II SA/Łd 1067/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2005-07-15
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenielegalne użytkowaniekaralex retro non agitzasada zaufaniapostanowienienadzór budowlanyuchylenie decyzjisąd administracyjny

WSA w Łodzi uchylił postanowienia o nałożeniu kary za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego, uznając, że zastosowano przepis prawny, który nie obowiązywał w momencie popełnienia czynu.

WSA w Łodzi uchylił postanowienia PINB i WINB o nałożeniu kary 10.000 zł za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego. Skarżący zamieszkali w budynku w 2002 r., przed zakończeniem budowy i wejściem w życie przepisu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, który wprowadził sankcję. Sąd uznał, że zastosowanie tego przepisu do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Sprawa dotyczyła skargi J. i P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi o wymierzeniu kary 10.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego. Skarżący przystąpili do użytkowania budynku w 2002 r., co potwierdza decyzja o zameldowaniu, jednak prace budowlane nie były wówczas w pełni zakończone. Organy nadzoru budowlanego uznały, że doszło do naruszenia art. 54 Prawa budowlanego i nałożyły karę na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, który wszedł w życie 31 maja 2004 r. Skarżący zarzucili, że przepis ten nie mógł być zastosowany do ich sytuacji, gdyż przystąpili do użytkowania budynku przed jego wejściem w życie, a budowa nie była zakończona przed tą datą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przychylił się do argumentacji skarżących. Sąd stwierdził, że zastosowanie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie narusza fundamentalną zasadę prawa karnego – lex retro non agit (prawo nie działa wstecz). Ponadto, sąd podkreślił, że organy administracji powinny pogłębiać zaufanie obywateli do państwa, a ignorowanie ostatecznej decyzji o zameldowaniu na pobyt stały było sprzeczne z tą zasadą. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, stwierdzając, że nie podlegają one wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można nałożyć kary na podstawie przepisu, który nie obowiązywał w momencie popełnienia czynu, gdyż narusza to zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zastosowanie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego do sytuacji, w której skarżący przystąpili do użytkowania budynku przed wejściem w życie tego przepisu, narusza zasadę lex retro non agit. Pomimo że budowa nie była w pełni zakończona, a skarżący zamieszkali w budynku, zastosowanie przepisu karnego sprzed jego wejścia w życie jest niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.b. art. 57 § ust. 7

Ustawa - Prawo budowlane

Przepis wprowadzający karę za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego. Zastosowanie go do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie narusza zasadę lex retro non agit.

u.p.b. art. 54

Ustawa - Prawo budowlane

Reguluje obowiązek zawiadomienia o zakończeniu budowy i możliwość przystąpienia do użytkowania po upływie 21 dni od zawiadomienia, jeśli organ nie zgłosi sprzeciwu.

u.p.b. art. 55

Ustawa - Prawo budowlane

Określa sytuacje, w których przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego konieczne jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 59 § f ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

Przepis dotyczący kar, do którego odsyła art. 57 ust. 7.

u.z.u.p.b. art. 4 § ust. 2

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo budowlane

Przepis przejściowy określający datę wejścia w życie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w stosunku do obiektów, których budowa zakończyła się przed dniem wejścia w życie ustawy.

p.p.s.a. art. 3 § par. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § par. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 "a" i "c"

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konst. art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie przepisu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie narusza zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Organy administracji powinny pogłębiać zaufanie obywateli do państwa i nie mogą ignorować ostatecznych decyzji innych organów (np. o zameldowaniu) poza ramami porządku prawnego.

Odrzucone argumenty

Argument organów, że budowa nie była zakończona do dnia wejścia w życie przepisu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, co uzasadniałoby jego zastosowanie (sąd uznał, że budowa nie była zakończona, ale to nie zmieniało oceny zastosowania przepisu). Argument organów, że decyzje o pozwoleniu na budowę zawierały warunki dotyczące zakończenia budowy i zawiadomienia o oddaniu obiektu do użytkowania.

Godne uwagi sformułowania

nie może budzić wątpliwości, iż takie stosowania prawa, w szczególności norm o charakterze sankcji karnej przełamuje fundamentalna zasadę lex retro non agit. zasada zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przezeń prawa wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, aby nie stawało się ono swoistej pułapki dla obywatela nie można pogodzić się z zapatrywaniem prawnym organu odwoławczego prezentowanym w zaskarżonej decyzji, a wyrażonym dobitnie w odpowiedzi na skargę słowami: "nie jest rzeczą organu nadzoru budowlanego dochodzenie, na jakiej podstawie Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] wydał inwestorom decyzję o zameldowaniu na pobyt stały w obiekcie, który wówczas był jeszcze w trakcie inwestycji".

Skład orzekający

Jolanta Rosińska

przewodniczący

Joanna Sekunda-Lenczewska

sędzia

Arkadiusz Blewązka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów prawa karnego i administracyjnokarnego do zdarzeń sprzed ich wejścia w życie; zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit); zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, ale zasady prawne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasady niedziałania prawa wstecz, nawet w kontekście budowlanym. Pokazuje też, jak organy państwa powinny traktować obywateli i ich zaufanie.

Kara za użytkowanie domu przed jego 'legalnym' zakończeniem? Sąd przypomina: prawo nie działa wstecz!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 1067/04 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Joanna Sekunda-Lenczewska
Jolanta Rosińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Dnia 15 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant: asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2005 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. J. i P. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] , Nr [...] 2. stwierdza, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Postanowieniem Nr [...] (znak:[...]) z dnia [..] [...] Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie przepisu art. 138 par. l pkt l w związku z przepisem art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz na podstawie przepisu art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 roku, Nr 307, poz. 2016 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia J. i P. małżonków J., na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia[...] , Nr [...] o wymierzeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej, zlokalizowanego na nieruchomości w Ł., przy ulicy A 47, postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż w dniu 17 sierpnia 2004 roku J. i P. małżonkowie J. złożyli w organie I instancji zawiadomienie o zakończeniu robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego. W czasie czynności kontrolnych dokonanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w dniu [...] ustalono, iż inwestorzy przystąpili do użytkowania budynku z naruszeniem przepisu art. 54 Prawa budowlanego.
W dniu [...] organ I instancji, postanowieniem Nr [...] wymierzył inwestorom karę w wysokości 10.000,00 złotych z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Na powyższe postanowienie wnieśli zażalenie J. i P. małżonkowie J. , wnosząc o jego uchylenie. Składający zażalenie podnieśli, iż w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [....] Nr [...] o przeniesieniu pozwolenia na budowę, nie było obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Inwestorzy wskazali, iż takiego obowiązku nie nałożono na nich również w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] (znak: [...] ) o zameldowaniu na pobyt stały w nieruchomości przy ulicy A 47 w Ł. Ponadto wskazali, iż zamieszkali w częściowo wykończonym budynku na podstawie powyższej decyzji meldunkowej, sukcesywnie prowadząc pozostałe roboty budowlane.
W ocenie składających zażalenie nałożona kara jest bezprawna, zaś odpowiedzialnością za powstałą sytuację winny zostać obciążone organy administracji, które wydawały opisane powyżej decyzje nie informując o możliwości dalszych konsekwencji. Inwestorzy podnieśli również, iż ich sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie określonej w postanowieniu kary pieniężnej.
Organ odwoławczy w następstwie rozpoznania zażalenia wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 54 ustawy – Prawo budowlane, do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić z zastrzeżeniem przepisów art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Oznacza to w ocenie organu, iż dopiero upływ 21 – dniowego terminu od dnia doręczenia, uprawnia inwestora do użytkowania wybudowanego obiektu, jeżeli w tym terminie, organ nadzoru budowlanego nie zgłosi – w drodze decyzji – sprzeciwu.
Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie, w dniu 3 września 2004 roku, podczas czynności kontrolnych dokonanych na skutek złożenia przez inwestorów w dniu 17 sierpnia 2004 roku zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego, ustalono, iż inwestorzy przystąpili do użytkowania budynku z naruszeniem przepisu art. 54 Prawa budowlanego. Potwierdzeniem tego faktu jest oświadczenie samych inwestorów zawarte w zażaleniu stanowiące, iż od roku 2002, to jest od czasu otrzymania decyzji o zameldowaniu, zamieszkują w przedmiotowym obiekcie, sukcesywnie prowadząc pozostałe do zakończenia roboty budowlane.
Konkludując organ odwoławczy wskazał, iż skarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przepis art. 57 ust.7 ustawy – Prawo budowlane, wprowadzony ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U, Nr 93, poz. 888), który to przepis obowiązuje od dnia 31 maja 2004 roku. Zgodnie z dyspozycją tegoż przepisu, w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w przepisie art. 59 "f" ust. l, z tym, ze stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Stawka określona w przepisie art. 59 "f" stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). W rozpatrywanej sprawie, przedmiotowy obiekt – budynek mieszkalny został zaliczony do I kategorii obiektów budowlanych, dla których ustawodawca określił współczynnik kategorii (k) – 2,0 oraz współczynnik wielkości (w) – 1,0. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w sposób prawidłowy ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej, która wynosi dla przedmiotowego budynku mieszkalnego: (500 złotych x 10) x 2,0 x 1,0 = 10.000 złotych.
Dalej organ odwoławczy podniósł, iż nie znajduje w tej sytuacji uzasadnienia, wskazywana w zażaleniu kwestia, iż ustalona wysokość opłaty legalizacyjnej przekracza możliwości finansowe składających zażalenia, ponieważ w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 ustawy – Prawo budowlane, organ prowadzący postępowanie związany jest jedynie trybem postępowania określonym wprost w przepisie art. 57 ust. 7. W rozpatrywanej sprawie, wysokość opłaty i sposób jej naliczania zostały uregulowane w powołanym wyżej przepisie art. 57 ust. 7 omawianej ustawy, a zatem organ nadzoru budowlanego pozbawiony jest przy jego stosowaniu możliwości oceny elementów o charakterze ekonomicznym, leżących po stronie osoby zobowiązanej. Zdaniem organu odwoławczego konsekwencją nielegalnego użytkowania, jest niewątpliwie poniesienie kosztów kary, która obciąża inwestora.
Rozpoznając zażalenie organ wyższego stopnia nie podzielił również poglądu, że odpowiedzialność za powstałą sytuacje ponoszą organy administracji, które wydawały decyzje w przedmiotowej sprawie, nie informując o możliwościach dalszych konsekwencji. W ocenie organu odwoławczego w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] przenoszącej pozwolenie na budowę (udzielone decyzją z dnia [...] na rzecz E. i A. małżonków Ś.), zawarto w pkt. 7 warunek, że po zakończeniu budowy należy złożyć zawiadomienie o oddaniu obiektu do użytkowania. Natomiast w decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] przenoszącej powyższe pozwolenie na budowę na składających zażalenie, również istnieje zapis, iż "nowy inwestor przejmie wszelkie obowiązki i warunki realizacji robót budowlanych uwzględnione w decyzji".
W ocenie organu odwoławczego jest poza sporem, iż obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu robót budowlanych stanowił jeden z warunków udzielonego pozwolenia na budowę i winien być spełniony przed zasiedleniem budynku mieszkalnego.
Dalej organ odwoławczy podniósł, iż wskazywana przez inwestorów decyzja z dnia [..] (znak:[...]) o zameldowaniu na pobyt stały na nieruchomości przy ulicy A 47 w L.– nie upoważniała do przystąpienia do użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego.
W dniu 22 listopada 2004 roku na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi złożyli J. i P. małżonkowie J. domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż w dniu [..] organ I instancji postanowieniem Nr [..] wymierzył im karę w wysokości 10.000,00 złotych z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Na powyższe postanowienie skarżący złożyli zażalenie do [..] Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, który w dniu [...] wydał postanowienie Nr[....] , utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Dalej skarżący podali, iż zaskarżone postanowienie o nałożeniu kary zostało wydane w oparciu o przepis art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, wyprowadzony ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888), który obowiązuje od dnia 31 maja 2004 roku. Zdaniem skarżących rozstrzygnięcia obydwu organów są niewłaściwe, ponieważ organy te pominęły treść przepisu art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane, zgodnie, z którym ustawa ta wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia, to jest "od dnia 30 maja 2004 roku", z wyjątkiem przepisu art. l pkt 24 lit. "b" w zakresie art. 57 ust. 7, w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, dla których przepis ten wchodzi w życie z dniem l stycznia 2005 roku. Zdaniem skarżących, ponieważ w budynku zamieszkują od dnia 4 października 2002 roku i faktycznie w tej dacie budowa została zakończona, powołany przepis art. 57 ust 7 nie może mieć zastosowania.
Ponadto skarżący podnieśli, iż w żadnej z decyzji o pozwoleniu na budowę nie został nałożony obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W tej sytuacji – skoro organ budowlany nie nałożył na nich obowiązku w zakresie uzyskania pozwolenia na użytkowanie – skarżący uważają, że kara nałożona została na nich bezpodstawnie.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 par. 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny analizując postępowanie organów administracji doszedł do przekonania, iż nie jest ono wolne od naruszeń prawa, wobec czego uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Podstawą materialnoprawną postanowienia nakładającego na inwestorów karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego jest przepis art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 roku, Nr 207 poz. 2016 ze zm.) stanowiący o tym, iż w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 "f" ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Nie budzi wątpliwości, iż do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji (art. 54 ustawy – Prawo budowlane). W pewnych określonych sytuacjach przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego nie jest wystarczające zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy lecz konieczne jest uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 55 omawianej ustawy).
W realiach niniejszej sprawy wypada stwierdzić, iż skarżący przystąpili do użytkowania obiektu budowlanego poprzez fakt zamieszkania w nim w dniu 4 października 2002 roku. Okoliczność ta przyznana jest przez samych skarżących, a nadto wynika ona z dokumentów, w szczególności z daty wydania przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji (znak:[...]) o zameldowaniu skarżących na pobyt stały w nieruchomości przy ulicy A 47 w Ł.
Drugą okolicznością, którą wypada skonstatować w niniejszej sprawie jest to, iż prace budowlane w należącym do skarżących budynku mieszkalnym nie zostały zakończone do dnia zawiadomienia organu o zakończeniu robót budowlanych, a więc do 17 sierpnia 2004 roku. Powyższe ustalenie wynika wprost z protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej na terenie nieruchomości skarżących w dniu 3 września 2004 roku i w toku niniejszego postępowania nie było przez skarżących kwestionowane.
Z oceny powyższych okoliczności wynika wprost, iż skarżący zamieszkali w należącym do nich budynku jeszcze przed zakończeniem prac budowlanych warunkujących możliwość przystąpienia do użytkowania obiektu w następstwie zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu prac budowlanych bądź decyzji tegoż organu o pozwoleniu na użytkowanie. Pomimo powyższej konstatacji nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów nadzoru budowlanego obu instancji, iż wobec skarżących należy zastosować sankcję karną w oparciu o przepis art. 57 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane.
Wskazany powyżej przepis reguluje sankcję o charakterze karnym, jaką organy nadzoru budowlanego władne są zastosować wobec podmiotu, który z naruszeniem zasad określonych w przepisach art. 54 i 55 ustawy – Prawo budowlane, przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Istotne w omawianym przepisie jest to, iż ustawodawca posłużył się zwrotem "w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego", nie zaś chociażby zwrotem "w przypadku stwierdzenia użytkowania obiektu budowlanego". Jednoznacznie wskazuje to na położenie przez ustawodawcę nacisku na zwrot "przystąpienie", jako na element opisujący czas, w którym to nastąpiło użytkowanie obiektu budowlanego. Jeżeli w takiej sytuacji wskażemy, iż przepis art. 57 ust. 7 omawianej ustawy, w brzmieniu powyżej przytoczonym, a więc przewidującym sankcję karną za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem zasad określonych w przepisach art. 54 i 55 ustawy – Prawo budowlane, wprowadzony został do systemu prawnego na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888), a więc w dniu 31 maja 2004 roku, to musimy skonstatować, iż przedmiotem sankcji karnej jest zachowanie skarżących (przystąpienie do użytkowania od dnia 4 października 2002 roku), a więc mające miejsce w czasie, zanim powyższa ustawa zaczęła obowiązywać. Wypada zatem wskazać, iż skarżący obarczeni zostali karą na podstawie przepisu ustawy, który nie obowiązywał jeszcze w momencie, gdy podejmowali działania opisane w analizowanym przepisie, jako wypełniające dyspozycję normy prawno – karnej. Nie może budzić wątpliwości, iż takie stosowania prawa, w szczególności norm o charakterze sankcji karnej przełamuje fundamentalna zasadę lex retro non agit.
Zasada nie działania prawa wstecz wynika z generalnej klauzuli "państwa prawnego" (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W pełni zgodzić się wypada, z poglądem Trybunału Konstytucyjnego (vide: uzasadnienie wyroku z dnia 15 września 1988 roku w sprawie K.10/98; OTK 1998, z.5, poz. 64), który wskazywał, że zasada zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przezeń prawa wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, aby nie stawało się ono swoistej pułapki dla obywatela i aby obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania działań.
Dodatkowo nie można pogodzić się w realiach niniejszej sprawy z oportunistycznym stanowiskiem organów nadzoru budowlanego, które zupełnie zignorowały okoliczność, iż skarżący legitymują się ostateczną decyzją o zameldowaniu na pobyt stały w nieruchomości przy ulicy A 47 w Ł., pochodzącą sprzed daty wejścia w życie przepisu art. 57 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane. Wszak organy administracji publicznej zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Z powyższego punktu widzenia nie można pogodzić się z zapatrywaniem prawnym organu odwoławczego prezentowanym w zaskarżonej decyzji, a wyrażonym dobitnie w odpowiedzi na skargę słowami: "nie jest rzeczą organu nadzoru budowlanego dochodzenie, na jakiej podstawie Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] wydał inwestorom decyzję o zameldowaniu na pobyt stały w obiekcie, który wówczas był jeszcze w trakcie inwestycji". Skoro skarżący legitymują się ostateczną decyzją o zameldowaniu na pobyt stały, której immanentną funkcją jest możliwość zamieszkiwania w miejscu zameldowania, to rolą organu administracji publicznej, który upatruje w tej decyzji naruszenia prawa, jest wyłącznie możliwość zainicjowania stosownego postępowania prowadzącego do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. Każda zaś próba dezawuowania decyzji innego organu, poza ramami porządku prawnego, musi być traktowana jako naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jako fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego.
Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "a’ i "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Analizując argumenty zawarte w skardze sąd nie podzielił poglądu, iż przepis art. 57 ust. 7 omawianej ustawy nie obowiązywał jeszcze w dacie ferowania rozstrzygnięcia przez organy nadzoru budowlanego. Przepis art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) stanowi, iż ustawa ta wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, a więc od dnia 31 maja 2004 roku. Interesujący nas wyjątek od tej zasady uregulowany został w ust. 2, stanowiącym, iż przepis art. 1 pkt 24 lit. "b" ustawy zmieniającej, w zakresie przepisu art. 57 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 roku. Mając na uwadze, iż budowa budynku mieszkalnego skarżących nie została zakończona do dnia 31 maja 2004 roku (zapis w dzienniku budowy stanowi, iż budowę zakończono w dniu 9 sierpnia 2004 roku, zaś protokół w wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 3 września 2004 roku wskazuje, iż określone prace budowlane nie zostały jeszcze w tej dacie wykonane), nie można znaleźć dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia konieczne stało się stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (152 p.p.s.a.).
Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI