II SA/Łd 1081/23

II SA/Łd 1081/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-08-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Michał Zbrojewski
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 250 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 763
par. 4 ust. 3, par. 23 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu  terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Sentencja
Sygn. akt II SA/Łd 1081/23 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędzia WSA Michał Zbrojewski , , Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Aleksandra Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 października 2023 roku znak: SKO.4115.200.2023 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi znak: SKO.4115.200.2023 z dnia 4 października 2023 roku oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Zgierza znak: MOPS.5100.45116.2023 z dnia 8 sierpnia 2023 roku; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. C. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 4 października 2023 r. znak SKO.4115.200.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zgierza w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
1. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r. znak: MOPS.5100.45116.2023, na podstawie art. 104 K.p.a., art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 1, ust. 7 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 901) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021r w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 15 lipca 2021 r., poz. 1296), po rozpoznaniu wniosku H. S., Prezydent Miasta Zgierza odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na pokrycie opłat za wodę, kosztów przejazdów środkami transportu publicznego (MUK, MPK, ŁKA) i kosztów naprawy telefonu komórkowego w czerwcu 2023 r.
2. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zebranych dokumentów w sprawie ustalono, iż wnioskodawca mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód strony w maju 2023 r. do przyznania pomocy finansowej w czerwcu 2023 r. wyniósł 0 zł. W miesiącach kwiecień - czerwiec 2023 r. strona została objęta wsparciem w postaci zasiłku okresowego oraz świadczenia pieniężnego - zasiłku celowego na zakup żywności. Ponadto, stronie został przyznany specjalny zasiłek celowy w marcu 2023 r. na zakup leków oraz dofinansowanie opłaty za energię elektryczną i czynsz w łącznej kwocie 250 zł.
3. W kwietniu 2023 r. strona otrzymała zasiłek celowy na zakup leków oraz dofinansowanie opłaty za energię i czynsz w łącznej kwocie 300 zł. W czerwcu 2023 r. została objęta wsparciem w postaci zasiłku celowego na zakup leków oraz dofinansowanie opłaty za energię i czynsz w łącznej kwocie 200 zł.
4. W dniu 26 czerwca 2023 r. zostało wysłane do strony zawiadomienie informujące, że przysługuje jej prawo do uzupełnienia przesłanek dotyczących sytuacji osobistej, rodzinnej i dochodowej, jednakże z powyższych praw strona nie skorzystała.
5. Organ pomocowy obejmuje stronę wieloma formami wsparcia, jednak nie może całej uwagi skupiać na jednej osobie czy rodzinie, bowiem musi uwzględniać także wnioski i problemy innych osób, które wnioskują o pomoc, a ich sytuacja życiowa jest równie trudna, bądź trudniejsza. Ograniczone możliwości finansowe uniemożliwiają przyznawanie stronie zasiłków na zaspokojenie wszystkich zgłoszonych potrzeb, jak również przeczą temu ustawowe założenia przyznawania zasiłków celowych, których nie można traktować jako źródło utrzymania. Organ podkreślił, że istotą pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu ich trudnej sytuacji życiowej i w żaden sposób nie można traktować organu pomocowego jako instytucji przejmującej odpowiedzialności za trudności życiowe osób i rodzin.
6. Odwołanie od powyżej decyzji złożył H. S. kwestionując stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji i wnosząc o uchylenie decyzji w całości oraz wnosząc o przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej.
7. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 4 października 2023 r. znak SKO.4115.200.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
1. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że po przeanalizowaniu dokumentów załączonych do akt sprawy pod kątem stosownych przepisów prawa materialnego Kolegium uznało, że odmawiając H. S. przyznania wnioskowanego przez niego zasiłku celowego na pokrycie wydatków wskazanych w zaskarżonej decyzji, Prezydent Miasta Zgierza nie przekroczył granic przysługującego mu w tej sprawie uznania administracyjnego.
2. Organ odwoławczy w pełni zgodził się z argumentacją organu pierwszej instancji przytoczoną w uzasadnieniu decyzji w celu umotywowania zamieszczonego w niej rozstrzygnięcia, uznając, iż zawiera ona prawidłową ocenę konkretnych okoliczności występujących w sprawie, dokonaną w aspekcie ustawowych celów pomocy społecznej i faktycznych możliwości finansowych tego organu, przy jednoczesnym uwzględnieniu zakresu pomocy udzielonej już stronie ze środków publicznych.
3. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie jest jedynym beneficjentem pomocy społecznej na terenie miasta Z.. Oprócz niego o pomoc tę ubiega się wiele innych osób, w tym będących w trudniejszej niż on sytuacji życiowej i mającej nie mniej palące a wymagające zaspokojenia potrzeby bytowe. Zasoby finansowe ośrodka pomocy społecznej są zaś ograniczone, co rodzi konieczność gospodarowania nimi w racjonalny i zrównoważony sposób, tak aby niezbędną pomocą został objęty jak najszerszy krąg osób potrzebujących i aby w pierwszej kolejności trafiła ona do tych osób, które znajdują się w najcięższym położeniu.
4. Powyższa sytuacja wiąże się z niemożnością pozytywnego rozpatrywania wszystkich wniosków o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, składanych do Prezydenta Miasta Zgierza. W efekcie niektóre z nich muszą być załatwiane odmownie, nawet jeżeli wnioskodawcy spełniają ustawowe przesłanki przyznania im żądanych świadczeń o uznaniowym charakterze. Organ zwrócił uwagę, że pomoc społeczna nie może całkowicie zastępować aktywności samej osoby zainteresowanej, a jedynie ma służyć wspieraniu jej we własnych wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Stwierdził, że w tym kontekście należy odnotować, iż w dniu 20 czerwcu 2023 r. organ pierwszej instancji wydał 3 decyzje, w których przyznał H. S.: zasiłek okresowy za czerwiec i lipiec 2023 r. w kwocie 388 zł za każdy miesiąc (decyzja nr MOPS.5111.39835.2023), zasiłki celowe na pokrycie kosztów czynszu i energii elektrycznej oraz na pokrycie kosztów leków i leczenia w kwotach po 100 zł (decyzja nr MOPS.5112.44698.2023), a także świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności w okresie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. w łącznej wysokości 400 zł (decyzja nr MOPS.5112.44697.2023). W marcu i kwietniu 2023 r. przyznano ponadto stronie pomoc finansową w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Zdaniem organu okoliczności te świadczą, że niezbędne potrzeby bytowe wnioskodawcy, którego można uznać za stałego beneficjenta pomocy społecznej, są subsydiarnie zaspokajane przez organ pierwszej instancji w granicach jego możliwości finansowych i w zakresie celów pomocy społecznej. Na marginesie nadmienił, opierając się na treści zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z dnia 13 czerwca 2023 r., że w sierpniu 2023 r. stronie miała zostać zwrócona nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 5257 zł.
1. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył H. S., zaskarżając ją w całości i wnosząc ojej uchylenie w całości oraz przyznanie świadczenia z funduszy pomocy społecznej. Skarżący wskazał, że w dniu 31 października 2023 r. został uderzony na przejściu dla pieszych przez samochód prowadzony przez kierowcę, który nie uszanował jego pierwszeństwa jako pieszego, w wyniku czego doznał licznych, wielonarządowych obrażeń wymagających długotrwałego leczenia i diagnostyki medycznej oraz rehabilitacji. Wskazał, że zasiłek celowy pozwoli mu kontynuować obecnie prowadzone leczenie i rehabilitację.
2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
3. Skarga zasługiwała na uwzględnienie z przyczyn wskazanych poniżej.
1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
2. Podstawę materialnoprawną obu ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.p.s.", która w art. 36 zawiera wyliczenie świadczeń z pomocy społecznej przyznawanych na postawie tej ustawy, wśród których znajduje się zasiłek celowy (art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s.). Dopuszczalność przyznania takiego zasiłku – jak większości świadczeń z pomocy społecznej – została uzależniona przez ustawodawcę od spełnienia przez osobę ubiegającą się o pomoc tzw. kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi nie więcej niż 776 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).
3. W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że skarżący, będąc osobą samotnie gospodarującą, spełnia ww. ustawowe kryterium dochodowe, jako że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w maju 2023 r. miesięczny dochód skarżącego wyniósł 0 zł, co oznacza, że w jego przypadku jest spełniona jedna z przesłanek udzielania pomocy społecznej – określona w art. 7 pkt 1 u.p.s., czyli ubóstwo.
4. W tym miejscu należy wskazać, że przesłanki przyznania zasiłku celowego reguluje art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności może on być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.).
5. Na tle powołanych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, wedle którego decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ ma pewną swobodę decyzyjną co do ustalenia treści tej decyzji, związaną z realizowaniem określonej, w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Uznaniowość przejawia się w możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia w zależności od okoliczności sprawy, a w szczególności od posiadanych przez organy środków na świadczenia i liczby ubiegających się o nie osób. W ramach uznania organ decyduje zarówno o przyznaniu zasiłku celowego, jak i o jego formie i wysokości (por. np. Wyrok WSA w Gliwicach z 27.03.2024 r., II SA/Gl 1984/23; Wyrok WSA w Krakowie z 5.02.2024 r., III SA/Kr 1595/23; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy mieć na uwadze, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do badania, czy przy podejmowaniu decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. ustalił wyczerpująco stan faktyczny sprawy, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym oraz swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Zarazem, uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domeną swobodnego uznania organu administracji. Decyzja uznaniowa powinna jednak uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – także regulacje ustawy o pomocy społecznej.
6. Należy też wskazać na rzecz oczywistą, że organy udzielające pomocy na podstawie przepisów u.p.s. dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane na ten cel fundusze zobligowane są rozdzielać pomiędzy co do zasady dużą liczbą osób ubiegających się o wsparcie. Nie budzi żadnych wątpliwości, że przyznana pomoc musi mieć pokrycie w zasobach finansowych organu. Wobec powyższego organy wielokroć nie są w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób wymagających pomocy, co znajduje swój wyraz m.in. w udzielaniu świadczeń w niższej niż oczekiwana przez te osoby wysokość.
Biorąc pod uwagę powyższe należy zauważyć, że w dominującym nurcie orzecznictwa sądowoadministracyjnego trafnie podnosi się, że zwłaszcza w przypadku, gdy organ przyznaje pomoc w wysokości niższej lub węższym zakresie niż wnioskowana lub też odmawia przyznania pomocy, uzasadnienie decyzji uznaniowej organu pomocowego powinno dostatecznie precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje organ, a także szacunkową liczbę osób zainteresowanych uzyskaniem danej formy pomocy), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu jest uzależnione m.in. od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z danej formy pomocy i ubiegających się o nią (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2020 r., IV SA/Po 141/20).
7. Zważywszy poczynione wyżej rozważania, zdaniem Sądu należy przede wszystkim stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy nie uzasadniły w sposób należyty wydanych decyzji. W konsekwencji decyzje organów obu instancji w istotnym zakresie wymykają się kontroli sądowej, o czym niżej.
8. Przyczyną odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie opłat za wodę, kosztów przejazdów środkami transportu publicznego oraz kosztów naprawy telefonu komórkowego, były ograniczone środki organu pomocowego, a dodatkowo okoliczność objęcia skarżącego pomocą w różnych okresach i w ramach różnych świadczeń pomocowych. Organ I instancji wskazał także, że skarżący nie przedstawił dodatkowych przesłanek dotyczących sytuacji osobistej, rodzinnej i dochodowej, jednak podkreślenia wymaga, że argumentem przemawiającym za odmową przyznania świadczenia organ nie uczynił braku współpracy skarżącego z organem pomocowym. Z kolei organ II instancji wskazując z jakiej formy pomocy i w jakich okresach skarżący korzystał, podniósł jednocześnie, że niezbędne potrzeby bytowe skarżącego są subsydiarnie zaspokajane przez organ pomocowy.
W ocenie Sądu nie sposób jednak nie dostrzec, iż wśród wskazywanych potrzeb skarżący wskazał na potrzebę pokrycia opłat za wodę. Należy bowiem uwzględnić, że wskutek braku regulowania rachunków za wodę, skarżący pozostanie bez podstawowej potrzeby bytowej, jaką jest dostęp do wody. Organ przyznając z jednej strony świadczenia na pokrycie kosztów związanych z kosztami energii elektrycznej oraz czynszu, a z drugiej odmawiając świadczenia na pokrycie kosztów zużycia wody pozostaje w wyraźnej sprzeczności.
9. Warto też dostrzec, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że samo stwierdzenie, bez podania bardziej szczegółowych danych, iż organ pomocowy dysponuje ograniczonymi środkami, sprawia, że rozstrzygnięcia organów administracji mają charakter rozstrzygnięć arbitralnych, niepoddających się kontroli sądu administracyjnego (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2020 r., IV SA/Po 141/20).
Zważywszy powyższe zdaniem Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Żaden z organów w istocie nie wyjaśnił ponadto, dlaczego powoływane przez skarżącego potrzeby nie służą zaspokojeniu potrzeb bytowych zgłoszonych przez skarżącego, zwłaszcza w zakresie potrzeby pokrycia opłat za wodę. Nie można w ocenie Sądu uznać za wystarczające, zwłaszcza w kontekście wymogów dotyczących uzasadnienia określonych w art. 107 § 3 K.p.a., samo wyrażenie ogólnikowego – na marginesie należy uznać, że słusznego - poglądu, iż wobec ograniczonych środków finansowych, organ pomocy społecznej zwykle nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Ograniczone możliwości pomocowe organu stanowią fakt powszechnie znany, jednak nie oznacza to, że takie lakoniczne stwierdzenie może stanowić rdzeń uznaniowej decyzji organu administracji, która w istocie jest w tym przypadku decyzją odmowną (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2021 r., I OSK 2310/20). Nie ulega wątpliwości, że wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej, organ winien kierować się przesłankami ustawowymi udzielania takiej pomocy, w tym m.in. wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., stanowiącymi, że rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, że wobec ograniczonych możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, organ nie ma obowiązku udzielić im wsparcia w rozmiarze w pełni odpowiadającym ich potrzebom oraz w zgłaszanej postaci lub wysokości. Niemniej jednak w takim przypadku winien przyjąć możliwie obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych. Tymczasem ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie wskazano, jakimi to kryteriami w indywidualnej sprawie kierowały się organy odmawiając skarżącemu przyznania świadczenia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy przyznano skarżącemu zasiłki celowe na pokrycie kosztów zużycia energii elektrycznej oraz na czynsz, przy jednoczesnej odmowie przyznania zasiłku na pokrycie kosztów zużycia wody, stwierdzając jednocześnie, że niezbędne potrzeby bytowe skarżącego są subsydiarnie zaspokajane przez organ pomocowy. Nie wiadomo również, jaka jest sytuacja finansowa organu pomocy społecznej i jaki miała ona wpływ na treść rozstrzygnięcia podjętego przez organ pomocowy – w tym jakie orientacyjnie kwoty wydatkował na udzielenie odnośnej formy pomocy w okresie wydawania decyzji oraz jakimi kwotami w tym czasie dysponował. W konsekwencji również w tym zakresie decyzje organów obu instancji wymykają się kontroli sądowej.
10. Wobec powyższych okoliczności sprawy z uwagi na niewskazanie przez organy obiektywnych i konkretnych przyczyn odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia mimo, że skarżący objęty jest wieloma formami pomocy, w ocenie Sądu kwestionowane rozstrzygnięcia wymagają wyeliminowania z obrotu prawnego. Fakt dotychczasowego korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i ograniczone możliwości finansowe organu nie przesądzają w istocie o traktowaniu jako zasady częściowego jedynie zaspokajania niezbędnych potrzeb osób uprawnionych w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej (por. por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2021 r., I OSK 2310/20). W ocenie Sądu uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a. przede wszystkim w zakresie uzasadnienia faktycznego.
11. Odnosząc się do podnoszonej w skardze przez skarżącego kwestii, iż w dniu 31 października 2023 r. został uderzony na przejściu dla pieszych przez samochód prowadzony przez kierowcę, który nie uszanował jego pierwszeństwa jako pieszego, w wyniku czego doznał licznych, wielonarządowych obrażeń wymagających długotrwałego leczenia i diagnostyki medycznej oraz rehabilitacji, a zasiłek celowy pozwoli mu kontynuować obecnie prowadzone leczenie i rehabilitację, w ocenie Sądu argument ten nie może odnieść żadnego skutku i nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie Sądu. Wynika to bowiem z tego, że jak wskazał skarżący wypadek miał miejsce w dniu 31 października 2023 r., zaś decyzja organu II instancji została wydana dnia 4 października 2023 r., a więc przed chwilą wypadku. W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do art. 133 § 1 ab initio P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Sąd administracyjny nie dokonuje więc ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada bowiem, czy ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z 23.01.2007 r., II FSK 72/06; por. uchwała pełnego składu NSA z 26.10.2009 r., I OPS 10/09). Przyjęcie w art. 133 § 1 zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (tak: A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 133). Z tego też względu ww. argument nie może zostać na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego uwzględniony. Ponadto należy zauważyć, że NSA w wyroku z 12.08.2016 r. (sygn. akt II GSK 357/15), wskazał, że orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Elementem zaś kontroli legalności działania organu administracji publicznej jest powinność zbadania przez sąd czy organ dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów proceduralnych pozwalających na urzeczywistnienie zasady prawdy obiektywnej. Dopiero naruszenie tego typu regulacji (m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.) powoduje nielegalność rozstrzygnięcia organu.
12. Z uwagi na powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy administracji w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia prawa. Z tego też względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.
13. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wyżej poczynione rozważania Sądu. Przede wszystkim zaś w należyty sposób przeprowadzą postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami K.p.a. i uzasadnią wydane decyzje stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., przy czym Sąd nie przesądzą rozstrzygnięcia organów po ponownym rozpoznaniu sprawy.
14. Sąd w pkt 2 sentencji wyroku orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W rozstrzyganej sprawie skarżący reprezentowany był przez adwokata wyznaczonego z urzędu, wobec tego podstawą prawną wydania rozstrzygnięcia stanowił art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 763). Na gruncie ww. przepisów przyznano kwotę 480 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
ds