II SA/Łd 1061/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-03-15
NSAinneWysokawsa
zasiłek pielęgnacyjnyniepełnosprawnośćświadczenia rodzinnetermin złożenia wnioskuprawo procesowesąd administracyjnyKodeks postępowania administracyjnegoustawa o świadczeniach rodzinnychorzeczenie o niepełnosprawnościprawomocność wyroku

WSA w Łodzi uchylił decyzję SKO, uznając, że skarżąca złożyła wniosek o zasiłek pielęgnacyjny w terminie, mimo opóźnień w uzyskaniu prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka.

Skarżąca M.O. domagała się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko W.D. od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, powołując się na art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracji odmówiły, uznając, że wniosek został złożony po terminie od uprawomocnienia się wyroku sądu ustalającego niepełnosprawność. WSA w Łodzi uchylił decyzję, stwierdzając błędną wykładnię przepisów przez organy i uznając, że skarżąca dochowała należytej staranności w uzyskaniu dokumentów i złożeniu wniosku.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko W.D. od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, mimo że wyrok sądu ustalający tę niepełnosprawność uprawomocnił się z opóźnieniem. Skarżąca M.O. argumentowała, że dochowała należytej staranności, a opóźnienia wynikały z procedur sądowych i administracyjnych. Organy administracji uznały, że wniosek o zasiłek został złożony po upływie trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku, co wykluczało zastosowanie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko skarżącej. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie "wydania orzeczenia" w kontekście terminu trzech miesięcy, szczególnie gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydawane jest w formie wyroku sądu powszechnego. Sąd przyjął, że termin powinien być liczony od daty stwierdzenia prawomocności wyroku, a skarżąca złożyła wniosek niezwłocznie po uzyskaniu niezbędnych dokumentów, wykazując się rozsądnym działaniem. Uchylono decyzję, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, jeśli wniosek o zasiłek został złożony w terminie trzech miesięcy od dnia stwierdzenia prawomocności wyroku sądu ustalającego niepełnosprawność, a strona dochowała należytej staranności w uzyskaniu dokumentów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie interpretowały termin trzech miesięcy od "wydania orzeczenia" w kontekście wyroku sądu powszechnego. Przyjął, że termin ten powinien być liczony od daty stwierdzenia prawomocności wyroku, a skarżąca złożyła wniosek niezwłocznie po uzyskaniu niezbędnych dokumentów, wykazując się rozsądnym działaniem i dochowaniem staranności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.ś.r. art. 16 § 1 i 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przysługuje dziecku niepełnosprawnemu, osobie niepełnosprawnej powyżej 16 lat ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz osobie powyżej 75 lat.

u.ś.r. art. 24 § 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

u.ś.r. art. 24 § 2a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Jeżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o COVID-19 art. 15h § 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca dochowała należytej staranności w uzyskaniu dokumentów i złożeniu wniosku o zasiłek pielęgnacyjny. Termin trzech miesięcy na złożenie wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., powinien być liczony od daty stwierdzenia prawomocności wyroku sądu ustalającego niepełnosprawność, a nie od daty jego wydania. Opóźnienia w uzyskaniu prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności wynikały z procedur sądowych i administracyjnych, a nie z winy skarżącej.

Odrzucone argumenty

Wniosek o zasiłek pielęgnacyjny został złożony po upływie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie X U 89/21, co wyklucza zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę przychyla się do tego stanowiska, oceniając jednocześnie, iż ów "rozsądny termin" do wystąpienia z wnioskiem o zasiłek pielęgnacyjny został zachowany. Strona nie powinna bowiem ponosić ujemnych konsekwencji tego, że źródłem rozstrzygnięcia o niepełnosprawności lub jej stopniu jest wyrok sądu powszechnego, którego prawomocność należy stwierdzić zgodnie z opisanymi wyżej procedurami.

Skład orzekający

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

przewodniczący

Jarosław Czerw

członek

Sławomir Wojciechowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu trzech miesięcy na złożenie wniosku o świadczenia uzależnione od niepełnosprawności w przypadku wyroków sądów powszechnych oraz zasada ochrony strony przed negatywnymi skutkami opóźnień proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności jest wynikiem postępowania sądowego, a nie administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak złożone procedury administracyjne i sądowe mogą wpływać na prawa obywateli do świadczeń socjalnych, a także jak sądy administracyjne interpretują przepisy w celu ochrony praw jednostki.

Czy opóźnienie sądu pozbawi Cię należnego zasiłku? WSA w Łodzi wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 1061/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Jarosław Czerw
Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 16 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2 i 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Dnia 15 marca 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 roku sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 6 października 2022 r. nr SKO.4114.533.2022 w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. MR
Uzasadnienie
Decyzją z 6 października 2022 r., nr SKO.4114.533.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, powoływanej dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 16 i 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. – powoływanej jako: "u.ś.r.") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr: SOCII.5110.067304.2022.068492.000001.2022 orzekającą o przyznaniu M.O. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko W.D., w wysokości 215,84 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2022 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko W.D. w wysokości 215,84 zł miesięcznie na okres od dnia 1 sierpnia 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r.
Powyższa decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny:
W dniu 9 sierpnia 2022 r. w organie I instancji M.O. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko W.D. W.D. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 14 października 2020 r. nr: [...], zgodnie z którym niepełnosprawność datuje się od 13-go roku życia, symbol przyczyny niepełnosprawności to "02-P 12C", orzeczenie wydaje się do 27 sierpnia 2022 r. W.D. nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Następnie, na skutek odwołania M.O. - przedstawiciela ustawowego W.D. - Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 11 grudnia 2020 r. nr: [...] uchylił zaskarżone orzeczenie w części i orzekł: symbol przyczyny niepełnosprawności - 12-C. niepełnosprawność datuje się od wczesnego dzieciństwa.
Na skutek odwołania W.D., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M.O., od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 11 grudnia 2020 r., Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r. w sprawie o sygn. akt X U 89/21 zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że ustalił, iż W.D. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie jest prawomocne od dnia 10 lutego 2022 r. Stosownie do kopii zarządzenia z dnia 29 czerwca 2022 r. wyrok w sprawie o sygn. X U 89/21 przedstawiono do uprawomocnienia w dniu 29 czerwca 2022 r. Również w dniu 29 czerwca 2022 r. zarządzono zwrócenie akt organowi rentowemu.
Wnioskiem z dnia 22 lipca 2022 r. M.O. zwróciła się do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi o stwierdzenie prawomocności wyroku z dnia 25 stycznia 2022 r. oraz wydanie jednego odpisu ww. wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Odpis wyroku w dniu 1 sierpnia 2022 r. został opatrzony wzmianką o prawomocności i przesłany skarżącej. Doręczenie odpisu wyroku M.O. nastąpiło w dniu 8 sierpnia 2022 r. Kolejnego dnia, a więc 9 sierpnia 2022 r., M.O. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku.
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr: SOCII.5110.067304.2022.068491.000001.2022, sprostowaną postanowieniem z dnia 16 września 2022 r., Prezydent Miasta Łodzi, na podstawie art. 24 ust. 2a u.ś.r. oraz art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa o COVID-19") orzekł o przyznaniu M.O. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko W.D. w wysokości 215,84 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2022 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko W.D. w wysokości 215,84 zł miesięcznie na okres od dnia 1 sierpnia 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.O., wskazując, iż spełniła warunki przewidziane w art. 24 ust. 2a u.ś.r. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem sądu ustaliła, że wyrok uprawomocnił się i został przesłany do organu rentowego, jednak w tymże organie skarżąca dowiedziała się, iż sama musi wystąpić z wnioskiem o wydanie prawomocnego wyroku i dopiero posiadając decyzje organów rentowych oraz odpis wyroku sądu może ubiegać się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Dlatego też w dniu 22 lipca 2022 r. skarżąca udała się do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi i złożyła wniosek o wydanie odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Odpis wyroku otrzymała w dniu 8 sierpnia 2022 r., dlatego dopiero w dniu 9 sierpnia 2022 r. miała wszystkie dokumenty, niezbędne do wystąpienia o zasiłek pielęgnacyjny.
Decyzją z dnia 6 października 2022 r. nr SKO.4114.533.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało jednak w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, iż ważność orzeczenia o niepełnosprawności W.D. upłynęła w dniu 27 sierpnia 2022 r. W związku z powyższym M.O. spełniła przesłanki do przedłużenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, stosownie do treści art. 15h ustawy o COVID-19. Natomiast zasiłek pielęgnacyjny za okres od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 31 sierpnia 2022 r. został jej przyznany na mocy art. 24 ust. 2 u.ś.r. Organ II instancji podkreślił jednak, iż w niniejszej sprawie nie ma możliwości zastosowania art. 24 ust. 2a u.ś.r., bowiem wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. akt X U 89/21 jest prawomocny od dnia 10 lutego 2022 r., natomiast M.O. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 9 sierpnia 2022 r., czyli po upływie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku. Dlatego też zasiłek został jej przyznany od miesiąca, w którym złożyła wniosek o ustalenie prawa do jego przyznania, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Organ I instancji nie miał bowiem podstaw do przyznania zasiłku wstecz. Przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie.
