II SA/Łd 135/23

II SA/Łd 135/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Beata Czyżewska
Michał Zbrojewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 49f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80, art. 83, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Dnia 17 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2023 roku sprawy ze skargi I. D. P. J. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 listopada 2022 r. nr 271/2022 znak: WOP.7721.1065.2022.DB w przedmiocie legalizacji budynku gospodarczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zduńskiej Woli z dnia 11 października 2022 r. nr 04/2022, znak: PINB.BP.7355-1-1/22; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi solidarnie na rzecz skarżących I. D. i P.J. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 29 listopada 2022 r., nr 271/2022, znak: WOP.7721.1065.2022.DB Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu odwołania I. D. i P. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), powoływanej dalej jako: "k.p.a." utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 11 października 2022 r., nr 04/22, znak: PINB.BP.7355-1-1/22 legalizującą budynek gospodarczy zlokalizowany w miejscowości I. [...] gm. Z., na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...].
Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 lipca 2021 r. I. D. i P. J. złożyli wniosek o weryfikację prawidłowości posadowienia dwóch budynków (budynek gospodarczy oraz garaż) na posesji zlokalizowanej w I. [...]. W dniu 28 lipca 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. przeprowadził kontrolę budynku gospodarczego oraz budynku garażu, który jest w budowie na posesji położonej w I. [...], dz. [...]. W trakcie czynności ustalono, że budynek garażu budowany jest zgodnie z dokonanym zgłoszeniem znak: AB.6743.1.291.2021 z dnia 6 maja 2021 r. W kwestii budynku gospodarczego na podstawie operatu szacunkowego określającego aktualną wartość rynkową nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w miejscowości I. [...], gm. Z., sporządzonego (bez dokumentacji technicznej) przez rzeczoznawcę majątkowego M. R., wynika, że został on wybudowany ok. 1975 r. Pismem z dnia 29 lipca 2021 r. organ I instancji poinformował skarżących o wynikach przeprowadzonej kontroli. W dniu 2 sierpnia 2021 r. skarżący złożyli pisemne wyjaśnienia w sprawie wskazujące na okoliczności powstania oraz obecnego usytuowania budynku gospodarczego na działce zlokalizowanej w I. [...].
Pismem z dnia 10 sierpnia 2021 r. organ I instancji wystąpił do Starosty Powiatowego w Z. o przesłanie dokumentów dotyczących decyzji z dnia 12 sierpnia 2003 r., nr 445/03, znak: AB.K.7354-12/03 udzielającej P. J. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce o nr ewid. gruntów [...] położonej w miejscowości I. 29.
W dniu 14 września 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. przeprowadził kontrolę budynku gospodarczego, na posesji położonej w I. [...], dz. [...]. W trakcie kontroli ustalono, że na działce znajduje się "budynek gospodarczy o wymiarach w rzucie poziomym 4,0 m x 9,0 m, o wysokości 2,75 m - 3,05 m. Wymurowany z cegły, posiada strop z płyty żelbetonowej o grubości od 6 cm do 8 cm. W budynku wydzielono dwa pomieszczenia, wydzielono wewnętrzną ścianę murowaną z cegły o grubości 25 cm. Ściany zewnętrzne wykonane są w części z pustaka betonowego. Nie zaobserwowano żadnych objawów jak zarysowania, pęknięcia, wypaczenia, ugięcia itp., które wskazywałyby na zły stan techniczny obiektu. W ocenie kontrolujących budynek może być bezpiecznie użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem. Na dotychczasowej połaci dachu tj. płycie żelbetonowej pokrytej papą wykonano drewnianą konstrukcję, przykryto blachą zwiększając spadek, tj. pochylenie dachu jednospadowego odprowadzającego wodę na teren własnej działki. Wykonano konstrukcje w sposób typowy o płatwiach 11,5 m x 11,5 m i krokwiach 6 m x 14 m na łatach 3 cm x 5 cm, założono pokrycie z blachy. Konstrukcja drewniana mocowana jest poprzez słupki wsparte i mocowane wkrętem do ścian zewnętrznych. W ocenie kontrolujących wykonana konstrukcja dachu nie zagraża bezpieczeństwu. Do budynku od strony wnoszących na ich działce usytuowany jest i przylega murowany ustęp. W ocenie kontrolujących wykonane tynkowanie elewacji budynku przemawia za realizacją obiektu w latach 70., w których wykonywano tego typu elewacje. W danym przypadku taka sama jak na budynku mieszkalnym. Zmierzono odległość budynku od ogrodzenia, która wynosi ok. 1,60 m. Z. K. oświadczył, że budynek w takiej postaci jak obecnie zakupił jako istniejący. W obrębie nieruchomości, modernizację pokrycia dachu wykonał w celu poprawy odprowadzania wód opadowych, gdyż w efekcie wykonanych robót zwiększono spadek dotychczas płaskiego dachu. Zaprzeczył twierdzeniom sąsiadów, którzy sprzedali nieruchomość z budynkiem wydzielając w tym celu działki jak obecnie. Poprzedni właściciele tj. państwo K. zakupili nieruchomość około 2004 r. i odsprzedali w 2009 r. i w tym czasie, aż dotychczas nie były podnoszone jakiekolwiek zastrzeżenia".
W dniu 11 października 2021 r. do organu II instancji wpłynęła skarga skarżących na działanie organu I instancji. ŁWINB w Łodzi stwierdził, że jest zasadna i wskazał, że PINB w Z., choć wielokrotnie podejmował czynności zmierzające do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego, nie ustalił jednoznacznie daty powstania budynku gospodarczego, jak również jego legalności, co jest niezbędne do prawidłowego wyjaśnienia sprawy. Dotychczasowe ustalenia organu I instancji oraz zgromadzone w aktach dokumenty nie mogą stanowić podstawy do ostatecznych twierdzeń o dacie obiektu budowlanego oraz ewentualnego nakazu lub odmowy zastosowania najsurowszej sankcji przewidzianej w prawie budowlanym jaką jest rozbiórka obiektu budowlanego. Organ I instancji nie odniósł się do stanu technicznego budynku gospodarczego. Pominięte zostały również kwestie rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego przed uzyskaniem stosownej dokumentacji.
W dniu 9 grudnia 2021 r. skarżący przekazali kopię aktu notarialnego rep. A nr [...] z dnia 20 lutego 1978 r., z którego wynika, że w 1978 r. nieruchomość była zabudowana jedynie domem mieszkalnym. W dniu 5 stycznia 2022 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie budynku gospodarczego zlokalizowanego w I. [...], gm. Z., dz. nr [...] wybudowanego, według stron, samowolnie w latach 1996-1997. W dniu 17 stycznia 2022 r. E.K. i Z. K. złożyli wyjaśnienia oraz przekazali oświadczenie Sołtysa Sołectwa I., w którym wskazano 1991 r. jako rok budowy spornego obiektu budowlanego. W dniu 29 marca 2022 r. odbyła się rozprawa administracyjna mająca na celu ustalenie okoliczności budowy budynku gospodarczego podczas której skarżący wskazali m.in., że budynek gospodarczy powstał w 1996 r.
W dniu 4 kwietnia 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pismo skarżących wraz z oświadczeniami trzech najbliższych sąsiadów, w których wskazano czasookres budowy przedmiotowego obiektu na 1996-1997 r. Wezwani w charakterze świadków sąsiedzi potwierdzili datę powstania budynku gospodarczego w latach 1996-1997. W dniu 13 maja 2022 r. E.K. i Z. K. poinformowali organ I instancji, że dokonali demontażu pokrycia dachu doprowadzając do stanu takiego gdy nieruchomość zakupili z budynkiem oraz wnieśli o zalegalizowanie obiektu budowlanego wybudowanego w latach 1996-1997 zgodnie z oświadczeniem państwa Jaśniewiczów. W dniu 18 maja 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. dokonał kontroli budynku gospodarczego zlokalizowanego w I. [...], gm. Z., dz. nr [...], podczas której potwierdzono demontaż istniejącego dachu (konstrukcji drewnianej przykrytej blachą) doprowadzając obiekt do stanu poprzedniego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia 18 maja 2022 r. nr 03/22, na podstawie art. 49g i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego nałożył na właściciela obiektu – E.K. i Z.K. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych: oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej), geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu, ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania w terminie do 30 września 2022 r.
Pismem z dnia 9 czerwca 2022 r. organ II instancji wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi I. D. i P. J. z dnia 30 marca 2022 r. dotyczącej działań Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z..
Pismem z dnia 27 czerwca 2022 r. skarżący zakwestionowali wdrożony tryb uproszczonego postępowania legalizacyjnego stwierdzając, że od zakończenia budowy nie minęło 20 lat. Skarżący wskazali, że z protokołu kontroli z dnia 14 września 2021 r. wynika, że organ I instancji potwierdził "montaż nadbudowy na budynku gospodarczym", jednakże zgłoszenie pismem z dnia 13 maja 2022 r. przez państwa K. demontażu i doprowadzenie budynku do stanu z dnia zakupu nie zmienia faktu, że "nadbudowa była zlokalizowana na budynku" i w związku z tym organ I instancji nie może w stosunku do tego obiektu prowadzić procedury uproszczonej legalizacji. Tym samym skarżący wnieśli o wydanie decyzji w sprawie nadbudowy na budynku gospodarczym zlokalizowanym na dz. nr ewid. [...] w I., gm. Z..
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia 5 lipca 2022 r. nr 06/22, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nadbudowy na budynku gospodarczym zlokalizowanym na działce nr [...] w I., gm. Z..
Rozpatrując zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 18 maja 2022 r. organ II instancji postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r. nr 137/1/2022, znak: WOP.7722.627.2022.LZ odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r. nr 120/2022 stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu.
W dniu 29 lipca 2022 r. wpłynęły dokumenty legalizacyjne nałożone postanowieniem z dnia 18 maja 2022 r.,
Organ II instancji postanowieniem z dnia 7 września 2022r., nr 143/2022, znak: WOP.7722.717.2022.LZ uchylił w całości postanowienie z dnia 5 lipca 2022 r., nr 06/22 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 19 września 2022 r. wpłynęło oświadczenie projektanta, który stwierdził, że po rozebranej konstrukcji na stropodachu budynku gospodarczego zostały na nim elementy mocujące (tj. 4 śruby). Elementy te zostały w odpowiedni sposób zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych i nie maja one żadnego wpływu na potencjalne przecieki wody na stropodachu oraz w żaden sposób nie wpływają one na stabilność konstrukcyjną stropodachu budynku.
Decyzją z dnia 11 października 2022 r. nr 03/22, znak: PINB.BP.7355-1-1/22 organ I instancji umorzył w całości postępowanie w sprawie samowolnie zrealizowanych robót przebudowy dachu budynku gospodarczego zlokalizowanego w miejscowości I. [...], gm. Z., na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli I. D. i P. J..
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia 11 października 2022 r. nr 04/22, znak: PINB.BP.7355-1-1/22 zalegalizował budynek gospodarczy zlokalizowany w miejscowości I. [...], gm. Z., na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli I. D. i P. J. zarzucając naruszenie prawa materialnego: art. 49i ust. 1 prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zalegalizowanie budynku gospodarczego zlokalizowanego w miejscowości I. [...], na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] przy niekompletności dokumentacji legalizacyjnej w postaci ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane oraz art. 49h ust. 2 prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i niewydanie postanowienia o obowiązku usunięcia niekompletności, w postaci niepełnej ekspertyzy technicznej, nieuwzględniającej stanu technicznego dachu budynku gospodarczego.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ po przywołaniu treści art. 25 ustawy z dnia z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), w pierwszej kolejności wyjaśnił, że czynności kontrolne dotyczące m. in. budynku gospodarczego objętej postępowaniem zostały przeprowadzone w dniu 28 lipca 2021 r., zawiadomienie o wszczęciu postępowania organ I instancji dokonał pismem z dnia 5 stycznia 2022 r., a wniosek o wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej obiektu budowlanego wybudowanego w latach 1996-1997 wpłynął do organu I instancji w dniu 13 maja 2022 r. zatem zastosowanie znajdą przepisy prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji.
Następnie organ wskazał, że wprowadzenie "megaabolicji", czyli uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla inwestycji zakończonych przed co najmniej 20 laty uzasadniono w projekcie nowelizacji koniecznością uregulowania stanu prawnego obiektów budowlanych, które ze względu na upływ czasu wkomponowały się w środowisko architektoniczne na danym obszarze (przez ten czas organ nadzoru budowlanego nie ingerował, nie ma także skarg ze strony zainteresowanych osób trzecich czy gmin). Uproszczone postępowanie legalizacyjne można podzielić na dwie grupy: inwestycje zakończone co najmniej 20 lat temu oraz inwestycje zakończone przed dniem 1 stycznia 1995 r. W odniesieniu do starych samowoli budowlanych zrealizowanych przed wejściem w życie obowiązującego prawa budowlanego, do których co do zasady stosuje się przepisy ustawy z 24.10.1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38 poz. 229), zaś zrealizowanych już w czasie obowiązywania aktualnego prawa budowlanego, tj. po dniu 1 stycznia 1995 r. stosuje się przepisy z daty zakończenia budowy. Wchodząca w życie w dniu 19 września 2020 r. nowa regulacja dała możliwość właścicielowi lub zarządcy takiego obiektu budowlanego wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Właściciel lub zarządca będzie miał możliwość wyboru procedury korzystniejszej w jego ocenie w danym przypadku. Organ nadzoru budowlanego z urzędu będzie wszczynał postępowania na podstawie dotychczasowych przepisów, zaś dopiero na żądanie właściciela lub zarządcy postępowanie będzie prowadzone na podstawie uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 49f-49i prawa budowlanego).
W rozpoznawanej sprawie taki przypadek nie zachodzi, gdyż jak wynika z akt sprawy budowa obiektu gospodarczego będącego przedmiotem postępowania została zakończona w latach 1996-1997. W przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia -jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Z ustawy nowelizującej wynikają dwa wyłączenia dotyczące możliwości wszczęcia przez organ nadzoru budowlanego uproszczonego postępowania legalizacyjnego: dwudziestoletni termin upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy albo przed dniem wejścia w życie nowelizacji (przed dniem 19 września 2020r.) wydano decyzję o nakazie rozbiórki.
W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych do których należą: oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; ekspertyza techniczna, sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Organ nadzoru budowlanego w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym wydaje decyzję o legalizacji albo o nakazie rozbiórki. Uproszczone postępowanie legalizacyjne w stosunku do inwestycji zrealizowanych przed dniem 1 stycznia 1995 r. prowadzi się tylko na żądanie właściciela lub zarządcy obiektu.
Następnie organ stwierdził, że przedmiotem uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest budynek gospodarczy zlokalizowany w miejscowości I. [...], gm. Z., na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. Jak ustalił organ I instancji na ww. posesji znajduje się budynek gospodarczy o wymiarach w rzucie poziomym 4,0m x 9,0m, o wysokości 2,75 m-3,05 m. Po przeprowadzeniu postępowania ustalono datę powstania budynku gospodarczego, tj. 1996-1997 rok. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem z dnia 18 maja 2022 r. nałożył na właściciela obiektu obowiązek przedłożenia określonych dokumentów legalizacyjnych, który został wykonany w dniu 29 lipca 2022 r. Zasadniczym obowiązkiem spoczywającym na organie nadzoru budowlanego w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest sprawdzenie kompletności przedłożonych przez właściciela obiektu budowlanego dokumentów legalizacyjnych określonych w art. 49g prawo budowlanego, a ponadto sprawdzenie, czy z ekspertyzy technicznej wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Weryfikacja przedstawionej ekspertyzy technicznej nie może ograniczać się do ustalenia, czy autor opracowania potwierdził w niej brak zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi ze strony obiektu oraz wskazał na możliwość jego bezpiecznego użytkowania.
Ekspertyza techniczna została wykonana w lipcu 2022 r. przez technika budowlanego C. S. i wynika z niej, że budynek gospodarczy został zlokalizowany na działce nr ewid. [...] w miejscowości I. [...], gmina Z. jako wolnostojący w granicy z działką sąsiednią o nr ewid. [...]. Istniejący budynek gospodarczy nie narusza praw osób trzecich oraz nie powoduje ograniczenia użytkowania terenów sąsiednich. Budynek nie posiada instalacji elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej. Obiekt nie jest ogrzewany. Wszystkie elementy konstrukcyjne budynku są w stanie technicznym dobrym i zapewniają odpowiednią wytrzymałość konstrukcyjną. Wody opadowe z dachu odprowadzane są powierzchniowo na teren własnej działki. Przedmiotowa inwestycja nie zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia i środowisku i może być nadal użytkowana w sposób dotychczasowy.
Następnie ŁWINB w Łodzi wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym nie badają zgodności danej samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. O tym czy można zalegalizować samowolę decyduje kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz treść ekspertyzy technicznej. Organ podkreślił, że przez co najmniej 20 lat właściciele sąsiednich działek nie zakwestionowali budowy i funkcjonowania budynku gospodarczego, tym samym przez wiele lat budynek istniał, był użytkowany, z czego można wnosić, że nie stwarzał problemów i wpisał się w architekturę otoczenia. W takiej sytuacji ustawodawca przyjął, że skoro obiekt funkcjonował przeszło 20 lat, to nie należy kwestionować jego usytuowania, ale trzeba tylko ocenić prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz zweryfikować stan techniczny samego budynku. Wobec brzmienia art. 49g ust. 2 prawa budowlanego nie ma więc podstaw do badania zgodności usytuowania obiektu z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w tym zachowania odległości od granicy z sąsiednią działką.
Przedłożona przez E.K. i Z.K. ekspertyza budynku gospodarczego w swojej treści zgodna jest z art. 49g ust. 2 pkt 3 oraz art. 49i ust. 1 pkt 1 lit. b prawa budowlanego. W ocenie organu nie ma podstaw, aby podważyć wiarygodność przedłożonego dokumentu. Ponadto z oświadczenia C. S. wynika, że po rozebranej konstrukcji na stropodachu budynku gospodarczego zostały na nim elementy mocujące (tj. 4 śruby). Elementy te zostały w odpowiedni sposób zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych i nie maja one żadnego wpływu na potencjalne przecieki wody na przedmiotowym stropodachu oraz w żaden sposób nie wpływają one na stabilność konstrukcyjną stropodachu przedmiotowego budynku. W związku z tym inwestorzy wywiązali z się z nałożonych obowiązków, co skutkowało wydaniem decyzji legalizacyjnej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, I. D. i P. J., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżyli w całości decyzję organu II instancji zarzucając naruszenie:
A. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, podczas gdy w sprawie zachodzi niekompletność dokumentacji legalizacyjnej w postaci ekspertyzy technicznej budynku gospodarczego zlokalizowanego w miejscowości I. [...] na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], co powinno prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania jej organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia;
2. art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49h ust. 2 prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak zlecenia organowi I instancji przeprowadzenia dodatkowych czynności postępowania dowodowego w postaci zobowiązania wnioskodawców do uzupełnienia niepełnej ekspertyzy technicznej, co doprowadziło do zalegalizowania obiektu budowlanego przy niekompletności dokumentacji legalizacyjnej;
3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak wyczerpującej oceny materiału dowodowego zgromadzonego poprzez uznanie, że stan budynku gospodarczego jest zgodny z opisem zawartym w ekspertyzie technicznej, przy braku zobowiązania strony do uzupełnienia opinii osoby posiadającej uprawnienia budowlane, podczas gdy uczestnicy przedstawili dokumentację fotograficzną wskazującą na co najmniej znaczne zużycie dachu, a także mając na uwadze fakt, że miały na nim miejsce prowadzone prace, na skutek których doszło do ingerencji w substancję budynku;
B. naruszenie prawa materialnego, w postaci:
1. art. 49i ust. 1 prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zalegalizowanie budynku gospodarczego zlokalizowanego w miejscowości I. [...] na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] przy niekompletności dokumentacji legalizacyjnej w postaci ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, o której w art. 49 g ust. 2 pkt 3 prawa budowlanego;
2. art. 49h ust. 2 prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe niezastosowywanie i niewydanie postanowienia o obowiązku usunięcia niekompletności, w postaci niepełnej ekspertyzy technicznej, nieuwzględniającej stanu technicznego dachu budynku gospodarczego.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji wobec konieczności wydania przez organ I instancji postanowienia w trybie art. 49h ust. 2 prawa budowlanego, zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci opinii technicznej opracowanej przez mgr. inż. K. W. na fakt występowania nadmiernego ugięcia elementu żelbetowego połaci dachowej, ponadto na fakt konieczności uzupełnienia ekspertyzy technicznej sporządzonej w przedmiotowym postępowaniu.
W uzasadnieniu skarżący stwierdzili, że stanowisko polegające na niekompletności ekspertyzy technicznej opierają m.in. na fotografiach załączonych do pisma z dnia 30 sierpnia 2022 r. Widać na nich zły stan techniczny budynku gospodarczego mogący stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz uniemożliwiać użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym sposobem. Ekspertyza techniczna wprawdzie posiada również dokumentację fotograficzną, lecz niedotyczącą samego dachu, na którym uprzednio dokonano nadbudowy. Ponadto przedłożona przez inwestora opinia nie tylko nie odnosi się do stanu technicznego poszczególnych elementów konstrukcyjnych legalizowanej nieruchomości, ale również zawiera informacje niezgodne ze stanem faktycznym. Na str. 7 stwierdzono, że budynek nie posiada instalacji elektrycznej. Natomiast zgodnie ze stanem faktycznym, który obrazuje dokumentacja fotograficzna oraz jak wynika z ekspertyzy mgr, inż. K. W. budynek posiada przyłącze elektryczne do instalacji PV z sąsiedniego budynku.
W ocenie skarżących przeprowadzenie dodatkowego postępowania jest niezbędne, także w oparciu o treść opinii mgr. inż. K. W. z której wynika, że płyta stropodachowa żelbetowa dotknięta jest występowaniem nadmiernego ugięcia elementu żelbetowego. Jako prawdopodobną przyczynę wskazano przekroczenie SGU płyty żelbetowej. Płyta w środkowej części budynku oparła si na ściance działowej, na skutek prawdopodobnego zbyt małego stopnia zbrojenia jeżeli chodzi o spełnienie warunków SGU ugięcia. Duży upływ czasu, zwyczajowy brak bieżących napraw i konserwacji mógł zdaniem technika budowlanego doprowadzi do znacznej korozji zbrojenia płyty. W rezultacie dojść miało do osłabienia ich wytrzymałości i widocznego ugięcia.
Wpływ na zły stan dachu mogły mieć również roboty budowlane polegające na wykonaniu i zdemontowaniu nowego zadaszenia. Podczas prac na płycie mogły być składowane elementy mogące powodowa dodatkowe nie przewidziane w projekcie obciążenie. Kolejno dodatkowo wykonane zadaszenie drewniane w postaci otwartej powodować miało następne obciążenie wynikające z oddziaływania wiatru. Zdaniem technika należy również wspomnieć, że otwory po śrubach zostały wypełnione zaprawą, co może powodowa dodatkową degradację wilgocią.
Weryfikacja przedstawionej ekspertyzy technicznej przez organ nadzoru budowlanego nie może ogranicza si do ustalenia, czy autor opracowania potwierdził w niej brak zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi ze strony obiektu oraz wskazał na możliwość jego bezpiecznego użytkowania.
W ocenie skarżących zapadający się dach niewątpliwie wpływa na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz wpływa na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania, z kolei naruszenie przepisów rozporządzenia może wypływać na szeroko rozumiane bezpieczeństwo użytkowania obiektu budowlanego. Powyższe powinno zostać uwzględnione w treści ekspertyzy i rzutować na wnioski, jakie zostały sformułowane przez autora ekspertyzy.
Zdaniem skarżących dojść mogło do naruszenia § 204 ust. 1, 2 i 3 a-b rozporządzenia. Stany graniczne nośności uważa się za przekroczone, jeżeli konstrukcja powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi znajdujących się w budynku oraz w jego pobliżu. Stany graniczne przydatności do użytkowania uważa się za przekroczone, jeżeli wymagania użytkowe dotyczące konstrukcji nie są dotrzymywane. Oznacza to, że w konstrukcji budynku nie mogą wystąpić lokalne uszkodzenia, w tym równie rysy, które mogą ujemnie wpływać na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji, jej części oraz odkształcenia lub przemieszczenia ujemnie wpływające na wygląd konstrukcji i jej przydatność użytkową.
W ocenie skarżących w celu doprowadzenia do poprawienia stanu technicznego budynku należy przeprowadzić doraźną naprawę dachu poprzez nadbetonowanie płyty żelbetowej. Na chwilę obecną dach stanowi zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi i stan techniczny budynku nie pozwala na jego bezpieczne użytkowanie.
W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 14 kwietnia 2023 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 15 marca 2023 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżących i uczestnicy postepowania nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 14 kwietnia 2023 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 217 z zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z zm. - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które czyniły koniecznym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że przesłane akta administracyjne – w ocenie sądu – są niekompletne pomimo wskazania przez organ w piśmie z 9 maja 2023r. w sprawie II SA/Łd 136/23 (akta administracyjne są wspólne w sprawie II SA/Łd 136/23 i II SA/Łd 135/23) , że przesłał wszystkie dokumenty po uprzednim wezwaniu sądu z dnia 8 maja 2023r.(wezwanie przy aktach sprawy II SA/Łd 136/23). Tym samym niemożliwe jest przeprowadzenie pełnej kontroli zgodności z prawem decyzji. Organ przekazał Sądowi niekompletne akta, mimo obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. Akta zaczynają się postanowieniem z 5 lipca 2022 r., a postępowanie prowadzone jest co najmniej od 2021 r., w tym czasie były przeprowadzane oględziny i składane były oświadczenia świadków niemniej dokumentów tych nie ma w aktach. Opisane są one w poszczególnych orzeczeniach organów administracyjnych. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja uchyla się spod kontroli sądowej. Sąd nie jest w stanie odnieść się kompleksowo do zarzutów wobec wadliwie przeprowadzonego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 49f i nast. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej pr. bud.) określające tryb przeprowadzenia tzw. uproszczonej procedury legalizacyjnej. Procedura ta znajduje zastosowanie wyłącznie do legalizacji obiektów budowlanych.
Zgodnie z art. 49f prawa budowlanego, dodanym przez art. 1 pkt 37 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r., wprowadzono szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W myśl tego przepisu, w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1), jednak w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 (a zatem zrealizowanych przed 1 stycznia 1995 r.), uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2).
Zatem przed wskazaną nowelizacją do samowoli budowlanej popełnionej przed 1995 r., należało stosować art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., o tyle po wskazanej zmianie legalizacja tego rodzaju inwestycji może mieć miejsce również na "nowych" zasadach, przewidzianych w art. 49f ustawy Prawo budowlane o ile zażąda tego właściciel lub zarządcy tego obiektu budowlanego.
Przy takim brzmieniu przepisów organ powinien zweryfikować, czy od zakończenia budowy poddanego legalizacji obiektu budowlanego upłynęło co najmniej 20 lat (to nie budzi wątpliwości), a w przypadku obiektu, o którym mowa w art. 49f ust. 2 Prawa budowlanego, czy został zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r. W treści decyzji organ stwierdził, że budynek powstał w latach 1996/1997, ale akta administracyjne nie pozwalają tego w żaden sposób zweryfikować. Z kolei w uzasadnieniu decyzji jest fragment: "Przy piśmie z dnia 17.01.2022r. Pani E.K. i Pan Z. K. złożyli wyjaśnienia do zawiadomienia z dnia 05.01.2022 r. oraz przekazali oświadczenie Sołtysa Sołectwa I., w którym wskazano 1991 r. jako rok budowy spornego obiektu budowlanego".
Z przekazanych akt nie można jednoznacznie ustalić daty wybudowania budynku, a od tego zależy czy organ mógł z urzędu prowadzić postępowanie w przedmiocie uproszczonej legalizacji czy na wniosek właścicieli.
Organ wskazuje, że wniosek legalizacyjny został złożony 13 maja 22 r., ale nie ma go w przekazanych aktach sprawy jest za to wniosek z 29 lipca 2022r. przy piśmie z tego dnia. Niemniej wniosek ten został złożony, ale już po wydaniu postanowienia w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych z 18 maja 2022r. Wobec braków w aktach administracyjnych nie da się zweryfikować czy podjęte powyżej działania były prawidłowe.
Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepisy te z jednej strony dają organowi uprawnienia do podjęcia czynności mających na celu takie wyjaśnienie stanu faktycznego, aby możliwe było podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, a z drugiej strony nakładają na organ obowiązek czuwania na jego przebiegiem. Przepis art. 7 k.p.a. ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija art. 77 § 1 k.p.a. nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/GL 683/10, Lex nr 821599). Oznacza to, że organ administracji publicznej jest zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz, że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego.
Z uwagi na powyższe oraz uwzględniając specyfikę legalizacji uproszczonej obiektów budowlanych wskazać należy, że z akt administracyjnych organu I i II instancji nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy powstał budynek.
Ponadto, w opinii Sądu, z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednoznacznie, że nie można pozyskać zdjęć lotniczych obrazujących stan działki inwestorów w poszczególnych latach – na przestrzeni od 1991 roku do daty wszczęcia postepowania z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie. Niewątpliwie taki obiektywny dowód pozwoliłby jednoznacznie ustalić, kiedy budowa została zakończona. Sąd widzi zatem potrzebę rozważenia przez organ wystąpienia do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej - z zapytaniem o zdjęcia terenu przedmiotowej działki. Także w tym zakresie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia (również o uzyskanie jednoznacznej odpowiedzi, czy takie zdjęcia lotnicze są w zasobach ww. organu). Brak jest również ustaleń co do tego, czy i ewentualnie od kiedy inwestorzy opłacają podatek od nieruchomości od spornego budynku.
Organy wydając decyzje, uchyliły się od kontynuowania merytorycznego rozpatrzenia sprawy i bezkrytycznie zaakceptowały ekspertyzę przedstawioną przez właścicieli budynku nie weryfikując twierdzeń skarżących. Organ I instancji odniósł się do zastrzeżeń i uwag skarżących, ale bardzo szczątkowo – stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie, a ugięcie dachu jest "normalne" natomiast organ II instancji w ogóle nie ustosunkował się do kwestii ugięcia dachu, a jedynie oparł się na ekspertyzie, która wskazuje na brak niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia oraz bezpieczne użytkowanie a także oświadczeniu projektanta, że pozostałe elementu po rozebranym dachu nie wpływają na stabilność budynku. Organy powinny zweryfikować twierdzenia skarżących np. poprzez oględziny lub uzupełnienie ekspertyzy.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych, bowiem sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości istotnych dla rozstrzygnięcia Sądu.
Zawarty w art. 106 § 3 p.p.s.a. zwrot "dowody uzupełniające" wskazuje, że chodzi w nim o dowody z dokumentów, które nie były przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega więc na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego.
Odnośnie wniosku dowodowego w niniejszej sprawie Sąd wskazuje, że opinia nadesłana przy skardze to nie może odnieść skutku, ponieważ została sporządzona po wydaniu decyzji przez organ II instancji – wnioski dowodowe zgłoszone w skardze pochodzą z daty po wydaniu zaskarżonej decyzji i nie mogą odnieść sutku procesowego w niniejsze sprawie, albowiem sąd orzeka co do zasady na podstawie akt administracyjnych i ocenia legalność decyzji wedle stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania tej decyzji – ewentualnie organ mógłby wziąć pod uwagę ww. opinię w ponownie rozpoznawanej sprawie
Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania – art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 83, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U.2018 r. poz. 265)
MR