II SA/Łd 1028/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-02-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zaświadczeniestan prawny nieruchomościKodeks postępowania administracyjnegopostępowanie administracyjneprawo rzeczowenieruchomościWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia dotyczącego stanu prawnego nieruchomości, uznając, że zakres żądania wykracza poza ramy postępowania o wydanie zaświadczenia.

Skarżąca J. M. wniosła o wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu prawnego nieruchomości, obejmującego szczegółową historię zmian prawnych na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły wydania zaświadczenia, argumentując, że zakres żądania wykracza poza ramy postępowania o wydanie zaświadczenia, które opiera się na posiadanych przez organ danych i nie służy do odtwarzania historii stanu prawnego ani dokonywania ocen prawnych. WSA w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Nowosolna odmawiające wydania zaświadczenia dotyczącego stanu prawnego nieruchomości. Skarżąca domagała się potwierdzenia szeregu faktów i stanu prawnego na przestrzeni ponad 60 lat, w tym informacji o zmianach w gospodarstwie rolnym dziadka, wymianach gruntów, scaleniu, przekazaniu części spadkobiercom oraz zamknięciu księgi wieczystej. Organy administracji uznały, że zakres żądania wykracza poza ramy postępowania o wydanie zaświadczenia, które ma charakter potwierdzenia posiadanych danych, a nie odtwarzania historii stanu prawnego czy dokonywania ocen prawnych. WSA w Łodzi, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie o wydanie zaświadczenia jest uproszczone i odformalizowane, opiera się na posiadanych przez organ danych i nie służy do ustalania faktów ani dokonywania ocen prawnych. W ocenie sądu, żądanie skarżącej obejmowało analizę zmian stanu prawnego na przestrzeni kilkudziesięciu lat, co wykraczało poza możliwości organu w trybie wydawania zaświadczeń, zwłaszcza że dotyczyło okresu sprzed funkcjonowania obecnych organów administracji. Sąd zaakceptował stanowisko organów, że Wójt Gminy Nowosolna nie dysponuje oczywistymi i pewnymi danymi dotyczącymi wnioskowanych kwestii, a ich uzyskanie wykraczałoby poza granice postępowania wyjaśniającego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie jest zobowiązany wydać takiego zaświadczenia, ponieważ zakres żądania wykracza poza ramy postępowania o wydanie zaświadczenia, które opiera się na posiadanych przez organ danych i nie służy do dokonywania ocen prawnych ani odtwarzania historii stanu prawnego.

Uzasadnienie

Postępowanie o wydanie zaświadczenia jest uproszczone i odformalizowane, opiera się na posiadanych przez organ danych (ewidencje, rejestry). Nie służy do ustalania faktów, dokonywania ocen prawnych ani odtwarzania historii stanu prawnego, zwłaszcza obejmującej okres sprzed funkcjonowania obecnych organów. Organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na pewne i bezsporne potwierdzenie żądanych informacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 217 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 217 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 219

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 145 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakres żądania wydania zaświadczenia wykracza poza ramy postępowania o wydanie zaświadczenia, które opiera się na posiadanych przez organ danych i nie służy do odtwarzania historii stanu prawnego ani dokonywania ocen prawnych. Organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na pewne i bezsporne potwierdzenie żądanych informacji, a ich uzyskanie wymagałoby postępowania dowodowego wykraczającego poza zakres postępowania wyjaśniającego. Żądanie dotyczyło okresu sprzed funkcjonowania obecnych organów administracji, co uniemożliwia potwierdzenie faktów na podstawie posiadanej dokumentacji.

Odrzucone argumenty

Organ pierwszej instancji dysponuje wiedzą i dokumentami pozwalającymi na poświadczenie żądanych okoliczności. Zakres danych mieści się w granicach zakreślonych art. 218 k.p.a. Wydanie zaświadczenia nie wymagało przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego. Organ winien i mógł urzędowo poświadczyć fakty na podstawie posiadanej wiedzy i dokumentacji. Odmowa wydania zaświadczenia powinna dotyczyć jedynie elementów wniosku, a nie całego wniosku. Wątpliwości organu co do interpretacji intencji wnioskodawczyni nie mogą zostać uznane za brak podstawy prawnej do wydania zaświadczenia. Z treści wniosku nie wynika, aby miał on służyć w sporze z Gminą Nowosolna ani aby sprawa objęta wnioskiem była sporna.

Godne uwagi sformułowania

Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem są okoliczności wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych. Nie jest dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Skład orzekający

Robert Adamczewski

przewodniczący

Agata Sobieszek-Krzywicka

sędzia

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności ograniczeń zakresu postępowania o wydanie zaświadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której żądanie zaświadczenia dotyczy odtworzenia historii stanu prawnego nieruchomości na przestrzeni wielu lat i wymaga analizy danych sprzed okresu funkcjonowania obecnych organów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne ograniczenia w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, kiedy organ może odmówić wydania zaświadczenia.

Kiedy organ może odmówić wydania zaświadczenia o stanie prawnym nieruchomości?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 1028/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 217 par. 2, art. 218 par. 1, art. 218 par. 2, art. 219
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 września 2022 r. nr SKO.4100.99.2022 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia dotyczącego stanu prawnego nieruchomości oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, postanowieniem z 22 lipca 2022 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójt Gminy Nowosolna, którym odmówiono J. M. wydania zaświadczenia.
Z akt sprawy wynika, że wspomnianym postanowieniem z 22 lipca 2022 r., wydanym na podstawie art. 219 k.p.a. organ pierwszej instancji odmówił J. M. wydania żądanego przez nią zaświadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że przyczyny negatywnego rozpatrzenia wniosku to: brak po stronie wnioskodawczyni interesu prawnego w wydaniu żądanego zaświadczenia, brak podstaw prawnych do jego wydania, wykraczanie przedmiotu żądania poza ramy zaświadczenia, swoją niewłaściwość i nieposiadanie danych pozwalających na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego zgodnie z treścią wniosku.
W zażaleniu wnioskodawczyni zakwestionowała stanowisko organu, przedstawiając argumenty wskazujące na jego niezasadność. Wskazała, że posiada interes prawny w uzyskaniu żądanego zaświadczenia, a organ pierwszej instancji dysponuje wiedzą i dokumentami pozwalającymi na poświadczenie okoliczności wskazanych we wniosku, gdyż jest od blisko 50 lat zaangażowany w sprawy majątkowe rodziny wnioskodawczyni, co sam potwierdza w treści zaskarżonego aktu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, w uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia wyjaśniło, że z treści wniosku J. M. wynika, że wnioskowane zaświadczenie miałoby łącznie obejmować następujące dane:
- jakie grunty wchodziły w skład nieruchomości F. M. (dziadka wnioskodawczyni), położonej we wsi B., gminie N., zgodnie z Dokumentem Nadania Ziemi nr [...] z dnia [...];
- jakie zmiany w powierzchni tego gospodarstwa rolnego nastąpiły na skutek założenia ewidencji gruntów;
- jakie zmiany w nieruchomości nastąpiły na skutek wymiany gruntów w 1967 r., w wyniku czego w zamian za część gospodarstwa rolnego w B. spadkobiercy F. M. otrzymali grunty P. w G., tj. o ile zmniejszyła się wówczas powierzchnia nieruchomości;
- jakie zmiany w nieruchomości zaszły na skutek objęcia jej scaleniem gruntów w 1980 r. tj. o ile zmniejszyła się wówczas powierzchnia nieruchomości;
- na jakiej podstawie i z jakiego powodu, bez przeprowadzenia postępowań spadkowych, część gospodarstwa rolnego należącego do spadkobierców F. M. została przekazana aktami własności ziemi niektórym spośród jego dzieci (trojgu spośród sześciorga dzieci) i jakiej części gospodarstwa to dotyczyło;
- jaka część nieruchomości należąca do spadkobierców F. M. pozostała po zmianach wynikających z wymiany gruntów, scalenia gruntów oraz przekazania jej części niektórym dzieciom F. M.;
- na jakiej podstawie i z jakich przyczyn zamknięta została księga wieczysta nr [...], w której uregulowane było gospodarstwo rolne należące do F. M.
Zgodnie z informacją udzieloną przez wnoszącą żądane przez zaświadczenie ma być wykorzystane jako dowód w postępowaniu cywilnym w przedmiocie działu spadku po F. M., w celu wykazania, że część należącej do niego nieruchomości, odpowiadająca obecnie działkom nr: [...] i [...], nie została rozdysponowana na rzecz Skarbu Państwa ani trojga spośród jego spadkobierców i jest obecnie zajmowana bez podstawy prawnej przez Gminę Nowosolna, pomimo że powinna być przekazana pozostałym spadkobiercom.
W ocenie Kolegium powyższe okoliczności, wbrew stanowisku organu pierwszej instancji świadczą o przysługiwaniu J. M. interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o treści określonej we wniosku.
Organ odwoławczy podzielił natomiast stanowisko organu niższego stopnia, co do ustalenia, że treść żądania sformułowanego we wniosku wykracza poza ramy materii dotyczącej faktów lub stanu prawnego, która może być potwierdzona w drodze zaświadczenia, przy uwzględnieniu art. 218 k.p.a. oraz charakteru danych znajdujących się w posiadaniu Wójta Gminy Nowosolna. Organ wyjaśnił, że zakres żądania obejmuje bardzo szerokie spektrum informacji, odnoszących się do zdarzeń faktycznych i prawnych zaistniałych na przestrzeni ponad 60 lat, poprzedzających złożenie wniosku. Jego realizacja musiałaby w istocie polegać na odtworzeniu pełnej i szczegółowej historii stanu prawnego bliżej nieokreślonych gruntów ujętych w dokumencie z 1959 r., które "wchodziły w skład nieruchomości F. M.". Począwszy od ustalenia, jakie konkretnie to były grunty, przez prześledzenie wszystkich zmian dotyczących ich stanu prawnego z związku z założeniem ewidencji gruntów, wymianą gruntów w 1967 r., scaleniem gruntów i wydaniem aktów własności ziemi w 1980 r., a skończywszy na zamknięciu księgi wieczystej. W konsekwencji w celu wykonania żądania należałoby w gruncie rzeczy powołać biegłego geodetę i zlecić mu sporządzenie ekspertyzy geodezyjno-prawnej. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z treścią analizowanego wniosku wydane na jego podstawie zaświadczenie miałoby zawierać nie tylko dane dotyczące faktów i stanu prawnego, abstrahując nawet od ich zakresu, ale także szereg ocen, w tym prawnych, co jest niedopuszczalne w tym trybie. Niczym innym jak ocenami byłyby bowiem odpowiedzi na pytania: "na jakiej podstawie i z jakiego powodu, bez przeprowadzenia postępowań spadkowych, część gospodarstwa rolnego należącego do spadkobierców F. M. została przekazana niektórym spośród jego dzieci (trójce spośród szóstki dzieci) Aktami Własności Ziemi" oraz "na jakiej podstawie i z jakich przyczyn zamknięta została księga wieczysta [...]", co więcej, bezpośrednio po tym pytaniu wnosząca formułuje żądanie "doprowadzenia do ponownego założenia księgi wieczystej dla tej nieruchomości"). Zdaniem organu kolejny argument przemawiający za brakiem podstaw do wydania zaświadczenia odnosi się do okoliczności, że w zamiarze wnioskodawczyni, czemu jednoznacznie daje ona wyraz w treści wniosku, zaświadczenie żądane od Wójta Gminy Nowosolna miałoby być instrumentem w rozstrzygnięciu sporu z reprezentowaną przez ten organ jednostką samorządu terytorialnego, dotyczącego gruntów oznaczonych jako działki nr: [...] i [...], do których rości ona sobie prawo jako spadkobierczyni F. M. Natomiast zaświadczenie nie może być wydane, jeżeli problematyka, której miałyby dotyczyć zamieszczone w nim dane, jest sporna. Ponadto organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że organ pierwszej instancji nie dysponuje oczywistymi, bezspornymi, całkowicie pewnymi danymi dotyczącymi kwestii podniesionych we wniosku, które miałyby zostać potwierdzone w formie zaświadczenia, przy czym ewentualne uzyskanie niezbędnych informacji wykraczałoby dalece poza granice postępowania wyjaśniającego, jakie "w koniecznym zakresie" - może być przeprowadzone w toku uproszczonego postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. Gmina Nowosolna jako jednostka samorządu terytorialnego i Wójt Gminy Nowosolna jako jej organ wykonawczy funkcjonują od 1990 r., natomiast wnosząca żąda potwierdzenia w drodze zaświadczenia faktów i zdarzeń prawnych z okresu znacznie wcześniejszego, wynikających z postępowań prowadzonych przez odrębne, w tym zniesione już organy, wchodzące w skład istniejącego w tamtym okresie systemu jednolitej władzy państwowej. Za wiarygodne uznano twierdzenia organu niższego stopnia, że brak jest w jego posiadaniu akt postępowań zakończonych decyzjami administracyjnymi wydanymi w 1959, 1967 czy 1980 r., których należałoby raczej poszukiwać w odpowiednich archiwach. Skoro specyfika zaświadczenia sprowadza się do prostego przeniesienia (zacytowania) danych znajdujących się w posiadaniu organu, w szczególności wynikających z prowadzonych przezeń rejestrów i ewidencji, a ograniczone postępowanie wyjaśniające nie może służyć ustalaniu faktów czy stanu prawnego, kompletowaniu materiału dowodowego w celu wydania zaświadczenia określonej treści, to nie można zarzucać Wójtowi Gminy Nowosolna, że odmówił wydania zaświadczenia żądanego przez wnoszącą, nie podejmując przed wydaniem postanowienia jakichkolwiek czynności wyjaśniających, ponieważ ich zakres musiałby z konieczności odpowiadać pełnemu postępowaniu dowodowemu. Jednocześnie podkreślono, że samo posiadanie przez organ, do którego wystąpiono o wydanie zaświadczenia, pewnej wiedzy na temat faktów czy stanu prawnego, których miałoby ono dotyczyć, płynącej np. z toczących się przy jego udziale postępowań cywilnych bądź administracyjnych, nie jest tożsame z posiadaniem danych, o których mowa w art. 218 § 1 k.p.a. Jedynie takie dane, ewentualnie dodatkowo potwierdzone w trybie art. 218 § 2 k.p.a., mogą zaś być przeniesione do treści zaświadczenia wydanego w oparciu o art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Reasumując, zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 219 k.p.a., odmawiając wydania zaświadczenia.
W skardze J. M. zarzuciła naruszenie art. 217 § 2 k.p.a. oraz art. 218 k.p.a., poprzez nieuprawnioną odmowę wydania zaświadczenia żądanej treści. Wobec tego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że wystąpiła do Wójta Gminy Nowosolna o potwierdzenie szeregu faktów i stanu prawnego w drodze zaświadczenia. W ocenie wnioskodawczyni organ pierwszej instancji dysponuje wiedzą i dokumentami pozwalającymi na poświadczenie żądanych okoliczności, zaś zakres danych, choć z pozoru mógłby wydawać się bardzo szeroki, mieści się w granicach zakreślonych art. 218 k.p.a. Fakty i stan prawny, poświadczenia których oczekiwała wnioskodawczym, wynikają bowiem zarówno z dokumentów i danych znajdujących się w posiadaniu organu, jak również znane są temu organowi z urzędu. W ocenie wnioskodawczyni, wbrew stanowisku organów obu instancji, wydanie zaświadczenia nie wymagało przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego, wykraczającego poza zakres postępowania wyjaśniającego określony w art. 218 § 2 k.p.a. Organ dysponuje bowiem szeroką i wszechstronną wiedzą o sprawie, której dotyczy treść zaświadczenia. Nie byłaby zatem potrzebna ani wiedza specjalna (opinia biegłego geodety), ani też szeroko zakrojone postępowanie dowodowe. W oparciu o posiadaną wiedzę oraz dokumentację, organ winien i mógł urzędowo poświadczyć fakty, czego żądała wnioskodawczyni, zaś jedynie w zakresie elementów, które mogą zostać uznane za ocenne odmówić ewentualnie wydania zaświadczenia lub wskazać wnioskodawczyni właściwy organ. Jeśli zatem treść wniosku zostałaby zinterpretowana w ten sposób, iż jego zakres obejmuje również oceny prawne zaistniałych faktów organ i winien odmówić wydania zaświadczenia. Odmowa ta winna jednakże dotyczyć jedynie elementów wniosku, a nie całego wniosku. Treść wniosku została zinterpretowana przez organ w sposób nadmiernie rozszerzający, nie oddający intencji wnioskodawczyni. Uznać należy, iż jeśli organ miał kłopot ze zrozumieniem treści wniosku mógł we właściwym trybie wezwać wnioskodawczynię do wyjaśnienia spornych okoliczności. Wątpliwości organu co do interpretacji intencji wnioskodawczyni nie mogą bowiem zostać uznane za brak podstawy prawnej do wydania zaświadczenia. Wbrew stanowisku organu z treści wniosku nie wynika, aby miało ono służyć w sporze z Gminą Nowosolna (którego zresztą wnioskodawczyni nie toczy), ani też aby sprawa objęta wnioskiem była sporna. Brak jest w ocenie wnioskodawczyni przeszkód w wydaniu zaświadczenia żądanej treści.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - p.p.s.a.). Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonego postanowienia należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, utrzymujące w mocy postanowienie Wójt Gminy Nowosolna, którym odmówiono J. M. wydania wnioskowanego zaświadczenia.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, zasadności odmowy wydania zaświadczenia.
Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. W myśl § 2 tego przepisu, zaświadczenie wydaje się w oparciu o dwie odrębne przesłanki: pkt 1 - jeżeli przepis prawa wymaga potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego lub: pkt 2 - gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeśli chodzi o drugi przypadek organ administracji obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Organ administracji może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Prowadzenie takiego postępowania wyjaśniającego opierać się jednak może jedynie na danych zawartych w posiadanej przez organ dokumentacji. Zatem postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym.
Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem są okoliczności wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów oraz stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Postępowanie to ma zatem na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub stanu prawnego (por. wyroki NSA: z 26 lutego 2013 r., I OSK 1778/11; z 28 sierpnia 2013 r., I OSK 605/12; z 7 lutego 2017 r., II OSK 1270/15; z 15 stycznia 2014 r., I OSK 1518/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z przywołanych przepisów jasno wynika, że tryb wydawania zaświadczeń uregulowany w Kodeksie postępowania administracyjnego różni się w sposób istotny od pozostałych unormowań w nim zawartych. Wydawanie zaświadczeń oparte jest, co do zasady, na posiadanych przez organ danych. Konieczne postępowanie wyjaśniające odnosić się natomiast może jedynie do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Wydając zaświadczenie, organ działa wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, a w konsekwencji jego działanie uzależnione jest od tego, czy i jakie rejestry, ewidencje lub inne dane znajdują się w jego posiadaniu. Zaświadczenia nie są aktami administracyjnymi, lecz czynnościami faktycznymi, ponieważ nie są oświadczeniami woli, lecz oświadczeniami wiedzy. Zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem istnienia określonego stanu prawnego lub faktów, a przy jego pomocy organ potwierdza, co mu jest wiadome, nie rozstrzygając jednak żadnej sprawy (zob.: Z. Kmieciak: "Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalenia i weryfikacji jego treści", Państwo i Prawo 2004/10/58). Z kolei przewidziana w art. 218 § 2 k.p.a. możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na skutek złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia sprowadza się w istocie do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych. Nie może prowadzić do dokonywania jakichkolwiek ocen, w tym prawnych, odnośnie informacji będących w dyspozycji organu.
Podkreślić przy tym należy, że z uwagi na charakter prawny zaświadczenia, przedmiotem postępowania o wydanie zaświadczenia nie może być analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego odpowiednich wniosków, ani też dokonywanie ocen prawnych. Nie jest bowiem rolą organu rozpatrującego wniosek o wydanie zaświadczenia dokonywanie ocen prawnych tego co wynika z materiałów, na których opiera się organ. Organ ma jedynie zaświadczyć, jakie informacje wynikają z posiadanej przez niego dokumentacji. Zaświadczenie wydane przez organ jest zatem przejawem wiedzy tegoż organu co do faktów i stanu prawnego w danym dniu i jako takie nie rozstrzyga ani o uprawnieniach, ani też o obowiązkach danego podmiotu, nie tworzy określonej sytuacji prawno-faktycznej, a tylko sytuację, istniejącą w danym dniu, przedstawia w zaświadczeniu. Stanowi odzwierciedlenie stanu wiedzy organów odnośnie faktów czy stosunków prawnych, które wprost wynikają ze stosownych rejestrów, ewidencji i innych baz danych. W tym wypadku organ pełni funkcję dysponenta bazy danych, na podstawie których przepisy nakazują mu wydawanie zaświadczeń, a nie jako organu rozstrzygającego w sposób władczy o obowiązkach podatnika.
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, sąd za słuszne uznał stanowisko organu, że treść żądania skarżącej wykracza poza ramy materii dotyczącej faktów lub stanu prawnego, która może być potwierdzona w drodze zaświadczenia. Treść żądania obejmuje bardzo szeroki zakres informacji, odnoszących się do zdarzeń zaistniałych na przestrzeni kilkudziesięciu lat, a jego realizacja sprowadzałaby się na odtworzeniu pełnej i szczegółowej historii stanu prawnego nieruchomości wskazanych we wniosku. W ocenie sądu słusznie wskazał organ odwoławczy, że zaświadczenie obejmujące dane żądane we wniosku nie zawierałoby danych dotyczących faktów, ale szereg ocen, w tym prawnych, a także odnosiłoby się do niejednoznacznych danych, co jest niedopuszczalne w trybie art. 218 k.p.a. Sąd akceptuje stanowisko organu, że Wójt Gminy Nowosolna nie dysponuje oczywistymi, bezspornymi, całkowicie pewnymi danymi dotyczącymi kwestii podniesionych we wniosku, które miałyby zostać potwierdzone w formie zaświadczenia, a ewentualne uzyskanie niezbędnych informacji wykraczałoby poza granice postępowania wyjaśniającego "w koniecznym zakresie". Jak słusznie wskazało Kolegium Gmina Nowosolna jako jednostka samorządu terytorialnego i Wójt Gminy Nowosolna jako jej organ wykonawczy funkcjonują od 1990 r., natomiast żądanie dotyczy potwierdzenia w drodze zaświadczenia faktów i zdarzeń prawnych z okresu znacznie wcześniejszego, wynikających z postępowań prowadzonych przez odrębne, w tym zniesione już organy, wchodzące w skład istniejącego w tamtym okresie systemu jednolitej władzy państwowej. W konsekwencji skoro organ pierwszej instancji nie jest w posiadaniu akt postępowań zakończonych decyzjami administracyjnymi wydanymi w okresie wskazanym we wniosku nie mógł wydać zaświadczenia w tym zakresie.
Wskazać jeszcze raz należy, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Tym samym nie jest dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem są okoliczności wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów oraz stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Nie ulega wątpliwości, że przepisy art. 217 - 219 k.p.a., określające prawny reżim wydawania zaświadczeń, organy administracji publicznej muszą interpretować w sposób ścisły. Zaświadczenie jest bowiem dokumentem urzędowym, mogącym stanowić dowód w rozumieniu przepisów procesowych, za którym przemawia prawne domniemanie prawdziwości zawartych w nim informacji. Zaświadczenie musi zatem zawierać prawdziwe i pewne informacje. Nie może ono zatem potwierdzać stanu faktycznego, w zakresie którego zachodzą wątpliwości. Tylko bowiem niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem - dokumentem urzędowym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 9 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 1438/12 i wyrok WSA w Poznaniu z 17 lipca 2014 r., I SA/Po 199/14).
W niniejszej sprawie skarżąca żąda w istocie przeanalizowania historii stanu prawnego nieruchomości wskazanych we wniosku i zaistniałych w tym stanie zmian na przestrzeni kilkudziesięciu lat, a następnie odzwierciedlenia poczynionych przez organ ustaleń w żądanym zaświadczeniu. Wobec tego, w ocenie sądu argumentacja organu odwoławczego, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jest prawidłowa i uzasadniała w rozpatrywanej sprawie odmowę wydania zaświadczenia.
W konsekwencji sąd, na podstawie art., 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
/a.tp.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI