II SA/Łd 1057/22

II SA/Łd 1057/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
Michał Zbrojewski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a, art. 17b ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 333
art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 pkt 6
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 października 2022 r. nr KO.441.271.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 października 2022 r., nr KO.441.271.2022 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) – dalej: k.p.a.; art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615) – dalej: u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ładzice z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr GOPS/4211/ŚP/289/1015/2022 o odmowie przyznania R.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką G.M.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 8 marca 2022 r., do którego załączyła między innymi kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 18 lutego 2022 r. uznające G.M. za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W treści wniosku skarżąca wskazała, że jest rolnikiem oraz że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 8 marca 2022 r.
W toku przeprowadzonego w dniu 23 marca 2023 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz wymagającą opieki niepełnosprawną matka, nad którą sprawuje opiekę. Matka skarżącej jest po przebytym udarze, wymaga stałej rehabilitacji. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej jest osobą pampersowaną, wymagającą nadzoru podczas podawania lekarstw oraz spożywania posiłków z uwagi na ryzyko zadławienia. Dodatkowo wymaga podawania insuliny. Zakres sprawowanej przez stronę opieki obejmuje poza pomocą w czynnościach higienicznych, wszelkie czynności dnia codziennego związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w tym: przygotowywanie posiłków, pranie, sprzątanie, a nadto załatwianie wszelkich spraw urzędowych i medycznych związanych z matką.
W wyniku rozpatrzenia wniosku, Wójt Gminy Ładzice decyzją z dnia 15 kwietnia 2022 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Powyższe rozstrzygnięcie, wskutek rozpatrzenia odwołania skarżącej zostało uchylone w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 maja 2022 r.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy, w oparciu o przeprowadzony w dniu 8 czerwca 2022 r. wywiad środowiskowy oraz przedłożone przez skarżącą oświadczenia ustalono, zarówno fakt sprawowania przez R.K. opieki nad niepełnosprawną matką, jak i zakres wykonywanych czynności. Ustalono nadto, że w sprawowanej opiece strona nie może liczyć na pomoc małżonka, który zajmuje się pracą w gospodarstwie rolnym, jak również swojego rodzeństwa, które zgodnie z oświadczeniem nie są w stanie wesprzeć skarżącej w sprawowanej opiece, w tym również finansowo. Jednocześnie strona nie wyraża jakiejkolwiek zgody na pomoc w formie realizowanych przez organ pomocowy usług opiekuńczych. Natomiast z przedłożonych do akt sprawy, w dniu 14 czerwca 2022 r. oświadczeń strony wynika, że skarżąca zaprzestała prowadzenia i wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 25 stycznia 2022 r., z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Z tych przyczyn nie jest w stanie wykonywać jakiejkolwiek działalności zarobkowej. Całym gospodarstwem zajmuje się mąż skarżącej, co potwierdza załączoną do akt sprawy umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego z dnia 25 stycznia 2022 r., zawarta pomiędzy skarżącą, a jej mężem K.K. Przedmiotowe gospodarstwo rolne stanowi współwłasność małżonków K. Pomimo wezwania organu skarżąca nie wyjaśniła rozbieżności, co do wskazanych dat zaprzestania pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym. Ponadto z załączonych do akt sprawy: zaświadczenia Urzędu Gminy Ł. z dnia 7 czerwca 2022 r., Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w R. z dnia 7 czerwca 2022 r. oraz [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika odpowiednio, że strona jest zarejestrowana jako podatnik podatku rolnego; podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik, nie zalega ze składkami na ubezpieczenie, nie zgłaszała faktu zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym; w dniu 11 maja 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich, płatności ONW oraz płatności w zakresie działania rolno-środowiskowo-klimatycznego na rok 2022.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r. Wójt Gminy Ładzice odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na wynikający ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak spełnienia warunku z art. 17b ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest rezygnacji z aktywności zawodowej związanej z posiadanym gospodarstwem rolnym.
Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia R.K., reprezentowana przez procesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia ustawowych przesłanego do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z uwagi na powyższe, strona wnosiła o uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie orzeczenia, co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej przedmiotowego świadczenia.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko organu, co do braku wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez stronę opieką, a rezygnacją z zatrudnienia, wskazując w tym zakresie na charakter świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., podkreślając w szczególności, iż wynikająca z powołanego przepisu konieczność stałej lub długotrwałej opieki nie jest równoznaczna z koniecznością jej sprawowania przez 24 godziny na dobę.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 5 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium przywołało również przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r., który stanowi, iż osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał również na treść art. 17b ust. 1 i ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym W przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, iż pomimo bezspornie dokonanych w sprawie ustaleń zarówno co do faktu, iż wymagająca opieki G.M. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jak również co do faktu, iż skarżąca należy do podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia.
Jednakże, jak słusznie stwierdził organ I instancji w sprawie brak jest przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej strony, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Kolegium podkreśliło, iż celem przedmiotowego świadczenia jest wsparcie osób, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osoba niepełnosprawną, a samo świadczenie stanowi pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych świadczenie to skierowane jest nie do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, a do tych którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w zakresie i rozmiarze uniemożliwiającym podjęcie innej pracy. Z powyższego wynika, że związek pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi być bezpośredni, a sama opieka musi mieć charakter stały lub długoterminowy.
W ocenie organu odwoławczego dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, w tym w szczególności zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazujący na fakt, iż skarżąca nie zrezygnowała z pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym, przez którą zgodnie z przywołanym orzecznictwem sądów administracyjnych uznaje się także zarządzanie gospodarstwem rolnym, jak również przedstawiony zakres czynności składających się na opiekę skarżącej nad matką, nie uzasadnia twierdzenia, iż sprawowana przez stronę opieka uniemożliwia, czy też wyklucza za możliwość dalszej pracy w gospodarstwie rolnym, czy też jego zarządzaniem. Tym bardziej, że jak podkreślił organ odwoławczy rolnik jest organizatorem własnej pracy, co oznacza, iż przy właściwej organizacji jest on w stanie do zaplanowania, czy też dostosowania wykonywanych zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wobec powyższego w ocenie Kolegium bezsporne ustalenia, co do braku rezygnacji przez skarżącą z pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie jej żądania.
Istotnym w sprawie, zdaniem organu odwoławczego pozostaje również to, ze skarżąca ma jeszcze dwoje rodzeństwa, którzy na równi z nią są zobowiązani do alimentacji względem niepełnosprawnej matki. Przy czym, co organ podkreślił, wykonywanie przez osoby zobowiązane ciążących na nich obowiązków alimentacyjnych nie musi mieć charakteru osobistego, gdyż dopuszczalna jest każda forma realizacji powyższego obowiązku, w tym między innymi poprzez pomoc finansową, przeznaczoną na pokrycie kosztów opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednocześnie strona ma możliwość skorzystania z usług opiekuńczych świadczonych przez właściwy miejscowo ośrodek pomocy społecznej, której to pomocy, co wynika ze złożonego oświadczenia, strona definitywnie nie bierze pod uwagę.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, ponowiła zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia ustawowych przesłanego do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Z uwagi na powyższe, strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzji organu I instancji i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia, ewentualnie o uchylenie wskazanych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Strona wnosiła nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadniając skargę strona wskazując na istotę świadczenia pielęgnacyjnego podkreślała, że wynikający z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. obowiązek stałej, długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną nie może być utożsamiany z sprawowaniem jej nieprzerwanie przez całą dobę. W ocenie pełnomocnika skarżącej, fakt, że sprawowana przez nią opieka nad matką jest wykonywana w określonych, wskazanych przez stronę godzinach nie oznacza, iż nie ma ona charakteru opieki stałej i długotrwałej, tym bardziej, że istotą tej opieki jest również zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby niepełnosprawnej, których nie jest w stanie samodzielnie sobie zapewnić.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wnosił o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z wnioskami złożonymi przez obie strony postępowania skarga R.K. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem skargi R.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 października 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Łanięta z dnia 17 sierpnia 2022 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką G.M.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615) - dalej: u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W myśl art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).
W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki G.M. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 18 lutego 2022 r. orzekającego o uznaniu w/w za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż R.K. jest córką wymagającej opieki G.M., co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki wynikający z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie w sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1a u.ś.r. W sprawie, co istotne nie jest także kwestionowany sam fakt sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką, jak również wskazany przez stronę zakres wykonywanych czynności.
Natomiast zasadniczą przyczyną negatywnego rozpatrzenia żądania skarżącej, zawartego we wniosku z dnia 8 marca 2022 r., co zostało przez pełnomocnika strony pominięte, stanowi de facto brak rezygnacji przez R.K. z pracy w gospodarstwie rolnym, co jest jednym z koniecznych warunków, od których spełnienia ustawodawca uzależnił przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, o których mowa w art. 17b ust. 1 u.ś.r. Co prawda wnosząc o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca złożyła stosowne oświadczenia, że jest rolnikiem oraz, że zaprzestała pracy w prowadzonym gospodarstwie rolnym, jednakże pomimo wystosowanego do strony wezwania, nie wyjaśniła ona kwestii rozbieżności, co do wskazywanych w toku postępowania administracyjnego dat spełnienia powyższego warunku. Jednocześnie dokonane przez organy w tym zakresie ustalenia faktyczne, poparte zgromadzonym w aktach sprawy materiałem dowodowym wskazują bezspornie, że pomimo składanej deklaracji skarżąca nadal prowadzi gospodarstwo rolne. Zasadność powyższego stwierdzenia nie została w jakikolwiek sposób zakwestionowana przez pełnomocnika skarżącej, zarówno na etapie administracyjnego postępowania odwoławczego, jak i w treści wniesionej skargi.
Odnosząc się do powyższej kwestii wskazać na wstępie należy, że niewątpliwie w świetle przepisu art. 17b ust. 2 u.ś.r. dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Potencjalne sankcje karne, jakie mogą być zastosowane względem rolnika, który złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, pozostają bez związku z obowiązkiem organu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Lublinie z 30 marca 2022 r., II SA/Lu 99/22; wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2022 r., II SA/Kr 1600/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Istotnym dla sprawy pozostaje również to, że na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, co wynika z art. 3 pkt 6 ustawy, pojęcie gospodarstwa rolnego definiowane jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 333). Stosownie do art. 1 i art. 2 ust. 1 (z zastrzeżeniem art. 2 ust. 2-4) ustawy o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Natomiast pojęcie "rolnika" zdefiniowane zostało w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 208), zgodnie z którym jest nim pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.
Odnosząc powyższe do dokonanych w rozpoznawanej sprawie ustaleń faktycznych Sąd stwierdza, że procedujące w sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, iż skarżąca spełnia wszystkie przywołane wyżej kryteria definicyjne. W konsekwencji powyższego zasadnie uznały, że skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, a co najmniej nie utraciła możliwości jego zarządzaniem, co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych traktowane jest na równi z pracą w gospodarstwie rolnym (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Za zasadnością powyższego stwierdzenia przemawiają między innymi przywołane wcześniej rozbieżności, co do deklarowanych przez stronę skarżącą dat zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, wskazywanych przez nią w oświadczeniach z dnia 8 marca 2022 r . i z dnia 14 czerwca 2022 r., składanych na podstawie art. 17b ust. 2 u.ś.r. Kwestia ta, pomimo wystosowanego przez organy stosownego wezwania (pismo z dnia 15 czerwca 2022 r. – akta administracyjne), nie została przez skarżącą wyjaśniona.
Z akt sprawy wynika nadto, że pomimo deklarowanego przez skarżącą zaprzestania pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym, strona nadal figuruje jako podatnik podatku rolnego z tytułu posiadanego na terenie gminy Ł. gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielem (pismo UG Ł. z dnia 7 czerwca 2022 r. – akta administracyjne), jak również podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik, nie zalega ze składkami na ubezpieczenie, nie zgłaszała faktu zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym (pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w R. z dnia 7 czerwca 2022 r. – akta administracyjne). W świetle brzmienia przywołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym oraz ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników uznać należy, że dla możliwości objęcia skarżącej ubezpieczeniem społecznym rolników, jak również uznania jej za podatnika podatku rolnego niezbędnym jest prowadzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym.
Okolicznością świadczącą o niespełnieniu warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącą jest także fakt, że w załączonym do akt administracyjnych piśmie z dnia 23 czerwca 2022 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji potwierdził, że skarżąca w dniu 11 maja 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich, płatności ONW oraz płatności w zakresie działania rolno-środowiskowo-klimatycznego na rok 2022. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2001) producentem jest m.in. producent rolny, a więc osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009). W świetle art. 4 ust. 1 lit. a, b i c ww. rozporządzenia rolnikiem jest osoba fizyczna lub prawna bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne (czyli "wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego") jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą, a więc: i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Istotne jest także to, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz; 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (z zastrzeżeniem wyjątku z art. 7 ust. 2).
Reasumując Sąd stwierdza, że wobec dokonanych ustaleń faktycznych, co należy raz jeszcze podkreślić w żaden sposób przez stronę skarżącą niekwestionowanych, jak również wobec przywołanych regulacji prawnych zarówno prawa krajowego, jak i wspólnotowego, procedujące w sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że w sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że R.K. spełniła warunek, o którym mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., a więc zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – G.M. Powyższe uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącej, zawartego we wniosku z dnia 8 marca 2022 r.
Z uwagi na powyższe zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznać należało za niezasadny.
Jednocześnie Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienie kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
is