II SA/Łd 1020/23

II SA/Łd 1020/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Piotr Mikołajczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1469
art. 3b ust. 1 pkt 2, art. 9g, art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 189e, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 6 marca 2024 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2024 roku sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 września 2023 roku znak SKO.4141.618.2023 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku w zakresie osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 26 września 2023 r. znak SKO.4141.618.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Ł. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Ww. decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym:
1. Jak wynika z akt sprawy Prezydent Ł. decyzją z dnia 6 lipca 2023r. nr 4/KR/2023 nałożył karę pieniężną na firmę F. Sp. z o.o. w Z., wpisaną w dniu [...] października 2012 r. do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu Miasta Ł. pod numerem [...]. Organ wskazał, że kara zostaje nałożona za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dotyczącego osiągnięcia w roku 2022 w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w ustawie. Wysokość kary określono na 35.113 zł.
2. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła F. Sp. z o.o. w Z., reprezentowana przez adw. D.M.. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, a to:
1) art. 6 K.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego;
2) art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 6, 7 i 8 § 1 K.p.a., poprzez: a) zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz wydanie decyzji zawierającej uzasadnienie nieodpowiadające wymogom art. 107 § 3 K.p.a. (czyli w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego); b) nieuwzględnienie wpływu stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19 na obiektywną możliwość wywiązania się przez Stronę z obowiązku osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów; c) oparcie decyzji o ustalenia niewynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego wpis strony do prowadzonego przez Prezydenta Ł. rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości; d) oparcie decyzji o ustalenia niewynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego brak osiągnięcia w roku 2022 przez Miasto Ł. wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych;
3) art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o wadliwą podstawę prawną,
4) art. 189c K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez nie zawarcie w decyzji analizy, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec strony administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara;
5) art. 189e K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 105 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie w decyzji (uzasadnieniu) analizy wpływu działania siły wyższej, tj. stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19 na nieosiągnięcie przez stronę w roku 2022 wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a w konsekwencji nałożenie na stronę administracyjnej kary pieniężnej, pomimo faktu, iż w niniejszej sprawie do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, tym samym strona nie powinna podlegać ukaraniu (postępowanie winno zostać umorzone przez organ I instancji jako bezprzedmiotowe);
6) art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 K.p.a., poprzez dokonanie przez organ I instancji nieprawidłowej oceny w decyzji (uzasadnieniu), możliwości zastosowania w sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, która to nieprawidłowa ocena wynika m.in. z uznania, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu;
II. naruszenie prawa materialnego, a to:
1) art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9zb ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne nałożenie na stronę kary pieniężnej w sytuacji, gdy strona nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2022;
2) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności:
- niedokonania na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika z przyczyn zależnych od strony, podczas gdy nieosiągnięcie tych poziomów wynika z przyczyn od strony niezależnych;
- braku ustaleń w treści decyzji, czy w przedmiotowej sprawie miało miejsce działanie siły wyższej, w związku z czym strona nie podlega ukaraniu (postępowanie podlegało umorzeniu przez organ I instancji);
3) art. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez obciążenie strony odpowiedzialnością działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania strona nie miała wpływu.
3. W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, nadto przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:
a) umowy nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r., zawartej z R. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. przy ul. [...], na okoliczność: treści dokumentu, zlecania (w roku 2022) przez właścicieli nieruchomości niezamieszkanych z terenu Miasta Ł., na których powstają odpady, odbioru przez stronę odpadów zmieszanych i odpadów zbieranych selektywnie oraz częstotliwości i ilości odbioru przez stronę odpadów zmieszanych i odpadów zbieranych selektywnie;
b) umowy nr [...] ([...]) z dnia 25 listopada 2022 r., zawartej z P. Sp. z o.o. z siedzibą we W. przy ul. [...], na okoliczność: treści dokumentu, zlecania (w roku 2022) przez właścicieli nieruchomości niezamieszkanych z terenu Miasta Ł., na których powstają odpady, odbioru przez stronę odpadów zmieszanych i odpadów zbieranych selektywnie oraz częstotliwości i ilości odbioru odpadów zmieszanych i odpadów zbieranych selektywnie;
c) umowy nr [...] z dnia 2 maja 2022 r., zawartej z R. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. przy ul. [...], na okoliczność: treści dokumentu, zlecania (w roku 2022) przez właścicieli nieruchomości niezamieszkanych z terenu Miasta Ł., na których powstają odpady, odbioru przez stronę odpadów zmieszanych i odpadów zbieranych selektywnie oraz częstotliwości i ilości odbioru odpadów zmieszanych i odpadów zbieranych selektywnie.
4. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 26 września 2023 r. znak SKO.4141.618.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
1. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma charakter związany, a samo obliczenie wysokości kary jest działaniem arytmetycznym, uwzględniającym dane przekazane przez przedsiębiorcę, działającego w wykonaniu obowiązku, o którym mowa w art. 9n ww. ustawy. W odróżnieniu od decyzji uznaniowych organ administracji nie może odstąpić od wydania decyzji związanej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
2. Organ podkreślił, że skarżąca spółka wykazała w sprawozdaniu, iż w roku 2022 odebrała na podstawie umów z właścicielami nieruchomości z terenu gminy Ł. łącznie 559,98 Mg odpadów komunalnych, a masa odpadów komunalnych poddanych procesom recyklingu wyniosła 17,0511 Mg, osiągając poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 3,04%. Na podmiocie odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości w roku 2022 ciążył obowiązek osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 25% (art. 9g ust. 1 w zw. z art. art. 3b ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Zdaniem organu masa odpadów komunalnych wyrażona w Mg, wymagana do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych powinna wynosić zatem 139,995 Mg. W sprawozdaniu F. sp. z o.o. za 2022 r. wykazała natomiast, że firma przekazała do procesów recyklingu łączną masę 17,0511 Mg. Do osiągnięcia ustawowego poziomu zabrakło zatem masy 122,9439 Mg.
3. W związku z powyższym organ pierwszej instancji pismem z dnia 11 maja 2023 r. zawiadomił F. Sp. z o.o. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku wynikającego z art. 9g ustawy, a w dalszej kolejności o wysokości kary oraz o możliwości końcowego zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
4. Następnie Prezydent Ł. decyzją z dnia 6 lipca 2023 r. nr 4/KR/2023 nałożył na firmę F. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 35.113,00 zł. Organ podkreślił, że do osiągnięcia w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych przez F. sp. z o.o. odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w ustawie ustawowego poziomu zabrakło masy 122,9439 Mg. Jednostkowa stawka opłaty w zł/Mg określona została w obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 (M. P. z 2021 r. poz. 960) w tabeli II "JEDNOSTKOWE STAWKI OPŁATY ZA UMIESZCZENIE ODPADÓW NA SKŁADOWISKU NA ROK 2022" Lp. 1051 "20 03 01 Niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne" stawka ta wynosi 285,60 zł/Mg: 122,9439 Mg. x 285,60 zł/Mg = 35.112,78 zł. W związku z powyższym kara pieniężna za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynosi 35.113,00 zł.
5. W treści odwołania Spółka wskazała, że w istocie nie ma obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych. Na potwierdzenie powyższego strona załączyła umowy z których wynika, że F. Sp. z o.o. będzie odbierała odpady z frakcji papier, bioodpady, metale, tworzywa sztuczne i odpady opakowaniowe wielomateriałowe i szkło z nieruchomości firm jedynie po uprzednim zgłoszeniu zapotrzebowania odbioru. W związku z tym w opinii organu strona już w dniu zawarcia umów była świadoma lub powinna być świadoma ewentualnych konsekwencji wynikających art. 9x ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach tj. kary pieniężnej z tytułu niedoboru osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Zwłaszcza w sytuacji, gdy na stronę została nałożona kara za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy w 2021 r. Zdaniem organu w konsekwencji takiej oceny przepis art. 9x ust. 2 ustawy stałby się w praktyce "martwy". Przedsiębiorca odbierający odpady mógłby bowiem zawsze powołać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Tymczasem spółka ponosi ryzyko prowadzenia takiej, a nie innej działalności gospodarczej.
6. Organ podkreślił, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców ani art. 8 ustawy.
7. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi organ pierwszej instancji nie naruszył także art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a.
8. Organ wskazał także, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich kar, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Dyrektywy wymiaru kary mają jedynie zastosowanie w przypadkach uznania administracyjnego, w których wysokość kary zależy od organu, a nie jest określona sztywno. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzją związaną. Takimi karami są określone w art. 9x ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Oznacza to sytuację, w której organ administracji publicznej wydający decyzję sprawdza jedynie, czy są spełnione przesłanki wydania decyzji, a jeśli tak, to wydaje ściśle określoną decyzję.
9. Ze względu na zakres regulacji zamieszczonej w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do tych kar w ograniczonym zakresie będą mogły mieć zastosowanie przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Choć w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach uregulowano przesłanki wymiaru kary pieniężnych, to jednak nie określono przypadków ani warunków odstąpienia od nałożenia tej administracyjnej kary pieniężnej. Dlatego od dnia 1 czerwca 2017 r. zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji rozpatrujący sprawę dotyczącą kary pieniężnej jest zobowiązany do stosowania art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 189f K.p.a., bowiem nie wystąpiły przesłanki określone w art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a. Należało zatem ocenić, czy waga naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 9z ust. 2a pkt 1 ustawy gmina, która nie wykonuje obowiązków, o których mowa w art. 3b lub art. 3c - podlega karze pieniężnej obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. Oznacza to, że naruszenie obowiązków przez przedsiębiorcę może się przekładać na sytuację gminy i skutkować nałożeniem na nią kary pieniężnej, a w istocie na mieszkańców danej gminy. Miasto Ł. ma bardzo duże trudności w wywiązaniu się z osiągnięcia swojego, bardzo wysokiego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a w przypadku jego nieosiągnięcia nakładana jest na Miasto kara pieniężna. Dlatego bardzo ważne są nawet niewielkie ilości odpadów poddanych recyklingowi przez poszczególne firmy, ponieważ ich suma decyduje, czy Miasto wykona obowiązek ustawowy, a jeśli nie wykona, to jaki będzie wymiar kary finansowej. W roku 2022 Miasto Ł. nie osiągnęło wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, osiągnęło poziom 23,86% zamiast wymaganego w 2022 r. 25%. Informacja o powyższym została udostępniona zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9c ustawy na stronie internetowej urzędu gminy i w dokumencie "Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi za 2022 r." opublikowanym na BIP Urzędu Ł. (art. 3 ust. 2 pkt 9 lit c ustawy).
Wbrew twierdzeniom strony publikowanie tych informacji wynika wprost z przepisu i jest ogólnie dostępne. Spółka nie uzyskiwała wymaganych poziomów nie tylko w 2022 r., ale także w 2021 r. Poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2022 r., wyniósł jedynie 3,04 %, podczas gdy wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2022 r. wynosił 25%. Nie sposób uznać zatem, że waga naruszenia art. 9g pkt 1 ustawy była znikoma. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 189f § 2 K.p.a. i brak jest możliwości usunięcia naruszenia prawa, które miało miejsce w 2022 r. (osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu) i zasadności powiadomienie jakichkolwiek innych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa.
10. Zdaniem Kolegium nie sposób zgodzić się ze stroną, że został naruszony art. 189e K.p.a. zgodnie, z którym w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu, bowiem pandemia COV1D-19 zaczęła się na początku 2020 r., a nałożona kara dotyczy niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy dotyczącego osiągnięcia w 2022 roku w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w ustawie. Spółka na dzień 1 stycznia 2022 r. nie tylko nie została zaskoczona sytuacją faktyczną, ale miała już obraz funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi wynikający z obowiązujących przepisów "covidowych". W ocenie Kolegium nie sposób w kontekście przedmiotowej sprawy uznać pandemii COVID-19 w 2022 r. za działanie siły wyższej. Strona ponadto nie wykazała istnienia związku przyczynowo-skutkowego epidemii COVID-19 w 2022 r. ze stwierdzonym naruszeniem. Kolegium takiego wpływu również nie dostrzegło, co potwierdza także organ pierwszej instancji wskazując, że Miasto Ł. nie posiada żadnych potwierdzonych informacji, że w czasie COVID 19 nastąpiła zmiana ilości wytwarzanych odpadów na nieruchomościach zamieszkałych i niezamieszkałych z wyjątkiem wzrostu odpadów wielkogabarytowych. Powyższe znajduje także potwierdzenie w fakcie, że z obowiązku uzyskania poziomu przygotowania do ponownego recyklingu odpadów komunalnych przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu Miasta Ł. nie wywiązały się tylko cztery firmy.
11. Za chybiony Kolegium uznało zarzut naruszenia art. 189c K.p.a. zgodnie, z którym jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony, bowiem przepisy stanowiące podstawę nałożenia kary pieniężnej tj. art. 9x ust. 2 pkt. 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 i art. 9zb ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zmieniły swojego brzmienia od 31 grudnia 2020 r.
12. Końcowo Kolegium podkreśliło, że obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu.
1. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła F. Sp. z o.o. w Z., reprezentowana przez adw. D.M..
1. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, a to:
1) art. 6 K.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego;
2) art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez oparcie uzasadnienia decyzji na nieprawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, co jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych oraz zasadą przekonywania;
3) art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 6, 7 i 8 § 1 K.p.a., poprzez: a) zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, b) uznanie, że "nie sposób w kontekście przedmiotowej sprawy uznać pandemii COVID-19 w 2022r. za działanie siły wyższej" i tym samym nieuwzględnienie wpływu stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19 na obiektywną możliwość wywiązania się przez skarżącą z obowiązku osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2022 r., c) oparcie decyzji o ustalenia nie wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - organ II instancji wskazał, że: "Zwłaszcza w sytuacji gdy na stronę została nałożona kara za niewykonanie obowiązku o którym mowa w art. 9g ww. ustawy w 2021 r.", podczas gdy w aktach sprawy brak jest decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie przez wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w roku 2021, jak też innego materiału dowodowego w tym zakresie; d) oparcie decyzji o ustalenia nie wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - organ II instancji wskazał, że: "Oznacza to, że naruszenie obowiązków przez przedsiębiorcę może się przekładać na sytuację gminy i skutkować nałożeniem na nią kary pieniężnej, a w istocie na mieszkańców danej gminy. Miasto Ł. ma bardzo duże trudności w wywiązaniu się z osiągnięcia swojego, bardzo wysokiego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a w przypadku jego nieosiągnięcia nakładana jest na Miasto kara pieniężna", podczas gdy w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego trudności w wywiązaniu się przez Miasto Ł. z obowiązku osiągnięcia wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych; e) oparcie decyzji o ustalenia nie wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - organ II instancji wskazał, że: "Powyższe znajduje także potwierdzenie w fakcie, że z obowiązku uzyskania poziomu przygotowania do ponownego recyklingu odpadów komunalnych przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu Miasta Ł. nie wywiązało się tylko cztery firmy", podczas gdy w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego brak osiągnięcia w roku 2022 tylko przez czterech przedsiębiorców na terenie Ł. wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a ustalenia te SKO oparło jedynie na twierdzeniach organu I instancji niepopartych żadnymi dowodami, które znajdowałyby się w aktach sprawy;
4) art. 77 § 1, art. 7, art. 14 § 1a, art. 15 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 72 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;
5) art. 133 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez: a) brak odniesienia się przez organ II instancji do podniesionego zarzutu, iż pismo z dnia 7 sierpnia 2023 r. (odpowiedź na odwołanie) wykracza poza zakres czynności organu I instancji wskazany w art. 133 K.p.a. i stanowi niedopuszczalną próbę następczego uzupełniania treści decyzji organu I instancji oraz sanowania jej wadliwości; b) uwzględnienie przez organ II instancji treści pisma organu I instancji z dnia 7 sierpnia 2023 r. w decyzji;
6) art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 189e K.p.a. poprzez uznanie przez organ II instancji, że pandemia COVID-19 nie stanowi w kontekście przedmiotowej sprawy nadzwyczajnej okoliczności oraz że pandemia COVID-19 nie miała wpływu na dopełnienie przez skarżącą obowiązku osiągnięcia w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych przez skarżącą odpadów komunalnych wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;
7) art. 75 § 1 K.p.a. i art. 78 § 1. K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez uznanie, że organ II instancji odniósł się do wniosków dowodowych skarżącej w treści odwołania z dnia 28 lipca 2023 r. w zakresie niezbędnym do rozpoznania odwołania, podczas gdy nie sposób uznać, że Kolegium odniosło się w niezbędnym zakresie do wniosków dowodowych podniesionych przez skarżącą w treści odwołania, a dowody te są istotne dla stanu faktycznego sprawy, przy czym klienci skarżącej (właściciele nieruchomości niezamieszkałych), których dotyczą umowy, nie wyrazili chęci zawarcia umowy innej treści (tzn. umowy przewidującej jednakową liczbę odbioru odpadów zmieszanych i segregowanych);
8) art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej w oparciu o wadliwą podstawę;
9) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, zawierającego informacje wzajemnie sprzeczne ze sobą i niezrozumiałe;
10) art. 107 § 1 pkt 9 K.p.a. poprzez zawarcie w decyzji błędnego pouczenia, co do rodzaju i podstawy wyliczenia wpisu od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję;
11) art. 189c K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. i art. 15 K.p.a. poprzez akceptację działania organu I instancji związanego z nie zawarciem w uzasadnieniu decyzji analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara;
12) art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zaistniały przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu;
II. naruszenie prawa materialnego, a to:
1) art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 i art. 9zb ust. 1 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nakładającej na skarżącą karę pieniężną za nieosiągnięcie w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu opadów komunalnych, podczas gdy skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2022;
2) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców poprzez uznanie przez organ II instancji, że "zaskarżona decyzja nie narusza art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 221 ze zm.)", podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności: niedokonania na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika z przyczyn zależnych od skarżącej, podczas gdy nieosiągnięcie tych poziomów wynika z przyczyn od niej niezależnych; uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjne kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, podczas gdy w sprawie ziściły się przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu; uznanie, że w sprawie nie miało miejsca działanie siły wyższej, podczas gdy skarżąca nie miała obiektywnej możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2022 z uwagi na wystąpienie siły wyższej - pandemii COVID-19;
3) art. 8 Prawa przedsiębiorców, poprzez uznanie przez Organ II instancji, że: "Decyzja organu I instancji nie narusza także art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawa przedsiębiorców", podczas gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 8 Prawa przedsiębiorców poprzez obciążenie skarżącej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżąca nie miała wpływu.
2. W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Z ostrożności procesowej strona wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z umów załączonych do odwołania.
3. W uzasadnieniu skargi strona zauważyła, że w roku 2022 liczni przedsiębiorcy nadal stosowali zmienioną organizację pracy, polegającą na utrzymywaniu systemu pracy zdalnej (lub hybrydowej). Wobec faktu, że znaczna część pracowników podczas wykonywania obowiązków służbowych przebywała w swoich domach doszło do zwiększenia liczby odbieranych odpadów z terenów nieruchomości zamieszkałych, a tym samym do zmniejszenia "produkcji" odpadów opakowaniowych w nieruchomościach niezamieszkałych. Strona uznała tę okoliczność za czynnik, na który nie miała żadnego wpływu, ale i nie mogła przewidzieć skutków jego wystąpienia. W trakcie pandemii, zarówno przedsiębiorcy posiadający wpis do rejestru działalności regulowanej jak i podmioty prowadzące gospodarkę odpadami, nie byli bowiem w stanie przewidzieć do jakich zmian dojdzie także w zakresie całego systemu zagospodarowania odpadów.
4. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
2. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
1. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ II instancji, a wobec braku stanowiska skarżącej spółki w powyższej kwestii sprawa został skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym.
2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
3. W wyniku tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
4. Przedmiotem kontroli tutejszego sądu jest decyzja SKO w Łodzi z dnia 26 września 2023 r. znak SKO.4141.618.2023 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Ł. w przedmiocie nałożenia na F. Spółkę z o.o. w Z. kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2022 r. wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych.
5. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1469), dalej: "u.u.c.p.g"
I tak stosownie do art. 9g u.u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ww. 1; 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3c ww. 2 pkt 1; 3) nieprzekraczających poziomów składowania określonych w art. 3b ww. 2a.
Art. 3b ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. stanowi zaś, że gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 25% wagowo – za rok 2022.
Zgodnie z art. 9x ww. 2 pkt 1 u.u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g u.u.c.p.g. - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g. stanowi natomiast, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
6. U podstaw rozstrzygnięcia organów legło ustalenie, że skarżąca nie uzyskała w 2022 r. wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu z ww. frakcji, odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy Ł. Jak wynika z ww. przepisów poziom recyklingu wymagany od spółki za 2022 r. wynosił 25% masy odebranych odpadów komunalnych, a wskaźnik ten w rzeczywistości został osiągnięty przez skarżącą spółkę na poziomie 3,04%.
7. Należy zauważyć, że dokonane w ramach toczącego się przed organami administracji postępowania ustalenia faktyczne, podobnie jak i zasadność zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego jak i procesowego nie budzą wątpliwości sądu.
W świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 9g pkt 1 u.u.c.p.g., to na skarżącej spółce jako podmiocie odbierającym odpady komunalne na podstawie umów zawartych z właścicielami nieruchomości ciążył m.in. obowiązek do osiągnięcia w 2022 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów przez przedsiębiorcę jest deliktem administracyjnym zagrożonym karą, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.u.c.p.g. obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżąca spółka nie wywiązała się z ciążącego na niej, a wynikającego z art. 9g pkt 1 u.u.c.p.g. obowiązku osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w art. 3b ust. 1 u.u.c.p.g. Nadto należy zwrócić uwagę, że zarówno sposób obliczenia nałożonej kary pieniężnej, jak i jej wysokość nie są kwestionowane przez skarżącą spółkę. Wysokość nałożonej kary została obliczona prawidłowo stosownie do art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g. oraz Lp. 1051 Tabeli II. Jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku na rok 2022 stanowiącej Załącznik nr 2 do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 października 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2022 (M. P. z 2021 r. poz. 960).
8. Kwestią sporną jest natomiast zasadność wymierzenia kary. Strona skarżąca stoi bowiem na stanowisku, że nie może odpowiadać za wynik poziomu recyklingu, bowiem nie ma wpływu na to, jakie frakcje odpadów są jej przekazywane i w jakiej ilości przez właścicieli nieruchomości. Spółka wskazała, że wpływ na poziom recyklingu miał również stan epidemii COVID-19, który spowodował, że wielu przedsiębiorców zmieniło organizację pracy lub też wstrzymało działalność. W następstwie tego zwiększyła się ilość odpadów na terenie nieruchomości zamieszkałych kosztem tych niezamieszkałych. Wobec tego zdaniem Spółki w sprawie zaistniała siła wyższa (pandemia), która uniemożliwiła osiągnięcie poziomu recyklingu i która wyklucza nałożenie kary. Ponadto skarżąca spółka stoi na stanowisku, że w sprawie zaistniały podstawy z art. 189f K.p.a. do odstąpienia od nakładania kary. W ocenie Sądu ze stanowiskiem skarżącej spółki zgodzić się nie można.
9. Zdaniem Sądu skarżąca spółka będąca profesjonalistą w obrocie gospodarczym była w pełni świadoma obowiązujących a wskazanych wyżej norm prawnych. Skoro więc zdecydowała się na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami (art. 9g u.u.c.p.g.), winna mieć pełną świadomość zarówno co do tego, że to na niej spoczywał obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie w takich warunkach odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu, jak i konsekwencji niewywiązania się z ciążącego na niej obowiązku. Przedsiębiorca taki powinien przedsięwziąć zatem we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające mu osiągnięcie wymaganych poziomów odpadów. Z akt sprawy jak i stanowiska strony skarżącej nie wynika, aby skarżąca podjęła jakiekolwiek działania mające na celu wywiązanie się z obowiązku określonego w art. 9g u.u.c.p.g. Nie występowała również do gminy, na terenie której realizowała zawarte umowy, aby ta podjęła działania zmierzające np. do mobilizowania mieszkańców do oddawania odpadów selektywnych. W żaden też sposób Spółka nie wykazała też, aby nie miała możliwości odzysku z odbieranych przez nią odpadów zmieszanych poszczególnych frakcji segregowanych, co mogłoby doprowadzić do realizacji ciążącego na niej z mocy art. 9g u.u.c.p.g. obowiązku. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Skarżąca jako profesjonalista w branży, powinna być świadoma konsekwencji prawnych wynikających z przepisów u.u.c.p.g. za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganego poziomu recyklingu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22.03.2022 r., sygn. akt IV SA/Po 7/22; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
10. Brak jest ponadto w niniejszej sprawie - w aspekcie podnoszonych przez skarżącą zarzutów naruszenia art. 189e K.p.a. (a więc sytuacji, kiedy naruszenie prawa było skutkiem działania siły wyższej, co z kolei wyklucza ukaranie strony) - dostatecznych podstaw do przyjęcia, aby niewywiązanie się przez Spółkę z obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 u.u.c.p.g. było następstwem rozprzestrzeniającej się epidemii spowodowanej COVID-19. Należy przede wszystkim zauważyć, że skarżąca spółka poza ogólnym powołaniem się na stan epidemii COVID-19 nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności, które uniemożliwiły jej wywiązanie się z ustawowego obowiązku.
Jakkolwiek zgodzić się trzeba z twierdzeniem, że w związku z występującym stanem zagrożenia epidemiologicznego i stanem epidemii COVID-19 zwiększyły się przypadki realizowania pracy zdalnej, to nie może ulegać wątpliwości, iż w związku z tym mogło dojść nie tylko do zmniejszenia odbieranych na terenach nieruchomości niezamieszkałych (a takie obsługiwała skarżąca) odpadów opakowaniowych, ale również odpadów zmieszanych (niesegregowanych), których masa ma tożsamy wpływ na wywiązanie się przez przedsiębiorcę z ciążącego na nim z mocy art. 9g u.u.c.p.g. obowiązku oraz w konsekwencji na wysokość kary wymierzonej na podstawie art. 9x ust. 2 i 3 u.u.c.p.g. Jednakże w ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wskazanymi wyżej okolicznościami a brakiem pełnej realizacji obowiązku ciążącego na skarżącej spółce.
Nie może nadto ujść uwadze Sądu, że sprawa dotyczy roku 2022 r., w którym sytuacja związana z epidemią była już w zasadzie opanowana, przy czym należy podkreślić, że jest to fakt notoryjny, a stosownie do art. 77 § 4 zd. pierwsze K.p.a. fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. K.p.a. nie definiuje pojęcia siły wyższej. Jednakże przyjmuje się powszechnie, że za siłę wyższą rozumie się zdarzenie charakteryzujące się trzema następującymi cechami: zewnętrznością, niemożliwością jego przewidzenia oraz niemożliwością zapobieżenia jego skutkom (por. Wyrok NSA z 29.11.2016 r., sygn. akt II GSK 919/15). Wobec tego rację ma SKO, że w 2022 r. sytuacja pandemiczna nie mogła być już uznana za takie zdarzenie. Warto przy tym zaznaczyć, że za rok 2021 r. na Spółkę nałożona także karę za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych. Wobec tego jako podmiot profesjonalny Spółka winna przedsięwziąć działania mające na celu poprawę sytuacji w przyszłości.
11. Odnosząc się do zasadności wymierzenia kary pieniężnej i ewentualnego odstąpienia od jej nałożenia, w pierwszym rzędzie należy przywołać art. 189f § 1 K.p.a. stanowiącego, iż organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Warto w tym miejscu wskazać, że art. 189f K.p.a. znajduje zastosowanie do kar pieniężnych określonych w art. 9x ust. 3 u.u.c.p.g., co przesądził NSA w uchwale z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21. Zgodnie z ww. uchwałą do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 888 z późn. zm.), stosuje się art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do przesłanki "znikomej wagi" wynikającej z cyt. wyżej art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., należy zauważyć, że w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 163/23).
W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu brak jest podstaw do twierdzenia, że naruszenie prawa było znikome. Otóż, poziom recyklingu wymagany od Spółki wynosił 25% masy odebranych odpadów komunalnych. Tymczasem ww. wskaźnik osiągnięty przez skarżącą spółkę wyniósł 3,04%. Oznacza to, że spółka nawet w połowie nie zrealizowała ciążącego na niej obowiązku. Co więcej, nie można nie zauważyć, że skarżąca wykazała się całkowitą biernością w dążeniu do osiągnięcia wyznaczonego jej celu. Spółka sama nie przedsięwzięła żadnych działań, które pozwoliłyby na uzyskanie wspomnianego wskaźnika w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych, nie sygnalizowała też gminie problemów w tej materii celem podjęcia wspólnych czynności przeciwdziałających takiej sytuacji.
Przy ocenie charakteru omawianego deliktu warto także zauważyć, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami poszczególnych frakcji odpadów ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów. Ewentualnie nieosiągnięcie przez gminę wymaganych w tym względzie poziomów wiąże się zaś z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy m.in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Mając na uwadze całokształt wskazanych wyżej okoliczności nie można zatem przyjąć, że w tym zakresie waga naruszenia prawa jest znikoma.
W ocenie Sądu brak było więc podstaw do zastosowania w sprawie treści art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Nie zaistniała również okoliczność, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a.
12. Pozostałe zarzuty skargi również nie zasługują na uwzględnienie. Informacja o funkcjonowaniu strony skarżącej w rejestrze działalności regulowanej wynika z ogólnodostępnych danych zamieszczonych na BIP Urzędu Ł.. Podobnie jest z informacjami z zakresu osiągnięcia przez gminę poziomu recyklingu. Wbrew stanowisku skarżącej przepisy, które stanowiły podstawę kwestionowanych rozstrzygnięć nie uległy zmianie w trakcie trwania postępowania administracyjnego. Stąd też zarzut skargi (naruszenia art. 189c K.p.a.), iż w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara, jest zupełnie chybiony.
13. W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że doszło do naruszenia art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wynikająca z art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców zasada domniemania uczciwości przedsiębiorcy nie oznacza, że przedsiębiorca może naruszać obowiązki związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą i uniknąć konsekwencji tego zaniedbania tylko przez oświadczenie tego przedsiębiorcy, że ziściły się przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu oraz uznanie, że w sprawie miało miejsce działanie siły wyższej, mając zwłaszcza na uwadze bierność skarżącej w dążeniu do realizacji ciążącej na niej, a wynikających zarówno z zawartych umów, a przede wszystkim z ww. przepisów u.u.c.p.g. obowiązków. W ten sposób każdy przedsiębiorca powołując się na tę zasadę unikałby odpowiedzialności z tytułu naruszenia ciążących na nim obowiązków. W ocenie Sądu brak było również podstaw do zastosowania przez organy administracji zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców) czy też zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art. 11 Prawa przedsiębiorców), gdyż takowych wątpliwości ani co do stanu faktycznego, ani co do treści normy prawnej w niniejszej sprawie nie sposób wskazać. Nie ma też jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia art. 8 cyt. wyżej ustawy poprzez obciążenie skarżącej odpowiedzialnością za działania oraz zaniechania innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżąca nie miała wpływu.
14. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego "braku odniesienia się przez organ II instancji do podniesionego zarzutu, iż pismo z dnia 7 sierpnia 2023 r. (odpowiedź na odwołanie) wykracza poza zakres czynności organu I instancji wskazany w art. 133 K.p.a. i stanowi niedopuszczalną próbę następczego uzupełniania treści decyzji organu I instancji oraz sanowania jej wadliwości [...] oraz uwzględnienia przez organ II instancji treści pisma organu I instancji z dnia 7 sierpnia 2023 r. w decyzji", wskazać należy, zarzut ten wskazuje na brak zrozumienia istoty wynikającej z art. 15 K.p.a. dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Skarżący wydaje się zapominać, że rozstrzygnięcie organu II instancji to taki sam akt stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji i ma ono charakter w pełni merytoryczny. Z tego też względu wręcz obowiązkiem organu II instancji było odniesienie się do ww. pisma stanowiącego jeden z elementów akt postępowania administracyjnego. Stąd też zarzut ten jest zupełnie chybiony. Brak jest w ocenie Sądu jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że decyzja przez organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o wadliwą podstawę prawną. W ocenie sądu nie ma też żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, że w decyzji zawarto błędne pouczenie co do rodzaju i podstawy wyliczenia wpisu od skargi. Z całą pewnością jest to uchybienie organu II instancji, ale nie ma ono wpływu na rozstrzygnięcie.
15. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że organy prowadzące postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z przepisów K.p.a., w szczególności zaś art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a. i zebrały pełny materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na załatwienie sprawy i wydanie decyzji. Czynione w tym zakresie zarzuty w skardze, takie jak np. brak w aktach sprawy decyzji o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej za 2021 r., brak dokumentu potwierdzającego trudności w wywiązaniu się przez Miasto Ł. z obowiązku osiągnięcia wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, czy też brak dokumentu potwierdzającego, że z obowiązku uzyskania poziomu przygotowania do ponownego recyklingu odpadów komunalnych przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu Miasta Ł. nie wywiązały się tylko cztery firmy, nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczności te stanowiły bowiem jedynie swego rodzaju ilustrację argumentacji przedstawionej przez organ. W kontekście ww. zarzutów należy już tylko na marginesie wskazać, że zgodnie z art. 77 § 4 zdanie drugie K.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Zarzuty te są więc zupełnie chybione.
16. Sąd – pomimo oczywistej obszerności skargi - nie podziela zarzutów co do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. Kolegium w wydanej decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący wyjaśniło przesłanki wydanego rozstrzygnięcia, przy czym organ ten dokonał rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w treści uzasadnienia decyzji. Zarówno poczynione przez organy ustalenia co do stanu faktycznego, jak i ocena zebranego materiału dowodowego zostały dokonane zgodnie z normami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Uznać należy, że organ II instancji dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby utrzymać w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą skarżącej administracyjną karę pieniężną. W ocenie Sądu nie ma też wątpliwości co do tego, że wskazywane w skardze umowy (s. 6 skargi) stanowiły część materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji, jednakże nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
17. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie uchybień ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych - branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
18. Mając powyższe na uwadze skarga jest niezasadna, z tego też względu Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.