II SA/Łd 125/24

II SA/Łd 125/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Beata Czyżewska
Magdalena Sieniuć /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 8 ust. 3, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2d, art. 64, art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 15, art. 77 par. 2, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 12 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 20 grudnia 2023 roku nr KO.4111.513.2023 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Kutna z dnia 31 października 2023 roku, znak: MOPS.PS.5020.22.2023.6.1.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 grudnia 2023 r., nr KO.4111.513.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", w związku z art.59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.), powołanej dalej jako: "u.p.s.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutna z dnia 31 października 2023 r., znak: MOPS.PS.5020.22.2023.6.1, ustalającą opłatę za pobyt żony skarżącego – B. W. w domu pomocy społecznej.
Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją z dnia 31 października 2023 r. organ I instancji, na podstawie art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 lit. b, art. 64 pkt 2 u.p.s. postanowił:
1. ustalić odpłatność za pobyt B. W. w Domu Pomocy Społecznej w K., ul. [...], przyznany decyzją nr MOPS.DŚ.5020.2630.2023 z dnia 3 lipca 2023 r., od 1 sierpnia 2023 r. w wysokości 1.000 zł miesięcznie,
2. kwotę opłaty, o której mowa w pkt 1, przekazać należy z dołu do 25-go dnia każdego miesiąca na adres Urzędu Miasta Kutno na wskazany numer konta bankowego lub wpłacić do kasy Urzędu Miasta Kutno,
3. za datę zapłaty uznaje się datę wpływu środków pieniężnych na wyżej wskazane konto,
4. kwotę opłaty, o której mowa w pkt 1, za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 października 2023 r. należy przekazać:
- za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 sierpnia 2023r. w terminie do 29 grudnia 2023r.,
- za okres od 1 września 2023 r. do 30 września 2023r. w terminie do 31 stycznia 2024r.,
- za okres od 1 października 2023 r. do 31 października 2023 r. w terminie do 29 lutego 2024 r.,
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że B. W. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w K. (dalej: "DPS"), w którym średni miesięczny koszt utrzymania wynosi 4.937,60 zł. Aktualna odpłatność ponoszona przez pensjonariuszkę wynosi 1.492,11 zł i nie pokrywa w całości kosztów jej pobytu. Osobami obowiązanymi do ponoszenia opłaty jest mąż A. W., córka A. W., syn M. W. oraz wnuk J. G. Dzieci B. W. oraz wnuk nie kwalifikują się do ponoszenia opłaty, ponieważ ich dochód nie przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego.
W celu ustalenia sytuacji rodzinnej i dochodowej A. W. został przeprowadzony w dniu 11 sierpnia 2023 r. wywiad środowiskowy na podstawie którego ustalono, że zainteresowany ma 76 lat, mieszka razem ze swoją 98-letnią matką F. W., która posiada własne źródło dochodu. Z matką prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, przy czym - jak deklarował wnioskodawca - wspiera matkę usługowo oraz dokonuje wszelkich opłat za mieszkanie w K. przy ul. [...]. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i z tego tytułu pobiera rentę inwalidzką w zbiegu z emeryturą oraz dodatek pielęgnacyjny, których wysokość wynosi 3.923,15 zł. W związku z chorobami oczu oraz narządu ruchu (krótsza noga o 8 cm) przyjmuje leki, jednakże na potwierdzenie tej okoliczności nie ma żadnych dowodów, w tym faktur, gdyż nie wiedział, że będą potrzebne. Ponadto, zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia 25 marca 1999 r. jest po złamaniu przezkrętarzowym kości udowej lewej, a jako choroby współistniejące ma skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego ze znacznym zwyrodnieniem.
Pismem z dnia 20 sierpnia 2023 r. na podstawie art. 64 u.p.s. skarżący zwrócił się o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat za pobyt żony w DPS, powołując się na trudną sytuację rodzinną oraz finansową. Dołączył opłaty ponoszone za koszty utrzymania mieszkań przy ul. [...] oraz przy ul. [...], w tym za energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, eksploatację.
W dniu 13 września 2023 r. (data otrzymania) została przedstawiona A. W. propozycja umowy ustalająca odpłatność na kwotę 1.595,15 zł, jednakże strona nie wyraziła zgody na jej podpisanie i ponoszenie opłaty, wnosząc pismem z dnia 18 września 2023 r. o ponowne ustalenie opłaty po odliczeniu od dochodu kwoty renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy, czego następstwem są potrzeby finansowe.
Kolejnym pismem z dnia 28 września 2023 r. A. W. zwrócił się o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat za pobyt żony w DPS, powołując się na trudną sytuację rodzinną oraz finansową. Wniósł o ponowne przeliczenie jego dochodu z uwzględnieniem ponoszonych wydatków oraz bez uwzględnienia renty inwalidzkiej. Wskazał, że pomaga własnym dzieciom, a szczególnie córce, która znalazła się w trudnej sytuacji życiowej po urodzeniu dziecka, które jest wcześniakiem i według zaświadczenia lekarskiego kwalifikuje się do wsparcia ustawy "za życiem". Stan dziecka po urodzeniu był bardzo ciężki, więc córka musiała dojeżdżać do szpitala. Obciążenie ojca kwotą opłaty za DPS żony i matki pomniejszy szanse pomocy dla córki. Syn M. również wymaga pomocy, gdyż ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności z powodu narządu wzroku posiada rentę socjalną. W dniu 5 października 2023 r. (data otrzymania) organ I instancji ponownie przedstawił A. W. propozycję umowy ustalającą odpłatność na kwotę 1.000 zł, uwzględniając okoliczności podnoszone przez stronę. W odpowiedzi zainteresowany pismem z dnia 18 października 2023 r. ponownie zwrócił się z prośbą o zwolnienie z opłaty, powołując się na sytuację rodzinną i finansową. Wskazał, że ze względu na niepełnosprawność ponosi koszty leczenia, wydatki na zakup środków ortopedycznych, koszty utrzymania samochodu, opiekuje się niepełnosprawną w znacznym stopniu matką oraz pomaga własnym dzieciom. Syn i córka chorują na genetyczne schorzenia narządu wzroku i ich leczenie jest bardzo drogie.
Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym organ I instancji ustalił, że posiadany przez A. W. dochód w wysokości 3.923,15 zł miesięcznie przy wydatkach na kwotę 2.143,54 zł miesięcznie, z czego część dotyczy wydatków związanych z kosztami utrzymania mieszkania córki i w części matki oraz pomocy finansowej dla syna, stronie pozostaje kwota 1.779,61 zł, która pozwala na ponoszenie opłaty w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Decyzja została doręczona stronie w dniu 3 listopada 2023 r.
Od powyższej decyzji skarżący A. W. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach. Odwołujący przedstawił szczegółowo zdarzenia rodzinne, jakie poprzedziły pobyt jego żony w DPS, w tym trudną ciążę córki, w wyniku której urodziła się dziewczynka wymagająca specjalistycznego leczenia i szczególnej opieki oraz własne problemy zdrowotne. Zarzucił organowi nieustosunkowanie się do załączonych dokumentów w sprawie ponoszonych kosztów, w tym zbadania limitu i zwolnienia z opłaty między kwotą dochodu a ponoszonych wydatków i pozostałą nadwyżką, pominięcie ciężkiej sytuacji rodzinnej, w tym chorób dzieci i wnuczki, konieczność pomocy finansowej dzieciom, w tym zakupu zastrzyku dla syna na kwotę 1.000 zł. Podkreślił, że w przypadku braku zrozumienia jego trudnej sytuacji zmuszony będzie do zmiany miejsca opieki żony na tańsze. W dniu 7 grudnia 2023 r. skarżący przesłał do Kolegium fakturę za zakup iniekcji leku do oka na kwotę 1.000 zł wystawioną na nazwisko W. M.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 20 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, że B. W. została umieszczona w DPS w K., w którym średni miesięczny koszt utrzymania wynosi 4.937,60 zł. Aktualna odpłatność ponoszona przez pensjonariuszkę wynosi 1.492,11 zł i nie pokrywa w całości kosztów jej pobytu. Zasada kolejności odpłatności przyjęta w art. 61 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s. oznacza, że w sytuacji, gdy pensjonariusz nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na osobach wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Osobami obowiązanymi do ponoszenia opłaty za pobyt B. W. jest mąż A. W., córka A. W., syn M. W. oraz wnuk J. G. Dzieci B. W. oraz wnuk nie kwalifikują się do ponoszenia opłaty, ponieważ ich dochód nie przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego.
Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę, że dochód A. W., na który składają się świadczenia w postaci renty inwalidzkiej w zbiegu z emeryturą oraz dodatek pielęgnacyjny, wynosi łącznie 3.923,15 zł miesięcznie i przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł miesięcznie. W tym aspekcie organ II instancji podkreślił, że ustawodawca uzależniając w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. wysokość opłaty wnoszonej od kryterium dochodowego nie zawarł jakichkolwiek szczególnych przepisów dotyczących metod obliczania dochodu tych osób, co powoduje, iż w stosunku do nich znajduje zastosowanie art. 8 u.p.s. definiujący pojęcie dochodu. Dlatego też wniosek A. W. o wyłączenie z jego dochodu kwoty stanowiącej wysokość renty inwalidzkiej nie ma prawnie uzasadnionych podstaw, gdyż tego rodzaju dochód mieści się w katalogu dochodów określonych w art. 8 ust. 3 u.p.s.
W dalszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że przekroczenie kryterium dochodowego powyżej 300% jest pierwszą podstawową przesłanką pozwalającą na wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt żony w DPS, bowiem wysokość opłaty ustalana jest indywidualnie w zależności od okoliczności sprawy. W aktualnym stanie prawnym zasadą jest, że w stosunku do małżonka, zstępnych, wstępnych organ w pierwszej kolejności powinien dążyć do ustalenia opłaty w drodze umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Dopiero w przypadku, gdy osoba zobowiązana odmówi zawarcia umowy, organ powinien uruchomić decyzyjny tryb ustalenia odpłatności.
Mając na uwadze powyższe Kolegium wskazało, że organ I instancji prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia opłaty, zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s., w dniu 8 września 2023 r. przesłał A. W. umowę ustalającą wysokość opłaty za pobyt żony w DPS w kwocie 1.595,15 zł, wyjaśniając szczegółowe zasady jej ustalenia oraz przedstawiając stosowne wyliczenia z uwzględnieniem ustawowego kryterium dochodowego. W odpowiedzi zainteresowany pismem z dnia 18 września 2023 r. zwrócił się do organu o odliczenie od jego dochodu kwoty renty inwalidzkiej i ponowne ustalenie opłaty, gdyż uznał, że przedstawiona propozycja opłaty jest "zbyt kosztowna". Organ I instancji w dniu 3 października 2023 r. ponownie przesłał A. W. umowę w sprawie ponoszenia opłaty za pobyt żony w DPS w kwocie 1.000 zł. W odpowiedzi zainteresowany wniósł o zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. powołując się na wysokie koszty utrzymania z jednego świadczenia, gdyż przed umieszczeniem żony w DPS utrzymywali się z dwóch źródeł dochodu. Podkreślił, że opiekuje się swoją niepełnosprawną matką, której częściowo pomaga z uwagi na duże koszty leczenia i opłaty. Ponadto pomaga swoim dzieciom, gdyż córka urodziła dziecko wymagające wysokich kosztów leczenia, dodatkowo z uwagi na własną niepełnosprawność ponosi wysokie koszty na eksploatację samochodu (paliwo, naprawy, ubezpieczenie). Do wniosku załączył potwierdzenia wykonanych przelewów na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej za lokal przy ul. [...] i przy ul. [...], za energię elektryczną, podatek od nieruchomości za garaż, ubezpieczenie. Pismem z dnia 18 października 2023 r. A. W. ponownie zwrócił się o zwolnienie z opłaty powołując się dodatkowo na wysokie koszty, jakie ponosi w związku z genetyczną chorobą oczu syna (zwyrodnienie siatkówek), które zagraża utracie wzroku i w związku z tym zachodzi konieczność zakupu zastrzyku w oko w kwocie ok. 1000 zł.
Zdaniem organu odwoławczego, odmowa zawarcia przez A. W. umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., uprawniała organ I instancji do ustalenia opłaty w drodze decyzji administracyjnej z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Innymi słowy, prawidłowe ustalenie opłaty należnej od osoby odmawiającej zawarcia umowy w sprawie odpłatności, wymaga ustalenia nie tylko sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej, ale również jej "możliwości", przez które należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem w DPS, w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej. Interpretację pojęcia "możliwości" ustawodawca pozostawia organowi, należy mieć tu jednak na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty. W rezultacie to do organu należy ocena "możliwości" poczyniona zgodnie z przepisami k.p.a.
Jednocześnie, w ocenie Kolegium, zgłoszenie przez A. W. w toku postępowania administracyjnego o ustalenie opłaty za pobyt żony w DPS wniosku o zwolnienie na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s. obligowało organ do jego rozpatrzenia w tym postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. I OSK 318/22, LEX nr 3482314). Powyższa teza została potwierdzona wyrokiem NSA w wyroku z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1588/22, LEX nr 359321, w którym wskazano, że skoro ocena "możliwości" ponoszenia przez osobę zobowiązaną opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest dokonywana na etapie zawierania umowy, to tym bardziej ocena taka może i powinna być dokonywana w toku postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty - w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o zwolnienie z opłaty w całości lub w części na podstawie art. 64 u.p.s.
Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 64 pkt 2 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Wskazane przez ustawodawcę okoliczności mogące stanowić podstawę do zwolnienia z opłaty nie mają charakteru katalogu zamkniętego, zaś użycie w art. 64 u.p.s. określenia "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie to oparte jest na uznaniu administracyjnym.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy, a także treści odwołania w aspekcie "możliwości" uzasadniających ponoszenie opłaty za pobyt żony w DPS w kwocie 1.000 zł miesięcznie, jak również "uzasadnionych okoliczności" pozwalających na zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s., wskazuje, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Zdaniem organu II instancji, rzeczywiste wydatki udokumentowane i zadeklarowane na kwotę ponad 2.000 zł miesięcznie, choć są znaczące, to jednak część wydatków związana jest z kosztami utrzymania matki A. W. oraz córki i syna, którzy prowadzą odrębne gospodarstwa domowe w rozumieniu u.p.s. W ocenie Kolegium, choć pomoc materialna członkom rodziny, którzy nie są w pełni samodzielni wskutek choroby czy wieku, jest jak najbardziej uzasadniona w ich potrzebach życiowych, to jednak nie może wyprzedzać własnych zobowiązań osoby ubiegającej się czy korzystającej z pomocy społecznej w postaci zwolnienia z opłaty. Jak wynika z akt sprawy, A. W. jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 38 m2 przy ul. [...] w K., w którym aktualnie mieszka wraz ze swoją matką F. W. oraz mieszkania o pow. 68 m2 przy ul. [...], w którym mieszka aktualnie jego córka. Zainteresowany ponosi szereg opłat związanych z eksploatacją obu mieszkań, w tym czynszem, energią elektryczną, co potwierdzają załączone przelewy z konta bankowego. Dodatkowo pomaga finansowo synowi, który jest osobą niepełnosprawną. Organ odwoławczy podkreślił, że "możliwości", o jakich mowa w art. 61 ust. 2d u.p.s., nie mogą być tylko wynikiem matematycznego rachunku powiązanych ze sobą informacji dotyczących dochodów i wydatków, gdyż pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych osobom, które nie są w stanie samodzielnie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Organ II instancji ocenił, że A. W. nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, bowiem gdyby nie świadczona pomoc na rzecz innych osób, posiadany dochód pozwala na ponoszenie opłaty w kwocie 1.000 zł miesięcznie. Pozostały do dyspozycji strony dochód, po wniesieniu opłaty wynosi niespełna 3.000 zł, z którego jest w stanie ponieść zadeklarowane wydatki na leki w kwocie 200 zł miesięcznie, utrzymanie samochodu, który jak twierdzi, jest mu niezbędny z uwagi na niepełnosprawność oraz wydatki bieżące związane z utrzymaniem w połowie z matką jednego mieszkania, a także zaspokojeniem podstawowych potrzeb. Wprawdzie długotrwała choroba i związana z tym niepełnosprawność A. W. jest wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego i mieści się w warunkach przewidzianych art.64 pkt 2 u.p.s., jednakże okoliczność ta, aby mogły stanowić podstawę do zwolnienia, musi wiązać się z pogorszeniem sytuacji materialnej. Powyższa okoliczność w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia wnioskodawcy nie należy do nadmiernych. Zwolnienie z opłaty powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach dotyczących osoby zobowiązanej, a nie innych osób. W ocenie Kolegium, nie można doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki małżonka w zakresie pokrywania kosztów pobytu w DPS żony byłyby w sposób nieznajdujący uzasadnienia przerzucane na jednostki samorządu terytorialnego, powodując nadmierne obciążenie sektora finansów publicznych, a w konsekwencji całego społeczeństwa. Istotna jest również okoliczność, że dzieci B. W., którym pomaga finansowo ojciec, pomniejszając tym samym własne zasoby, zostały w całości zwolnione z ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS z uwagi na niskie dochody. W przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny jest zobowiązany w świetle art. 64 u.p.s. i art. 7 k.p.a. wyważyć zarówno słuszny interes strony, jak i interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Analiza sytuacji rodzinnej, zdrowotnej oraz finansowej A. W., zdaniem organu odwoławczego, wskazuje, że nie występują "uzasadnione okoliczności" uzasadniające zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s., zaś wysokość ustalonej opłaty mieści się w możliwościach finansowych strony, który jako małżonek jest osobą zobowiązaną do partycypowania w kosztach pobytu żony w DPS.
W ocenie Kolegium, decyzja organu I instancji poprzedzona została wnikliwym zebraniem materiału dowodowego i jego dogłębną analizą, przeprowadzoną z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania, wynikających bezpośrednio z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a, co uzasadnia utrzymanie jej w mocy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył A. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Skarżący wskazał, że propozycja opłaty za pobyt żony w Domu Pomocy Społecznej w K. jest krzywdząca. Podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji, gdyż świadczy pomoc na rzecz najbliższej rodziny, a nie na rzecz innych osób. Dodał przy tym, że posiadany dochód nie pozwala mu na ponoszenie opłaty.
Jednocześnie skarżący podkreślił, że pomaga córce, gdyż jej sytuacja związana ze skomplikowanym porodem jest dla niego priorytetem. Wyjaśnił przy tym, że pomaga swojemu synowi, który jest osobą niepełnosprawną. Zdaniem skarżącego, przy ustalaniu opłaty pominięto szereg wydatków, w tym faktury ze Spółdzielni Mieszkaniowej, wykazującej niedopłatę z tytuły eksploatacji mieszkania, a także koszty związane z eksploatacją samochodu, który jest mu niezbędny. Ponadto skarżący wskazał, że jest w stanie ponosić opłatę w wysokości 500 zł miesięcznie, co deklarował wcześniej urzędnikowi MOPS w K. i jeśli propozycja ta jest aktualna, wnosi o dostarczenie umowy. W załączeniu skarżący przedstawił dokumenty z Przychodni Ortopedycznej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi organ odwoławczy podniósł, że skarżący świadczy pomoc finansową na rzecz osób w rodzinie, a nie spoza rodziny i dodał, że w prawie pomocy społecznej pojęcie rodziny nie jest oparte wyłącznie na więzach pokrewieństwa, rodzinę tworzą osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Dzieci skarżącego mieszkają odrębnie i prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, zatem nie tworzą z ojcem rodziny w rozumieniu art.6 pkt 14 u.p.s. i choć niewątpliwie pozostają z ojcem w silnym związku emocjonalnym, to jednak – zdaniem Kolegium - uznać należy, że dobrowolne ich finansowanie, nawet w najbardziej usprawiedliwionych potrzebach, pomniejsza dochód ojca, jako osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. Taka sytuacja w świetle zasad i celów pomocy społecznej, w tym art. 2 ust. 1 u.p.s. wskazującego, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, nie uzasadnia trudnej sytuacji finansowej. Zwolnienie z opłaty powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach dotyczących osoby zobowiązanej, a nie innych osób. Zdaniem organu odwoławczego, nie można doprowadzać do sytuacji, w której obowiązki małżonka w zakresie pokrywania kosztów pobytu żony w DPS byłyby w sposób nieznajdujący uzasadnienia przerzucane na całe społeczeństwo, podczas gdy posiadany przez małżonka dochód oraz inne okoliczności pozwalają choćby na częściowe pokrywanie kosztów. Kolegium podniosło również, że dzieci B. W., którym pomaga finansowo ojciec, pomniejszając tym samym własne zasoby, nie ponoszą żadnej opłaty za pobyt matki w DPS z uwagi na niskie dochody.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną, długotrwale chorą i choć sytuacja taka mieści się w warunkach przewidzianych art. 64 pkt 2 u.p.s., to jednak, aby mogła stanowić podstawę do zwolnienia, musi wiązać się z pogorszeniem sytuacji materialnej. Powyższa okoliczność w kontekście analizy potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia nie wykazuje nadmiernych wydatków, gdyż skarżący nie dysponuje fakturami za leki, zaś deklarowane wydatki na leki w kwocie 200 zł miesięcznie oraz konieczność korzystania z samochodu należy do standardowych wydatków. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z dokumentów medycznych wynika, iż leczenie odbywa się w zasadzie w ramach NFZ, a załączona do skargi dokumentacja medyczna, oprócz dokumentu datowanego na dzień 2 listopada 2022 r. nie była przedstawiona na etapie rozpatrywania sprawy, jednakże nie wnosi ona nic nowego, gdyż sytuacja zdrowotna skarżącego została wystarczająco udokumentowana, zarówno w zakresie rodzaju niepełnosprawności, dolegliwości chorobowych, okoliczności wskazujących na jej długotrwały charakter, kierunku leczenia oraz zaleceń medycznych. W zakresie deklaracji skarżącego dotyczącej możliwości ponoszenia opłaty w wysokości 500 zł miesięcznie i propozycji zawarcia umowy Kolegium wyjaśniło, że w tej części wniosek A. W. przekazało do organu I instancji.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2024 r. skarżący oświadczył, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Jednocześnie skarżący poinformował, że jego żona od dnia 26 lutego 2024 r. nie przebywa już w Domu Pomocy Społecznej w K., została przewieziona do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego dla Dorosłych w Skrzeszewach. Skarżący wniósł o uchylenie roszczeń związanych z dodatkowymi opłatami, na które nie był przygotowany i nie zawierał związanych z tym umów z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K..
Pismem z dnia 7 czerwca 2024 r., nadesłanym na wezwanie Sądu, organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 8 lutego 2024 r. otrzymał z Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach przekazaną kserokopię pisma skarżącego, będącego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w części dotyczącej propozycji zawarcia z nim umowy w sprawie ponoszenia opłaty za pobyt żony w DPS w K. na kwotę 500 zł miesięcznie. Jednocześnie organ I instancji poinformował, że kolejna propozycja skarżącego dotycząca ponoszenia przez niego odpłatności za pobyt żony na kwotę 500 zł miesięcznie została przekazana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. po utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 31 października 2023 r., ustalającej odpłatność na 1.000 zł, przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, ale przed zakończeniem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. W związku z powyższym sprawa nie może otrzymać dalszego biegu. Kwestia ponoszenia odpłatności przez skarżącego została uregulowana w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Wyjaśnić przy tym należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art.120 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z wnioskiem o rozpoznanie niniejszej sprawy w tym trybie wystąpił organ, a skarżący w drodze pisma z dnia 3 kwietnia 2024 r. oświadczył, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, stąd też zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2024 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie postępowania uproszczonego.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w powyższym trybie i granicach nakreślonej na wstępie kognicji sądów administracyjnych Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w całości.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 901), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.s.". Zgodnie z art. 60 ust. 1 tej ustawy, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Stosownie zaś do art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium;
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwała NSA z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, wyrok NSA z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 574/21, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"), co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s.
Podkreślić przy tym należy, że prawidłowy sposób ustalenia przedmiotowej opłaty polega na obliczeniu wysokości dochodu osoby zobowiązanej, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego tej osoby. Wynik powyższego ustalenia (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty, jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną.
Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie przez organy materiału dowodowego z perspektywy powołanych regulacji, w ocenie Sądu należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że aktualna odpłatność ponoszona przez B. W. (pensjonariuszkę) wynosi 1.492,11 zł i nie pokrywa w całości kosztów jej pobytu w DPS w K., w którym średni miesięczny koszt utrzymania wynosi 4.937,60 zł. W analizowanej sytuacji prawidłowo też przyjęły, że skarżący jest jedyną osobą kwalifikującą się do ponoszenia opłaty za pobyt jego żony B. w Domu Pomocy Społecznej w K., gdyż córka A. W., syn M. W. i wnuk J. G. nie kwalifikują się do ponoszenia owej opłaty, ponieważ ich dochód nie przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego, przy czym syn skarżącego został w całości zwolniony z ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Dochód skarżącego, na który, jak ustaliły organy, składają się świadczenia w postaci renty inwalidzkiej w zbiegu z emeryturą oraz dodatkiem pielęgnacyjnym, wynosi łącznie 3.923,15 zł miesięcznie i niewątpliwie przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego, który dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł miesięcznie. Zgodzić się przy tym przyjdzie z Kolegium, że ustawodawca uzależniając w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. wysokość opłaty wnoszonej od kryterium dochodowego nie zawarł jakichkolwiek szczególnych przepisów dotyczących metod obliczania dochodu tych osób, co powoduje, iż w stosunku do nich znajduje zastosowanie art. 8 u.p.s. definiujący pojęcie dochodu. Tym samym Kolegium prawidłowo uznało, że wniosek A. W. o wyłączenie z jego dochodu kwoty stanowiącej wysokość renty inwalidzkiej nie ma prawnie uzasadnionych podstaw, gdyż tego rodzaju dochód mieści się w katalogu dochodów określonych w art. 8 ust. 3 u.p.s.
Nie sposób też odmówić racji Kolegium, że przekroczenie kryterium dochodowego powyżej 300% jest pierwszą podstawową przesłanką pozwalającą na wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt żony w DPS, bowiem wysokość opłaty ustalana jest indywidualnie w zależności od okoliczności sprawy. W aktualnym stanie prawnym zasadą jest, że w stosunku do małżonka, zstępnych, wstępnych organ w pierwszej kolejności powinien dążyć do ustalenia opłaty w drodze umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Dopiero w przypadku, gdy osoba zobowiązana odmówi zawarcia umowy, organ powinien uruchomić decyzyjny tryb ustalenia odpłatności.
Analiza akt kontrolowanej sprawy dokonana w tym kontekście dowodzi, że organ I instancji prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia przedmiotowej opłaty, zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s., przesłał skarżącemu w dniu 8 września 2023 r. ową umowę ustalającą wysokość opłaty za pobyt żony w DPS w kwocie 1.595,15 zł, a następnie w dniu 3 października 2023 r. ponownie przesłał A. W. umowę w sprawie ponoszenia opłaty za pobyt żony w DPS w kwocie 1.000 zł. W odpowiedzi zainteresowany wniósł zaś o zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. powołując się na wysokie koszty utrzymania z jednego świadczenia, gdyż przed umieszczeniem żony w DPS utrzymywali się z dwóch źródeł dochodu. Podkreślił, że opiekuje się swoją niepełnosprawną matką, której częściowo pomaga z uwagi na duże koszty leczenia i opłaty. Zwrócił przy tym uwagę na fakt, że pomaga swoim dzieciom, gdyż córka urodziła dziecko wymagające wysokich kosztów leczenia, dodatkowo z uwagi na własną niepełnosprawność ponosi wysokie koszty na eksploatację samochodu (paliwo, naprawy, ubezpieczenie). Do wniosku załączył potwierdzenia wykonanych przelewów na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej za lokal przy ul. [...] i przy ul. [...], za energię elektryczną, podatek od nieruchomości za garaż, ubezpieczenie. Ponowienie wniosku o zwolnienie z powyższej opłaty nastąpiło pismem z dnia 9 października 2023 r., a następnie pismem z 18 października 2023 r., w którym skarżący powołał się dodatkowo na wysokie koszty, jakie ponosi w związku z genetyczną chorobą oczu syna (zwyrodnienie siatkówek), które zagraża utracie wzroku i w związku z tym zachodzi konieczność zakupu zastrzyku w oko w kwocie ok. 1.000 zł.
Rozważenie przez organ I instancji powyższych okoliczności i wydanie na ich podstawie decyzji zobowiązującej skarżącego do ponoszenia opłaty w wysokości 1.000 zł - w ocenie Sądu - budzi zastrzeżenia, przede wszystkim z uwagi na fakt, że ustalając wysokość spornej opłaty Prezydent Miasta Kutna uwzględnił w przypadku skarżącego wyłącznie ograniczenia wynikające art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s. (kryterium dochodowe), a zupełnie pominął określony również w art. 61 ust. 2d u.p.s. istotny aspekt sprawy dotyczący "możliwości skarżącego" w kwestii ponoszenia opłaty, o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Tym samym organ I instancji nie uwzględnił wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w art. 61 ust. 2d u.p.s. Utrzymując zaś w mocy tę decyzję organ odwoławczy nie wyraził dostatecznie swej oceny merytorycznej co do zaistnienia (albo niezaistnienia) wskazanych przesłanek. Tym samym, w ocenie Sądu, organy obu instancji w istocie nie rozważyły w dostateczny sposób "możliwości" skarżącego co do ponoszenia opłat za pobyt żony w domu pomocy społecznej, jako mających znaczenie dla ustalenia obowiązku skarżącego na podstawie art. 61 ust. 2d u.p.s. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, dokonana ocena merytoryczna jest niepełna i niewystarczająca do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 61 ust. 2d u.p.s., a stanowisko organów co do ustalenia wysokości opłaty uznać należy za co najmniej przedwczesne z uwagi na brak ustalenia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla oceny możliwości skarżącego.
W dalszej kolejności zastrzeżenia Sądu budzi rozpatrzenie przez organy wniosku o zwolnienie z przedmiotowej opłaty, który skarżący składał parokrotnie w kontrolowanej sprawie. Wprawdzie Kolegium, odwołując się do orzecznictwa NSA, zwróciło uwagę, że zgłoszenie przez A. W. w toku postępowania administracyjnego o ustalenie opłaty za pobyt żony w DPS wniosku o zwolnienie na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s. obligowało organ do jego rozpatrzenia w tym postępowaniu, tym niemniej nie dopełniło w tym zakresie swych obowiązków procesowych wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jak dowodzi bowiem lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium dokonało jedynie nieuprawnionej oceny legalności decyzji organu I instancji, ograniczając się przy tym do stwierdzenia, że "analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy, a także treści odwołania w aspekcie "możliwości" uzasadniających ponoszenie opłaty za pobyt żony w DPS w kwocie 1.000 zł na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s. wskazuje, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu". Takie działanie Kolegium, wobec braku rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie z przedmiotowej opłaty przez organ I instancji, doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W rozważanym aspekcie Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1864/21, zgodnie z którym w obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do kontynuowania dotychczasowej praktyki i wydawania decyzji w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej po wydaniu decyzji o ustaleniu wysokości opłaty, jeżeli wniosek o zwolnienie z opłat został złożony w toku postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty. Należy bowiem zwrócić uwagę na zmianę brzmienia zdania wstępnego w art. 64 ustawy o pomocy społecznej, która nastąpiła z dniem 4 października 2019 r. na mocy art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1690). Dodano wówczas, że z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej mogą być zwolnione częściowo lub całkowicie zarówno osoby wnoszące opłatę, jak i osoby obowiązane do wnoszenia opłaty. Przepis ten w brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji uprawniał do ubiegania się o uzyskanie zwolnienia z opłat jedynie osoby wnoszące opłatę. W wyniku zmiany brzmienia art. 64 u.p.s. prezentowany w orzecznictwie pogląd o ograniczeniu w tym przepisie kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o zwolnienie z opłaty do osób wnoszących opłatę stał się nieaktualny. Konkludując, strona obowiązana do wnoszenia opłaty może złożyć wniosek o zwolnienie z tej opłaty częściowo lub całkowicie w toku postępowania o ustalenie wysokości opłaty. Organ jest wówczas zobowiązany do orzeczenia w przedmiocie zwolnienia z opłat w decyzji ustającej ich wysokość (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 318/22, dostępny w CBOSA).
Na kanwie powyższych rozważań należało uznać, że w kontrolowanej sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego - tj. art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 oraz art. 64 u.p.s. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, w toku ponownie prowadzonego postępowania organ dokona ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem niniejszej oceny prawnej i wskazań Sądu, w tym rozpozna wniosek skarżącego o zwolnienie z przedmiotowej opłaty (uwzględniając przy tym okres, w którym żona skarżącego przebywała w DPS w ramach czasokresu objętego zaskarżoną decyzją) oraz dokona weryfikacji możliwości skarżącego w kwestii ponoszenia tych opłat w przedmiotowym okresie, a swoje stanowisko uzasadni w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
abo