uznanie, że pandemia COVID-19 nie stanowi działania siły wyższej oraz że pandemia COVID-19 nie miała wpływu na dopełnienie przez skarżącą obowiązku osiągnięcia w 2021 roku w odniesieniu do masy odebranych przez skarżącą odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz że skarżąca nie wykazała istnienia związku przyczynowo-skutkowego epidemii COVID-19 w 2021 roku ze stwierdzonym naruszeniem;
- art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z § 158 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej w oparciu o wadliwą podstawę prawną i przepisy (ustawę) nieobowiązującą w dacie wydania;
- art. 189c k.p.a., w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez akceptację działania organu pierwszej instancji związanego z nie zawarciem w uzasadnieniu decyzji ww. organu analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara;
- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie, że uchybienie organu pierwszej instancji polegające na niezastosowaniu tych przepisów
i brak analizy możliwości zastosowania w niniejszej sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, która to analiza jest obowiązkowym elementem każdej decyzji (uzasadnienia decyzji) w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, w tym kary pieniężnej nakładanej na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, może być sanowane przez organ drugiej instancji w toku postępowania odwoławczego, uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zaistniały przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć (i miały) wpływ na treść wydanej decyzji, doprowadziły bowiem do orzeczenia wobec skarżącej obowiązku zapłaty kary pieniężnej w postępowaniu przeprowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym;
- art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji nakładającej karę pieniężną za nieosiągnięcie w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu papieru, metalu, tworzyw sztucznych i szkła, podczas gdy skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji pmts za rok 2021;
- art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności: niedokonania na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji pmts wynika z przyczyn zależnych od skarżącej, podczas gdy nieosiągnięcie tych poziomów wynika wręcz z przyczyn od skarżącej niezależnych, uznania, że brak ustaleń przez organ pierwszej instancji w treści decyzji, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu, może być sanowany przez organ drugiej instancji podczas postępowania odwoławczego i w konsekwencji uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjne kary
pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, podczas gdy w sprawie ziściły się przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, uznanie, że w sprawie nie miało miejsca działalnie siły wyższej, podczas gdy skarżąca nie miała obiektywnej możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu frakcji pmts za rok 2021 z uwagi na wystąpienie siły wyższej - pandemii COVID -19;
- art. 8 Prawa przedsiębiorców, poprzez obciążenie skarżącej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżąca nie miała wpływu.
W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji w pozostałej części (pkt 2 sentencji decyzji) oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi.
Nadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów:
a) notatki urzędowej dotyczącej danych do wyliczenia poziomów osiągniętych przez F.1. sp. z o.o. za 2019 r. oraz sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości,
b) e-maila z dnia 25 listopada 2021 r. Zastępcy Naczelnika Wydziału Usług Komunalnych Urzędu Miejskiego w Gliwicach do pracownika Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach dotyczącego przesłania pobranego z BDO sprawozdania za rok 2020 F. sp. z o.o. (jako podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości),
c) sprawozdania za rok 2020 F. sp. z o.o. (jako podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości) pobranego z BDO, znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta Gliwice, na okoliczność: istnienia (wbrew twierdzeniom SKO zawartym w decyzji) możliwości załączenia do dokumentacji procesowej danych posiadających wartość materiałów dowodowych w postaci wydruków sprawozdań podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości składanych do BDO, konieczności załączania do dokumentacji procesowej takiego sprawozdania, wobec braku dostępu przez organy drugiej instancji (SKO) do BDO.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
W piśmie procesowym z 3 kwietnia 2023 r. spółka podtrzymała prezentowane stanowisko w sprawie, uzupełniając argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 5 kwietnia 2023 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 7 marca 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim, przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik strony skarżącej nie potwierdził możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione drodze zarządzenia z 5 kwietnia 2023 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów w stopniu powodującym ich uchylenie.
Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Z uwagi na argumentację zawartą w skardze kwestią wymagającą wyjaśnienia stało się ustalenie stanu prawnego, który winien mieć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Przepis art. 189c k.p.a. stanowi, że jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.
Istotnie, w sprawie wystąpiła sytuacja w której w okresie sprawozdawczym (za 2021 r.) obowiązywały tekst jednolity ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach opublikowany w Dz. U. z 2021 r., poz. 888, w momencie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji tekst jednolity opublikowany w Dz. U. z 2022 r., poz. 1297, zaś w momencie wydawania zaskarżonej decyzji tekst jednolity opublikowany w Dz. U. z 2022 r., poz. 2519. W żadnej z dokonanych w międzyczasie nowelizacji u.c.p.g. ustawodawca nie odniósł się do kwestii intertemporalnych w zakresie regulacji prawnych będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Wyjaśnić zatem trzeba, że sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal pod ich rządami trwają to zasada ta nie ma zastosowania w tej sprawie. Zdarzenie stanowiące podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej powstało i zakończyło się przed wejściem w życie wskazywanych przez spółkę nowelizacji. Zdarzeniem tym był bowiem niedopełniony przez skarżącą obowiązek osiągnięcia w 2021 roku wymaganego przepisem art. 9g ustawy poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w ustawie w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych. Z tego też względu została nałożona na spółkę kara o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. W konsekwencji w niniejszej sprawie prawidłowo organy zastosowały przepisy z momentu wyżej wskazanego zdarzenia. Nawet gdyby za prawidłowe przyjąć stanowisko spółki o konieczności zastosowania przepisów ustawy aktualnych w momencie orzekania przez organy, to należy zaznaczyć, że nowelizacje nie obejmowały swym zakresem przepisów stanowiących podstawy orzekania w niniejszej sprawie. Także ewentualne podanie przez organ błędnego numeru publikatora nie wpływa na treść zastosowanego w sprawie przepisu prawa skoro wskutek wskazanych przez spółkę nowelizacji nie uległ on zmianie (por. wyrok NSA z 22 marca 2023 r. I GSK 81/190). Tym samym zarzuty spółki we wskazanym wyżej zakresie sąd uznał za bezpodstawne.
Zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., w brzmieniu obowiązującym w 2021 roku, podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Nieosiągnięcie przez przedsiębiorcę wymaganego prawem w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, a co za tym idzie niewypełnienie ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku wynikającego z art. 9g u.c.p.g., stanowi podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. Stosownie bowiem do art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Zgodnie zaś z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
W niniejszej sprawie bezsporne pomiędzy stronami postępowania pozostają te ustalenia faktyczne, z których wynika, że w roku 2021 skarżąca spółka prowadziła działalność gospodarczą, podlegającą wpisowi do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Prezydenta Miasta Łodzi w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Bezspornym pozostaje również, że we wskazanym okresie spółka nie osiągnęła wymaganego prawem 20% poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia frakcji odpadów komunalnych Jak wynika bowiem z przedłożonego przez spółkę sprawozdania, osiągnięty przez nią poziom wynosił 9,31%, co wyliczono na podstawie wskazanych przez stronę wartości. Nieosiągnięcie przez spółkę wymaganego prawem poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia frakcji odpadów komunalnych, a co za tym idzie niewypełnienie ciążącego na spółce obowiązku wynikającego z art. 9g u.p.c.g., stanowiło podstawę do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.pc.g., we wskazane w decyzji wysokości.
Dokonane w powyższym zakresie ustalenia faktyczne organu, jak i zasadność zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego nie budzą jakichkolwiek wątpliwości sądu. Ponadto zarówno sposób obliczenia przedmiotowej kary, jak i jej wysokość nie są kwestionowane przez skarżącą spółkę.
W niniejszej sprawie spór nie dotyczy zatem wyliczenia samej wysokości kary pieniężnej. Skarżąca kwestionuje natomiast zaistnienie podstaw do wymierzenia jej przedmiotowej kary. Otóż stoi na stanowisku, że nie może odpowiadać za wynik poziomu recyklingu w sytuacji, gdy z uwagi na trwającą epidemię doszło do całkowitej zmiany organizacji pracy przez licznych przedsiębiorców, poprzez wprowadzenie systemu pracy zdalnej. Zdaniem spółki wobec faktu, że znaczna część pracowników podczas wykonywania obowiązków służbowych przebywała w swoich domach, a co za tym idzie tam wytwarzane były odpady opakowaniowe, doszło do zwiększenia liczby odbieranych odpadów z terenów nieruchomości zamieszkałych, a tym samym do zmniejszenia "produkcji" odpadów opakowaniowych w nieruchomościach niezamieszkałych. Znaczna część przedsiębiorców, z którymi skarżąca zawarła umowy na zagospodarowanie odpadów nie prowadziła wcale swoich działalności z uwagi na wprowadzone zakazy lub prowadziła je w ograniczonym wymiarze (przy czym dotyczyło to w dużej mierze działalności, w których powstaje dużo odpadów opakowaniowych - np. gastronomii). Wyżej wskazana okoliczność ma również bezpośredni wpływ na zmniejszenie liczby segregowanych odpadów. Powyżej przytoczone okoliczności wskazują, że zwiększenie ilości odebranych odpadów opakowaniowych z terenu nieruchomości zamieszkałych oraz zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych na nieruchomościach niezamieszkałych było efektem wielu czynników, w tym także panującej sytuacji związanej z wystąpieniem pandemii. Jest to czynnik, na który skarżąca nie tylko nie miała żadnego wpływu, ale i nie mogła przewidzieć skutków jego wystąpienia. Zdaniem spółki okoliczności te wskazują, że zwiększenie ilości odpadów opakowaniowych z nieruchomości zamieszkałych oraz zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych na nieruchomościach niezamieszkałych było efektem wielu czynników, w tym także panującej sytuacji związanej z wystąpieniem pandemii COVID-19, a pandemia stanowi czynnik, którego skarżąca nie mogła przewidzieć i któremu nie mogła zapobiec. W tych okolicznościach, zdaniem spółki, zaistniały podstawy z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. do odstąpienia od nakładania kary.
Odnosząc się do tej kwestii trzeba mieć na względzie, że 9 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał uchwałę III OPS 1/21, w tezie której jednoznacznie wyjaśnił, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 888 z późn. zm.), stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.).
W ocenie sądu brak było podstaw do zastosowania w sprawie treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Po pierwsze poza sporem jest, że spółka nie zaprzestała naruszenia prawa skoro nie osiągnęła wymaganych poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów komunalnych.
Po wtóre zaznaczyć należy, że w świetle przytoczonego przepisu art. 9g pkt 1 u.c.p.g., to na skarżącej spółce, jako podmiocie odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości ciążył m.in. obowiązek do osiągnięcia w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.c.p.g. obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Nie ulega zatem wątpliwości, że w równym stopniu, jak gminę obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i od odzysku innymi metodami m.in. odpadów w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, obciąża przedsiębiorcę. W tej sytuacji za nieracjonalne należałoby uznać działanie prawodawcy gdyby przyjąć, jak tego faktycznie domaga się skarżąca, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma ona obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych. W konsekwencji przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy". Przedsiębiorca mógłby się bowiem zawsze powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Takiej interpretacji tych przepisów sąd nie podziela. W tym względzie zasadne jest stanowisko, że skoro skarżąca świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji zdecydowała się na prowadzenie na terenie gminy działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach, w których zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g., to na niej spoczywał obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie w takich warunkach odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu. Przedsiębiorca taki powinien przedsięwziąć zatem we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające mu osiągnięcie wymaganych poziomów odpadów. Spółka nie wskazała przy tym, aby zwracała się do organu o podjęcie konkretnych i zgodnych z ustawą działań polepszających możliwości osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania odpadów do ponownego użycia. Nie wykazała też, aby sama podejmowała konkretne w tym względzie działania m.in. informacyjne i edukacyjne. Nie wykazała także (w ogóle tej kwestii nie podniosła), aby m.in. podejmowała działania mobilizujące właścicieli nieruchomości zbierających (oddających) odpady selektywne do właściwego wywiązywania się z tego obowiązku poprzez kontrolę pod tym kątem odpadów przekazywanych jako niesegregowane (zmieszane), co mogłoby ograniczyć ilość tych ostatnich, a zwiększyć masę frakcji segregowanych (papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła), a co mogłoby pozwolić skarżącej na wywiązanie się z obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. W żaden też sposób spółka nie wykazała, aby z niezależnych od niej przyczyn nie miała możliwości odzysku z odbieranych przez nią odpadów zmieszanych poszczególnych frakcji segregowanych, co również mogłoby doprowadzić do realizacji ciążącego na niej z mocy art. 9g u.c.p.g. obowiązku.
W konsekwencji brak jest też dostatecznych podstaw do przyjęcia, aby niewywiązanie się przez spółkę z obowiązku wynikającego z art. 9g u.c.p.g. było następstwem działania w 2021 r. w warunkach rozprzestrzeniającej się wówczas epidemii spowodowanej COVID-19. Powoływane w tym względzie w sposób bardzo ogólny okoliczności nie zostały dostatecznie wykazane, a tym bardziej nie pozwalają na akceptację formułowanych przez skarżącą wniosków, co do ich wpływu na obiektywną możliwość realizacji obciążającego ją obowiązku. Jakkolwiek zgodzić się trzeba, że w związku z występującym stanem zagrożenia epidemiologicznego i stanem epidemii COVID-19 zwiększyły się przypadki realizowania pracy zdalnej, to spółka poza powołaniem się na stan epidemii nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności, które uniemożliwiły jej wywiązanie się z ustawowego obowiązku. Wobec tego stwierdzić należy, że brak było podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie miała wpływu na nieosiągnięcie zgodnie a treścią art. 9g u.c.p.g. obowiązujących w 2021 r. poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów komunalnych.
Po trzecie analizując przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w kontekście oceny wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. Mając to na uwadze przyjąć należy, że w niniejszym przypadku nie można mówić, aby naruszenie prawa było znikome. Otóż poziom recyklingu wymagany od spółki wynosił 20% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem, według ustaleń organów, faktycznie wskaźnik ten wyniósł 9,11%, czego spółka nie kwestionuje. Oznacza to, że spółka nawet w połowie nie zrealizowała ciążącego na niej obowiązku. Podnieść również należy, że spółka nie wskazywała na to by przedsięwzięła działań, które pozwoliłyby na uzyskanie wspomnianego wskaźnika w odniesieniu masy odebranych odpadów komunalnych, nie wskazywała także by sygnalizowała organowi problemy w tej materii celem podjęcia wspólnych czynności przeciwdziałających temu. Należy mieć też na uwadze, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami poszczególnych frakcji odpadów ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów. Ewentualnie nieosiągnięcie przez gminę wymaganych w tym względzie poziomów wiąże się zaś z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy m.in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Nie można zatem przyjąć, że w tym zakresie "waga naruszenia prawa jest znikoma", nawet gdyby faktycznie dana gmina obowiązujące ją poziomy recyklingu odnośnie do danych frakcji odpadów w danym roku osiągnęła.
W ocenie sądu bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także rozważenie przesłanek odstąpienia od nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a. dopiero na etapie postępowania przed organem drugiej instancji. Jak już wyjaśniono spółka nie wskazała okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożonej kary, zaś analizy wszystkich podnoszonych przez spółkę okoliczności, co możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. w niniejszej sprawie Kolegium dokonało w treści zaskarżonej decyzji. Tym samym ewentualne naruszenie zasad postępowania, w tym zasady dwuinstancyjności w zakresie możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy.
Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji nie dopuściły się też naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 8, art. 10 i art. 11 u.p.p., w sytuacji gdy brak jest podstaw do przyjęcia, aby treść art. 9g i art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g., stanowiących materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, budziła wątpliwość w zakresie jej interpretacji w odniesieniu do stanu prawnego niniejszej sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę należało przyjąć, że sprawa została w postępowaniu administracyjnym dostatecznie wyjaśniona i rozważona w zakresie niezbędnym do jej końcowego załatwienia zgodnie z przepisami prawa materialnego. Wbrew zarzutom skargi zaskarżone rozstrzygnięcie zostało też uzasadnione w sposób odpowiadający wszystkim wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Bez znaczenia dla sprawy pozostaje kwestia technicznych możliwości załączenia do akt sprawy wydruków z BDO skoro dane zawarte w obu załączonych do akt sprawozdaniach są jednakowe, a spółka nie kwestionuje zarówno ich prawidłowości, jak wysokości wymierzonej kary.
Także bezpodstawne są pozostałe zarzuty skargi w tym przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców, które nie były podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze. Sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 p.p.s.a. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wnioski dowodowe spółki zawarte w skardze nie mogły zostać zatem uwzględnione z uwagi na to, że wskazane w nich dokumenty nie dotyczą wprost rozpatrywanej sprawy.
Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
isPotrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI