II SA/Łd 1084/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-05-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpadyodpady budowlaneusuwanie odpadówprawo administracyjnewsasamorządowe kolegium odwoławczeprawo własnościgospodarka odpadami

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nakazujące usunięcie odpadów budowlanych, uznając, że organy nieprawidłowo zakwalifikowały odpady i nie zbadały, czy ich wykorzystanie na potrzeby własne przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami było zgodne z prawem.

Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej usunięcie odpadów budowlanych i ziemi z prywatnej nieruchomości. Skarżący twierdzili, że materiały te miały służyć wyrównaniu i utwardzeniu działki na potrzeby własne, a nie były odpadami w rozumieniu przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na błędy w kwalifikacji odpadów oraz niewystarczające zbadanie, czy skarżący, jako osoby fizyczne, mogli wykorzystać te materiały na potrzeby własne zgodnie z przepisami, zwłaszcza w kontekście potencjalnego wykorzystania przez firmę męża jednej ze skarżących. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tych kwestii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę E.L., P.L. i P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Zduńska Wola nakazującą usunięcie odpadów remontowo-budowlanych i ziemi z nieruchomości skarżących. Organy administracji uznały przywiezione na działkę materiały za odpady w rozumieniu ustawy o odpadach i zobowiązały właścicieli do ich usunięcia, odrzucając argumentację skarżących o zamiarze wykorzystania ich na potrzeby własne, w tym do wyrównania i utwardzenia terenu pod parking i plac manewrowy dla firmy transportowej męża jednej ze skarżących. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, dowolną ocenę dowodów oraz naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Kwestionowali również kwalifikację odpadów oraz błędne zastosowanie przepisów materialnych, w szczególności dotyczących możliwości wykorzystania odpadów na potrzeby własne przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że organy nieprawidłowo zakwalifikowały odpady, nie ustaliły jednoznacznie ich rodzaju, a także nie zbadały wystarczająco, czy skarżący, jako osoby fizyczne, mogli wykorzystać te materiały na potrzeby własne zgodnie z art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach. Sąd zwrócił uwagę, że kluczowe jest ustalenie, czy wykorzystanie odpadów miało miejsce w ramach działalności gospodarczej, a także czy rodzaj, metody i ilość odpadów odpowiadają przepisom rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie listy odpadów dopuszczonych do odzysku na potrzeby własne. Z uwagi na stwierdzone naruszenia, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez Sąd wytycznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, ale organy muszą precyzyjnie ustalić rodzaj materiałów i zbadać, czy ich wykorzystanie na potrzeby własne jest zgodne z przepisami, zwłaszcza gdy istnieje podejrzenie związku z działalnością gospodarczą.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy muszą jednoznacznie ustalić rodzaj przywiezionych materiałów i zakwalifikować je zgodnie z katalogiem odpadów. Kluczowe jest również zbadanie, czy skarżący, jako osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, mogą wykorzystać te materiały na potrzeby własne zgodnie z art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach, a także czy nie jest to związane z działalnością gospodarczą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

u.o.o. art. 26 § ust. 1 i 2

Ustawa o odpadach

u.o.o. art. 27 § ust. 8

Ustawa o odpadach

u.o.o. art. 26 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o.o. art. 27 § ust. 8

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6 i pkt 19

Ustawa o odpadach

u.o.o. art. 4 § ust. 1

Ustawa o odpadach

u.o.o. art. 45 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o odpadach

u.o.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6 i pkt 19

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o.o. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

u.o.o. art. 45 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § par. 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów art. § 2 pkt 17

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku art. § 1 pkt 2

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.c. art. 551

Kodeks cywilny

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nieprawidłowo zakwalifikowały odpady budowlane i ziemię. Organy nie zbadały wystarczająco, czy skarżący, jako osoby fizyczne, mogli wykorzystać odpady na potrzeby własne zgodnie z przepisami. Naruszenie przepisów postępowania, w tym prawa do czynnego udziału strony.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów o tym, że skarżący nie mogą magazynować odpadów na swojej działce, ponieważ nie posiadają zezwolenia. Argumenty organów o tym, że odpady miały być wykorzystane na potrzeby działalności gospodarczej męża skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest obowiązkiem ciążącym na posiadaczu odpadów z mocy samego prawa Prawo własności nieruchomości nie daje podstawy do samowolnego gospodarowania odpadami analiza fotografii wskazuje, że zdjęcia zostały wykonane w taki sposób, że pokazują hałdy odpadów tylko z jednej strony decyzja wydana na mocy art. 26 ust. 2 u.o.o. podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej i musi określać obowiązek na tyle precyzyjnie, aby jej egzekucja była możliwa wymóg odzysku odpadów na potrzeby własne osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą oznacza, że odpady te muszą zostać użyte do utwardzenia nieruchomości należącej do osoby lub osób spełniających powyższe kryterium

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

sprawozdawca

Marcin Olejniczak

asesor

Piotr Mikołajczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji odpadów budowlanych, możliwości ich wykorzystania na potrzeby własne przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, a także wymogów proceduralnych w postępowaniach administracyjnych dotyczących odpadów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego wytyczne dotyczące badania statusu prawnego wykorzystania odpadów oraz precyzji decyzji administracyjnych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego i prawidłowa kwalifikacja prawna w postępowaniach administracyjnych, a także jak prawo własności może być ograniczone przez przepisy dotyczące ochrony środowiska. Pokazuje też, jak sądy administracyjne kontrolują działania organów.

Czy gruz na Twojej działce to odpad? Sąd wyjaśnia, kiedy można go wykorzystać na własne potrzeby.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 1084/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Marcin Olejniczak
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OZ 95/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 6 i pkt 19, art. 4 ust. 1, art. 26 ust. 1 i 2, art. 27 ust. 8, art. 45 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1935
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Dnia 16 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 roku sprawy ze skargi E.L., P.L. i P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 26 października 2023 r. znak SKO.4163.17-19.23 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Zduńska Wola z dnia 13 września 2023 r., znak IWKS.6236.2.2023.ES; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu: - solidarnie na rzecz skarżących: E. L., P.L. i P. K. kwotę 200 (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; - na rzecz E.L. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 26 października 2023 r. nr SKO.4163.17-19.23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), powołanej dalej jako: "k.p.a.", i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.), powołanej dalej jako: "ustawa o odpadach", uchyliło decyzję Wójta Gminy Zduńska Wola z dnia 13 września 2023 r., zna: IWKS.6236.2.2023.ES, zobowiązującą E.L. P.L., P.K. do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania w części, tj. jej punktu 3 i ustaliło termin wykonania obowiązku usunięcia odpadów do dnia 30 listopad 2023 r. i utrzymało ww. decyzję w mocy w pozostałym zakresie.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 13 września 2023 r., znak: IWKS.6236.2.2023.ES, Wójt Gminy Zduńska Wola zobowiązał E.L. P.L., P.K. , jako właścicieli nieruchomości o nr [...], położonej w miejscowości I. do usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Przeprowadzone kontrole wykazały zgromadzenie na nieruchomości odpadów remontowo-budowlanych oraz ziemi.
Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu wnieśli skarżący, zarzucając, iż postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone niezgodnie z przepisami procedury administracyjnej (niezawiadomienie stron o przeprowadzeniu oględzin na 7 dni przed dokonaniem czynności), jednostronnie, bez umożliwienia stronie wzięcia w nim czynnego udziału (nie zostało doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania), zakończenie postępowania w dniu 24 lipca 2023 r., w sytuacji, kiedy zawiadomienie z KPP w Zduńskiej Woli E. właściwego posiadacza odpadów i nieuwzględnieniem faktu ich usunięcia, niewłaściwe uzasadnienie decyzji bez wskazania dlaczego odpady nie mogą zostać wykorzystane na potrzeby własne, skoro mąż E.L. prowadzi firmę transportową i zamierza wykorzystać zgromadzone materiały do wykonania parkingu i placu manewrowego. Dodatkowo skarżący wskazali na błędną kwalifikację odpadów o kodzie 17 09 04, ponieważ powinny zostać one sklasyfikowane pod kodami 17 01 01, 17 01 02, 17 01 07. Ww. odpady zostały natomiast przewidziane przez ustawodawcę do wykorzystania na potrzeby własne zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Dodatkowo zostało wskazane, że organ naruszył przepisy Konstytucji RP w kwestii prawa własności (m.in. uniemożliwienie zagospodarowania terenu według uznania właściciela). Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 26 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, uchyliło decyzję organu I instancji w części, tj.: pkt 3 i ustaliło termin wykonania obowiązku usunięcia odpadów do dnia 30 listopada 2023 r. i utrzymało decyzję organu I instancji w mocy w pozostałej części.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło treść przepisów art. 26 ust. 1, 2 i 3a ustawy o odpadach, a następnie wyjaśniło, że
przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach). Odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach). Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na uregulowania art. 25 ust. 2-6 ustawy o odpadach, a następnie podkreślił, że przewidziany w art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach obowiązek niezwłocznego (tj. bez nieuzasadnionej zwłoki) usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania jest obowiązkiem ciążącym na posiadaczu odpadów z mocy samego prawa. Posiadacz odpadów jest zobowiązany wykonać go bez wezwania. Jeżeli go nie wykonuje, organ administracji publicznej z urzędu nakazuje posiadaczowi usunięcie odpadów. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wyjaśniło, że na skutek interwencji sąsiedzkiej dotyczącej gromadzenia odpadów na działce o nr [...], położonej w miejscowości I. , Wójt Gminy Zduńska Wola przeprowadził w dniu 2 czerwca 2023 r. kontrolę na ww. działce, podczas której stwierdził zgromadzenie na nieruchomości "hałd ziemi, odpadów remontowo-budowlanych oraz odpadów motoryzacyjnych". Kolegium zwróciło uwagę, że z akt sprawy nie wynika, aby właściciele nieruchomości E.L., P.L., P.K. prowadzili zarejestrowaną działalność gospodarczą polegającą na magazynowaniu odpadów. W dniu 2 czerwca 2023 r. organ skierował do ww. wezwania do usunięcia odpadów w terminie 30 dni od otrzymania wezwania (E.L .i P. i L. doręczenie w dniu 6 czerwca 2023 r.; P.K. doręczenie per awizo) i pozostały one bez odpowiedzi. W dniu 10 lipca 2023 r. podczas ponownej kontroli stwierdzono usunięcie odpadów motoryzacyjnych, natomiast część odpadów remontowo-budowlanych i ziemi została wykorzystana do wyrównania terenu. W konsekwencji powyższego Wójt Gminy L. i P.K. do usunięcia odpadów o poszczególnych kodach w terminie do dnia 31 października 2023 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z treści odwołania wynika, iż skarżący uważają, że mają prawo magazynowania i przetwarzania odpadów na swojej nieruchomości, co wywodzą z zagwarantowanego konstytucyjnie prawa własności. Wobec tego Kolegium wyjaśniło, że z przepisów ustawy wynika jednoznacznie, iż magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów i działalność ta wymaga uzyskania stosownego zezwolenia. Prawo własności nieruchomości nie daje podstawy do samowolnego gospodarowania odpadami (gromadzenia, magazynowania, przetwarzania) na jej terenie. Skoro skarżący nie prowadzą koncesjonowanej działalności gospodarczej w ww. zakresie, to nie mogą gromadzić i składować odpadów na swojej działce. Teren nieruchomości skarżących jest zatem miejscem nieprzeznaczonym do składowania, jak i magazynowania odpadów, co skutkuje koniecznością zobowiązania E.L.,P.L. i P,K, do ich usunięcia w sposób przewidziany prawem.
Organ odwoławczy podkreślił, że kwestia odpadów motoryzacyjnych nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, tym bardziej, że jak wynika z protokołu kontroli z dnia 10 lipca 2023 r. nie zalegają one już na nieruchomości. Ponadto z zawiadomienia Komendy Powiatowej Policji w Zduńskiej Woli z dnia 19 sierpnia 2022 r. wynika, że ww. odpady zostały zgromadzone na nieruchomości w czerwcu 2022 r. i zostali ustaleni ich posiadacze (prawdopodobnie odpady te zalegały na działce od 2022 r. i zostały usunięte dopiero po roku na skutek kontroli organu). Przedmiotowa sprawa stanowi rezultat zwożenia na nieruchomość odpadów budowlanych w maju 2023 r.
Analizując sprawę Kolegium podniosło, że na działce skarżących, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa, zalegają odpady o kodzie 17 09 04, tj. zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03, a także o kodzie 17 05 04, tj. gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03. Skarżący kwestionują dokonaną kwalifikację odpadów o kodzie 17 09 04 i wskazują, że powinny być to odpady oznaczone kodami 17 01 01 (odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów), 17 01 02 (gruz ceglany), 17 01 07 (zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 - zawierające substancje niebezpieczne). Ww. odpady zostały przewidziane przez ustawodawcę do wykorzystania na potrzeby własne zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r., poz. 9).
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy wskazał, że dokumentacja zdjęciowa nie pozwala na stwierdzenie, że na przedmiotowej nieruchomości zgromadzono wyselekcjonowane typy odpadów betonowych, czy ceglanych. Na hałdach zalegają zmieszane odpady betonu, gruzu betonowego i gruzu ceglanego (organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia występowania odpadów ceramicznych i elementów wyposażenia innych niż wymienionych w 17 01 06 - zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 zawierające substancje niebezpieczne).
Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach wyłącznie osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Z treści protokołu z dnia 2 czerwca 2023 r., jak i odwołania wynika jednoznacznie, że odpady mają zostać wykorzystane przez przedsiębiorcę - mąż E.L. prowadzi firmę transportową i odpady mają posłużyć wykonaniu parkingu i placu manewrowego. Z uwagi na powyższe przepis ten nie znajduje w sprawie zastosowania.
W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że skarżący nie otrzymali zawiadomienia o wszczęciu postępowania, jednak z treści wezwania z dnia 2 czerwca 2023 r. wynika, że zostali powiadomieni o konieczności usunięcia zgromadzonych odpadów i ewentualnej konieczności wydania decyzji nakazowej, organ dokonywał kontroli nieruchomości i nie przeprowadzał oględzin w obecności stron (w trybie art. 79 k.p.a.), więc nie miał obowiązku ich zawiadamiania o planowanej czynności, stronom został zapewniony udział w postępowaniu i prawo do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji (zawiadomienie KPP w Zduńskiej Woli z dnia 19 sierpnia 2022 r. nie miało wypływu na wynik sprawy, co zostało już wyjaśnione powyżej; na marginesie należy wskazać, że E.L. twierdzi, że otrzymała ww. pismo datowane na 19 sierpnia 2022 r., w dniu 19 sierpnia 2023 r., miesiąc po zakończeniu gromadzenia dowodów w sprawie, tj. 24 lipca 2023 r.; strona w odwołaniu błędnie datuje ww. zawiadomienie na 2023 r.).
Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na zbliżający się upływ terminu wykonania nałożonego obowiązku, został ustalony nowy termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia 30 listopada 2023 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli E.L., P.L., P.K. , zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy:
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy w ogóle materiały zgromadzone na nieruchomości skarżących mogą być uznane za odpady - w sytuacji gdy skarżący gromadzili materiały w celu wyrównania działki nr [...] oraz działki po przeciwnej stronie drogi pod adresem I. 35 w gm. Zduńska Wola; poza tym niewyjaśnienie okoliczności odpadów motoryzacyjnych - porzuconych a następnie usuniętych pod wpływem działania Policji z nieruchomości - a przy okazji rozbieżność daty pisma z KPP, w kontekście tego, że odpady były uwidocznione podczas oględzin w czerwcu 2023 r., a pismo z KPP rzekomo powstało w sierpniu 2022 r., a dodatkowo fotografie skarżącej pokazują fakt usuwania odpadów latem 2023 r., więc Policja nie mogła sprawców pouczyć rok wcześniej;
art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w stwierdzeniu, że "odpady mają zostać wykorzystane przez przedsiębiorcę - mąż E.L. prowadzi firmę transportową...", pomimo że oświadczenie złożone do protokołu oraz zawarte wprost w odwołaniu mówi, że utwardzenie będzie wykonane przez właściciela nieruchomości a jedynie korzystać z tego będzie również małżonek skarżącej - niepoprawność w/w stwierdzenia doprowadziło Kolegium do błędnego wniosku, że utwardzenia chce dokonać przedsiębiorca niebędący właścicielem działki [...];
3) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji
z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, wyciągnięcie dowolnych wniosków - oderwanych od rzeczywistego stanu faktycznego, bez odniesienia do nader skromnego materiału dowodowego - co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego opierając się na dokumentacji zdjęciowej zgromadzonej w aktach sprawy stwierdzono, że:
odpady budowlane nienadające się do użycia nie zostały usunięte - skoro na zdjęciach z za szyby pojazdu - wykonanych rzekomo na powtórnych oględzinach widać, że odpady zmieszane zostały usunięte i pozostała jedna pryzma gruzu ceglanego, który został ostatecznie wykorzystany przez skarżących do utwardzenia powierzchni działki;
działka [...] nie została uprzątnięta skoro na powierzchni działki widać wyrównanie czystą glebą (humusem) a zdjęcia w aktach zawierają tą samą perspektywę patrząc od strony studni kanalizacyjnej z włazem żeliwnym;
art. 10 § 1 i art. 79 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącym wzięcie czynnego udziału w sprawie, czym naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego - czego jawnym potwierdzeniem jest, co przyznaje Kolegium, przeprowadzenie kontroli nieruchomości bez uprzedniego zawiadomienia strony a przy tym wtargnięcie na nieruchomość bez zgody właściciela, a przy powtórnej kontroli robienie zdjęć z ukrycia - co potwierdzają znaki szyby pojazdu umiejscowione w narożnikach fotografii - zatem bezwzględnie naruszono prawo strony do czynnego udziału na każdym etapie postępowania;
art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
art. 3 ust. 1 pkt 20b) ustawy o odpadach poprzez jego nieuwzględnienie, że materiały zgromadzone na działce mają zostać wykorzystane do prac ziemnych w rozumieniu ustawy, tj. do przywracania wartości użytkowych zapadliskom (wyrównania nierówności terenu);
art. 26 ustawy o odpadach - poprzez jego błędne zastosowanie, w tym niewłaściwe określenie rodzaju odpadów;
art. 27 ust. 9 i 10 ustawy o odpadach poprzez jego pominięcie i nie wzięcie pod uwagę możliwości wykorzystania określonych kategorii odpadów, w tym gruzu betonowego, gruzu ceglanego, zmieszanych odpadów z betonu i gruzu ceglanego na potrzeby utwardzenia powierzchni działki, której właścicielem jest strona.
§ 2 pkt 17 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów w zw. z załącznikiem do tego rozporządzenia - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne określenie rodzaju odpadów do usunięcia poprzez zakwalifikowanie ich do kategorii 17 09 04, tj. "Zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03" podczas gdy powinny to być odpady z kategorii 17 01 01 "Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów", 17 01 02 "Gruz ceglany", 17 01 07 "Zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06;
§ 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku w zw. z załącznikiem do tego rozporządzenia - poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że strona ma prawo wykorzystać odpady w kategoriach 1701 01, 1701 02 i 1701 07 oraz 17 05 04, zgromadzone na działce [...] na potrzeby utwardzania powierzchni w ilości 200 kg/m2 utwardzanej powierzchni dla każdej z kategorii odpadów co przy powierzchni działki 0,2290 ha tj. 2290 m2 daje możliwą do wykorzystania ilość odpadów w łącznej masie 1.832 t (Mg).
art. 21 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i naruszenie prawa własności stron, polegająca na tym, że urzędnik dokonujący kontroli samowładnie wtargnął na nieruchomość skarżących;
art. 64 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa własności nieruchomości stron poprzez nieuprawnioną ingerencję organu w sposób wykonywania prawa własności, tj. uniemożliwienie stronom zagospodarowania terenu wg. własnego przekonania (wyrównanie i utwardzenie jego powierzchni);
art. 7 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie poprzez narzucenie stronie określonego zachowania, czym naruszane jest prawo własności nieruchomości.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, a także przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi w postaci:
oświadczeń osób, które dostarczyły materiały rozbiórkowe/ budowlane na nieruchomość skarżących - działka nr [...] w miejscowości I. ,
fotografii wykonanych przez skarżących potwierdzających fakt wykorzystania nieruchomości na potrzeby wyrównania i utwardzenia nieruchomości skarżących z użyciem gruzu i ziemi oraz usuwania niedających się wykorzystać odpadów przez osoby wskazane w notatce KPP w Zduńskiej Woli z dnia 19 sierpnia 2023 r. (w zakresie odpadów motoryzacyjnych) oraz nienadających się odpadów budowlanych przy wyrównywaniu nieruchomości;
- fotografii znajdujących się w aktach sprawy - z ponownych oględzin w dniu 10 lipca 2023 r. - na okoliczność usunięcia "odpadów" poprzez wykorzystanie ich na potrzeby wyrównania i utwardzenia nieruchomości, a także na okoliczność wykonania tychże zdjęć z ukrycia, a więc pod nieobecność skarżących, co potwierdza brak skutecznego zawiadomienia strony o mających się odbyć czynnościach i uniemożliwienie stronie wzięcia udziału na każdym etapie postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że cała sprawa opiera się na błędnym założeniu organów, że na działce były magazynowane odpady, podczas gdy skarżąca gromadziła materiały budowlane do wyrównania i utwardzenia działki.
Skarżący podnieśli również, że brak było zarówno formalnego powiadomienia o wszczęciu postępowania, jak również zawiadomienia o czynnościach terenowych jakimi były oględziny. Tylko zbieg okoliczności pozwolił wziąć udział w spisywaniu protokołu skarżącej E.L
Skarżący wskazali, że od samego początku mieli zamiar wykorzystania materiałów budowlanych, rozbiórkowych i gleby zgodnie z art. 27 ust. 9 i 10 ustawy o odpadach w zw. z § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku.
Skarżący zwrócili uwagę, że w protokole skarżąca nie oświadczyła, że jest przedsiębiorcą i tego typu ustalenia sprzeczne są zarówno z oświadczeniem strony, jak i sprzeczne z powszechnie dostępnymi rejestrami - w tym CEIDG. W konsekwencji, wbrew ustaleniom Kolegium, to nie przedsiębiorca zamierzał wykorzystać odpady tylko skarżący chcieli wykorzystać materiały na utwardzenie i wyrównanie nieruchomości.
W dalszej kolejności skarżący podnieśli, że wyrównanie i utwardzenie terenu wynika z tego, że na terenie skarżących powstanie parking oraz plac manewrowy na potrzeby firmy transportowej prowadzonej przez męża strony E.L.
Ponadto skarżący wyjaśnili, że z oświadczeniami osób (załączonych do skargi), które dostarczyły materiały na działkę skarżących, wynika, że dostarczono gruz betonowy posegregowany (oświadczenia D. L.), posegregowany gruz ceglany oraz ziemia z wykopów i humus (oświadczenie B. K.).
Zdaniem skarżących, jako osoby fizyczne mają prawo wykorzystać po 200 kg odpadów wymienionych w kategoriach 17 01 01, 17 01 02, 17 01 07 i 17 05 04 na każdy metr kwadratowy powierzchni działki. Dokonali obliczeń jaką ilość zgodnie z prawem mają prawo wykorzystać, a mimo to organy nie ustosunkowały się do tej okoliczności, bezkrytycznie uznając materiały jako odpady z kategorii 17 09 04, a nawet te obejmujące glebę.
Jednocześnie skarżący wyjaśnili, że przy wykorzystywaniu materiałów na potrzeby utwardzenia i wyrównania działek przez skarżących, pomocy udzielił jeden z sąsiadów, który segregował odpady i te nie nadające się do wykorzystania zostały wywiezione do Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (dalej: PSZOK), niestety gdy skarżący chcieli uzyskać potwierdzenie w/w okoliczności z gminy dokumenty rzekomo "zaginęły". Wobec tego przedłożyli świadczenie sąsiada Ł. M.
Końcowo skarżący wnieśli o uchylenie przedmiotowej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy Zduńska Wola i umorzenie postępowania w sprawie usunięcia odpadów lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz wyjaśniło, że wobec podnoszonych obecnie zarzutów o wykorzystaniu odpadów na potrzeby wyrównania działki przez osobę fizyczną należy zwrócić uwagę, że stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r., poz. 93) niektóre odpady dopuszczone są do odzysku na potrzeby własne przez osoby fizyczne, ale wyłącznie niebędące przedsiębiorcami. Tymczasem zarówno w protokole oględzin, jak i w odwołaniu skarżąca wskazywała, że zwiezione na nieruchomość odpady miały być wykorzystane na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w części zobowiązującej skarżących do usunięcia z działki nr ewid. [...] w miejscowości I. odpadów o kodzie 17 09 04 (zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03) oraz o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03) oraz odpadów nie wymienionych powyżej w przypadku ich obecności, których nie określono podczas oględzin.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.), dalej jako u.o.o. Zgodnie z art. 26 ust. 1 tej ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W myśl art. 26 ust. 2 u.o.o., w przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. W myśl art. 26 ust. 6 ustawy, w decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności:
1) termin usunięcia odpadów;
2) rodzaj odpadów;
3) sposób usunięcia odpadów.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów należy rozumieć wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunkiem przypisania właścicielowi nieruchomości odpowiedzialności z art. 26 ust. 1 i 2 u.o.o. jest ustalenie przez organ, że przedmioty zgromadzone na jego nieruchomości stanowią odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy. Zgodnie z definicją ustawową przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany;. Odpad powstaje wówczas, gdy faktycznie władający przedmiotem nie znajduje dla niego dalszego zastosowania i wyzbywa się go, przy czym przydatność określonego towaru do dalszego wykorzystania po jego naprawie, czy też jego wartość rynkowa nie pozbawia go charakteru odpadu, skoro kwalifikacja do kategorii odpadów jest następstwem, woli lub konieczności wyzbycia się przez pierwotnego posiadacza. Zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania odpadów nie może powodować, że odpad przestaje nim być (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r., II OSK 2642/16, wyrok WSA w Kielcach z 18 stycznia 2018 r., II SA/Ke 789/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.o. odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając: źródło ich powstawania; właściwości powodujące, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, określone w rozporządzeniu (UE) nr 1357/2014 i w rozporządzeniu (UE) 2017/997, oraz przepisy wydane na podstawie art. 3 ust. 5; składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi. Takie działanie ma na celu skonkretyzowanie co jest odpadem i czy jest to odpad niebezpieczny, z czym związany będzie sposób jego utylizacji. Katalog odpadów określony został w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawę katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10). Obowiązujące przepisy prawa nie definiują natomiast pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). Zgodnie z poglądami judykatury oraz doktryny prawniczej "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, CBOSA).
Materiał dowodowy zgromadzony w kontrolowanym postępowaniu wskazuje, że na nieruchomości skarżących składowane były odpady remontowo-budowlane obejmujące elementy betonowe i gruz ceglany a także ziemia i gleba. W świetle przytoczonych powyżej przepisów prawidłowo zatem organy zakwalifikowały je jako odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy.
W realiach rozpoznawanej sprawy okolicznością niesporną jest, że skarżący są współwłaścicielami działki nr ewid. [...] w miejscowości I. , a zatem jako władający powierzchnią ziemi, na której zgromadzone są odpady, w myśl domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, są ich posiadaczami. Ponadto nie budzi wątpliwości, że odpady nie pochodzą z terenu przedmiotowej nieruchomości, lecz zostały na nią przywiezione, oraz że skarżący nie dysponują odpowiednią decyzją administracyjną, pozwalająca na składowanie lub magazynowanie odpadów. Postępowanie dotyczy zgromadzonych na ww. nieruchomości odpadów wymienionych w decyzji Wójta Gminy Zduńska Wola, nie obejmuje natomiast odpadów motoryzacyjnych.
Powyższe okoliczności zostały wykazane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Istotą sporu pozostaje natomiast kwestia prawidłowości zakwalifikowania odpadów o kodzie 17 09 04 oraz spełnienia przez skarżących warunków, o których mowa w art. 27 ust. 8 u.o.o.
Odnośnie zakwalifikowania odpadów remontowo-budowlanych do rodzaju 17 09 04 należy wskazać, że stosownie do § 1 przywoływanego powyżej załącznika do rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r., katalog odpadów został określony z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych. Wg § 2 rozporządzenia odpady dzieli się na grupy ze względu na źródło ich powstawania. Grupa 17, mająca zastosowanie w niniejszej sprawie, obejmuje odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych). Dzieli się ona na podgrupy a te z kolei na rodzaje.
Zgodnie z protokołem z 2 czerwca 2023 r., znajdującym się w aktach postepowania przed organem I instancji, na nieruchomości skarżących zlokalizowano hałdy ziemi, odpadów remontowo-budowlanych oraz odpady motoryzacyjne. Protokół nie precyzuje jakiego rodzaju odpady remontowo-budowlane zostały uznane przez organ za składowane na działce skarżących. Pozwala więc jedynie na stwierdzenie, że organ ustalił, iż są to odpady należące do grupy 17, nie zawiera natomiast informacji, które mogłyby posłużyć do zakwalifikowania ich do konkretnej podgrupy i rodzaju. Również dokumentacja fotograficzna będąca załącznikiem do protokołu z 2 czerwca 2023 r. nie umożliwia precyzyjnego określenia rodzaju odpadów. Na zdjęciach widoczne są elementy betonu, gruzu betonowego i ceglanego, jednakże dają się zauważyć również inne elementy, których kształt, barwa oraz faktura odróżniają je od gruzu betonowego i ceglanego. Jednakże organ zaniechał ustalenia jakiego rodzaju są to odpady. Należy przy tym podkreślić, że analiza fotografii wskazuje, iż zdjęcia zostały wykonane w taki sposób, że pokazują hałdy odpadów tylko z jednej strony. Wobec braku odpowiedniego opisu zarówno w protokole z 2 czerwca 2023 r. jak i w protokole z 10 lipca 2023 r., należało zatem stwierdzić, że zgromadzony w aktach postępowania materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie ustalić, do jakiej podgrupy i jakiego rodzaju należą odpady opisane jako remontowo-budowlane. Organy nie dokonały wystarczającej analizy, która dawałaby jednoznaczną podstawę do zakwalifikowania tych odpadów do podgrupy i rodzaju oznaczonego kodem 17 09 04, z wykluczeniem kodu 17 01 07 tj. zmieszanych odpadów z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia innych niż zawierające substancje niebezpieczne. Podgrupa 17 01 obejmuje odpady materiałów i elementów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (np. beton, cegły, płyty, ceramika). Natomiast podgrupa 17 09 to inne odpady z budowy, remontów i demontażu. Organ winien zatem w pierwszej kolejności precyzyjnie ustalić jakiego rodzaju materiały znajdują się na nieruchomości skarżących i dopiero na tej podstawie zakwalifikować je do odpowiedniej podgrupy i rodzaju. Należy bowiem przypomnieć, że stosownie do art. 26 ust. 6 u.o.o., w decyzji nakazującej usunięcie odpadów organ winien określić ich rodzaj.
W tym miejscu warto wskazać, że decyzja organu administracji publicznej nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania lub też konkretyzująca określone uprawnienia powinna obowiązek ten lub uprawnienie wyrażać precyzyjnie, bez możliwości różnej interpretacji i bez konieczności ustalania zakresu obowiązku na etapie jego egzekucji. Decyzja wydana na mocy art. 26 ust. 2 u.o.o. podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej i musi określać obowiązek na tyle precyzyjnie, aby jej egzekucja była możliwa. W niniejszej sprawie należało stwierdzić, że wymogu tego nie spełnia decyzja Wójta Gminy Zduńska Wola z dnia 13 września 2023 r. w zakresie w jakim nakazuje usunięcie "odpadów nie wymienionych powyżej, w przypadku ich obecności, a których nie określono podczas oględzin". Wobec braku określenia jakich odpadów dotyczy nakaz ich usunięcia, tak sformułowany obowiązek nie nadaje się do wykonania.
Co do zastosowania w sprawie regulacji z art. 27 ust. 8 u.o.o., należało zauważyć, że skarżący podnosili w toku postępowania przed organem I instancji, że znajdujące się na ich nieruchomości odpady remontowo-budowlane mają służyć utwardzeniu terenu, ziemia zaś wyrównaniu terenu. Działka miała służyć do parkowania aut ciężarowych. Także w odwołaniu skarżący podnieśli, że gruz betonowy i ceglany oraz gleba mają służyć do wyrównania i utwardzenia terenu, na którym powstanie parking oraz plac manewrowy na potrzeby firmy transportowej prowadzonej przez męża E.L. Organy nie wyjaśniły natomiast, czy skarżący są przedsiębiorcami.
W związku z powyższym, przytoczenia wymaga przepis art. 27 ust. 8 u.o.o., który stanowi, że osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. Posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10 (art. 27 ust. 9 u.o.o.). Rodzaje odpadów, które osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalne metody odzysku zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r. poz. 93). W myśl art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.o., osoby fizyczne i jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8, zostały zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów.
Wobec powyższych regulacji, w ocenie Sądu wymóg odzysku odpadów na potrzeby własne osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą oznacza, że odpady te muszą zostać użyte do utwardzenia nieruchomości należącej do osoby lub osób spełniających powyższe kryterium. Istotne jest zatem aby osoby fizyczne, które dokonują np. utwardzenia gruntu, nie podejmowały tego w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Wymóg ten będzie spełniony, gdy pozostająca w ich władaniu nieruchomość nie wchodzi w skład majątku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej żadnej z tych osób tj. nie stanowi składnika przedsiębiorstwa, czyli nie wchodzi w skład zorganizowanego zespołu składników niematerialnych i materialnych przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 551 kodeksu cywilnego). Omawiany wymóg nie będzie natomiast spełniony, gdy nieruchomość została przez osoby nią władające udostępniona przedsiębiorcy, na cele prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i w ramach tej działalności przeprowadzany jest odzysk odpadów i utwardzenie gruntu. Zaakcentować przy tym należy, że przy ocenie spełnienia omawianego tutaj wymogu decydujące znaczenie ma stan istniejący w dacie poddawania odpadów odzyskowi. Ustawodawca nie wprowadził bowiem wymogu określonej trwałości wykorzystania odpadów na potrzeby własne jako kryterium zastosowania tego przepisu.
Powyższe okoliczności nie zostały ustalone w kontrolowanym postępowaniu Organy poprzestały na oświadczeniu skarżącej, że po dokonaniu utwardzenia działka zostanie udostępniona mężowi E.L. Nie ustaliły natomiast czy przekazanie odpadów skarżącym oraz ich wykorzystanie miało miejsce w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżących lub przez innego przedsiębiorcę. W tym celu organ winien ustalić, czy skarżący wg stanu na dzień przekazania odpadu i jego odzysku byli przedsiębiorcami lub też pozostawali w takim stosunku z przedsiębiorcą, że przekazanie i odzysk odpadów dokonane zostało w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W przypadku ustalenia, że powyższy warunek z art. 27 ust. 8 u.o.o. został spełniony, tj. odpady poddawane są odzyskowi przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, organ winien ustalić czy rodzaj odpadów, metody odzysku oraz ilość odpadów odpowiadają wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w przypadku odpadów z grupy 17, w tym np. odpadów o kodach 17 05 04 oraz 17.01.07, przepisy rozporządzenia określają dopuszczalne metody odzysku zastrzegając przy tym obowiązek zachowania przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Regulują także maksymalną dopuszczalną ilość odpadów do przyjęcia, która w przypadku utwardzania powierzchni wynosi 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni.
Zdaniem Sądu, przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe oraz zgromadzony w jego wyniku materiał dowodowy wykluczają możliwość sformułowania jednoznacznych wniosków odnośnie zaistniałego stanu faktycznego. Organ zobowiązany był jednoznacznie ustalić rodzaj odpadów znajdujących się na działce skarżących oraz spełnienie przesłanek z art. 27 ust. 8 u.o.o. Decyzja nakładająca na skarżących obowiązek usunięcia odpadów winna precyzyjnie określać ich rodzaj. Zaniechania w powyższym zakresie godzą w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 k.p.a. obligującą organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji organy dopuściły się również naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyżej poczynione rozważania Sądu, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Prowadząc ponownie postępowanie organy uzupełnią materiał dowodowy poprzez oględziny odpadów składowanych na nieruchomości skarżących celem jednoznacznego ustalenia ich rodzaju, ustalą czy przywiezienie i odzysk odpadów dokonane zostały w ramach działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jaką rolę odgrywać miał mąż skarżącej E.L. Ustalić również należy czy spełnione zostały warunki określone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r., w tym odnośnie rodzaju odpadów, metody odzysku, zachowania przepisów odrębnych, ilości odpadów celem ustalenia, czy nie doszło do przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej ilości przyjętych odpadów, określonej w załączniku do ww. rozporządzenia.
Z powyższych względów Sąd w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, zasądzając na podstawie art. 200 oraz 205 § 1 p.p.s.a. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200,00 zł, na którą składa się uiszczony przez skarżących wpis sądowy, oraz na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a. na rzecz skarżącej E.L. kwotę 480,00 zł, na którą składa się opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
IB

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI