II SA/Łd 1089/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące zasiłków rodzinnych z powodu naruszeń proceduralnych w postępowaniu administracyjnym.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłków rodzinnych i dodatków B. D. po wznowieniu postępowania. Organy administracji uchyliły wcześniejsze decyzje przyznające świadczenia, argumentując, że skarżąca nie sprawuje osobistej opieki nad jednym dzieckiem i wspólnie wychowuje drugie z konkubentem, a dochody przekraczają kryterium ustawowe. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i pozbawienie jej czynnego udziału w postępowaniu. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje organów obu instancji z powodu istotnych naruszeń proceduralnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o uchyleniu wcześniejszych decyzji przyznających zasiłki rodzinne i dodatki. Organy administracji wznowiły postępowanie, stwierdzając, że B. D. nie sprawuje osobistej opieki nad synem M. G. od czerwca 2004 r. i wspólnie wychowuje córkę O. D. z A. D., z którym zawarła związek małżeński, a dochody rodziny przekraczają kryterium ustawowe. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77, 79, 83, 86, 10, 15, wskazując na brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, pozbawienie jej czynnego udziału w postępowaniu, nieprawidłowe przeprowadzenie przesłuchań świadków oraz brak dwuinstancyjności postępowania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając istotne naruszenia przepisów proceduralnych przez organy obu instancji. W szczególności wskazano na prowadzenie postępowania dowodowego przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, naruszenie prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie zostało przeprowadzone wadliwie, z naruszeniem przepisów proceduralnych, co skutkowało uchyleniem decyzji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że postępowanie dowodowe i wyjaśniające kluczowe dla sprawy zostało przeprowadzone przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, co jest niezgodne z przepisami KPA. Ponadto naruszono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych.
k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji po wznowieniu postępowania.
u.ś.r. art. 20 § ust. 2 i 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 4 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Cel zasiłku rodzinnego - częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka.
u.ś.r. art. 4 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Prawo do zasiłku przysługuje rodzicom.
u.ś.r. art. 47 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 79 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zawiadomienie o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu.
k.p.a. art. 79 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo strony do udziału w przeprowadzeniu dowodu i zadawania pytań.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 27 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Zasada pierwszeństwa w złożeniu wniosku o świadczenia rodzinne.
u.ś.r. art. 27 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Wypłata świadczeń temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 47 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Sposób ustalania dochodu rodziny.
k.p.a. art. 83 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek pouczenia świadka o odpowiedzialności za fałszywe zeznania.
k.p.c. art. 569 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenie tymczasowego miejsca zamieszkania dziecka.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy administracji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77, 79, 83, 10, 15. Brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu. Nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przed wznowieniem postępowania. Brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej, że prawo do świadczeń rodzinnych zależy od postanowienia sądu zmieniającego wyrok rozwodowy, a nie od faktycznego miejsca pobytu dziecka.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ administracji publicznej winno zapewnić przed wydaniem decyzji dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 kpa. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe stosowanie prawa materialnego. Akta sprawy wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, iż reguły te nie zostały przez organ zachowane. Postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zmierzającą do wzruszenia tej decyzji, może być prowadzone tylko po wydaniu przez właściwy organ i doręczeniu wszystkim stronom wymaganego postanowienia o wszczęciu postępowania w oparciu o art. 149 § 1 kpa, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Tymczasem, mimo podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutów, Kolegium nie przeprowadziło żadnego dodatkowego postępowania w celu właściwego i zgodnego z przepisami prawa wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności.
Skład orzekający
Ewa Markiewicz
przewodniczący
Anna Stępień
sprawozdawca
Renata Kubot-Szustowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym, w szczególności dotyczące wznowienia postępowania, czynnego udziału strony, prowadzenia postępowania dowodowego i zasady dwuinstancyjności."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o świadczenia rodzinne, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są procedury administracyjne i jak ich naruszenie może prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytoryczne podstawy wydają się istnieć. Jest to ważna lekcja dla prawników i obywateli.
“Błędy proceduralne uchylają decyzję o zasiłkach rodzinnych – lekcja z orzecznictwa WSA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 1089/05 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2006-03-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-11-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Anna Stępień /sprawozdawca/ Ewa Markiewicz /przewodniczący/ Renata Kubot-Szustowska Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Dnia 22 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie: Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 roku sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłków rodzinnych i dodatków 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] znak [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 145 § l, art. 151 § l pkt 2 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 20 ust. 2 i 3 w związku z art. 48 ust. 3, art. 4 ust. l, art. 6 ust. l, art. 47 ust. l, art. 9, art. 12 - 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po wznowieniu postępowania, uchylił w całości decyzję ostateczną Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] orzekającą o przyznaniu B. D. zasiłku rodzinnego i dodatków z tytułu: - samotnego wychowywania dziecka; - kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; - rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko M. G.; oraz zasiłku rodzinnego i dodatków z tytułu: - urodzenia dziecka; - samotnego wychowywania dziecka na dziecko O. D.. Organ ten orzekł jednocześnie o odmowie przyznania B. D.: - zasiłków rodzinnych na dzieci M. G. i O. D.; - dodatków z tytułu samotnego wychowywania tychże dzieci; - dodatku z tytułu urodzenia dziecka O. D.; - dodatków z tytułu kształcenia i rehabilitacji M. G. i rozpoczęcia przez niego roku szkolnego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w oparciu o poczynione ustalenia stwierdził, iż B. D. nie sprawuje osobistej opieki nad synem M. G. od dnia 22 czerwca 2004r. oraz wspólnie wychowuje córkę O. D. ur. [...] z ojcem dziecka - A. D., z którym prowadzi gospodarstwo domowe od września 2003r. i z którym w dniu 29 stycznia 2005r. zawarła związek małżeński. Dochody skarżącej wraz z mężem przekraczają ustawowe kryterium dochodowe. Wskazane powyżej okoliczności nie były znane organowi w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków, miały natomiast wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dlatego też postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 145 § l pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją tego organu, a następnie uchylił decyzję własną z dnia [...] i orzekł o odmowie wskazanych wyżej świadczeń. W odwołaniu od decyzji B. D. wniosła o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, iż organ nie podjął wszelkich niezbędnych kroków koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego potrzebnego do wydania decyzji. W jej ocenie organ naruszył art. 27 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz błędnie ustalił, iż od dnia 22 czerwca 2004r. skarżąca nie sprawowała opieki nad swoim synem M. G.. Wskazała, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] przyznano jej władzę rodzicielską, która sprawowana była do dnia [...], tj. do dnia wydania przez Sąd Rejonowy dla Ł.Ś. w Ł. postanowienia o zmianie wyroku rozwodowego w zakresie miejsca zamieszkania M. G., Podniosła ponadto zarzut naruszenia art. 79 kpa odnośnie przeprowadzenia dowodu ze świadków. Zdaniem B. D. organ nie wyjaśnił, na czym oparł swoje twierdzenie, iż nie sprawowała ona opieki nad swoim synem od dnia 22 czerwca 2004r. Wskazane przez organ postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. z dnia [...], w którym ustalono tymczasowe miejsce zamieszkania M. G. u jego ojca A. G., miało charakter tymczasowy z uwagi na trwający wówczas spór pomiędzy A. G. a skarżącą o prawo opieki nad dzieckiem. Dodatkowo B. D. stwierdziła, iż w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, na jakiej podstawie ustalono dochód rodziny skarżącej za 2002 rok na kwotę 48523,08 zł. Podniosła, że w roku tym zarówno ona, jak również jej mąż A. D. pozostawali w oddzielnych związkach małżeńskich, w stosunku do których nie wydano jeszcze wyroków rozwodowych. Dodatkowo zarzuciła, że A. D. od 3 października 2003r. na podstawie ugody płacił swojej ówczesnej żonie alimenty na rzecz dzieci w łącznej kwocie 900 zł. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 4 ust. l i ust. 2 pkt l, art. 5 ust. l i ust. 2, art. 6 ust. l pkt l, art. 8 pkt l pkt 4 i pkt 5 oraz art. 47 ust. l pkt l i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm. ) oraz § 14 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po przedstawieniu wcześniejszego toku postępowania, organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniu w dniu 20 stycznia 2005r. do organu I instancji wpłynęło pismo informujące o pobycie od dnia 22 czerwca 2004r. M. G. u swojego ojca A. G. oraz o prowadzeniu gospodarstwa domowego i wspólnym wychowywaniu dziecka O. D. przez matkę B. G. wspólnie z konkubentem A. D.. Kolegium wskazało, iż na podstawie przeprowadzonego w dniu l lutego 2005r. wywiadu środowiskowego u A. G. oraz przeprowadzonych w dniu 9 lutego 2005r. przesłuchań A. D. i B. D. Prezydent Miasta Ł. ustalił, iż od dnia 22 czerwca 2004r. M. G. przebywa u swojego ojca A. G. w lokalu przy ul. A. w Ł.. Wcześniej natomiast zamieszkiwał ze skarżącą. Organ II instancji stwierdził ponadto, iż ustalono, że O. D. jest wspólnym dzieckiem A. D. i B. D. oraz od urodzenia jest wychowywana przez obydwoje rodziców, którzy od września 2003r. zamieszkują razem w wynajmowanym lokalu przy ul. B. 23E m. 39. Wskazane powyżej okoliczności, które nie były znane Prezydentowi Miasta Ł. w dniu wydawania decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, stanowiły podstawę do wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o art. 147 kpa, z uwagi na przyczynę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co nastąpiło postanowieniem z dnia [...] Stosownie do art. 145 § l pkt 5, art. 149 § l i § 2 oraz art. 151 § l pkt 2 k.p.a. organ ten uchylił następnie ostateczną decyzję wydaną przez siebie oraz orzekł o odmowie przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, którą to decyzję Kolegium oceniło jako zgodną z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu dotyczącego dochodu rodziny skarżącej Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w okresie od l maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r. dochód rodziny ustalony został na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów rodziny uzyskanych w 2002 roku. W ocenie organu II instancji okoliczność płacenia przez A. D. alimentów na rzecz dzieci z pierwszego małżeństwa będzie miała znaczenie dopiero przy ustalaniu dochodów rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego na okres od l września 2004r. do 31 sierpnia 2006r. W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. D. wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Kolegium, ewentualnie o uchylenie decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta Ł.. Uzasadniając skargę B. D. ponownie podniosła zarzut, iż organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego możliwego materiału dowodowego i nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśniania stanu faktycznego i załatwienia sprawy, czym naruszył art. 77 § l i art. 7 k.p.a. Stwierdziła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło, od kiedy A. G. przejął osobistą i prawną opiekę nad M. G.. Wskazała, że do odwołania załączyła postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. - Ś. w Ł. z dnia [...] ([...]), w którym zmieniono punkt 2 wyroku rozwodowego i ustalono, iż miejscem zamieszkania M. G. będzie każdorazowo miejsce zamieszkania ojca A. G.. Stwierdziła, że nie została poinformowana o terminie i miejscu przesłuchania świadków (A. G. i A. D.), przez co została pozbawiona prawa do obrony. Zarzuciła ponadto Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu niewyjaśnienie "z czego wynikał wskazany przez organ I instancji łączny dochód rodziny w kwocie 48 523,08 zł". Podniosła zarzut, iż pracownicy ośrodka pomocy społecznej, przystępując do przesłuchania skarżącej oraz jej męża w charakterze świadków, nie poinformowali ani nie pouczyli ich o prawie odmowy odpowiedzi na pytania i o prawie odmowy zeznań, jak również o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, przez co naruszone zostały art. 83, art. 86 i art. 77 § 2 k.p.a. Wyjaśniła, iż dopiero z kopii protokołów przesłuchania świadków, które otrzymała w dniu 5 października 2005r. z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej dowiedziała się, iż rozmowy przeprowadzone przez pracowników tego Ośrodka z A. D. i skarżącą były przesłuchaniami świadków. Z uwagi na brak właściwego zawiadomienia nie traktowała spotkania z urzędnikami z dnia 9 lutego 2005r. jako przesłuchania świadków, lecz jako kolejny wywiad środowiskowy. Stwierdziła, że z uwagi na wskazaną okoliczność potwierdziła, iż od września 2003r. prowadziła wspólne pożycie z A. D. oraz mieszkają razem. Wyjaśniła następnie, że we wskazanym okresie nie prowadziła z A. D. wspólnego gospodarstwa domowego, bowiem jej obecny mąż przebywał u niej jedynie czasami. Zamieszkali natomiast razem dopiero po ślubie. Podniosła ponadto, iż jako wnioskodawca powinna być przesłuchana dopiero po wyczerpaniu innych środków dowodowych, przy czym organ powinien wskazać, których istotnych faktów koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy nie wyjaśniono na podstawie innych dowodów. B. D. stwierdziła także, iż organ nie zawiadomił jej o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, przez co nie mogła zadawać świadkom pytań i składać wyjaśnień co to treści zeznań, co stanowiło naruszenie art. 79 § l i § 2 k.p.a. Skarżąca podniosła ponadto, iż organ odwoławczy nie rozpoznał wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Stwierdziła, że organ błędnie przyjął, iż jej syn M. G. od 22 czerwca 2004r. przebywał ze swoim ojcem A. G.. Wskazała na postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. - Ś. z dnia [...], w którym zmieniono punkt 2 wyroku rozwodowego i ustalono miejsce zamieszkania M. G. u jego ojca. W ocenie skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło także, na jakiej podstawie przyjęło, iż jej córka O. D. wychowywana jest od urodzenia przez obydwoje rodziców. B. D. zarzuciła ponadto organom naruszenie art. 27, art. 5, art. 3 pkt 2 i 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyjaśniła, że wystąpiła jako pierwsza z wnioskiem o przyznanie jej zasiłku rodzinnego. Dodatkowo stwierdziła, iż do 2005r. samodzielnie wychowywała swoje dzieci, w związku z czym uznała, iż należało jej się wnioskowane świadczenie. Wskazała dodatkowo, iż do dnia 29 stycznia 2005r. nie tworzyła w świetle przepisów rodziny z A. D., w związku z czym organ administracji nie miał podstaw do uznania ich za rodzinę. Zrzuciła także organom naruszenie art. 8 i 9 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podnosząc, iż zawarte są w niej argumenty tożsame z wysuwanymi w odwołaniu, do których organ odwoławczy odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym - zgodnie z § 2 tego artykułu - kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podobne unormowanie zawiera ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), powoływana dalej w skrócie jako p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując przewidziane ustawą środki. Artykuł 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. W myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd stwierdza, iż w toku prowadzonego postępowania organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stosownie do treści wskazanego wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje ich uchyleniem. Akta administracyjne wskazują na to, że zachodziła podstawa do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jednakże, w ocenie Sądu, postępowanie zmierzające do wyjaśnienia nowych istotnych dla sprawy okoliczności, było przeprowadzone wadliwie. Sąd w tym względzie podziela zarzuty podniesione w skardze przez B. D., że doszło do naruszeń szeregu wskazanych przez nią zasad i przepisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Na wstępie należy podkreślić, iż postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ administracji publicznej winno zapewnić przed wydaniem decyzji dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 kpa. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek zbadania sprawy zarówno pod względem okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe stosowanie prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzują unormowania zawarte w art. 75 § 1 i 77 § 1 kpa. Wynika z nich, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a ponadto, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy podnieść, iż organ istotne dla wyniku sprawy okoliczności ustalił w oparciu o dowody, które zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisów procesowych, a dodatkowo - decyzję wydał wbrew zasadzie określonej w art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z art. 79 § 1 kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Ma ona ponadto prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym lub stronom oraz składać wyjaśnienia ( art. 79 § 2 kpa ). Akta sprawy wskazują w sposób nie budzący wątpliwości, iż reguły te nie zostały przez organ zachowane. Z protokołu przesłuchania wynika ponadto, że brak było pouczenia o treści art. 83 § 1 i 2 kpa. W tym miejscu Sąd podnosi ponadto, iż postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] w sprawie zasiłków rodzinnych na dzieci oraz innych ustawowych dodatków zostało wydane w dniu 15 kwietnia 2005r., natomiast decyzja w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 kpa – w dniu [...] Tak więc postępowanie dowodowe i wyjaśniające okoliczności istotne dla wyniku sprawy prowadzone były przed wznowieniem postępowania. Jest to nieprawidłowe. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła i jakie są tego skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być bowiem wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia w trybie art. 147 i 149 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zmierzającą do wzruszenia tej decyzji, może być prowadzone tylko po wydaniu przez właściwy organ i doręczeniu wszystkim stronom wymaganego postanowienia o wszczęciu postępowania w oparciu o art. 149 § 1 kpa, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie ( por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1989r., IV SA 339/89 - ONSA nr 1 z 1989r., poz. 50 ). Sąd zwraca ponadto uwagę, iż w myśl art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W niniejszej sprawie wydaje się nie budzić wątpliwości okoliczność, iż powyższy przepis został przez organy obu instancji naruszony. Stwierdzić należy ponadto, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 15 kpa. Zgodnie bowiem z tym przepisem postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji, podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez podmiot do tego legitymowany, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest bowiem weryfikacja decyzji, a ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej ( por. B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. C.H.Beck Warszawa 1996, s. 83-84 oraz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 listopada 1992r. sygn. VSA 721/92 – ONSA nr 3-4, poz. 95, z dnia 28 września 1994r. sygn. IIISA 1496/93, "Wspólnota", nr 50, s. 16 ). Tymczasem, mimo podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutów, Kolegium nie przeprowadziło żadnego dodatkowego postępowania w celu właściwego i zgodnego z przepisami prawa wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Reasumując, Sąd uznał, iż zachodzą podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanych przez organy obu instancji. Jednocześnie, nie oceniając sprawy merytorycznie, należy mimo to podnieść, że nie można podzielić zarzutu B. D. dotyczącego naruszenia przez organy art. 27 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ze względu na to, że dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] dokonano zmiany wyroku rozwodowego w przedmiocie zmiany miejsca zamieszkania małoletniego M. G.. W ocenie skarżącej dopiero z tą datą przestała ona sprawować opiekę ( władzę rodzicielską ) nad synem, a tym samym do tego czasu miałoby jej przysługiwać prawo pobierania świadczeń rodzinnych na to dziecko. Stosownie do treści art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm. ) w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów faktycznych dziecka lub opiekunów prawnych dziecka do świadczeń rodzinnych świadczenia te wypłaca się temu z rodziców, opiekunów faktycznych dziecka lub opiekunów prawnych dziecka, który pierwszy złożył wniosek. Jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenie rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje ( art. 27 ust. 2 ). Należy stwierdzić, iż o ewentualnym prawie do zasiłku rodzinnego i dodatków na rzecz małoletniego M. G., wbrew stanowisku skarżącej, nie będzie jednak decydować treść postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...] wydanego w sprawie [...] dotyczącej zmiany wyroku rozwodowego w zakresie miejsca zamieszkania syna skarżącej, lecz okoliczność faktycznego miejsca pobytu małoletniego, wynikająca choćby z treści postanowienia tegoż Sądu z dnia [...], wydanego w trybie zarządzenia tymczasowego na podstawie art. 569 § 2 kpc, którym ustalono na czas trwania postępowania miejsce zamieszkania M. G. przy ojcu. Zwrócić bowiem należy uwagę na ratio legis unormowań dotyczących zasiłku rodzinnego i dodatków. Z treści art. 4 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego artykułu - prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu ( pkt 1 ), opiekunowi faktycznemu dziecka ( pkt 2 ), osobie uczącej się ( pkt 3 ). Regulacja ta wskazuje więc na to, że wolą ustawodawcy było skierowanie świadczeń należnych osobie małoletniej do rąk jej rzeczywistego opiekuna. Dodatkowo należy podnieść, iż organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami ustalić także istotne okoliczności związane z urodzeniem O. D.. Będą one bowiem miały wpływ na wnioskowane przez skarżącą świadczenia, a więc nie tylko w zakresie prawidłowego ustalenia uzyskiwanego dochodu i prawa do zasiłku rodzinnego, ale i dodatków z tytułu urodzenia dziecka oraz z tytułu samotnego wychowywania córki. Reasumując, z uwagi na podniesione wyżej uchybienia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wydano stosownie do treści art. 152 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI