II SA/Łd 155/05

II SA/Łd 155/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Kubot-Szustowska
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Sygn. powiązane
II OSK 1341/05 - Wyrok NSA z 2006-02-21
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Łuczaj (spr.), Sędziowie: WSA: Sławomir Wojciechowski, Asesor: Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie renty strukturalnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] Nr (znak: [...])
Uzasadnienie
II SA/Łd 155/05
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. odmówił R. C. przyznania renty strukturalnej. Rozstrzygnięcie wydano na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191) oraz art. 104 i 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że odmowa wydania renty strukturalnej wynika z naruszenia przepisów określonych w wymienionym wyżej rozporządzeniu.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. C. zarzucił organowi I instancji brak wskazania przepisów ustawy stanowiących podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego spełnił on wszystkie przesłanki wymagane przepisami ustawy dla otrzymania renty strukturalnej. Podkreślił, że po przekazaniu gospodarstwa następcy pozostał bez środków do życia.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia warunków do uzyskania renty strukturalnej w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191). Zgodnie z treścią § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, jeżeli wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej. Przekazanie gospodarstwa rolnego powinno nastąpić zgodnie z treścią § 20 ust. 4 oraz ust. 7 rozporządzenia w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie renty strukturalnej został przez skarżącego złożony w dniu 10 sierpnia 2004 r., natomiast przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło w dniu 24 maja 2004 r. W dniu składania wniosku R. C. nie był zatem właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha ani współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie był małżonek rolnika.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. C. podniósł, że warunkiem otrzymania renty strukturalnej jest spełnienie wszystkich przesłanek z § 4 ust. 1 – 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych. Skarżący spełnia wszystkie warunki: ma ukończone 55 lat / 58 lat / , prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym od 1974 roku i w tym okresie podlegał i nadal podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 12,24 ha notarialnie w dniu [...] następcy prawnemu, zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, został wpisany do ewidencji producentów, nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Renty strukturalne są instytucją związaną z wejściem Polski do Unii Europejskiej, a w dniu 1 maja 2004 r. skarżący był właścicielem gospodarstwa rolnego. Po uzyskaniu informacji w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R., jak również podawanych w programach telewizyjnych R. C. doszedł do wniosku, że najważniejszym warunkiem nabycia renty jest przekazanie gospodarstwa nie zaś termin jego przekazania. Zdaniem skarżącego wykonanie wszystkich warunków ustawy jest ważniejsze niż kolejność ich wykonania. Skarżący zarzucił przepisom rozporządzenia niejasność i nieprecyzyjność, która powinna być interpretowana na korzyść rolnika. W szczególności, wszystkie punkty § 4 / pkt 1 -7 / rozporządzenia napisane są w czasie przeszłym – tryb dokonany, a więc nasuwa się wniosek, że "rolnik ubiegający się o rentę powinien mieć te wszystkie punkty wykonane". Tak więc § 20 stoi w sprzeczności z § 4 rozporządzenia. R. C. wyraził pogląd, iż termin 6 miesięczny jest przywilejem dla rolników - ustawodawca daje czas rolnikowi na przekazanie gospodarstwa, co oznacza, że rolnik w momencie składania wniosku nie musi spełniać warunku przekazania gospodarstwa, lecz może przekazać je później. W przypadku skarżącego z tego przywileju uczyniono warunek.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie.
Dyrektor Oddziału ponowił motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyraził pogląd, iż treść skargi świadczy o próbie dokonania przez skarżącego wykładni przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. contra legem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.
Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd nie jest uprawniony do badania celowości i słuszności wydanych decyzji.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W tym świetle skarga jest zasadna, ponieważ Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego / art. 7 i art. 77 k. p. a. /. To zaś stanowi podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i litera c) powołanej na wstępie ustawy.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że kwestia rent strukturalnych jest elementem wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, uregulowanym w rozporządzeniu Rady WE Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającym i uchylającym niektóre rozporządzenia (Official Journal L 160 z 26 czerwca 1999r.) jak również w rozporządzeniu Komisji WE Nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady WE Nr 1257/1999 (Official Journal L 074 z dnia 15 marca 2002r.).
Wspomniane akty prawa wspólnotowego, powołane zostały w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2272 ze zm.) oraz w § 1 - wydanego na podstawie delegacji ustawowej / art. 3 ust. 2 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy / - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191).
Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2272 ze zm.) weszła w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej tj. z dniem 1 maja 2004 roku, z pewnymi wyjątkami. A mianowicie, artykuł 3 ust. 2 pkt 1 ustawy wszedł w życie w dniu 15 stycznia 2004 roku – art. 16 ustawy.
Przepis ten - brzmieniu obowiązującym od dnia 15 kwietnia 2004 roku - stanowi, iż Rada Ministrów po przyjęciu planu przez Komisję Europejską określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską. To zaś oznacza, iż od dnia 15 stycznia 2004 roku istniała delegacja ustawowa do wydania przepisów wykonawczych w zakresie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej / nowela tj. ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U.04.42.386) zmieniła brzmienie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy w ten sposób, że rozszerzyła delegację dla Rady Ministrów na określenie szczegółowych warunków i trybu wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej /.
Rada Ministrów skorzystała z tego upoważnienia w dniu 30 kwietnia 2004 roku postanawiając jednocześnie, iż przepisy wykonawcze wejdą w życie z dniem 1 sierpnia 2004 roku - § 24 rozporządzenia.
A zatem, od dnia 1 maja 2004 roku do dnia 1 sierpnia 2004 roku brak było przepisów krajowych regulujących przekazywanie gospodarstw rolnych mimo, iż z dniem 1 maja 2004 roku weszło w życie rozporządzenie Rady WE Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) a nadto ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2272 ze zm.).
W tej sytuacji rozważenia wymaga kwestia zastosowania wskazanych wyżej regulacji wspólnotowych, które z racji swego charakteru są bezpośrednio skuteczne (tj. w przeciwieństwie do dyrektyw nie wymagają implementacji do krajowego porządku prawnego). Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego i obowiązuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej / państwa członkowskiego / bez konieczności odrębnego ich wprowadzania do wewnętrznego porządku prawnego w drodze ratyfikacji czy inkorporacji przez organ państwa członkowskiego.
Przepis art. 10 rozdziału IV – "Wcześniejsze emerytury" tegoż rozporządzenia określa zasady i warunki przechodzenia przez rolników na wcześniejsze emerytury w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego i zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej zaś w załączniku ustalono maksymalne kwoty wsparcia ze strony Wspólnoty – art. 12.
W badanej sprawie ma to znaczenie i z tego względu, że przepisy wspólnotowe przy określaniu przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do renty strukturalnej, nie wprowadzają wymogu uzyskania przed przekazaniem przez osobę przekazującą gospodarstwo rolne postanowienia potwierdzającego spełnienie określonych warunków (art. 11 rozporządzenia Rady WE). Wymóg ten przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191), przy czym na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o powinności spełnienia tego warunku można mówić dopiero od dnia 1 sierpnia 2004 roku.
W świetle przepisów rozporządzenia postępowanie o przyznanie renty strukturalnej jest wieloetapowe. Organ przeprowadza weryfikację wniosku rolnika i jeżeli stwierdza, że wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-3, 6 i 7, § 11 i jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków (§ 20 ust. 4 rozporządzenia). W terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej (...).
Jeżeli zaś w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej - § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia .
Jako podstawę prawną decyzji organy administracji publicznej powołały cytowany wyżej § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów.
Organy administracji publicznej uznały, iż R. C. nie nabył prawa do renty strukturalnej, gdyż w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty tj. 10 sierpnia 2004 roku nie był już właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, albowiem gospodarstwo rolne przekazał w dniu [...].
Z takim poglądem w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy nie można się zgodzić. A to z uwagi na wskazaną wyżej czasową lukę prawną w przepisach krajowych jak też cele towarzyszące wprowadzeniu instytucji renty strukturalnej. W tej sytuacji przepisy prawa krajowego, wydane po przejściowym ograniczeniu skuteczności przepisów wspólnotowych i ustawy z dnia 28 listopada 2003r., winny być interpretowane w zakresie zdarzeń powstałych w okresie czasowej luki prawnej w przepisach krajowych – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – zgodnie z prawem unijnym - wykładnia prawa polskiego zgodnie z prawem wspólnotowym.
W dniu przekazania przez R. C. gospodarstwa rolnego obowiązywały przepisy wspólnotowe i ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2272 ze zm.). Strona nie może ponosić negatywnych skutków braku szczegółowej regulacji prawnej w systemie prawa krajowego. Brak przepisów wykonawczych do ustawy nie może rodzić negatywnych konsekwencji w sferze uprawnień i obowiązków strony.
Stosownie do art. 10 rozporządzenia Rady WE Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 roku wsparcie wcześniejszego przechodzenia na emeryturę w rolnictwie ma przyczyniać się do realizacji następujących celów: m.in. zapewnienie dochodu starszym rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie gospodarowania, zachęcenie do zastępowania takich starszych rolników przez rolników, którzy mogą poprawić, tam, gdzie jest to konieczne, rentowność pozostawionych im gospodarstw.
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) jest ustawą o charakterze kompetencyjnym, ustalającą zadania i właściwości jednostek organizacyjnych, odpowiedzialnych za wdrożenie działań Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW). Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 określa szerszy niż podany w tejże ustawie katalog działań, wskazując ponadto ogólne zasady wdrażania tych działań (uszczegółowione następnie wymienionym wyżej – rozporządzeniem Komisji WE Nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002r.) oraz ogólne zasady administracyjne i finansowe.
W ramach wdrażania PROW Polska zostaje objęta instrumentami należącymi do II filaru Wspólnej Polityki Rolnej, tzw. środkami towarzyszącymi ( m.in. wcześniejsze emerytury ), co będzie miało duże znaczenie w rozwiązywaniu regionalnych problemów, związanych m.in. z rozdrobnioną strukturą agrarną i niekorzystną strukturą wiekową. Podnoszenie konkurencyjności gospodarstw będzie odbywało się m.in. przez wdrażanie instrumentów zachęcających do przebudowy struktury agrarnej i przyspieszenie procesów wymiany pokoleń oraz podejmowanie działań prowadzących do stabilizacji ich źródeł dochodów. Takimi instrumentami są renty strukturalne i wsparcie dla gospodarstw niskotowarowych. Głównym celem systemu rent strukturalnych jest przyspieszenie procesu wymiany pokoleniowej wśród kierowników gospodarstw rolnych oraz poprawa rentowności gospodarstw.
/ por. uzasadnienie projektu ustawy - Sejm RP IV kadencji, Nr druku: 1849 /
Obok funkcji strukturalnej renta pełni także funkcję socjalną - zabezpiecza potrzeby bytowe rolnika.
Uchwalenie powyższej ustawy było wyrazem dostosowania prawa polskiego do standardów europejskich i konieczności zniwelowania różnic, jakie zachodziły między regulacjami unijnymi a rozwiązaniami przyjętymi w ustawie z dnia 26 kwietnia 2001 roku o rentach strukturalnych w rolnictwie / Dz. U. Nr 52, poz. 539 ze zm. / - stosownie do art. 26 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie ostateczny termin składania wniosków o przyznanie renty strukturalnej upłynął w dniu 31 grudnia 2003 roku, a więc przepisy powyższej ustawy nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Przekazanie gospodarstwa rolnego za rentę strukturalną polega na wyzbyciu się własności gospodarstwa albo na oddaniu użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w dzierżawę. Przekazać gospodarstwo rolne może tylko rolnik, który jest właścicielem / współwłaścicielem / gospodarstwa rolnego lub którego małżonek jest właścicielem takiego gospodarstwa.
W niniejszej sprawie skarżący R. C. przekazał gospodarstwo rolne następcy wprawdzie jeszcze przed złożeniem wniosku, ale w stanie prawnym, w którym funkcjonowały już – jak wyżej wskazano - przepisy wspólnotowe dotyczące rent strukturalnych i ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku. Wniosek skarżącego dotyczył renty strukturalnej przyznawanej w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.
Przepis art. 11 rozporządzenia Rady WE Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Official Journal L 160 z 26 czerwca 1999r.) ustanawia po stronie osoby przekazującej gospodarstwo następujące warunki nabycia "wcześniejszej emerytury":
• zaprzestanie całkowicie wszelkiej działalności komercyjnej; może ona jednak kontynuować niekomercyjną działalność rolną i zachować użytkowanie budynków,
• ma nie mniej niż 55 lat, ale nie osiągnęła jeszcze normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa oraz
• prowadziła działalność rolniczą przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa.
W tym stanie faktycznym i prawnym nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że przekazanie gospodarstwa przez skarżącego przed złożeniem wniosku stanowi samodzielną przesłankę do odmowy przyznania renty strukturalnej, a to także z poniższych względów.
Paragraf 6 ust. 1 i 3 rozporządzenia określa, kiedy warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony – warunkowi temu czyni zadość m.in. przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy.
Przechodząc na grunt rozważań, dotyczących wykładni § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191), podnieść należy, iż przepis ten reguluje warunki konieczne do przyznania renty strukturalnej. Rentę przyznaje się producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną, prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli łącznie spełnia warunki ustanowione w § 4 , w tym przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha / pkt 4 / i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej /pkt 5 /. Jedną z koniecznych przesłanek przyznania renty strukturalnej jest zatem przekazanie gospodarstwa rolnego.
Postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną - § 18 ust. 1 pkt 1. Do tego wniosku, stosownie do § 18 ust. 5, dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające:
1) łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała powierzchnia i stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku;
2) okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku;
3) podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników;
4) kwalifikacje zawodowe przejmującego gospodarstwo rolne.
Powyższy przepis jest nieprecyzyjny i można go rozumieć w ten sposób, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie wszystkich warunków uprawniających do renty. Za takim stanowiskiem przemawia użycie przez ustawodawcę sformułowania "dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej", jak też "w tym potwierdzające". W szczególności zwrot "w tym potwierdzające" może uzasadniać przekonanie, iż jest to wyliczenie przykładowe.
Nadto zgodnie z § 18 ust. 4 rozporządzenia wniosek o przyznanie renty strukturalnej składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję. Na stronie zaś 3 i 4 tego formularza część B nosi tytuł – "Oświadczenie o posiadanych i zadeklarowanych do przekazania /przekazanych działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego".
/ por. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków o udzielenie pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich - Dz. U. Nr 161, poz.1684 /
Użycie sformułowania "zadeklarowanych do przekazania / przekazanych działkach" - zdaniem Sądu - dodatkowo uzasadnia pogląd, iż możliwe jest przekazanie gospodarstwa rolnego przed złożeniem wniosku o rentę.
Zasada pewności prawa wymaga, by przepisy prawa krajowego były sformułowane jednoznacznie, jasno i precyzyjnie, aby adresaci norm mogli dowiedzieć się o treści przysługujących im praw lub nałożonych na nich obowiązków. Tymczasem przepisy rozporządzenia są niejasne i nieprecyzyjne. Jest to tym bardziej istotne, że w przypadku rent strukturalnych, prawa przysługujące rolnikom w zasadzie uregulowała nie ustawa lecz przepisy wykonawcze.
Należy także rozważyć cel, jaki przyświecał określeniu terminu 6 miesięcy / liczonego od dnia otrzymania przez wnioskodawcę postanowienia / do przekazania gospodarstwa rolnego oraz zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej (§ 20 ust. 7 rozporządzenia ). Zdaniem Sądu, takie rozwiązanie zmierza do zabezpieczenia interesów rolnika mającego zamiar przekazać gospodarstwo rolne w zamian za rentę. W przypadku bowiem uznania, w wyniku weryfikacji, iż wnioskodawca nie spełnienia warunków z pkt 1-3 i 6-7 rolnik może uchronić się przed wyzbyciem się gospodarstwa, będącego źródłem utrzymania.
Z uwagi zaś na fakt, że kwestia przekazania gospodarstwa rolnego przed złożeniem wniosku o rentę była jedyną, w przedmiocie której organy wypowiedziały się w motywach decyzji, rozważanie innych przesłanek warunkujących przyznanie renty strukturalnej, uznano na tym etapie sprawy za przedwczesne. Pozostaje zatem do wyjaśnienia spełnienie przez skarżącego pozostałych warunków nabycia renty strukturalnej – stosownie do obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 k. p. a.
Należy również wskazać, iż uzasadnienie decyzji administracyjnej winno czynić zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k. p. a. Uzasadnienie faktyczne decyzji winno wskazywać fakty uznane za udowodnione, dowody na których się oparł organ oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Chodzi tu zatem o wytłumaczenie dlaczego organ zastosował konkretny przepis prawa materialnego w danej sytuacji faktycznej i wykazanie związku między oceną stanu faktycznego a treścią rozstrzygnięcia. Uzasadnienie organu odwoławczego, podobnie jak i organu I instancji nie czyni zadość tym wymogom. Powyżej wskazane okoliczności powinny zostać uwzględnione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i litera c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Z uwagi natomiast na charakter prawny rozstrzygnięcia (brak przymiotu wykonalności), nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania, w trybie art.152 p. s. a.