II SA/Łd 1027/22

II SA/Łd 1027/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Marcin Olejniczak
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 128, art. 129 ust. 3 pkt 5, art. 136 ust. 3, art. 136 ust. 7, art. 216, art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Dnia 13 kwietnia 2023 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi R. Ł., G. O., A. O. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 12 października 2022 roku nr GN-III.7581.53.2022.PP w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oraz wypłaty odszkodowania z tytułu jej wywłaszczenia oddala skargę. MR
Uzasadnienie
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 12 października 2022 r. nr GN-III.7581.53.2022.PP Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Starosty Zgierskiego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oraz wypłaty odszkodowania z tytułu jej wywłaszczenia.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 13 sierpnia 2021 r. do Starostwa Powiatowego w Zgierzu wpłynął wniosek R.Ł. i K.O., reprezentowanych przez adw. A.P., o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę numer [...] o pow. 0,1405 ha oraz wypłatę odszkodowania w wysokości 1.000.000 zł za wywłaszczenie nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 7 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. znak: GN.6821.71.2021.JK Starosta Zgierski, na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) oraz art. 104 i 105 § 1 K.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w O. przy ul. [...], oznaczonej jako działka numer [...] o pow. 0,1405 ha oraz wypłaty odszkodowania w wysokości 1.000.000 zł z tytułu jej wywłaszczenia. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że jeden z wnioskodawców – K.O. zmarł dnia [...] r. Spadek po K.O. nabyły żona G.O. i córka A.O. Właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym T. Sp. z o.o. (obecnie N. Sp. z o. o.). Jak ustalił Starosta, działka nr [...] stanowi część pierwotnego placu zabudowanego i łąki o ogólnej powierzchni 1 ha 11a 169 m2, położonego w 1948 r. przy ul. [...] w O., dla którego prowadzona była księga wieczysta rep. Hip. [...]. Organ ustalił, że aktem notarialnym z dnia 24 sierpnia 1946 r. oraz na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w Ozorkowie z dnia 16 września 1948 r. K.O.1. oraz S. i E. Z. nabyli prawo do spadku po S. – T. i S. A. W. W skład spadku wchodziła zaś nieruchomość uregulowana w Rep. Hip. [...], której część stanowi obecnie działka oznaczona obecnie numerem [...]. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 1948 r. Sąd Grodzki w Łęczycy urządził dla opisywanej nieruchomości księgę wieczystą nr [...], gdzie na podstawie wyżej wskazanych dokumentów wpisał jako współwłaścicieli K.O.1. w udziale 1/2 części oraz S. i E. małż. Z. w udziale 1/2 części. Z księgi wieczystej [...] odłączono plac z zabudowaniami położony ówcześnie przy ul. [...] o pow. 1630 m2 i urządzono dla niego księgę wieczystą nr [...]. Powyższych czynności dokonano na podstawie wniosku z dnia 9 lipca 1970 r. W księdze wieczystej nr [...] jako właściciela ujawniono Skarb Państwa. Wpisu dokonano na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, Zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 31 października 1950 r., protokołu zdawczo-odbiorczego z przekazania nieruchomości w zarząd i użytkowanie Powiatowej Budowlanej Konserwacyjno-Remontowej Spółdzielni Pracy w O. z dnia 14 listopada 1956 r. oraz protokołu zdawczo-odbiorczego z przekazania nieruchomości [...] Zakładom Przemysłu Odzieżowego w O. z dnia 30 sierpnia 1962 r. Dalej organ wyjaśnił, że działka numer [...] (obecny nr działki) o pow. 0,1405 ha, w części dotyczącej 1/2 udziału K.O.1., wskutek wydania przez Ministra Przedsiębiorczości i Technologii decyzji z dnia 24 sierpnia 2018 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "P., ul. [...]", nie przeszła na własność Państwa w drodze nacjonalizacyjnej, co skutkuje brakiem możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w trybie określonym w art. 136 i następnych u.g.n. Nie jest zatem zasadnym szczegółowe badanie pozostałych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tj. wystąpienia o zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców oraz zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, nie jest również organem właściwym w sprawie ustalania odszkodowania z tytułu ewentualnych szkód jakie ponieśli "prawowici właściciele wskutek sprzecznych z prawem działań Skarbu Państwa".
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli R.Ł., G.O. i A.O., reprezentowani przez adw. A.P. Strona zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez wadliwą i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez bezzasadne ustalenie, że nigdy nie doszło do przejścia na rzecz Skarbu Państwa własności działki o numerze ewidencyjnym [...], w sytuacji gdy ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, iż w księdze wieczystej o numerze [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Zgierzu V Wydział Ksiąg Wieczystych, w dziale II jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa,
2. art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, która w konsekwencji doprowadziła do uznania, że R.Ł. nie jest osobą uprawioną do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na fakt, że uprawnienie nabył na podstawie cesji wierzytelności,
3. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania o zwrot wnioskowanej nieruchomości i zapłatę odszkodowania,
4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 K.p.a. przez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia dlaczego organ umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości oraz zapłatę odszkodowania, co sprzeczne jest z naczelną zasadą wydawania rozstrzygnięć w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,
5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie pomimo istnienia przesłanek do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 12 października 2022 r. nr GN-III.7581.53.2022.PP Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym problematyka wywłaszczenia oraz zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana jest przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości zostało unormowane w trzech odrębnych regulacjach, w zależności od sposobu i formy nabycia nieruchomości na realizację celu wywłaszczenia. W art. 136-142 u.g.n. zawarto zasadnicze elementy materialnoprawne i procesowe tego roszczenia odnosząc je do nieruchomości wywłaszczonych w przeszłości na podstawie klasycznego aktu wywłaszczeniowego, tj. indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej), zaś art. 142a u.g.n. jest odrębnym przepisem normującym odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości także wobec nieruchomości nabytych w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce nieruchomościami umową określoną w art. 114 ust. 1 u.g.n. W art. 216 u.g.n. określono katalog przypadków, do których - ze względu na sposób lub formę przejęcia nieruchomości przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości. Wojewoda wskazał, że przepis ten rozszerza możliwość zwrotu nieruchomości na inne niż wywłaszczenie, wymienione w tym przepisie przypadki przejęcia lub nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Wyliczenie w nim zawarte ma jednak charakter zamknięty. Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego (art. 216 ust. 1 u.g.n.). Rozszerzeniem art. 216 jest jego ust. 2, zgodnie z którym przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172); 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm). Wojewoda wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, że orzeczeniem Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. Minister Przemysłu i Handlu orzekł o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstw 284 firm, które zostały wymienione w załączniku do orzeczenia. Zgodnie z dokumentem opublikowanym w Monitorze Polskim z dnia 9 sierpnia 1948 r. w załączniku do orzeczenia Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. znalazło się m. in. przedsiębiorstwo pn. "P., ul. [...]". Podstawę do wydania orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu stanowiły art. 2 ust. 7 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 r., nr 3, poz. 17) oraz § 65 ust. 1 pkt c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. nr 16, poz. 62 i Dz. U. z 1948 r., nr 25, poz. 170). W dniu 31 października 1950 r. Minister Przemysłu Lekkiego wydał zarządzenie znak: OR3-K-352-50 w sprawie objęcia przedsiębiorstwa [...] przez [...] Zakłady Przemysłu Pończoszniczego. Orzeczeniem z dnia 5 grudnia 1958 r. nr GM-Pr.W-u-1029/58 Minister Przemysłu Lekkiego zatwierdził protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa [...], O. ul. [...]. Na podstawie decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 2 lipca 1992 r. nr GP/G.IU-7224/2/349/92 w dziale II księgi wieczystej [...] ujawniono [...] Zakłady Przemysłu Bawełnianego "M." jako użytkownika wieczystego nieruchomości. W wyniku kolejnych czynności prawnych prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości stawało się udziałem następujących podmiotów: - T.1. - akt notarialny z dnia 3 września 1992 r. Rep A [...]; - A. Sp. z o. o., - akt notarialny z dnia 5 września 1992 r.; - L. Sp. z o.o. - akt notarialny z dnia 17 grudnia 2004 r.; - T. Sp. z o.o. - akt notarialny z dnia 8 grudnia 2006 r., N. Sp. z o.o. Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 7 powołanej ustawy "O przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego (ust. 3 zdanie 1) orzeka właściwy ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa minister, którego orzeczenie jest ostateczne i nie ulega zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Rozporządzenie Rady Ministrów określi tryb postępowania, w którym nastąpi przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa", natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy "przedsiębiorstwa przejęte na zasadzie przepisu art. 2 lub art. 3 przechodzą na rzecz Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem i wszelkimi prawami (prawo do firmy, patenty, licencje, znaki towarowe, użytkowe itp.). wolne jednak od obciążeń i zobowiązań z wyjątkiem zobowiązań o charakterze publiczno-prawnym, zobowiązań na rzecz polskich osób prawnych prawa publicznego, zobowiązań na rzecz osób prawnych, stanowiących własność polskich osób prawnych prawa publicznego, służebności gruntowych oraz zobowiązań, mających swe źródło w stosunku najmu pracy lub odpowiedzialności za czyny niedozwolone". Zgodnie zaś z § 65 ust. 1 pkt c Rozporządzenia, właściwy minister w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydaje orzeczenie o przejściu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego w myśl art. 2 ustawy lub o przejęciu w myśl art. 3 ustawy na własność Państwa przedsiębiorstw na podstawie niezaskarżonych postanowień Głównej Komisji lub postanowień zespołu odwoławczego Głównej Komisji, których treścią jest stwierdzenie, że przedsiębiorstwo przechodzi na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego na zasadzie art. 2 lub ulega przejęciu na własność Państwa na zasadzie art. 3 ustawy. Wojewoda dodał, że decyzją z dnia 24 sierpnia 2018 r. Minister Przedsiębiorczości i Technologii stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "P., ul. [...]" oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 5 grudnia 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego pn. "P., ul. [...] (dawniej [...])" w części dotyczącej 1/2 udziału K.O.1., w prawie własności do nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] (dawniej [...]) o pow. 1630 m2, objętej księgą wieczystą Sądu Grodzkiego w Łęczycy, powiat [...], nr [...], a następnie nr [...]. Jednocześnie tą samą decyzją Minister Przedsiębiorczości i Technologii, umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 5 grudnia 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego pn. "P., ul. [...] (dawniej [...])" w części dotyczącej udziału S. i E. Z., w prawie własności do nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] (dawniej [...]) o pow. 1630 m2, objętej księgą wieczystą Sądu Grodzkiego w Łęczycy, powiat [...], nr [...], a następnie nr [...]. K.O.1., właściciel nieruchomości, która stanowiła składnik znacjonalizowanego przedsiębiorstwa pn. "P., ul. [...]", zmarł w dniu [...] r. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 sierpnia 2016 r. spadek po K.O.1. nabyli: Z.O., M.O. i K.O. Natomiast z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 sierpnia 2016 r. wynika, że spadek po zmarłej w dniu [...] r. Z.O. nabyli M.O. i K.O. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 16 września 2021 r., spadek po K.O. nabyły: żona G.O. i córka A.O. Wniosek o zwrot nieruchomości i wypłatę 1 mln złotych za jej wywłaszczenie złożyli: K.O. oraz R.Ł., który na podstawie umowy sprzedaży z dnia 15 stycznia 2019 r. nabył od M.O. wierzytelność tj. roszczenie zwrotu działki nr [...] w O. przy ul. [...] wraz z odszkodowaniem od Skarbu Państwa. W świetle zgromadzonych dokumentów, zdaniem Wojewody Łódzkiego niebudzącym wątpliwości jest fakt, iż w związku z decyzją o stwierdzeniu nieważności, nie doszło do przejścia na własność Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości mocą orzeczenia Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. Tym samym przesłanka nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, w opinii Wojewody nie występuje.
Działka numer [...] (obecny nr działki) o pow. 0,1405 ha, w części dotyczącej 1/2 udziału K.O.1., nie przeszła na własność Państwa w drodze nacjonalizacyjnej, co skutkuje brakiem możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w trybie określonym w art. 136 i n. u.g.n. Wojewoda zauważył, że nawet w sytuacji przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, wymienionej ustawy z 1946 r., nie można zaliczyć do kategorii ustaw "wywłaszczeniowych", o których mowa w art. 216 u.g.n. Przepis art. 216 u.g.n. wskazuje bowiem jedynie na możliwość odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości nabytych bądź przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wymienionych w nim aktów prawnych i nie może być interpretowany rozszerzająco. Wśród tych przepisów nie ma wymienionej ustawy z 1946 r. o. przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Przepis art. 216 u.g.n. stanowi normę o charakterze szczególnym, nie podlega interpretacji rozszerzającej, bowiem zawarte w nim wyliczenie ustaw i przepisów poszczególnych ustaw ma charakter enumeratywny i stanowi katalog zamknięty. Niedopuszczalne jest zatem stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie przepisów innych niż wymienione w tym artykule, w tym na podstawie wspomnianej ustawy z 1946 r. Odnosząc się do kwestii podnoszonych w odwołaniu Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 136 u.g.n. z wnioskiem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej wystąpić może wyłącznie były właściciel nieruchomości bądź jego spadkobiercy. Uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, przysługujące poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n nie może być przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej. Możliwości takiej nie dają przepisy u.g.n. (wyłączenie cesji wierzytelności). Wojewoda Łódzki podzielił wobec tego stanowisko organu I instancji, że odwołujący się R.Ł., nie ma interesu prawnego uprawniającego do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Powyższe potwierdza również Starosta w uzasadnieniu swojej decyzji. Postępowanie wszczęte w dniu 1 września 2021 r. na wniosek R.Ł. i K.O. reprezentowanych przez adwokat A.P., stało się więc bezprzedmiotowe, co skutkuje wydaniem decyzji o jego umorzeniu. W sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, organ zobligowany jest z kolei umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 K.p.a. Jedną z form bezprzedmiotowości wszczętego postępowania jest brak podstawy prawnej (przepisu powszechnie obowiązującego prawa), do rozstrzygnięcia danej sprawy w drodze decyzji administracyjnej, przy czym taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli R.Ł., G.O. i A.O. reprezentowani przez adw. A.P. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania, to jest art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - przez wadliwą i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, 2. przepisów postępowania, to jest art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - przez brak podjęcia próby wyjaśnienia rozbieżności między wpisem w księdze wieczystej, a twierdzeniem, że nieruchomość nie została wywłaszczona, 3. przepisów postępowania, to jest art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - przez wadliwą ocenę materiału dowodowego i w konsekwencji uznanie, że R.Ł. nie jest osobą uprawnioną do zwrotu nieruchomości, 4. przepisów postępowania, to jest art. 8 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - przez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, 5. przepisów prawa materialnego, to jest art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. - poprzez ich niezastosowanie, mimo zaistnienia przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), cytowanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.". W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.
Należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez uczestnika postępowania zawarty w skardze, a organ i skarżący w ustawowym terminie nie zażądali przeprowadzenia rozprawy. Na mocy art. 120 ustawy P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem kontroli w ramach niniejszego postępowania jest decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 12 października 2022 r. nr GN-III.7581.53.2022.PP, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Zgierskiego z dnia 10 stycznia 2022 r. znak: GN.6821.71.2021.JK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oraz wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w O. przy ul. [...], oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] o powierzchni 0,1405 ha, obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Ww. nieruchomość określana jest dalej jako "nieruchomość". Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Materialnoprawne podstawy wydanych decyzji zawarte są przede wszystkim w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), cytowanej dalej także w skrócie jako "u.g.n.".
Kontrolując w zakreślonej wyżej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, choć w postępowaniu organów administracji Sąd dopatrzył się pewnych nieprawidłowości, które nie miały jednak wpływu na ostateczną treść zaskarżonej decyzji, o czym w dalszej części uzasadnienia.
Nie budzi w sprawie wątpliwości, że stosownie do wpisów w dziale II ww. KW właścicielem nieruchomości (gruntu) jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym jest T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., REGON [...], obecnie N. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – uczestnik postępowania.
Bezspornym w sprawie jest również, że Orzeczeniem Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. Minister Przemysłu i Handlu orzekł o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstw 284 firm, które zostały wymienione w załączniku do ww. orzeczenia, które zostało opublikowane w Monitorze Polskim nr A-65 z dnia 9 sierpnia 1948 r., s. 17 i n. Ww. orzeczenie obejmowało także przedsiębiorstwo P., ul. [...]. Należy w tym miejscu podkreślić, że ww. Orzeczenie nr 45 Ministra Przemysłu i Handlu zostało wydane na podstawie art. 2 ust. 7 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. R. P. Nr. 3, poz. 17) oraz § 65 ust. 1 pkt. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. R. P. Nr. 16, poz. 62 i D. U. R. P. z 1948 r. Nr. 25, poz. 170). Z treści KW nr [...] wynika, że Orzeczenie nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. wydane przez Ministra Przemysłu i Handlu było podstawą wpisu do ww. księgi wieczystej.
Dnia 31 października 1950 r. Minister Przemysłu Lekkiego wydał zarządzenie znak OR3-K-352-50 w sprawie objęcia przedsiębiorstwa [...] przez [...] Zakłady Przemysłu Pończoszniczego. Zaś Orzeczeniem z dnia 5 grudnia 1958 r. nr GM-Pr.W-u-1029/58 Minister Przemysłu Lekkiego zatwierdził protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa [...], O. ul. [...] (uprzednio [...]) sporządzony dnia 10 kwietnia 1952 r.
W niniejszej sprawie wniosek z 12 sierpnia 2021 r. (wpływ do organu 13 sierpnia 2021 r.) o zwrot nieruchomości oraz wypłatę odszkodowania został złożony przez R.Ł. oraz K.O.
W sprawie ustalono, że K.O.1., właściciel nieruchomości, która stanowiła składnik znacjonalizowanego przedsiębiorstwa pn. "P., ul. [...]", zmarł w dniu [...] r. Jak wynika z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 sierpnia 2016 r. (Rep. A nr [...]) spadek po K.O.1. nabyli: Z.O., M.O. i K.O. Z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 sierpnia 2016 r. (Rep. A nr [...]) wynika, że spadek po zmarłej w dniu [...] r. Z.O. nabyli M.O. i K.O. Natomiast z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 16 września 2021 r. (Rep. A nr [...]) wynika, że spadek po K.O. (jednym z wnioskodawców) zmarłym [...] r. nabyły żona G.O. i córka A.O., które poparły wniosek złożony przez K.O. Powyższe okoliczność zostały w ocenie Sądu przez organy administracji ustalone prawidłowo i nie budzą żadnych wątpliwości.
Co istotne w sprawie, jak wskazano wyżej, wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, czyli wniosek o zwrot nieruchomości i wypłatę 1 mln złotych za jej wywłaszczenie złożyli: K.O. oraz R.Ł., który na podstawie umowy sprzedaży z dnia 15 stycznia 2019 r. nabył od M.O. wierzytelność tj. roszczenie zwrotu działki nr [...] w O. przy ul. [...] wraz z odszkodowaniem od Skarbu Państwa.
Jak już wyżej zauważono, ww. Orzeczenia zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 7 cyt. wyżej ustawy o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego (ust. 3 zd. 1) orzeka właściwy ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa minister, którego orzeczenie jest ostateczne i nie ulega zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Rozporządzenie Rady Ministrów określi tryb postępowania, w którym nastąpi przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa.
Mając na uwadze poczynione wyżej ustalenia dotyczące podstaw prawnych wydanego przez Ministra Przemysłu i Handlu Orzeczenia Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. należy wskazać na przepis art. 216 u.g.n. Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Stosownie zaś do art. 216 ust. 2 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172); art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31) oraz ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.).
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w art. 216 ust. 2 u.g.n. zawarto zamknięty katalog aktów prawnych, na podstawie których nabyte zostały nieruchomości, do których stosuje odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. regulującego kwestie związane z wykonywaniem, ograniczaniem lub pozbawianiem praw do nieruchomości. Nie można więc stosować w tym zakresie rozszerzającej wykładni tego przepisu (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 138/18; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu należy zauważyć, że ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 z późn. zm.), na podstawie której wydano ww. orzeczenia nie została w tym katalogu uwzględniona.
Zdaniem Sądu należy w pełni podzielić stanowisko Wojewody Łódzkiego, że przepis art. 216 u.g.n. wskazuje jedynie na możliwość odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości nabytych bądź przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wymienionych w nim aktów prawnych i nie może być interpretowany rozszerzająco. Mając na uwadze, że art. 216 u.g.n. na zasadzie wyjątku wprowadza możliwość stosowania Działu III u.g.n. do wywłaszczeń dokonanych na podstawie wskazanych w nim aktów prawnych, to nie budzi wątpliwości, że katalog aktów prawnych z art. 216 u.g.n. ma charakter zamknięty, a tym samym niedopuszczalne jest, aby w drodze wykładni rozszerzać stosowanie instytucji zwrotu nieruchomości na nieruchomości, które nie zostały wywłaszczone, ani też nie zostały przejęte lub nabyte w trybie ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 27.11.2019 r., IV SA/Po 556/19). Już chociażby tylko ze wskazanego wyżej względu organy miały podstawę do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie.
