II SA/Łd 104/25

II SA/Łd 104/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Marcin Olejniczak
Michał Zbrojewski /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Adamczewski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1576
art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2a, art. 13a, art. 20 ust. 1, art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c, § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Asesor WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 23 grudnia 2024 r. nr 316547167 znak: [...] w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 października 2024 r. nr 316547167, znak: [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne. dc
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23 grudnia 2024 r. nr 316547167, znak: [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania S. O. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576), powoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d." utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 października 2024 r. nr 316547167, znak: [...] o zmianie wysokości przyznanego w Informacji/Decyzji z 30 marca 2022 r. świadczenia wychowawczego na dziecko Z. O. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 250 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. i stwierdził, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego sygn. akt [...] z 19 stycznia 2022 r. ustalono, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, wobec czego kwota świadczenia wychowawczego przysługuje w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Organ nadmienił, że w odrębnej decyzji zostanie ustalona kwota nienależnie pobranego świadczenia, którą należy zwrócić.
Od ww. decyzji odwołanie wniósł S. O. nie zgadzając się z jej treścią.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przywołując treść art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wyjaśnił, że wniosek o świadczenie wychowawcze na dziecko Z. O. na okres świadczeniowy 2022/2023 skarżący zgłosił 1 lutego 2022 r. Świadczenie został przyznane w pełnej wysokości 30 marca 2022 r. W toku postępowania ustalono, że Sąd Okręgowego w Ł. wyrokiem rozwodowym z 19 stycznia 2022 r., prawomocnym od 21 stycznia 2022 r., sygn. akt [...] orzekł na temat opieki nad dzieckiem i powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom wskazując, że opieka nad małoletnią Z. O. będzie sprawowana w sposób naprzemienny.
Wobec faktu, że zgodnie z ww. ustaleniami od miesiąca lutego 2022 r. dziecko przebywa pod opieką naprzemienną rodziców, organ stwierdził, że należało zmienić wysokość przyznanego świadczenia wychowawczego.
Organ poinformował jednocześnie, że w pkt 6 i pkt 15 pouczenia do wniosku o świadczenie wychowawcze skarżący został poinformowany o swoich obowiązkach, zatem nie dopełnił on ciążącego na nim obowiązku nie informując ZUS o wyroku Sądu Okręgowego w Ł., sygn. akt [...] z 19 stycznia 2022 r., który miał wpływ na wysokość należnego świadczenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. O. zaskarżył w całości decyzję organu II instancji i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że zaistniała sytuacja nie była celowym działaniem, tylko rezultatem niedopatrzenia oraz nieświadomości, w wyniku którego nie dopełnił formalności poinformowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wyroku Sądu Okręgowego w Ł., sygn. akt [...] z 19 stycznia 2022 r., co jednak nie miało na celu oszukania bądź wyłudzenia świadczenia. Wskazał, że pieniądze w kwocie 500 zł pobierane za okres od lutego 2022 r. do maja 2022 r. i od czerwca 2022 r. do maja 2023 r. były wykorzystywane za porozumieniem z byłą żoną w całości na córkę Z. O., co potwierdziła w toku postępowania była żona. Otrzymane świadczenia za okres od lutego 2022 r. do maja 2022 r. w całości przelał na konto córki i zostały one spożytkowane zgodnie z przeznaczeniem na potrzeby dziecka. Świadczenia za okres od czerwca 2022 r. do maja 2023 r. przelewał częściowo na konto byłej żony, częściowo na konto córki, a pozostałe pieniądze przekazywał w formie gotówki na wydatki dziecka, np. korepetycje, migawkę.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o połączenie do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia skarg S. O. ze względu na tożsamy stan prawny i zbliżony stan faktyczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Odnosząc się w tym miejscu do wniosku organu administracji o połączenie spraw ze skarg skarżącego do wspólnego rozpoznania godzi się wyjaśnić, że zgodnie z art. 111 § 2 p.p.s.a. sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Przepis ten przewiduje fakultatywne połączenie spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy pozostają one ze sobą w związku. Przy czym połączenie kilku oddzielnych spraw na podstawie powołanego przepisu w celu ich łącznego rozpoznania lub rozstrzygnięcia jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu i ma charakter głównie techniczny, organizacyjny i należy do pojęć z zakresu tzw. ekonomii procesowej. Sąd nie ma zatem obowiązku połączenia spraw w celu ich łącznego rozpoznania. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd nie stwierdził konieczności ani celowości połączenia niniejszej sprawy do łącznego rozpoznania z innymi sprawami ze skarg S. O., powołanymi przez organ w odpowiedzi na skargę. Jednocześnie nie było przy tym podstaw do ich łącznego rozstrzygnięcia.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu co uzasadnia ich uchylenie w całości.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, którą utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zmianie wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego na dziecko Z. O. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.
W kontrolowanej sprawie organ I instancji stwierdził, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, wobec czego kwota świadczenia wychowawczego przysługuje w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Organ II instancji utrzymując decyzję organu I instancji w mocy stwierdził, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie poinformował o wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 19 stycznia 2022 r., sygn. akt [...], którym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom ze wskazaniem, że opieka nad małoletnią Z. O. będzie sprawowana w sposób naprzemienny. W ocenie organu wiąże się to z koniecznością zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego. Skarżący zaś wskazał, że fakt niepoinformowania nie był celowym działaniem, tylko rezultatem niedopatrzenia oraz nieświadomości, a otrzymane świadczenie zostało w całości przeznaczone na potrzeby dziecka.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy organy uprawnione były do zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego na dziecko skarżącego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.
Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U.
z 2024 r. poz. 1576), powoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d.".
Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (ust. 2 pkt 1). W myśl art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
Z kolei zgodnie z art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d. przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. W sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (ust. 4). Natomiast w myśl art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do rozstrzygnięcia dotyczącego zmiany wysokości świadczenia wychowawczego, wskazać należy, że wprost z treści przywołanego unormowania wynika, że zmiana lub uchylenie przyznanego świadczenia może nastąpić wskutek zmiany sytuacji (rodzinnej lub dochodowej) rodziny strony, nienależnego pobrania przyznanego świadczenia lub wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że informacją z 30 marca 2022 r. przyznano skarżącemu świadczenie wychowawcze na córkę na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Nie budzi również wątpliwości, że wyrokiem z 19 stycznia 2022 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. rozwiązał związek małżeński S. O. z M. O., a wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką Z. O. powierzył obojgu rodzicom ustalając, że miejscem jej zamieszkania będzie miejsce zamieszkania ojca. W przytoczonym wyroku nie ma bezpośredniego wskazania, że opieka sprawowana przez rozwiedzionych rodziców jest opieką naprzemienną, jednakże wskazać należy, że w sytuacji, gdy orzeczenie sądowe nie zawiera zwrotu "opieka naprzemienna" rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych w takim orzeczeniu zapisów pod kątem oceny, czy ustalona opieka jest "opieką naprzemienną" (por. wyrok NSA z 3 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 843/20, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). W ocenie Sądu organy słusznie oceniły, że powołane orzeczenie określa opiekę nad dzieckiem w sposób odpowiadający określonemu w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że opiekę naprzemienną cechuje mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Sąd Okręgowy w przywołanym wyroku przewidział właśnie taki sposób sprawowania opieki wskazując w szczególności, że córka będzie przebywać pod bezpośrednią pieczą ojca w każdy parzysty tydzień miesiąca, a pod bezpośrednią pieczą matki w każdy nieparzysty tydzień miesiąca. Nie budzi zatem wątpliwości organów ani skarżącego, że opieka nad małoletnią córką jest sprawowana naprzemiennie, co wypełnia dyspozycję z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d.
Sporna pozostaje natomiast okoliczność, czy w związku z treścią przywołanego wyroku z 19 stycznia 2022 r., organ mógł zmniejszyć wysokość świadczenia za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. do kwoty 250 zł miesięcznie.
Odnosząc się zatem do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd zgodnie z którym decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. W trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega zatem zmianie lub uchyleniu prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie w całości pobrane. W konsekwencji jedynie w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało jeszcze całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności wskazujące, że przyznane świadczenie jest nienależne, w pierwszej kolejności należy doprowadzić do wydania decyzji o zmianie bądź uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w danej kwestii), a następnie wydać decyzję o nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Natomiast w sytuacji, gdy prawo do świadczenia wychowawczego zostało już skonsumowane (wypłacone), a na jaw wyjdą okoliczności wskazujące na to, że przyznane świadczenie jest nienależne, nie ma podstaw do wydawania decyzji zmieniającej świadczenie. W takim przypadku wydaje się jedynie decyzję w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia. (por. wyroki: WSA w Łodzi z 22 sierpnia 2024 r., sygn. II SA/Łd 357/24 i WSA w Bydgoszczy z 5 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 807/24, CBOSA). Analiza art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. w kontekście systemowym a także celowościowym, nie daje podstaw do twierdzenia, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu może dotyczyć także zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną, w szczególności za okres, za jaki świadczenie zostało już wypłacone (por. wyroki NSA: z 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2842/17 i z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1465/21, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie o zmianie wysokości świadczenia dotyczy świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącemu na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Tymczasem decyzja organu I instancji została wydana 25 października 2024 r., a zaskarżona ostateczna decyzja Prezesa ZUS została wydana 23 grudnia 2024 r., a zatem już po upływie okresu na jaki zostało przyznane świadczenie. W konsekwencji powyższego wydane rozstrzygnięcie istotnie narusza art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., co miało wypływ na wynik sprawy albowiem, jak już wcześniej zaznaczono, rozstrzygnięcie w tym przedmiocie może być wydane jedynie na przyszłość. W konsekwencji powyższego należy jednoznacznie stwierdzić, że nie było podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 27 u.p.p.w.d. w przedmiocie zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.
Wyjaśnić jednocześnie należy, że mając na względzie bezwzględny obowiązek niezwłocznego informowania organu przez osobę otrzymującą świadczenie o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia (art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d.), w przypadku niedopełnienia tego obowiązku i pobrania świadczenia, które się stronie nie należało (a okres, na jaki przyznano świadczenie dobiegł końca) zamiast procedury uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego, organ zobowiązany jest w oparciu o materialnoprawną podstawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d.), wdrożyć postępowanie administracyjne polegające na uznaniu świadczenia pobranego za nienależnie pobrane i doprowadzić do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi (wydając w tym przedmiocie decyzję administracyjną). Jednakże przeprowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, o czym organy zdawkowo wspominają w zaskarżonych decyzjach, wymaga bezwzględnego ustalenia, czy zachodzą przesłanki do uznania wypłaconych skarżącemu świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane na gruncie art. 25 u.p.p.w.d. Dopiero w następstwie powyższego organy będą władne rozstrzygnąć, czy w sprawie można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu w kontekście przesłanek z art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d. z jednoczesnym uwzględnieniem unormowania o którym mowa w ust. 6 ww. przepisu zgodnie z którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego nie jest wydawana, jeżeli od terminu jego pobrania upłynęło więcej niż 2 lata. Kwestia uznania za nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i żądania jego zwrotu wykracza jednakże poza przedmiot postępowania w rozpoznawanej sprawie, którym pozostaje zmiana prawa do świadczenia wychowawczego. Zagadnienie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i żądanie jego zwrotu może być natomiast przedmiotem odrębnego postępowania.
Konkludując, wskutek dokonania błędnej wykładni art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., a w rezultacie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, organ błędnie zmienił wysokość przyznanego w informacji z 30 marca 2022 r. świadczenia wychowawczego na dziecko Z. O. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 250 zł miesięcznie naruszając tym samym przepisy postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Charakter rozstrzygnięcia podejmowanego w trybie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. nie pozwala bowiem, aby zmiana lub uchylenie przyznanego prawa do świadczenia wychowawczego następowała z datą wsteczną.
Podkreślenia wymaga, że obowiązkiem organów administracji publicznej jest zgodnie z art. 7 k.p.a. podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W tym przejawia się nie tylko zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), ale i przekonywania (art. 11 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stwierdzić zatem należy, że skoro świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. zostało już wypłacone skarżącemu, to w dacie orzekania organu w tej sprawie świadczenie to zostało już całkowicie zrealizowane. Z uwagi na powyższe oraz przy uwzględnieniu przedstawionego wyżej konstytutywnego charakteru prawnego decyzji zmieniającej prawo do świadczenia działającej ze skutkiem ex nunc (na przyszłość od jej wydania) nie było było podstaw, aby uznać kontrolowane decyzje za niewadliwe, skoro decyzja zmieniająca dotyczyła prawa już skonsumowanego. Jak też wyżej wskazano, odrębnym zagadnieniem, wykraczającym poza granice kontrolowanej sprawy, pozostało, czy świadczenie wypłacone skarżącemu stanowi świadczenie nienależnie pobrane.
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a także z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Uwzględniając zachodzące w sprawie okoliczności i odnosząc się do kwestii umorzenia postepowania, należy wyjaśnić, że zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa administracyjnego bezprzedmiotowość oznacza, że nie występuje któryś z elementów materialnego stosunku prawnego, co powoduje niemożność wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (por. wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1785/13, CBOSA). Bezprzedmiotowość taka może wiązać się z brakiem możliwości ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego, ze względu na brak przepisów prawa powszechnie obowiązującego stanowiących podstawę prawną do wydania merytorycznej decyzji (por. M. Dyl, (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego, 2015, art. 105, s. 529-530). Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, ponieważ prowadzona sprawa dotyczyła świadczeń już skonsumowanych, zatem uwzględniając przedstawione stanowisko, zaistniała również podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku.
ds