II SA/Łd 129/25

II SA/Łd 129/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od orzeczenia wydanego na podstawie art.138 par.2 k.p.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 64d § 2, art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 15, art. 105 § 1, art. 136, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 26 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu G.W. od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 12/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę oddala sprzeciw. dc
Uzasadnienie
G.W. (dalej: skarżący) pismem z dnia 3 lutego 2025 r. wniósł sprzeciw (nazwany przez skarżącego "Skargą") od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej: WINB, organ odwoławczy, organ II instancji, organ stopnia wojewódzkiego) z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 12/2025, uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach (dalej: PINB, organ I instancji, organ stopnia powiatowego) z dnia 25 listopada 2024r., nr 56/2024, którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr ewid. gruntu [...] w miejscowości I., gm. B. - i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy na skutek wniosku G.W. z dnia 27 listopada 2017r., PINB przeprowadził w dniu 23 stycznia 2018r. oględziny, w wyniku których ustalił, że na działce nr ewid. [...] w miejscowości I. znajduje się wolnostojący budynek gospodarczy wybudowany w 1994 r., budowa rozpoczęła się w 1993 r. Budynek jest parterowy, ściany wybudowane z "suporeksu" o gr. 25 cm. Konstrukcja dachu jest krokwiowa z jętkami. Dach pokryty jest płytami falistymi z eternitu. Dach budynku jest dwuspadowy. Elewacja budynku wyłożona jest sidingiem. W budynku są dwa pomieszczenia. Budynek wyposażony jest w instalację elektryczną. Budynek ma wymiary 7,10m x 5,05m. Od strony południowo-wschodniej budynek ma zadaszony taras o wym. 3,40m x 1,65m. Konstrukcja jest drewniana oparta na płycie betonowej. Odległość budynku od sąsiedniej działki o nr [...] ustalono mierząc odległość budynku od ogrodzenia betonowego i wynosi 1,15m. Między budynkiem, a ogrodzeniem betonowym jest drugie ogrodzenie z siatki stalowej w odległości 15 cm od ogrodzenia betonowego. Inwestorem budowy byli A. i P. S. (dalej: inwestorzy), którzy wybudowali ten budynek jako zaplecze budowy budynku mieszkalnego. Budynek gospodarczy jest zaznaczony na planie realizacyjnym budowy budynku mieszkalnego jako projektowany. W elewacji od strony działki nr [...] jest naświetle o wym. 40cm x 60cm. Budynek od strony działki nr [...] nie jest orynnowany. Wysokość budynku wynosi 3,30m. Budynek był wybudowany bez pozwolenia na budowę. Odległość budynku gospodarczego od najbliższego budynku na sąsiedniej działce nr [...] wynosi 10 m.
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2018r., nr 1/2018, wydanym w oparciu o normę art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, PINB zobowiązał A. S. (dalej: inwestorka) do przedstawienia - w terminie do dnia 31 marca 2018r. - inwentaryzacji budowlanej z oceną stanu technicznego samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na wskazanej działce.
Przy piśmie z dnia 29 marca 2018 r. inwestorka przedłożyła w organie I instancji inwentaryzację budowlaną z oceną stanu technicznego budynku gospodarczego zlokalizowanego na wskazanej działce, sporządzoną przez inżyniera, posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Z oceny technicznej wynika, że stan techniczny budynku ocenia się jako dobry. Budynek może być użytkowany jako budynek gospodarczy.
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2018 r., nr 15/2018, działając na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., PINB nakazał inwestorce wykonanie w budynku gospodarczym, wybudowanym bez pozwolenia na budowę na wskazanej działce, następujących robót budowlanych; zamurowanie otworu okiennego w ścianie budynku od strony działki nr [...] (np. luksferami) w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r.
WINB, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 6 czerwca 2018r., nr 180/2018 uchylił w całości tę decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., że PINB nie wyjaśnił, co właściwie stanowi przedmiot postępowania - budynek gospodarczy, czy też budynek letniskowy i kiedy został on zrealizowany. Ponadto nie wyjaśniono, jakim celom służy komin, jakie jest przeznaczenie dwóch pomieszczeń znajdujących się w tym budynku oraz nie przeanalizowano jakie konsekwencje prawne rodzi dla aktualnie prowadzonego postępowania administracyjnego fakt, iż sporny budynek miał mieć charakter tymczasowy. Co więcej, poza zakresem analizy organu pozostała kwestia prawidłowości usytuowania ściany z oknem od strony działki nr [...] względem granicy tej działki, nie odniesiono się do kwestii odprowadzania wody z budynku na własną działkę, a także nie wskazano że w aktach sprawy brak jest wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania terenu dla przedmiotowej działki.
W wyniku ponownego rozpoznania omawianej sprawy PINB w dniu 24 sierpnia 2018 r. wydał decyzję nr 38/2018, którą na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie budynku gospodarczego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr ewid. gruntu [...] w miejscowości I., gm. B.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, WINB decyzją z dnia 23 października 2018 r., nr 336/2018 uchylił w całości decyzję PINB z dnia 24 sierpnia 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stopnia wojewódzkiego wskazał, że organ I instancji w żaden sposób nie uwzględnił wcześniejszych zaleceń organu wyższego stopnia, co skutkuje prowadzeniem postępowania z naruszeniem prawa. Mianowicie, w dalszym ciągu nie ustalono daty realizacji przedmiotowego budynku, ani też jego funkcji (brak jest dokumentacji fotograficznej, która pozwalałaby na stwierdzenie w jaki sposób jest on użytkowany). Nie odniesiono się również do wątpliwości dotyczących ocieplenia stropu budynku wełną mineralną 15cm, wykonania tarasu, wykonania boazerii drewnianej wewnątrz budynku, wykonania komina. Poza zakresem analizy organu I instancji pozostała kwestia usytuowania ściany względem granicy, czy też fakt obłożenia ściany znajdującej się 1,5m od granicy sidingiem. Organ stopnia powiatowego nie pozyskał również projektu budowlanego budynku mieszkalnego zrealizowanego na działce nr ewid. gruntu [...] w m. I., na którego planie realizacyjnym miał być również naniesiony sporny budynek, stanowiący zaplecze budowy budynku mieszkalnego. W dalszym ciągu brak jest również wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania terenu dla analizowanej działki, co uniemożliwia organowi II instancji dokonanie weryfikacji ustaleń dokonanych przez organ I instancji.
Prowadząc ponownie przedmiotowe postępowanie organ stopnia powiatowego pozyskał ze Starostwa Powiatowego kopię protokołu wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków.
W wyniku dalszych czynności wyjaśniających organ I instancji pozyskał z Urzędu Gminy wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki o nr ewid [...] w miejscowości I., gm. B., z którego wynika, że obszar działki o nr ewid. [...] jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego tylko w części - 70m w głąb działki od drogi. Pozostała część działki nie została objęta planem.
Pismem z dnia 1 kwietnia 2019r. A.S. złożyła dodatkowe informacje dotyczące przedmiotowego budynku gospodarczego, a mianowicie:
- budynek ten powstał w 1993 roku w stanie surowym zamkniętym,
- komin w tym budynku służy obecnie jako przewód wentylacyjny,
- budynek został zrealizowany 1,5m od granicy - w oparciu o ówczesny przebieg granicy wytyczonej w 1992 roku.
- okap budynku jest wysunięty 30cm poza obrys budynku,
- sporny budynek pełni funkcję gospodarczą. Natomiast w pierwszym okresie budowy budynku mieszkalnego powyższy budynek służył jako zaplecze socjalne. Stąd izolacja termiczna sufitu, boazeria i wysunięte zadaszenie.
- budynek wyposażony jest w instalację elektryczną.
Następnie w dniu 18 kwietnia 2019 r. w organie I instancji stawił się P. S. (dalej także: inwestor), który oświadczył do protokołu, że budowa budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] w m. I. zakończyła się w 1994 r. Przedmiotowy budynek od momentu wybudowania miał przeznaczenie gospodarcze - zaplecze budowy budynku mieszkalnego budowanego na tej samej działce. Budynek do chwili obecnej ma funkcję gospodarczo-magazynową.
PINB decyzją z dnia 6 maja 2019 r., nr 17/2019, na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał inwestorce zam. I., [...] B., wykonanie w budynku gospodarczym na działce nr ewid. gruntu [...] następujących robót budowlanych:
- zamontowanie od strony działki nr [...] rynien i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na własny teren - w terminie do dnia 30 czerwca 2019 r.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego WINB decyzją z dnia 10 lipca 2019r., nr 189/2019, uchylił w całości decyzję PINB z dnia 6 maja 2019r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że kwestią fundamentalną jest bezsporne ustalenie daty realizacji spornego budynku usytuowanego na spornej działce. Ponadto zauważono, że z kserokopii planu realizacyjnego zagospodarowania działki nr [...], załączonego do odwołania z dnia 17 maja 2019r., wynika jedynie, że sporny budynek był planowany jako II etap inwestycji mającej w pierwszej kolejności na celu realizację budowy budynku mieszkalnego inwestorów zatwierdzonego decyzją Urzędu Rejonowego w Skierniewicach Nr OZ.NB.7351/13/93 z dnia 10 lutego 1993 r. Natomiast na pozostałych dokumentach przedłożonych zarówno przez skarżącego jak i inwestora, tj. szkic orientacyjny w skali 1:500 z 1997 roku, mapa do celów projektowych stanowiąca załącznik do decyzji Starosty Brzezińskiego nr 179/2015 z dnia 22 czerwca 2015 r., sporny budynek nie został naniesiony choć w rzeczywistości istniał. Dodatkowo organ stopnia powiatowego winien uzupełnić akta przedmiotowego postępowania o oryginały lub też kopie poświadczone za zgodność z oryginałem projektu budowlanego budynku mieszkalnego zrealizowanego na spornej działce, bowiem do odwołania z dnia 17 maja 2019 r. skarżący załączył jedynie kopię planu realizacyjnego, gdzie naniesiony jest sporny budynek, stanowiący według inwestorów zaplecze budowy budynku mieszkalnego. PINB w dalszym ciągu nie ustalił również funkcji wskazanego budynku. Co prawda inwestorzy wskazują, że jest to budynek gospodarczy, to jednak strona skarżąca po raz kolejny wskazuje, że w przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z budynkiem letniskowym.
PINB decyzją z dnia 24 września 2019 r., nr 37/2019, w oparciu o przepis
art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał inwestorce wykonanie w budynku gospodarczym na spornej działce, następujących robót budowlanych: zamontowanie od strony działki nr [...] rynien i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki w terminie do dnia 30 listopada 2019 r.
WINB decyzją z dnia 3 listopada 2020r., nr 299/2020, uchylił w całości decyzję PINB z dnia 24 września 2019r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
PINB decyzją z dnia 17 września 2021r., nr 41/2021, na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nakazał inwestorce, wykonanie w budynku gospodarczym na spornej działce następujących robót budowlanych: zamontowanie od strony działki nr [...] rynien i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na własny teren - w terminie do dnia 30 listopada 2021 r.
Rozpatrując odwołanie skarżącego WINB decyzją z dnia 9 lutego 2022 r., nr 44/2022, uchylił w całości decyzję PINB z dnia 17 września 2021 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ I instancji pismem z dnia 12 maja 2022 r. wystąpił do Starostwa Powiatowego, Wydziału Budownictwa, Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami z prośbą o udzielenie informacji od jakiej daty budynek gospodarczy położony na spornej działce jest zaewidencjonowany i uwidoczniony w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.
Następnie pismem z dnia 26 maja 2022 r. organ szczebla powiatowego wezwał skarżącego, oraz inwestorkę do wskazania w wyznaczonym terminie osób, które posiadają wiedzę o dacie wybudowania przedmiotowego budynku gospodarczego, celem ich przesłuchania.
Naczelnik Wydziału Budownictwa, Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami, Starostwa Powiatowego pismem z dnia 31 maja 2022 r. poinformował, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wpisany do bazy Ewidencji Gruntów i Budynków w 2014 r., zgodnie z operatem zaewidencjonowanym pod nr [...].
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 26 maja 2022 r. inwestorka wskazała dwie osoby, które mają wiedzę o dacie budowy budynku gospodarczego, tj.: B.S. i S.S..
W dniu 17 czerwca 2022 r. PINB przeprowadził oględziny budynku gospodarczego położonego na działce nr ewid. [...] stwierdzając, iż budynek usytuowany jest w głębi działki i na załączniku graficznym oznaczony jest jako "i". Opis techniczny budynku zawarty jest w inwentaryzacji budowlanej sporządzonej w marcu 2018 r. przez mgr inż. budownictwa K.K. i technika budownictwa P.S. Oględziny potwierdzają stan techniczny zgodny z inwentaryzacją, która znajduje się w aktach sprawy. W trakcie kontroli w budynku znajdowały się meble, narzędzia ogrodowe, rowery i materiały budowlane. W budynku są pajęczyny co potwierdza, że budynek nie jest użytkowany, a w szczególności nie jest zamieszkany. Budynek pełni funkcję budynku gospodarczego. Na działce jest to jedyny budynek gospodarczy. Budynek oprócz instalacji elektrycznej nie ma żadnych innych instalacji.
Natomiast w dniu 20 czerwca 2022 r. w siedzibie organu I instancji, po wcześniejszym pouczeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego przesłuchano wskazane przez inwestorkę osoby. B.S. zeznała, że budynek gospodarczy na spornej działce był wybudowany w 1994 r. przez inwestorów. Od momentu wybudowania budynek pełnił funkcję gospodarczą, tj. magazyn materiałów budowlanych i narzędzi w związku z budową budynku mieszkalnego. W trakcie budowy budynku gospodarczego B.S. przebywała na działce i pomagała przy budowie budynku. S.S. zeznał, że na spornej działce jest budynek gospodarczy, usytuowany w głębi działki za budynkiem mieszkalnym. Budynek gospodarczy był wybudowany w 1994 r. przez inwestorów. Bezpośrednio po wybudowaniu budynek służył jako magazyn materiałów budowlanych i narzędzi budowlanych potrzebnych do budowy budynku mieszkalnego. W tym czasie S.S. przebywał na posesji i pomagał przy budowie budynku mieszkalnego.
Pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. skarżący, wskazał osoby, które mają wiedzę o dacie budowy budynku gospodarczego, tj.: M. K., K. W., A.R. i E.W.
PINB pismem z dnia 12 lipca 2022r. wezwał wskazane przez skarżącego osoby do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w celu złożenia wyjaśnień dotyczących daty budowy przedmiotowego budynku gospodarczego.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2022 r. skarżący złożył do organu stopnia powiatowego wniosek dowodowy o ustalenie czy od budynku znajdującego się na spornej działce płacono w ciągu ostatnich 10 lat podatek od nieruchomości, a jeśli tak, czy był to podatek od budynku mieszkalnego czy od budynku gospodarczego.
W dniu 5 sierpnia 2022r. w siedzibie organu I instancji, po wcześniejszym pouczeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego przesłuchano A.R., który zeznał, iż jest znajomym inwestorki i skarżącego od ok. 1986 r. Od jesieni, tj. od października 1995 r. A.R. odbywał służbę wojskową przez okres 1,5 roku. Do jesieni 1995 r. budowa budynku gospodarczego nie była rozpoczęta. Daty zakończenia budowy przedmiotowego budynku świadek nie zna ponieważ odbywał służbę wojskową. Po zakończeniu służby wojskowej w 1997 r. budynek gospodarczy już istniał.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2022 r. organ I instancji wystąpił do Wójta Gminy B. z prośbą o udzielenie informacji czy w dokumentacji podatkowej przedmiotowy budynek objęty jest podatkiem od budynku letniskowego lub mieszkalnego, czy od budynku gospodarczego. W odpowiedzi Skarbnik Gminy poinformował, iż zakres żądania obejmuje dokumentację stanowiącą tajemnicę skarbową.
Pismem z dnia 30 grudnia 2023 r. skarżący, wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka E.D. (we wniosku dowodowym z dnia 28 czerwca 2022r. omyłkowo wskazano nazwisko świadka W.) na okoliczność przeznaczenia i sposobu użytkowania budynku letniskowego oraz uzupełnienie przesłuchania A.R. na okoliczność ustalenia przeznaczenia i sposobu użytkowania budynku letniskowego, ponieważ świadka o to nie zapytano.
PINB pismem z dnia 18 stycznia 2024 r. wezwał A.R. i E.D. do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w celu złożenia wyjaśnień dotyczących ustalenia funkcji budynku na spornej działce, daty budowy przedmiotowego budynku gospodarczego.
W dniu 25 stycznia 2024r. organ I instancji próbował dokonać oględzin na spornej działce (nr ewid. [...]), jednak ze względu na trudne warunki pogodowe dostęp do budynku był ograniczony – wokół budynku utworzyło się rozlewisko wody. Wskazano, że kolejny termin oględzin zostanie ustalony telefonicznie.
W dniu 30 stycznia 2024 r. w siedzibie organu I instancji, po wcześniejszym pouczeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego przesłuchano A.R. i E. D. A.R. zeznał, iż po odbyciu służby wojskowej czyli jesienią 1997 r. przebywał wielokrotnie na posesji państwa W.
Świadek pamięta, że budynek usytuowany w głębi działki za budynkiem mieszkalnym, był zamieszkany w okresie od wiosny do jesieni przez okres co najmniej 5-6 lat licząc od 1997r. Według wiedzy A.R. w budynku przebywał - zamieszkiwał członek z rodziny inwestorów. We wskazanym okresie budynek był używany jako letniskowy.
E. D. zeznała, że w okresie od 2008 r. do 2021 r. mieszkała w I. - czyli na sąsiedniej nieruchomości, na której znajduje się budynek usytuowany w głębi działki o nr ewid. [...], za budynkiem mieszkalnym. W tym okresie budynek był użytkowany jako budynek letniskowy w okresie od wiosny do jesieni. Budynek ma możliwość dogrzewania. Okazjonalnie budynek był użytkowany w okresie zimowym.
W dniu 5 lutego 2024 r. organ PINB przeprowadził oględziny budynku usytuowanego w głębi działki nr ewid. [...], położonej w m. I.. Budynek jest usytuowany najdalej od frontu działki przylegającego do drogi gminnej. Budynek jest parterowy, murowany z dachem dwuspadowym. Budynek posadowiony jest na fundamentach betonowych. Ściany wymurowane są z bloczków gazobetonowych. Dach jest konstrukcji drewnianej, krokwiowy. Kalenica dachu jest równoległa do granicy pomiędzy działkami nr ewid. gruntu [...] i [...]. Częścią budynku jest taras o wymiarach 155cmx375cm. Taras jest konstrukcji drewnianej i jest zadaszony. Podłogę tarasu stanowi gres położony na płycie betonowej. Dach pokryty jest płytami z eternitu falistego. Od strony południowo-wschodniej dach jest orynnowany. Budynek z zewnątrz obłożony jest sidingiem. W budynku są trzy pomieszczenia. Budynek wyposażony jest w instalację elektryczną. W największym pomieszczeniu budynku jest kominek otwarty posiadający własny komin. Kominek nie ma instalacji rozprowadzającej ciepłe powietrze do pozostałych pomieszczeń. W budynku są dwa okna, trzecie okienko w elewacji od strony działki [...] zostało zamurowane. Na ścianach wewnętrznych budynku i suficie jest boazeria. Sufit ocieplony jest wełną mineralną. W dniu oględzin w budynku były zgromadzone meble, dwie wersalki, szafka i lodówka. Instalacja elektryczna obejmuje trzy punkty świetlne i kilka gniazdek elektrycznych. Oprócz wymienionego sprzętu w budynku jest przechowywany rower, rura drenarska perforowana, krzesła ogrodowe, parasol ogrodowy, leżaki itp. Na ścianach są półki podręczne. Na posadzce betonowej są rozłożone wykładziny dywanowe i winylowe. Budynek usytuowany jest ok. 50cm od granicy z działką o nr ewid. [...]. Okap budynku pomniejsza te odległość o 43 cm. Część wód opadowych z jednej połaci dachu może spływać na teren sąsiedniej nieruchomości. Poziom gruntu działki nr [...] przylegający do działki [...] na wysokości budynku jest wyniesiony powyżej terenu działki, na którym jest budynek. W budynku znajduje się podlicznik energii elektrycznej.
PINB decyzją z dnia 22 kwietnia 2024r., nr 17/2024, na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, nakazał inwestorom wykonanie w budynku gospodarczym na spornej działce (nr ewid. gruntu [...]) następujących robót budowlanych: zamontowanie od strony działki nr [...] rynien i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki w terminie do dnia 31 lipca 2024 r.
Rozpatrując odwołanie skarżącego WINB decyzją z dnia 2 lipca 2024 r., nr 153/2024, uchylił w całości powyższą decyzję PINB z dnia 22 kwietnia 2024r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na rozbieżności w określeniu daty wybudowania przedmiotowego budynku na działce nr ewid. [...], brak w ustaleniu daty powstania od strony południowo - wschodniej budynku zadaszonego tarasu o wymiarach 3,40m x 1,65m oraz rozbieżności w ustaleniu funkcji jaką pełni budynek objęty niniejszym postępowaniem.
W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżący pismem z dnia 23 lipca 2024 r. złożył wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie pracownika PINB – R. K.
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2024r., Nr 29/2024, PINB, na podstawie
art. 123 § 1 k.p.a., odmówił wyłączenia wskazanego wyżej pracownika - starszego specjalisty nadzoru budowlanego w PINB od udziału w postępowaniu prowadzonym przez PINB w sprawie ustalenia legalności budowy budynku gospodarczego usytuowanego na spornej działce (nr ewid. gruntu [...]).
W dniu 18 września 2024r. organ I instancji przeprowadził oględziny na spornej działce ustalając, że stan techniczny i faktyczny budynku gospodarczego od dnia 5 lutego 2024 r. (ostatnie oględziny budynku), nie uległ zmianie. Wskazano, że wyjaśnienia wymaga, że orynnowanie budynku jest częściowe od strony południowo wschodniej. Brak jest orynnowania od strony działki nr [...]. Taras stanowiący część budynku był wybudowany w 1997 r., co oznacza, że data zakończenia budowy budynku gospodarczego to 1997 r. W budynku są widoczne duże pajęczyny. Inwestor oświadczył, że w budynku nikt nie przebywa, tj. nie zamieszkuje, o czym świadczą między innymi pajęczyny w budynku. W budynku są trzy pomieszczenia.
Pismem z dnia 25 października 2024 r. PINB wezwał inwestorów w wyznaczonym terminie do złożenia osobiście zeznań w charakterze świadków w przedmiotowej sprawie.
W dniu 6 listopada 2024 r. w siedzibie organu I instancji, po uprzednim pouczeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, przesłuchano inwestora który zeznał, że budowa budynku gospodarczego w sensie technicznym była zakończona w 1995 r. Taras budynku gospodarczego oraz wykonanie elewacji z sidingu też była wykonana w 1995 r. - IV kwartał. Od 1995 r. budynek był użytkowany jako gospodarcze zaplecze budowy budynku mieszkalnego i miejsce noclegu rodziny w trakcie budowy budynku mieszkalnego. Od ok. 2000 r. przedmiotowy budynek jest użytkowany jako lamus - czyli budynek, w którym gromadzone są przedmioty niepotrzebne, rzadko używane. Również od 2000 r. w tym budynku do chwili obecnej nikt nie mieszka i nie nocuje. Inwestor przewiduje, że w przyszłości budynek będzie pełnił funkcję gospodarczą. W aktach sprawy znajdują się zdjęcia z dnia 3 czerwca 1996 r. przekazane przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Na tym zdjęciu inwestor rozpoznaje wyraźnie widoczny budynek gospodarczy z częścią dachu wysuniętą nad tarasem. Budynek gospodarczy nie jest ubezpieczony indywidualnie (z określeniem jego funkcji). Inwestor nie pamięta od kiedy płaci podatek za ten budynek.
W tak ustalonym stanie faktyczno - prawnym PINB decyzją z dnia 25 listopada 2024 r., nr 56/2024, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr ewid. gruntu [...] w miejscowości I., gm. B..
W uzasadnieniu organ m.in. wskazał że dotychczasowe postępowanie nie ustaliło dokładnej daty - roku budowy budynku gospodarczego. Niemniej jednak ustalono, że budowa budynku zakończyła się między IV kwartałem 1995 r. a 1997 r., co oznacza, że od daty zakończenia budowy minęło co najmniej 27 lat.
Drugą kwestią powodującą rozbieżności pomiędzy stronami postępowania jest funkcja budynku. Z zeznań złożonych przez inwestora i współwłaściciela budynku – inwestora wynika, że od 1995 r. budynek był użytkowany przez właścicieli nieruchomości jako zaplecze budowy budynku mieszkalnego na tej samej nieruchomości oraz miejsce ich noclegu. Od około 2000 r. do chwili obecnej nikt nie mieszka oraz nikt nie nocuje w przedmiotowym budynku. Również przechowywanie w budynku gospodarczym mebli i sprzętu o funkcji domowej np. lampy, powieszenie zasłon w oknie, wybudowanie komina i zamontowanie kominka, samo w sobie nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym funkcję letniskową (rekreacyjną) budynku. W przedmiotowym budynku brak jest instalacji chociażby wodociągowej, brak jest pomieszczeń sanitarnych wyposażonych w miskę ustępową czy umywalkę. Sporządzona trzykrotnie dokumentacja zdjęciowa budynku przedstawia dużą ilość zgromadzonych i przechowywanych rzeczy. Również rodzaj zgromadzonych rzeczy i sposób ich przechowywania w budynku wskazuje, że obecnie budynek pełni funkcję gospodarczą (magazynową). Ponadto, niektóre urządzenia w dniu oględzin 18 września 2024 r. (np. blender), butelki, opakowania z środkami chemicznymi, wyposażenie stołu, butelki z napojami, nie zmieniły swojego położenia oraz wypełnienia płynem od dnia 5 lutego 2024 r. W budynku panuje nieład, jest pełno kurzu i pajęczyn. Budynek był kontrolowany latem oraz zimą i w żadnym przypadku nie stwierdzono przebywania ludzi, a w szczególności zamieszkania budynku. Taras przy budynku gospodarczym nie stwarza również wrażenia na użytkowany. Jest on zarośnięty i zaniedbany. Ponadto, inwestor na przesłuchaniu w dniu 6 listopada
2024 r. oświadczył, że zamierza wykorzystać niniejszy budynek w przyszłości jako gospodarczy.
Biorąc pod uwagę, że na tej samej nieruchomości usytuowany jest dom mieszkalny inwestorów, PINB uznał, że należy domniemywać, że w przyszłości budynek będzie użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem - czyli jako budynek gospodarczy.
PINB zauważył, że przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie budowy budynku, jak również obecnie obowiązujące przepisy, nie normują standardu jaki musi spełniać budynek gospodarczy w zakresie: ocieplenia ścian i stropu, wykonania tarasu, wykonania boazerii wewnątrz budynku, wykonania komina. Wyposażenie budynku w takie elementy w celu ustalenia przeznaczenia budynku jest bezprzedmiotowe z prawnego punktu widzenia. Wykonanie (istnienie) w budynku takich elementów nie przesądza o funkcji gospodarczej lub letniskowej budynku objętego postępowaniem. Gospodarcze przeznaczenie budynku zostało także stwierdzone w inwentaryzacji budowlanej budynku, sporządzonej przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi.
W tym stanie rzeczy ustalenie obecnej, gospodarczej funkcji budynku, na podstawie oględzin własnych przez pracowników PINB przeprowadzonych z udziałem stron oraz złożonych oświadczeń i zeznań inwestorów jest prawidłowe.
W aktach sprawy znajduje się inwentaryzacja budynku wraz oceną stanu technicznego sporządzona przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Stan techniczny budynku oceniony jest jako dobry.
Wobec budynku nie prowadzono postępowania, w którym wydano nakaz jego rozbiórki.
Na podstawie dokonanych ustaleń w sprawie PINB bezsprzecznie stwierdził, że: budynek był wybudowany bez pozwolenia na budowę jako samowola budowlana, od daty zakończenia budynku minęło co najmniej 27 lat, w stosunku do budynku nie wydano nakazu rozbiórki.
Wymienione wyżej okoliczności są koniecznymi przesłankami wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Należy odnotować, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntował się pogląd, iż uproszczone postępowanie legalizacyjne może być prowadzone nawet wówczas, gdy w odniesieniu do budynku prowadzone jest inne postępowanie legalizacyjne. PINB wskazał, że postępowanie uproszczone jest postępowaniem odrębnym i szczególnym i jako takie ma pierwszeństwo w stosunku do pozostałych postępowań legalizacyjnych prowadzonych na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. lub art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. PINB wskazał, że w stosunku do budynku gospodarczego toczy się już uproszczone postępowanie legalizacyjne prowadzone przez PINB z sygnaturą akt PINB-7355/164/2022. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym w ocenie PINB należało umorzyć przedmiotowe postępowanie, ponieważ w tej samej sprawie nie mogą być prowadzone dwa odrębne postępowania.
W ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie i dokonania błędnej oceny dowodów z pominięciem istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, powielonej z poprzednio wydanych rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie, pomimo jasno sprecyzowanych wytycznych w wielokrotnie wydawanych decyzjach kasacyjnych organu odwoławczego. W szczególności skarżący zarzucił brak prawidłowego określenia funkcji obiektu budowlanego stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania, z jaką obiekt ten w rzeczywistości był wykorzystywany.
Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji zaskarżoną decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 25 listopada 2024 r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wskazano, że na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w stopniu pozwalającym na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. W szczególności organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne
znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).
WINB podniósł, że w przedmiotowej sprawie PINB prowadzi postępowanie w sprawie budynku gospodarczego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę na spornej działce. W uzasadnieniu badanej decyzji organ I instancji wskazał, że budowa budynku gospodarczego zakończyła się między IV kwartałem 1995r.
a 1997r., co oznacza, że od daty zakończenia budowy minęło co najmniej 27 lat.
Z zeznań złożonych przez inwestora i współwłaściciela budynku wynika, że od 1995 r. budynek był użytkowany przez właściciela nieruchomości jako zaplecze budowy budynku mieszkalnego na tej samej nieruchomości (budynek mieszkalny objęty jest odrębnym postępowaniem) oraz miejsce noclegu. Od ok. 2000 r. do chwili obecnej nikt w budynku gospodarczym nie mieszka i nie nocuje. W przedmiotowym
budynku brak jest instalacji wodociągowej, brak jest pomieszczeń sanitarnych wyposażonych w miskę ustępową czy umywalkę.
PINB po zapoznaniu się z całością zebranego materiału dowodowego stwierdził, iż: przedmiotowy budynek wybudowany został bez pozwolenia na budowę, zatem stanowi samowolę budowlaną, od daty zakończenia przedmiotowego budynku minęło co najmniej 27 lat, w stosunku do budynku nie wydano nakazu rozbiórki.
W tym miejscu WINB zauważył, że zmienił się stan prawny – ustawa prawo budowlane została znowelizowana ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz. 471), nowe przepisy weszły w życie w dniu 19 września 2020 r. Art. 49f wprowadził, nieznaną do tej pory, szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Art. 32 znowelizowanej ustawy stanowi, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 47f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.
WINB podniósł, że niewątpliwie, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 49f Prawa budowlanego, jest postępowaniem szczególnym i odrębnym względem zwykłych postępowań legalizacyjnych przewidzianych w art. 48 Prawa budowlanego oraz art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Uproszczone postępowanie legalizacyjne może być pod określonymi warunkami wszczęte nawet wówczas, gdy w odniesieniu do danego obiektu prowadzone jest inne zwykłe postępowanie legalizacyjne. Art. 32 Noweli jest to jedyny przepis intertemporalny, który odnosi się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego, a konkretnie wyklucza możliwość wszczęcia postępowania na podstawie art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem 19 września 2020 r. decyzję o nakazie rozbiórki. Zatem wszczęcie i prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest dopuszczalne wobec obiektów nieobjętych jeszcze nakazem rozbiórki.
Dodatkowym przepisem ograniczającym zastosowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest art. 49 ust. 5 Prawa budowlanego, zgodnie z którym nie można wszcząć postępowania, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin 20 lat liczony od zakończenia budowy upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
WINB zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwie organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr ewid. gruntu [...] w miejscowości I., gm. B.. Jednakże w toku prowadzonego postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepisy art. 37 i 40 Prawa budowlanego nie został wydany nakaz rozbiórki budynku gospodarczego oraz nie wydano postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
W przekonaniu WINB prowadzenie zwykłego postępowania legalizacyjnego co do budynku gospodarczego nie wyklucza wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania, niemniej istnieje tylko jeden "problem" - te postępowania nie mogą się toczyć jednocześnie.
WINB wskazał, że ta kwestia, "techniczna" może być rozwiązana dwojako - wniosek o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego może być dołączony do toczącego się postępowania i w nim rozpoznany (w pierwszej kolejności organ ustali czy są spełnione przesłanki do takiej legalizacji samowoli) lub zostanie wszczęta nowa sprawa co do procedury uproszczonej, a że ma ona pierwszeństwo (jako względniejsza dla sprawcy samowoli budowlanej) to procedura zwykła zostanie zawieszona do czasu zakończenia postępowania uproszczonego.
Jak wynika z uzasadnienia badanej decyzji w stosunku do przedmiotowego budynku gospodarczego toczy się uproszczone postępowanie legalizacyjne prowadzone przez organ I instancji pod sygnaturą akt PINB-7355/164/2022. Zatem stwierdzić należy, iż organ I instancji wszczął postępowanie legalizacyjne uproszczone jako nowe odrębne postępowanie, natomiast zwykłe postępowanie winien zawiesić do czasu zakończenia nowego postępowania legalizacyjnego uproszczonego. Dopiero pozytywne zakończenie nowego postępowania legalizacyjnego uproszczonego będzie stanowiło podstawę do umorzenia postępowania zwykłego.
W ocenie WINB organ I instancji przedwcześnie więc skorzystał z dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a. i umorzył postępowanie w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na spornej działce, wobec czego należało - w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. - uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, celem wyeliminowania uchybień stwierdzonych w postępowaniu odwoławczym.
Dodatkowo WINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kierowanie zatem pism procesowych w jednej kopercie do obojga małżonków, jak to miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu, stanowi naruszenie przepisu art. 40 § 1 i 3 k.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism. Doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków, do rąk jednego, może zostać uznane za skuteczne wobec drugiego małżonka tylko wówczas, jeśli drugi z małżonków nie zakwestionuje i nie podważy takiego sposobu doręczenia. Jak wynika z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Nie ma przy tym znaczenia, czy stroną jest osoba fizyczna, osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, a także, czy postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu. W razie wielości stron postępowania administracyjnego pisma doręcza się wszystkim stronom. Jedynie w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na skutek podania złożonego przez dwie strony lub więcej stron, które w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism, pisma doręcza się tylko tej stronie (art. 40 § 3 k.p.a.). Jeśli małżonkowie nie wskazali w podaniu jednego z nich jako upoważnionego do odbioru pism, organ nie może wysłać im pism w jednej przesyłce. Pisma kierowane do strony powinny być adresowane do niej imiennie, czyli adresując przesyłkę organ musi wymienić stronę jako indywidualnie określonego adresata, wobec którego - jako podmiotu - dokonywana jest czynność doręczenia. Co za tym idzie, doręczanie pism łącznie współmałżonkom uznać należy za nieprawidłowe. Jednakże ze względu na fakt, iż stroną odwołującą się jest jedynie skarżący, a nie któreś z małżonków WINB wskazał jedynie nieprawidłowość, która nie ma wpływu na podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie.
Natomiast wydając kolejne rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie organ I instancji winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania i doręczyć prawidłowo przesyłkę odrębnie każdemu małżonkowi.
Odnosząc się do treści odwołania stwierdzono, iż nie miało ono wpływu na podjęte przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie z przyczyn szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu niniejszej decyzji.
W sprzeciwie od powyższej decyzji WINB z 24 stycznia 2025 r. (nazwanego przez skarżącego "Skargą") skarżący, podniósł, że decyzję tę zaskarża w jej wskazanej części, stwierdzając:
"I. Zaskarżam jej część, mając na uwadze treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, wobec której to Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonały jedynej analizy dwóch kryteriów wydanej decyzji z dn. 25.11.2024r., nr 56/2024, znak PINB-7355/137/905/2017, przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., i nie uzasadnił jej istoty w stosunku nieprawidłowości samowoli budowlanej względem Prawa Budowlanego, warunków technicznych, warunków PPOŻ, czy kierowania wód opadowo-roztopowych na grunt sąsiedni, mimo posiadanej wiedzy że z tego tytułu ponoszę straty. - dowody w aktach sprawy
II. Zaskarżam, brak rozstrzygnięcia i pominiecie mojego żądania w świetle przepisów prawa materialnego, w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157) - Rozdział 11 § 54 zarządzenia, który to zabrania, min: kierowania wód opadowo-roztopowych na grunt sąsiedni, jak również wzdłuż granicy sąsiedniej, co jednocześnie stanowi bezprawne naruszenie dóbr osobistych właściciela nieruchomości sąsiedniej
III. Zaskarżam, brak wyznaczenia ostatecznego terminu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanemu, zakończenia sprawy, którą świadomie przeciąga ponad siedem lat.
IV. Zaskarżam, klasyfikacje i powielane nazewnictwo samowoli budowlanej jako "budynku gospodarczego" gdyż przedmiotowy budynek określić należy jako "budynek letniskowy", gdyż zaklasyfikowanie przedmiotowego budynku zaliczyć należy do kategorii III wg załącznika do ustawy z 1994 r.
V. Zaskarżam, brak merytorycznego uzasadnienia związanego z nienależytym użytkowaniem obiektu który może naruszać również przepisy ochrony środowiska, a w rezultacie zaś oddziaływać w negatywny sposób na sąsiednie nieruchomości przez zastosowany "azbezt" na połaci dachu. Który to dotychczas jest bagatelizowany przez oba Organ, mimo iż zarządca nieruchomości skorzystał z programu dofinansowania Unijnego na utylizację "wyrobu azbeztowego" z nieruchomości oznaczonej nr ewid. działki [...] w miejscowości I., gmina B., którego nie usunął w jej wskazywanej części.
VI. Zaskarżam, brak wydania nakazu, bezzwłocznego zabezpieczenie obiektu budowlanego i usuniecie niezgodności warunków technicznych przez okres ponad siedmiu lat w tym kierowania wód opadowo-roztopowych na grunt sąsiedni, jak również wzdłuż granicy sąsiedniej.
VII. Zaskarżam, brak rozstrzygnięcia i pominiecie zastosowania przywołanych przepisów § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych Prawa Budowlanego i warunków PPOŻ, z uwagi na niewłaściwą i zbyt zbliżoną lokalizację samowoli budowlanej w odległości około 0,50m, od granicy działki sąsiedniej.".
Jednocześnie skarżący wniósł
- na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy zainicjowanej niniejszą skargą w postępowaniu uproszczonym,
- z ostrożności procesowej - na wypadek niedopatrzenia się przez Sąd w zaskarżonej decyzji ww. kwalifikowanej wady prawnej - o uchylenie tej decyzji ze względu na naruszenie art. 51 ust. 1 Prawa Budowlanego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (zob. np. wyr. NSA: z 8.10.1998 r., IV SA 1754/96, Legalis; z 29.6.1999 r, IV SA 1031/97, Legalis; z 16.3.2000 r., IV SA 228/98, Legalis),
- o zobowiązanie przez Sąd, Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, do przeprowadzenia własnych oględzin terenowego w celu obiektywizmu, względem niezgodności Prawa Budowlanego i warunków technicznych, jak i zakwalifikowania charakteru obiektu budowlanego, na nieruchomości oznaczonej nr ewid. działki [...] w miejscowości I., gmina B.,
- na podstawie art. 199 p.p.s.a. i zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw skarżącego.
W odpowiedzi na sprzeciw, zawartej w piśmie z 18 lutego 2025 r., organ II instancji wniósł o oddalenie sprzeciwu, wskazując na swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na powyższe pismo organu II instancji skarżący w piśmie z 26 lutego 2025 r. stwierdził, że kwestionuje merytoryczne uzasadnienie zawarte w piśmie WINB z 18 lutego 2025 r. i uzasadnił swoje stanowisko, w konkluzji wnosząc o szersze rozpatrzenie sprawy, analizując charakter i świadome ukierunkowanie prowadzonego [powinno być: prowadzonych – dopisek Sądu] postępowań administracyjnych przez PINB.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Wskazać należy również, iż zgodnie z art. 64b p.p.s.a. w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 p.p.s.a. nie stosuje się. Ponadto, co istotne, rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zawartego w sprzeciwie (nazwanego przez skarżącego "Skargą") wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy zainicjowanej "skargą" na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w postępowaniu uproszczonym. Wskazana przez skarżącego we wniosku o rozpoznanie sprawy
w trybie uproszczonym podstawa prawna – art. 119 pkt 4 p.p.s.a. dotyczy możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Powyższe nie ma jednak zastosowania w kontrolowanej sprawie, ponieważ sprawa została zainicjowana sprzeciwem od decyzji kasacyjnej WINB. Zgodnie zaś z powołanym już wyżej art. 64d § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. na posiedzeniu niejawnym. Przy czym przepis art. 64d § 1 p.p.s.a.
nie wskazuje, że rozpoznanie sprzeciwu na posiedzeniu niejawnym może odbyć się w składzie innym niż jednoosobowy czy w trybie uproszczonym (por. wyrok NSA z 25 września 2018 r., II OSK 2595/18, LEX nr 2552540, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Stąd też wniosek skarżącego okazał się niezasadny.
Ubocznie należy jedynie dodać, że na podstawie art. 64d § 2 p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Powyższe jest jednak uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, z którego Sąd w kontrolowanej sprawie nie skorzystał (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2020 r., II OSK 1501/20, LEX nr 3047411, CBOSA).
Odnosząc się do meritum kontrolowanej sprawy, należało wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu jest wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzja WINB o uchyleniu decyzji PINB i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PINB.
Analizując niniejszą sprawę należy zwrócić uwagę na jedną z naczelnych zasad jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, którą jest zasada dwuinstancyjności, unormowana w art. 15 k.p.a., zgodnie z którą każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zasada ta jest zrealizowana wtedy, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zasadę tę należy rozumieć także w ten sposób, że organ drugiej instancji nie może zastępować organu pierwszej instancji w zakresie ustalania przez niego stanu faktycznego lub zbierania materiału dowodowego. Organ odwoławczy i postępowanie, które przed nim się toczy, nie może zastępować postępowania przed organem pierwszej instancji. Postępowanie odwoławcze jest postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i ewentualnie w niezbędnym zakresie uzupełniającym materiał dowodowy zgromadzony przed organem niższej instancji. Nie może więc ono wchodzić w rolę postępowania administracyjnego ogólnego załatwiającego sprawę strony, ponieważ naruszałby to prawo strony do rzetelnej kontroli rozstrzygnięć organów niższego rzędu (por. wyrok NSA z 29 listopada
2011 r., I OSK 2086/10, LEX nr 1149301, CBOSA).
Procesowym przejawem zasady dwuinstancyjności są określone w art. 138 k.p.a. formy rozstrzygnięć, jakie mogą zapaść w postępowaniu odwoławczym. W szczególności podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Innymi słowy, możliwość wydania decyzji kasacyjnej przez organ drugiej instancji, została powiązana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawisłej sprawy, a więc gdy merytoryczna ocena sprawy przez organ odwoławczy skutkowałaby naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Taki stan rzeczy powodowałby pozbawienie strony prawa do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy przez dwa różne organy administracji.
Niemniej treść art. 138 § 2 k.p.a. ogranicza rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego do swego rodzaju ostateczności, która może być zastosowana tylko w razie stwierdzenia, że zakres sprawy pozostały do wyjaśnienia przekracza ramy postępowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 136 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 grudnia 2023 r., IV SA/Po 457/23, CBOSA; por. także: wyrok NSA z 17 maja 2023 r., II OSK 737/23, CBOSA).
Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy, zdaniem Sądu zaskarżona decyzja wydana została prawidłowo, tj. z zachowaniem przesłanek wynikających z przepisu art. 138 § 2 k.p.a.
Decyzją, od której wniesiono sprzeciw, uchylono decyzję PINB umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr ewid. gruntu [...] w miejscowości I., gm. B. PINB za podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 105 § 1 k.p.a. W myśl przywołanego przepisu gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05, LEX nr 201507, CBOSA). Przesłanką o którą PINB oparł swoje rozstrzygnięcie jest, prowadzone równocześnie w stosunku do tego samego budynku gospodarczego, uproszczone postępowanie legalizacyjne. W związku z czym PINB, uznając, że uproszczone postępowanie legalizacyjne ma pierwszeństwo przed innymi postępowaniami legalizacyjnymi, a także, że w tej samej sprawie nie mogą toczyć się dwa postępowania umorzył, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie legalizacyjne. WINB, podzielając stanowisko PINB o braku możliwości jednoczesnego prowadzenia postępowań, doszedł do słusznego wniosku, że organ wszczynając nowe postępowanie legalizacyjne (uproszczone postępowanie legalizacyjne), powinien do czasu zakończenia nowego postępowania legalizacyjnego zawiesić prowadzone już wcześniej zwykłe postępowanie legalizacyjne (por. wyrok NSA z 14 marca 2023 r., II OSK 2871/21, LEX nr 3537364, CBOSA). Dopiero pozytywne zakończenie nowego postępowania legalizacyjnego uproszczonego może stanowić podstawę do umorzenia postępowania zwykłego. Tym samym słusznie, w ocenie Sądu, WINB stwierdził, że rozstrzygnięcie PINB, wydane w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., okazało się przedwczesne.
Zauważyć przy tym należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano nowe okoliczności konieczne do wyjaśnienia, których zakres ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie to jest ustalenie przez PINB czy są spełnione przesłanki do takiej legalizacji samowoli, które to ustalenie, w przekonaniu Sądu, przekraczałoby w kontrolowanej sprawie, wynikające z art. 136 k.p.a., uprawnienia organu odwoławczego.
Zważywszy powyższe, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały obie przesłanki do wydania przez organ II instancji decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz dowodowego, niezbędnego dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy, przekraczający wynikające z art. 136 k.p.a. uprawnienia organu odwoławczego, jak również wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, uniemożliwiały merytoryczne rozpatrzenie sprawy, co obligowało organ II instancji do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powtarzając za Naczelnym Sądem Administracyjnym pogląd wyrażony w wyroku z dnia 12 maja 2022 r. "Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy stwierdzi, że naruszył on przepisy procesowe nieprzeprowadzając postępowania wyjaśniającego, albo wprawdzie je przeprowadzając, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych, np. niedokonując ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy wymagających przeprowadzenia postępowania w znacznej części. Naruszenie takie nie może być usunięte przez organ odwoławczy w wyniku przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, naruszałoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego." (wyrok NSA z 12 maja 2022 r., II OSK 402/22, LEX nr 3354228, CBOSA).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie, wskazujących na naruszenia przepisów prawa, należy stwierdzić, że nie miały one związku z przyczynami wydania decyzji kasacyjnej. Przypomnieć należy, że zaskarżoną
w sprawie decyzją kasacyjną WINB uchylił decyzję PINB umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr ewid. gruntu [...] w miejscowości I., gm. B. - i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Końcowo Sąd zwraca uwagę, że wobec uchylenia decyzji organu I instancji postępowanie będzie prowadzone ponownie, co pozwoli na wyeliminowanie wszelkich nieprawidłowości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi,
na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw.
dc