Ponadto należy mieć na uwadze, że Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z dnia 24 sierpnia 2018 r., znak DP.III.025.1.56.2018 stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "P., ul. [...]" oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 5 grudnia 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego pn. "P., ul. [...] (dawniej [...])" w części dotyczącej 1/2 udziału K.O.1., w prawie własności do nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] (dawniej [...]) o pow. 1630 m2, objętej księgą wieczystą Sądu Grodzkiego w Łęczycy, powiat [...], nr [...], a następnie nr [...]. Ponadto ww. decyzją Minister Przedsiębiorczości i Technologii, umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 5 grudnia 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego pn. "P., ul. [...] (dawniej [...])" w części dotyczącej udziału S. i E. Z., w prawie własności do nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] (dawniej [...]) o pow. 1630 m2, objętej księgą wieczystą Sądu Grodzkiego w Łęczycy, powiat [...], nr [...], a następnie nr [...].
Stwierdzając nieważność decyzji – w tym wypadku określanej jako "orzeczenie" - organ administracji publicznej autorytatywnie wskazuje ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc (tak przykładowo B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 156. Wyd. 18, Warszawa 2022, Legalis). Ocena stanu prawnego jest określona samą konstrukcją stwierdzenia nieważności. Rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan prawa z dnia wydania tej decyzji; na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa (por. wyrok NSA z 28 listopada 1997 r., sygn. akt III SA 1134/96, ONSA 1998, Nr 3, poz. 101). Sąd podkreśla, że wskutek stwierdzenia nieważności decyzja dotknięta wadą nieważności zostaje usunięta z obrotu prawnego, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji działa ex tunc, czyli z mocą wsteczną, co oznacza, że wraz z tą decyzją z mocy prawa upadają wynikające z niej skutki prawne - uprawnienia bądź obowiązki, czyli decyzja nie wywołała skutków prawnych – w tym wypadku przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Mając na uwadze treść powołanego wyżej przepisu oczywistym jest, że do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. może dojść tylko w przypadku, gdy faktycznie nieruchomość została wywłaszczona, a leżący u podstaw wywłaszczenia akt wywłaszczenia był ważny i skuteczny (por. np. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 632/22). Skoro więc w niniejszej sprawie, jak wskazano już wyżej, doszło do stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń, co oznacza ich wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą wsteczną, to w ocenie Sądu zgodzić należy się z organami, że brak jest podstaw do żądania zwrotu nieruchomości.
Zdaniem Sądu na akceptację zasługuje także stanowisko organów, że kwestię wygaśnięcia uprawnień dotyczących zwrotu nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., reguluje przepis art. 136 ust. 7 u.g.n., dodany przez art. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 801). Zgodnie z jego treścią, uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Zasadnie organy wskazały także na art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, który to przepis stwierdza, że w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej albo gdy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. Z art. 5 ustawy zmieniającej wynika, że ustawa ta wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, które nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2019 r., co oznacza, że wniosek o zwrot nieruchomości mógł być złożony do dnia 14 maja 2020 r.
Zdaniem Sądu, wskazane wyżej okoliczności mają jednak wtórne znaczenie, a to z tego powodu, że – jak wskazano wyżej - Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z dnia 24 sierpnia 2018 r., znak DP.III.025.1.56.2018 stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "P., ul. [...]" oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 5 grudnia 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego pn. "P., ul. [...] (dawniej [...])". Ww. orzeczenia stanowiące o przejęciu nieruchomości zostały więc wyeliminowane z obrotu prawnego z mocą wsteczną, co bezzasadnym czyni żądanie zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz przyznania odszkodowania.
W tym miejscu należy odnieść się do kwestii legitymacji wnioskodawcy R.Ł. do żądania zwrotu nieruchomości (w kwestii żądania odszkodowania Sąd zajmuje stanowisko w dalszej części uzasadnienia). Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są poglądy, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że uprawnienia i obowiązki z zakresu prawa publicznego, co do zasady, są niezbywalne i wygasają wraz ze śmiercią podmiotu uprawnionego, chyba że istnieje szczególna norma prawna dająca podstawę do zachowania takiego uprawnienia lub jego przeniesienia. Dla przykładu, art. 136 ust. 3 u.g.n. nie tylko wskazuje na dziedziczny charakter roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ale zawiera także zamknięty katalog podmiotów, którym przysługuje prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (poprzedni właściciel lub jego spadkobierca). Żadna inna osoba nie może skorzystać z prawa określonego w tym przepisie. Bezpośrednie wskazanie osób, którym przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wyklucza możliwość przejścia roszczenia na inne osoby, więc niedopuszczalna jest cesja praw pomiędzy osobami, które złożyły wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem uprawnieniem podmiotowym ściśle powiązanym z wywłaszczeniem (tak np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 505/21).
Biorąc pod uwagę powyższe, organy słusznie uznały, że zawarta umowa cesji z dnia 15 stycznia 2019 r. przenosząca roszczenie o zwrot nieruchomości wraz z odszkodowaniem wynikające z przepisów prawa administracyjnego nie może odmiennie od obowiązujących przepisów administracyjnego prawa materialnego kształtować stosunków administracyjnych. Tylko wyraźny przepis administracyjnego prawa materialnego, w tym przypadku u.g.n., mógłby przewidywać możliwość cesji roszczeń w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1263/18). Podmiotami uprawnionymi do dochodzenia odszkodowania są wyłącznie osoby wywłaszczone bądź ich spadkobiercy. Uprawnienie to nie przysługuje nabywcom nieruchomości, a także tym podmiotom, które powołują się na cesję wierzytelności, czyli wszystkim tym podmiotom, które nabyły prawa w drodze sukcesji singularnej (zob. wyrok NSA z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 2388/18). Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 129 ust. 3 pkt 5 u.g.n. (który stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie), ma charakter procesowy i nie jest samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 4191/18).
W niniejszej sprawie odnieść należy się ponadto do kwestii ustanowienia na nieruchomości użytkowania wieczystego. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego na podstawie decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 2 lipca 1992 r. nr GP/G.III-7224/2/349/92 w dziale II księgi wieczystej [...] ujawniono [...] Zakłady Przemysłu Bawełnianego "M." jako użytkownika wieczystego nieruchomości. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z dnia 17 marca 2021 r., znak sprawy DO-II.7610.725.2019.KC, stwierdził, że ww. decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 2 lipca 1992 r. w części dotyczącej działki [...] o powierzchni 0,1405 ha została wydana z naruszeniem prawa. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji ww. organ nie stwierdził nieważności ww. decyzji Wojewody Łódzkiego ze względu na fakt, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.
Prawo użytkowania wieczystego zostało następnie przeniesione na rzecz T.1. sp. z o.o. - akt notarialny z 3 września 1992 r.; A. sp. z o.o. - akt notarialny z 5 września 1992 r.; L. sp. z o.o. - akt notarialny z 17 grudnia 2004 r. oraz T. sp. z o.o. - akt notarialny z 8 grudnia 2006 r.
Wskazane wyżej okoliczności mają o tyle znaczenie, że stosownie do treści art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Mając na uwadze ww. okoliczność, że ww. decyzją Wojewody Łódzkiego z dnia 2 lipca 1992 r. na ww. nieruchomości ustanowiono użytkowanie wieczyste oraz datę wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli 1 stycznia 1998 r. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. wnioskodawcom nie przysługuje, abstrahując od wskazanych już wyżej skutków stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń. I w tym więc zakresie należy w pełni podzielić stanowisko organów.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), cytowanej dalej w skrócie jako "K.p.a.", zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej, co skutkuje tym, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy też negatywne staje się z punktu widzenia prawa niedopuszczalne. W konsekwencji, postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia, gdyż brak jest materialnego elementu stosunku administracyjnoprawnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowość postępowania w wymiarze przedmiotowym prowadzi do wniosku, że postępowanie administracyjne nie zawiera w ogóle komponentu sprawy administracyjnej i jako takie powinno zostać umorzone.
Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej niezbędne jest zatem rozważenie, czy ustalone w decyzjach zdarzenia prawne, czynią bezprzedmiotowym postępowanie administracyjne wszczęte wskutek wniosku skarżących z dnia 12 sierpnia 2021 r. Jak wynika z art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W świetle powyższego, w niniejszej sprawie, wobec śmierci poprzedniego właściciela nieruchomości koniecznym było ustalenie, czy skarżący byli jego spadkobiercami, co też – jak wskazano już wyżej - uczyniły organy w sposób prawidłowy, oczywiście z uwzględnieniem statusu wnioskodawcy R.Ł., który swoje żądanie wywodził z zawartej umowy cesji, a nie spadkobrania.
Słusznie zauważyły organy, że decyzją z dnia 24 sierpnia 2018 r. Minister Przedsiębiorczości i Technologii stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "P., ul. [...]" oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 5 grudnia 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego pn. "P., ul. [...] (dawniej [...])" w części dotyczącej 1/2 udziału K.O., w prawie własności do nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] (dawniej [...]) o pow. 1630 m2, objętej księgą wieczystą Sądu Grodzkiego w Łęczycy, powiat [...], nr [...], a następnie nr [...]. Tym samym uznać należy, że ww. orzeczenia wywłaszczeniowe – do czego Sąd odniósł się już wyżej - zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a wobec tego nie nastąpiło spełnienie przesłanek art. 112 ust. 2 u.g.n. wskazującego wprost, że wywłaszczenie dokonywane jest w drodze decyzji, podobnie jak nie nastąpiło spełnienie przesłanek wynikających z art. 136 ust. 3 u.g.n. Nie zostały także spełnione przesłanki art. 216 u.g.n., tzn. ustawa, na podstawie której wydana ww. orzeczenia nie znajduje się katalogu ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n. (co jak Sąd wskazał wyżej było wystarczającą przesłanką do umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość), a ponadto na nieruchomości ustanowiono użytkownie wieczyste przed dniem wejścia w życie u.g.n., co stosownie do art. 229 u.g.n. czyni żądanie niezasadnym.
Odnosząc się do kwestii żądania stron w przedmiocie odszkodowania, należy przypomnieć, że decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że decyzja, której nieważność stwierdzono, nie wywoływała skutków prawnych od chwili jej wydania. Podstawowym skutkiem stwierdzenia nieważności jest potwierdzenie, że wadliwa decyzja, której nieważność stwierdzono, nie wywołała skutków prawnych. Wobec tego, z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego wskazanych wyżej orzeczeń Ministra Przemysłu i Handlu, nie może być aktualne żądanie odszkodowania oparte o art. 128 u.g.n.. który stanowi, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Obecnie nie istnieje bowiem akt prawny, na mocy którego istniałaby możliwość dochodzenia odszkodowania w oparciu o przepisy u.g.n. w tej sprawie. Co więcej, żądanie zawarte we wniosku skarżących ewidentnie jest żądaniem o charakterze cywilnym, które może być ewentualnie dochodzone przed sądem powszechnym.
W kontekście żądania odszkodowania przez R.Ł. należy zauważyć ponadto, że prawo do odszkodowania nie przechodzi na nowego właściciela nieruchomości z powodu przeniesienia na niego własności nieruchomości, lecz przysługuje jedynie osobie wywłaszczonej, a na mocy sukcesji uniwersalnej, uprawnionym do zgłoszenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie jest także następca prawny osoby wywłaszczonej, a więc przede wszystkim spadkobierca poprzedniego właściciela będącego osobą fizyczną (por. wyrok WSA w Białymstoku z 9.05.2019 r., sygn. akt II SA/Bk 157/19, wyrok NSA z 22.02.2021 r., sygn. akt I OSK 2492/20, wyrok WSA w Łodzi z 19.05.2021 r., sygn. akt II SA/Łd 795/20). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że roszczenie to nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bo nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, więc niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. Uprawnionymi do odszkodowania są w tym przypadku jedynie osoby wywłaszczone oraz ich sukcesorzy, lecz tylko pod tytułem uniwersalnym, a nie singularnym (zob. wyroki NSA z 20.05.2021 r., sygn. akt I OSK 2651/20; z 23.07.2021 r., sygn. akt I OSK 1749/18, z 23.07.2021 r., sygn. akt I OSK 1149/20; sygn. akt I OSK 2294/19; sygn. akt I OSK 2922/18; por. też: E. Bończak-Kucharczyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 129).
Należy wskazać, że zagadnienie związane z podmiotami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności było przedmiotem uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OPS 1/20. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że: "1.Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. 2. Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.) na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.". Naczelny Sąd Administracyjny w powyższej uchwale opowiedział się więc za dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, że roszczenie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. Na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uprawnionymi do odszkodowania są jedynie osoby wywłaszczone oraz ich sukcesorzy pod tytułem uniwersalnym, a nie singularnym. Następstwo prawne pod tytułem "uniwersalnym" oznacza - w odniesieniu do osoby fizycznej - w polskim systemie prawnym - wyłącznie dziedziczenie, zaś następstwo pod tytułem "singularnym" oznacza następstwo w zakresie praw związanych z przeniesieniem praw do określonych składników majątkowych. Poglądy te utrwalone są w nauce prawa i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 21.10.2022 r., sygn. akt I OSK 2181/19).
W skardze strona skarżąca podniosła, że celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę. Przepis art. 509 § 2 k.c. wskazuje bowiem, iż wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, a ww. umowa zawiera wszystkie wymagane przez przepisy prawa elementy, a co za tym idzie bezzasadne są twierdzenia organu I i II stopnia, że R.Ł. jest osobą nieuprawnioną do wystąpienia z żądaniem o zwrot nieruchomości i wypłatę odszkodowania. Z takim poglądem nie sposób się jednak w ocenie Sądu zgodzić. Zauważyć należy, że organy – w ocenie Sądu słusznie - nie kwestionowały prawidłowości zawartej umowy. Co do zasady należy zgodzić się z tym, że wskutek umowy cesji wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa. Jednak należy mieć na uwadze, że zasada ta doznaje wyjątku, co znajduje potwierdzenie w cytowanym wyżej orzecznictwie.
Mając na uwadze cytowane wyżej orzecznictwo należy ponadto zauważyć, że w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22, wskazano, że z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 u.g.n. nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego.
Biorąc pod uwagę poczynione rozważania oraz przywołane orzecznictwo, w ocenie Sądu nie ma żadnych wątpliwości, że R.Ł. nie posiada legitymacji w sprawie żądania zwrotu nieruchomości oraz odszkodowania. W tym zakresie nie można więc zgodzić się ze skarżącymi.
Zważywszy wskazane wyżej przez Poz. skutki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, które to skutki polegają na wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji z mocą wsteczną, od chwili jej wydania, odnieść należy się także do sformułowanego w skardze zarzutu, iż organ nie podjął próby wyjaśnienia rozbieżności między wpisem w księdze wieczystej, a twierdzeniem, że nieruchomość nie została wywłaszczona, wskutek czego naruszone zostały oz.. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oroz.art. 80 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezspornym w sprawie jest, że stosownie do wpisów w dziapz.POz.I ww. KW włapz.icielem ww. nieruchomości (gruntu) jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym jest T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., REGON [...], obecnie N. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zauważyć należy, że stwierdzenie (z mocą wsteczną) nieważności decyzji administracyjnej także w przypadku, gdy decyzja stanowiła podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej, nie skutkuje tym, że wskutek stwierdzenia nieważności ex lege, niejako automatycznie byt prawny tracą wszystkie inne akty czy też czynności, które zostały podjęte na podstawie tejże decyzji. Tym samym bytu prawnego nie traci także wpis w księdze wieczystej. Niemniej jednak organy posiadając wiedzę, że doszło do stwierdzenia pozeważności ww. orzeczeń stanowiących podstawę wpisu prawa własnośpoz. w dziale KW, wzięły tę okoliczność pod uwagę z urzędu, uwzględniły także skutki stwierdzenia nieważność z postaci wyeliminowania orzeczeń z mocą wsteczną, do czego były zobligowane npozodstawie art. 80 K.p.a., który stanowi, iż organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oczywiście nie można pominąć, że spozownipoz. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. Upoz 2023 r. poz. 146) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Nie ulega wątpliwości, że domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest zwykłym domniemaniem wzruszalnym (praesumptio iuris tantum). Powyższe oznacza, że domniemanie to może być obalone w każdym postępowaniu cywilnym (z wyjątkiem postępowania wieczystoksięgowego), karnym, administracyjnym lub sądowoadministracyjnym (tak K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Komentarz do art. 3. Wyd. 6, Warszawa 2022, Legalis). Trzeba jednak zauważyć, że obalenie w takim postępowaniu domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wywołuje skutki prawne jedynie w zakresie osądzonej sprawy i zapadającego tam rozstrzygnięcia. Sam wpis w księdze wieczystej utrzymuje się nadal i w dalszym ciągu, wyłączywszy osądzoną sprawę, funkcjonuje domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym (por. E. Gniewek, w: System Prawa Prywatnego, t. 4, 2021, s. 750, Nb 197). Pogląd ten można odnaleźć także w orzecznictwie sądów administracyjnych. Domniemanie zgodności wpisu prawa jawnego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest wzruszalne i może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego. Przeciwdowód w tym zakresie może być przeprowadzony nie tylko w procesie o uzgodnienie stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ale w każdym innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (tak np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 30/08) - pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Tym samym tego rodzaju przeciwdowód może być przeprowadzony także w ramach postępowania administracyjnego, a organy mają obowiązek dokonania jego oceny w kontekście całokształtu zgromadzonych w sprawie dowodów, niezależnie od zamiaru i legitymacji strony do wystąpienia z powództwem o uzgodnienie stanu ujawnionego w księdze z rzeczywistym stanem prawnym. Należy też zauważyć, że stosowanie powyższego rozwiązania w praktyce pozwala na szybsze wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, odpowiadającego faktycznemu stanowi prawnemu nieruchomości, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Przyznać natomiast należy rację skarżącym, że organ II instancji nie odniósł się szerzej w uzasadnieniu wydanej decyzji do kwestii, jak twierdzi skarżący, na jakiej podstawie przyjął, że Skarb Państwa nie jest właścicielem nieruchomości, skoro z treści księgi wieczystej wynika, że jako właściciel jest wpisany Skarb Państwa. Faktycznie decyzja zawiera jedynie lakoniczne stwierdzenie, że sporna działka nie przeszła na własność Skarbu Państwa w drodze decyzji nacjonalizacyjnej. W ocenie Sądu stwierdzenie to, mając na uwadze poczynione wyżej uwagi dotyczące charakteru wpisów w księgach wieczystych i związanych z nimi domniemań jest w pełni zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Sama treść wpisu w księdze wieczystej to zupełnie inna kwestia, zwłaszcza w kontekście uprawnienia, czy też obowiązku złożenia wniosku w przedmiocie zmiany wpisu w księdze wieczystej. Organy winny były bezsprzecznie szerzej odnieść się do kwestii znaczenia wpisu w księdze wieczystej i ją wyjaśnić oraz uzasadnić stanowisko w sprawie stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem Sądu uchybienia postępowania przed organami w powyższym zakresie nie miały jednak wpływu na wynik sprawy i nie stanowią one podstawy do uchylenia decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Nie mogło ujść uwadze Sądu, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania, które jednak nie miały wpływu na wynik sprawy, bowiem pismem z dnia 1 września 2021 r. poinformował o wszczęciu postępowania jedynie w sprawie zwrotu nieruchomości (art. 61 § 4 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a.). Postępowanie to prowadzone było jednak na podstawie wniosku o zwrot oraz wypłatę odszkodowania, a wydane decyzje również dotyczyły tak wyznaczonego przedmiotu postępowania. Z kolei organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie naruszył art. 107 § 3 K.p.a., stosownie do treści którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ ten nie odniósł się bowiem w ogóle do tej części sprawy, która dotyczy żądania wypłaty odszkodowania. Niemniej jednak, mimo ww. braków w uzasadnieniu decyzji II instancji, wydaną decyzję Wojewody Łódzkiego należy uznać za prawidłową, gdyż ww. uchybienia, biorąc pod uwagę całokształt prowadzonego przez organy obu instancji postępowania administracyjnego, w tym także treść uzasadnień wydanych w sprawie decyzji, nie miały wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że zostały spełnione przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły reguł wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 czy też innych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, poza wskazanymi wyżej uchybieniami, które nie miały wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy prawidłowo zebrały i rozważyły wyczerpująco materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy. W takim też zakresie ustalono stan faktyczny i wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do czynienia organom zarzutów w powyższym zakresie. Organy co do zasady nie naruszyły też dyspozycji art. 6 k.p.a. statuującego zasadę legalizmu (praworządności), która oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.
Reasumując, w ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy ustaliły w sprawie stan faktyczny na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co dla każdego postępowania kluczowe znaczenie, gdyż tylko w takim przypadku możliwe jest właściwe ustalenie praw i obowiązków strony danego postępowania. Sąd nie podziela zarzutów skargi, że organy uchybiły swoim obowiązkom w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego, co wykazano wyżej. Wobec powyższego, organ I instancji miał podstawę do umorzenia w niniejszej sprawie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a organ II instancji słusznie utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako niezasadną. is