Skargę na powyższą decyzję wniosła M.O., wskazując, iż nie zgadza się z odmową wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego wstecznie od października 2020 r. do lipca 2022 r., gdyż zachowała pełną staranność postępowania. Skarżąca podkreśliła, że gdy w lutym 2022 r. otrzymała wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, skontaktowała się z organem rentowym, aby ustalić, kiedy będzie mogła otrzymać decyzję w przedmiocie zasiłku. Dowiedziała się jednak, że wyrok jest nieprawomocny, dlatego należy poczekać na jego uprawomocnienie. Tok postępowania był nowością dla skarżącej, lecz cierpliwie czekała na zakończenie sprawy. Kiedy tylko dowiedziała się, że wyrok się uprawomocnił, starała się o wydanie decyzji, jednak usłyszała, iż musi przedstawić odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności oraz decyzje organów rentowych. Dlatego też została pozbawiona możliwości złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny we wcześniejszym terminie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 16 u.ś.r. oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. Jak stanowi pierwszy z przywołanych przepisów, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 u.ś.r.). Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, ponadto osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 u.ś.r.). W niniejszej sprawie niewątpliwie małoletniemu dziecku skarżącej – W.D. – przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem orzeczeniem właściwego organu został zaliczony do osób niepełnosprawnych, a w momencie jego wydawania nie miał on ukończonych 16 lat. Sporna pozostaje natomiast kwestia daty, od jakiej powyższy zasiłek należy mu wypłacać. Stosownie bowiem do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi jednak, iż jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zasadą jest więc przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek o przyznanie tego rodzaju świadczenia. Wyjątkiem jest sytuacja przewidziana w art. 24 ust. 2a u.ś.r., która ma chronić interesy osoby uprawnionej do świadczenia w trakcie procedury orzekania o niepełnosprawności, co jest zgodne z celem tego świadczenia oraz wyrażonym w art. 69 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych objęcia pomocą osób niepełnosprawnych.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r., poprzez przyjęcie niewłaściwego znaczenia zwrotu "trzech miesięcy od wydania orzeczenia". Jest to o tyle znamienne, że trzymiesięczny termin wskazany w tym przepisie jest terminem prawa materialnego, zatem nie podlega przywróceniu, a jego upływ skutkuje utratą uprawnienia do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego od momentu złożenia wniosku o ustalenie prawa do niego. Wprawdzie organy nie przyjęły wykładni literalnej pojęcia "wydania orzeczenia", zgodnej z jego rozumieniem słownikowym. Wówczas bowiem należałoby przyjąć, iż termin trzymiesięczny rozpoczyna swój bieg w momencie wydania orzeczenia o niepełnosprawności, lub wydania wyroku sądu, zmieniającego takie orzeczenie. Obecnie orzecznictwo odeszło od takiego rozumienia tegoż zwrotu.
Organy administracji w niniejszej sprawie uznały, poszerzając wyniki wykładni językowej o uwzględnienie celu regulacji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, iż trzymiesięczny termin należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi. Dopiero bowiem prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący w zakresie jego treści, również w stosunku do innych sądów i organów.
W realiach niniejszej sprawy powyższa interpretacja również nie jest właściwa. Zgodnie bowiem z trzecim poglądem, wyrażanym również w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro ustawodawca nie określa jak należy liczyć termin trzech miesięcy w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny (czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia tej prawomocności, która może nastąpić powyżej trzech miesięcy od daty wydania wyroku), to w takim wypadku złożony przez osobę niepełnosprawną w rozsądnym terminie wniosek o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego wraz z kompletem dokumentów, winien być uznany za złożony w terminie (por. wyrok NSA z 05.10.2021 r. sygn. akt I OSK 592/21; wyrok NSA z 23.10.2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA: "www.cbois.nsa.gov.pl"). Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę przychyla się do tego stanowiska, oceniając jednocześnie, iż ów "rozsądny termin" do wystąpienia z wnioskiem o zasiłek pielęgnacyjny został zachowany. Okoliczność jego zachowania wymaga jednak każdorazowego zbadania przez pryzmat realiów konkretnej sprawy, jest to bowiem pojęcie subiektywne, ocenne.
Należy również pamiętać, iż treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. nakazuje ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zatem aby wystąpić z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, wnioskodawca winien legitymować się dokumentami potwierdzającymi okoliczności, uprawniające do jego uzyskania, a więc przede wszystkim prawomocnym orzeczeniem o niepełnosprawności. W niniejszej sprawie były to orzeczenia organów rentowych oraz wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. akt X U 89/21 ze stwierdzeniem prawomocności. Sąd w niniejszym składzie staje zatem na stanowisku, iż rekonstrukcji normy prawnej wynikającej z art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy dokonywać w związku z ust. 2 tego przepisu, kierując się przy tym regułami wykładni celowościowej i systemowej. Istotna jest tu więc data złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z "prawidłowo wypełnionymi dokumentami" z jednoczesnym zachowaniem terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., liczonego od dnia opatrzenia przez sąd klauzulą prawomocności wyroku zmieniającego drugoinstancyjne orzeczenie o niepełnosprawności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, iż M.O. złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności W.D. w dniu 25 sierpnia 2020 r. Wskutek odwołań składanych przez nią od decyzji zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, procedura stwierdzenia niepełnosprawności małoletniego W.D. zakończyła się dopiero wydaniem przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w dniu 25 stycznia 2022 r. wyroku w sprawie o sygn. X U 89/21. Wyrok powyższy uprawomocnił się w dniu 10 lutego 2022 r. Zatem, gdyby przyznać słuszność argumentacji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, termin do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, uprawniający do jego przyznania od momentu złożenia wniosku o orzeczenie niepełnosprawności, upłynął z dniem 10 maja 2022 r.
Podkreślić należy jednak, iż przepisy procedury cywilnej, której podlega również sprawa o zmianę wskazań niepełnosprawności, nie nakładają na sąd żadnego terminu na stwierdzenie prawomocności orzeczenia. Następuje ono w formie postanowienia, wydawanego na posiedzeniu niejawnym. Stwierdzenie prawomocności ma przy tym charakter wyłącznie deklaratoryjny. Z akt sprawy wynika, iż wyrok w sprawie o sygn. akt X U 89/21 został przedstawiony do stwierdzenia prawomocności dopiero w dniu 29 czerwca 2022 roku. Powyższe prowadzi do wniosku, iż skarżąca nawet przy dochowaniu najwyższej staranności nie miałaby szansy na skuteczne wystąpienie z wnioskiem przed upływem trzymiesięcznego terminu wskazanego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., skoro wyrok w sprawie o sygn. X U 89/21 został przedstawiony do stwierdzenia prawomocności już po upływie tego terminu. Skarżąca nie wykazała przy tym biernej postawy, lecz skontaktowała się z organem rentowym, gdzie otrzymała informację, iż musi czekać na uprawomocnienie się wyroku. Wiedzę o uprawomocnieniu się wyroku, uzyskała dopiero w lipcu 2022 r., lecz w organie I instancji dowiedziała się o konieczności legitymowania się kompletem dokumentów, a więc orzeczeniami zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności i wyrokiem sądu ze stwierdzeniem prawomocności, aby skutecznie wystąpić z wnioskiem o zasiłek pielęgnacyjny. Powyższe skutkowało wystąpieniem przez nią w dniu 22 lipca 2022 r. do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi o doręczenie wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności. Nastąpiło to 8 sierpnia 2022 r. Znamiennym jest, iż skarżąca już następnego dnia, a więc 9 sierpnia 2022 r., złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, dotyczące wykładni celowościowej i systemowej wskazanego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. pojęcia "trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia", należy stwierdzić, iż określony w tym przepisie trzymiesięczny termin rozpoczął swój bieg w dniu 29 czerwca 2022 r., a więc w dniu, kiedy stwierdzono prawomocność wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. akt X U 89/21. Trudno przy tym uznać, iż skarżąca nie wypełniła przesłanki wystąpienia z wnioskiem w rozsądnym terminie od tak rozumianego "wydania orzeczenia", skoro uczyniła to niezwłocznie, kiedy tylko dysponowała kompletem dokumentów, uprawniających do wnioskowania o przyznanie świadczenia. Dopiero sytuacja, w której strona ma realną możliwość załączenia odpisu prawomocnego wyroku sądu zmieniającego orzeczenie o niepełnosprawności do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, może być uznana za zbliżoną do tej, w której strona znajduje się po wydaniu przez organ powiatowy (miejski) lub wojewódzki orzeczenia o niepełnosprawności doręczanego z urzędu wraz ze stosownym pouczeniem. Strona nie powinna bowiem ponosić ujemnych konsekwencji tego, że źródłem rozstrzygnięcia o niepełnosprawności lub jej stopniu jest wyrok sądu powszechnego, którego prawomocność należy stwierdzić zgodnie z opisanymi wyżej procedurami. Powyższe jest o tyle istotne w sytuacji, kiedy strona nie była obecna przy ogłoszeniu wyroku zmieniającego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i tym samym nie pouczono jej o tym, czym jest prawomocność wyroku oraz o tym, że wyrok ze stwierdzeniem prawomocności nie podlega doręczeniu z urzędu. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem wyrok w sprawie o sygn. akt X U 89/21 został wydany na posiedzeniu niejawnym.
Ponownie rozpoznając sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uwzględni powyższe rozważania, w szczególności przedstawioną przez Sąd wykładnię przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. oraz przez jej pryzmat oceni spełnienie przez M.O. przesłanek przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na małoletniego W.D. od momentu wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie niepełnosprawności.
Mając na uwadze opisane powyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 24 ust. 2a u.ś.r., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Uchybienie to uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w sentencji.
is

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI