II SA/Łd 1016/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące opłat za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji, stwierdzając istotne naruszenia proceduralne i brak wystarczających dowodów co do charakteru i celu budowy dróg na działce.
Sprawa dotyczyła opłat za niezgodne z prawem wyłączenie gruntów rolnych z produkcji na działce nr [...] w Łodzi, gdzie właściciele usypali drogi. Organy administracji nałożyły dwukrotną należność, uznając, że drogi te nie służą do dojazdu do gruntów rolnych. Skarżący kwestionowali ustalenia faktyczne i metodę naliczania opłat. Sąd uchylił decyzje, wskazując na istotne naruszenia proceduralne, w tym dowolne ustalenia co do charakteru i wysokości dróg oraz wadliwe protokoły pomiarowe, co uniemożliwiło dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę E. J., K. W. i Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o nałożeniu dwukrotnej należności za niezgodne z ustawą wyłączenie gruntów rolnych z produkcji. Sprawa dotyczyła usypania dróg na działce nr [...] sklasyfikowanej jako łąka klasy V. Organy administracji uznały, że drogi te, wykonane w formie grobli z nasypu, nie stanowią dróg dojazdowych do gruntów rolnych, co uzasadniało naliczenie opłaty. Skarżący twierdzili, że drogi służą wyłącznie do dojazdu do działki i zostały usypane na niewielką wysokość. Sąd, kontrolując legalność zaskarżonych decyzji, stwierdził istotne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wynik sprawy. W szczególności, Sąd wskazał na dowolność ustaleń organów co do charakteru i wysokości dróg, brak wyjaśnienia rozbieżności między opinią Zarządu Dróg i Transportu a protokołem wizji lokalnej, a także wadliwość protokołu pomiaru geodezyjnego i brak właściwych dokumentów ewidencyjnych. Sąd uznał, że organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego i nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, co narusza art. 7 KPA. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób wystarczający, czy droga została usypana w celu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, czy też służyła innym celom, np. dojazdowym, co mogłoby wykluczać naliczenie opłaty. Kluczowe było dokładne ustalenie celu i charakteru drogi.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na konieczność dokładnego wyjaśnienia celu i charakteru usypanej drogi, jej rzeczywistej wysokości i funkcji, a także na wadliwość procedury dowodowej (protokoły, opinie), co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.o.g.r.l. art. 2 § ust. 1 pkt 1 i 10
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Grunty rolne obejmują użytki rolne oraz grunty pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych.
u.o.g.r.l. art. 11 § ust. 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Wyłączenie gruntów rolnych z produkcji na cele nierolnicze wymaga zezwolenia i może wiązać się z obowiązkami.
u.o.g.r.l. art. 28 § ust. 1
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
W przypadku stwierdzenia niezgodnego z ustawą wyłączenia gruntów z produkcji, sprawcy ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji powinny pogłębiać zaufanie obywateli do państwa.
k.p.a. art. 68 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Protokół powinien odzwierciedlać czynności, uczestników, ustalenia i uwagi.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ jest zobowiązany do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
u.s.p. art. 92 § ust. 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
W miastach, które mają prawa powiatu, funkcję starosty sprawuje prezydent miasta.
u.s.k.o. art. 1 § ust. 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 KPA, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dowolność ustaleń organów co do charakteru i wysokości usypanej drogi. Wadliwość protokołów z oględzin i wizji lokalnych oraz opinii organów. Niewłaściwe przeprowadzenie pomiaru geodezyjnego i brak odpowiednich dokumentów ewidencyjnych.
Godne uwagi sformułowania
Ustalenia dokonane przez organ w zakresie charakteru drogi należy uznać za dowolne. Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Materiały dowodowe zebrane w sprawie powinny być kompletne.
Skład orzekający
Anna Stępień
przewodniczący
Czesława Nowak-Kolczyńska
sprawozdawca
Barbara Rymaszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w postępowaniach dotyczących ochrony gruntów rolnych, znaczenie dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawidłowego przeprowadzenia dowodów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy dróg na gruntach rolnych i interpretacji przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i dowodowe, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących nieruchomości i opłat. Pokazuje też, jak sądowa kontrola może korygować błędy organów.
“Droga na łące: kiedy budowa staje się wyłączeniem z produkcji rolnej i kosztuje fortunę?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 1016/04 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2005-06-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-11-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Anna Stępień /przewodniczący/ Barbara Rymaszewska Czesława Nowak-Kolczyńska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Dnia 27 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. J., K. W. i Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłat za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...], znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz E. J., K. W. i Z. S. solidarnie kwotę 193 (sto dziewięćdziesiąt trzy) złote tytułem kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 28 ust. l w związku z art. 11 ust. l ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.), art. l ust. l ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] ustalającą od Z. S., E. J., K. W. dwukrotną należność w kwocie 4.816,80 zł za niezgodne z ustawą wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. W sprawie ustalono, iż w dniu 29 lipca 2003 roku do Wydziału Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji Urzędu Miasta Ł. został złożony wniosek Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Ł. o wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia prawa w zakresie ochrony gruntów rolnych związanych z eksploatacją torfu i budową stawów. Do powyższego pisma został dołączony protokół z 10 lipca 2003 roku , z którego wynikało, że na działkach [...], [...], [...] i [...] prowadzona jest nielegalna eksploatacja torfu, poprzedzona usypaniem dróg wewnętrznych z gruzu i ziemi z wykopów spoza obszaru dolin rzek Ł. i B. Miejsca po wybranym torfie są profilowane i kształtowane w formie sztucznych zbiorników wodnych. W związku z powyższym w dniu 31 października 2003 roku organ administracji dokonał oględzin w/w terenu, podczas których stwierdzono, że wzdłuż rzeki Ł., w tym na działce nr [...] wykonano drogi ( groble) ziemne. W związku z tym decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. ustalił od Z. S., E. J. oraz K. W. dwukrotną należność w kwocie 6937,53 zł. za obszar gruntów o pow. 0,0415 ha niezgodnie z ustawą wyłączony z produkcji rolnej. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w ewidencji gruntów działka nr [...] stanowiąca współwłasność Z. S., E. J., K. W. została sklasyfikowana jako łąka klasy V. Jej właściciele, dokonując usypania dróg (grobli), wyłączyli z produkcji rolnej grunt, który nie był przeznaczony na cele nierolnicze. Zgodnie bowiem z planem zagospodarowania przestrzennego Lasu Ł. (choć aktualnie on nie obowiązuje), działka leżała na terenie przeznaczonym pod uprawy łąkowe. Wobec tego organ I instancji stwierdził, iż wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej nastąpiło z naruszeniem art. 11 ust. l ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, co uzasadnia - na podstawie art. 28 ust. l tej ustawy - ustalenie opłaty w wysokości dwukrotnej należności za wyłączenie. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli Z. S., E. J. i K. W. W uzasadnieniu odwołujący się wyjaśnili, że na działce nr [...] nigdy nie była prowadzona eksploatacja torfu i torf nie był wywożony. Nie posiadają też drogi dojazdowej do swoich posesji, bo w miejscu dawnej drogi znajduje się obecnie wysypisko śmieci. Ponadto odwołujący się stwierdzili, że wizja lokalna, która odbyła się w dniu 30 października 2003 roku została przeprowadzona bez obecności właścicieli działek. Skarżący zakwestionowali również przyjętą przez organ administracji metodę obliczania opłaty oraz przyjęty obszar powierzchni gruntu zajętego pod usypane drogi . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie ustalił, czy usypana droga stanowi drogę dojazdową do gruntów rolnych, czy też jest to droga umożliwiająca wyłącznie komunikację wewnętrzną na działce nr [...] (zrealizowana jako przedłużenie istniejącego faktycznie dojazdu do nieruchomości). Ustalenia powyższe w ocenie organu odwoławczego są istotne dla rozstrzygnięcia, bowiem zgodnie z powołaną ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wyłączenie z produkcji rolnej nie dotyczy sytuacji, gdy na terenach rolnych zlokalizowana jest droga z przeznaczeniem na dojazd do gruntów rolnych. W ocenie organu odwoławczego w toku postępowania organ I instancji naruszył ponadto zasadę czynnego udziału stron poprzez nie powiadomienie właścicieli działki o oględzinach przeprowadzonych w dniu 31 października 2003 roku. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] ustalił od Z. S., E. J., K. W. dwukrotną należność w kwocie 4.816,80 zł za obszar gruntów o pow. 0,0288 ha niezgodnie z ustawą wyłączony z produkcji rolnej. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania ustalono, że usypana na działce droga nie stanowi drogi dojazdowej do działki, lecz służy do komunikacji na działce, nie jest także przedłużeniem istniejącego dojazdu. W ocenie organu administracji wynika, to z opinii Zarządu Dróg i Transportu z 15 kwietnia 2004 r., który stwierdził, że drogi usypane na łąkach w dolinie rzek Ł. i B. (w tym na działce [...]) nie stanowią dróg dojazdowych do gruntów rolnych. Organ ten wywiódł takie stwierdzenie z faktu, iż drogi te zostały wykonane w kształcie grobli z wyniesieniem korpusu drogi w formie nasypu (2-3 m), a tak urządzone drogi nie mogą stanowić dróg dojazdowych do pól i łąk. W związku z tym organ I instancji uznał za udowodnione, że grunty działki [...], która stanowi użytek rolny (Ł-V) zostały wyłączone pod budowę dróg, które nie są drogami dojazdowymi do gruntów rolnych w rozumieniu art. 2 ust. l pkt 10 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a zatem niezgodnie z ustawą. W odwołaniu od tej decyzji Z. S., E. J. i K. W. podnieśli, iż nie dokonali wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, gdyż zgodnie z art. 2 powołanej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gruntami rolnymi są grunty pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych. Nadto skarżący zarzucili, iż decyzję wydał organ niewłaściwy - ich zdaniem decyzję winien wydać starosta. Ponadto w odwołaniu wskazano, że naliczoną należność powinno się pomniejszyć o wartość gruntu ustaloną wg cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntem w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu (art. 12 ust. l pkt 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, że ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( tj Dz. U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1266 ze zm.) reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów (art. l). W myśl art. 2 ust. l tej ustawy, gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty: l) określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne; 2) pod stawami rybnymi i innymi zbiornikami wodnymi, służącymi wyłącznie dla potrzeb rolnictwa; 3) pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu; 4) pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych; 5) parków wiejskich oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym również pod pasami przeciwwietrznymi i urządzeniami przeciwerozyjnymi; 6) pracowniczych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych; 7) pod urządzeniami: melioracji wodnych, przeciwpowodziowych i przeciwpożarowych, zaopatrzenia rolnictwa w wodę, kanalizacji oraz utylizacji ścieków i odpadów dla potrzeb rolnictwa i mieszkańców wsi; 8) zrekultywowane dla potrzeb rolnictwa; 9) torfowisk i oczek wodnych; 10) pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych. Organ orzekający stwierdził, że w myśl art. 3 ust. l ustawy, ochrona gruntów rolnych polega na: l) ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne; 2) zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów masowych ziemi, 3) rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów na cele rolnicze; 4) zachowaniu torfowisk i oczek wodnych jako naturalnych zbiorników wodnych. Powołał art. 4 tej ustawy, gdzie zawarte zostały definicje ustawowe. Jak wynika z pkt 11 tego artykułu, przez "wyłączenie gruntów z produkcji" rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; a zgodnie z definicją w pkt 20 - "drogi dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych" to drogi zakładowe prowadzące do gospodarstw rolnych i leśnych oraz drogi wiejskie w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. Wskazał, że w art. 5 zaś ustanowiono domniemanie właściwości starosty w sprawach ochrony gruntów rolnych. Z uwagi na to, iż Ł. ma prawa powiatu, funkcję starosty sprawuje prezydent miasta (art. 92 ust. l ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym Dz. U. z 2001 r. Nr 142, póz. 1592 ze zm.). Dalej organ II instancji stwierdził, że w myśl art. 11 ust. l ustawy, wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. l pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W decyzji określa się obowiązki związane z wyłączeniem. W razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności (art. 28 ust. l). Z uwagi na powyższe regulacje prawne organ odwoławczy ustalił, że na działce nr [...] przy ul. A w Ł. występują gleby pochodzenia organicznego (pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji w Ł. z dnia 19 września 2003 r.), działka ta jest sklasyfikowana w ewidencji gruntów jako łąki klasy V Ł-V (zestawienie władań w jednostce rejestrowej), a w dacie wszczęcia postępowania (17 listopada 2003 r.) była usytuowana w planie zagospodarowania przestrzennego obszaru funkcjonalnego Lasu Ł. w obrębie obszaru nr l strefy NeW. Zgodnie z planem miejscowym, użytkowanie działki mogło polegać na prowadzeniu uprawy łąkowej bez nawożenia środkami chemicznymi, rekreacja mogła odbywać się wyłącznie w oparciu o naturalne warunki terenowe, natomiast użytkowaniem niezgodnym, lecz dopuszczalnym było istniejące w dniu wejścia w życie planu użytkowanie rolnicze; zaś użytkowaniem niezgodnym z planem i w ocenie organu niedopuszczalnym – były wszystkie inne formy użytkowania, w tym formy użytkowania zakłócające cisze. Formami przestrzennego zagospodarowania, zgodnymi z charakterem strefy oraz niezgodnymi, lecz dopuszczalnymi były łąki z luźnymi grupami zadrzewień, z dopuszczeniem ogrodzeń wyłącznie z żerdzi drewnianych, park krajobrazowy z przewagą terenów otwartych, z urządzonymi ścieżkami spacerowymi i drogami o przebiegu nieregulowanym (plan miejscowy Lasu Ł. - uchwała Rady Miejskiej w Ł. z dnia 18 maja 1994 r. Dz. Urz. Woj. Ł. Nr 10, poz. 72). Wprawdzie obecnie nie obowiązuje ten plan, ale w ocenie organu usypanie drogi nastąpiło pod jego rządami. W dacie zatem wyłączenia gruntów z produkcji nie były one przeznaczone w planie na cele nierolnicze. Kolegium uznało zatem za udowodnione, iż nastąpiło niezgodne z ustawą wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Niczym innym jest bowiem nawiezienie na łąki ziemi z gruzem i usypanie w ten sposób drogi ponad poziom gruntu rodzimego. Jak wynika z ustaleń dokonanych w trakcie oględzin i wedle oceny Zarządu Dróg i Transportu, droga ta nie jest drogą dojazdową do gruntów rolnych, lecz drogą służącą do poruszania się na działkach. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli Z. S., E. J. i K. W. W uzasadnieniu skarżący stwierdzili, że organy administracji dokonały rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny, który nie dotyczy działki nr [...]. Wyjaśnili, że działka ich nadal stanowi łąkę, natomiast aby wejść na jej teren skarżący usypali na jej obrzeżu ziemię torfową na wysokości nie większej niż 10 cm. Zdaniem skarżących organy administracji ustalając stan faktyczny przypisały im błędnie działania właścicieli innych działek. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2005 r. skarżący Z. S. wyjaśnił, że dojazd do działki nr [...] od ul. A był grzecznościowy, przez działki pana R. wzdłuż rzeki B. Natomiast , obecnie usypana droga ma zapewnić dojazd do tej działki i jest wyniesiona na około 20 cm. Nie jest natomiast prawdą, że nasyp ma 2-3m. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 wymienionej ustawy ). Podobne unormowanie zawiera ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), powoływana dalej w skrócie jako p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 i art. 135 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Artykuł 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga daną sprawę w jej granicach nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ma prawo oraz obowiązek dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż doszło do naruszenia w szczególności przepisów postępowania administracyjnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( tekst jedn. Dz.U. z 2004r. nr 121, poz. 1266 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 28 ust.1 powołanej ustawy w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. W myśl art. 2 ust 1pkt 1 i 10 powołanej ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych gruntami rolnymi są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne oraz pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych. W rozpoznawanej sprawie ustalenia wymaga kwestia, czy na działce nr [...] doszło do niezgodnego z przepisami w/w ustawy wyłączenia z produkcji rolnej gruntów stanowiących łąkę klasy V. Zgodnie bowiem z twierdzeniami skarżących działka nr [...] nadal stanowi łąkę, a droga została usypana wyłącznie w celu dojazdu do przedmiotowej działki. Natomiast z powołanej w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji - opinii Zarządu Dróg i Transportu z dnia 15 kwietnia 2004 roku wynika, że drogi gruntowe usypane na łąkach w dolinie rzeki Ł. i B. m.in. na działce [...] nie stanowią dróg dojazdowych do pól. Powyższa opinia wynika z faktu, iż w/w drogi zostały wykonane w postaci grobli z wyniesieniem korpusu drogi w formie nasypu (2,0 - 3,0 m ). Tak urządzone drogi w ocenie organu nie mogą stanowić dróg dojazdowych do pól i łąk, albowiem pola i łąki są posadowione w poziomie terenu, zaś wybudowane drogi dojazdowe ograniczają dostępność do nich z uwagi na barierę nasypu. Z opinii tej wynika również, iż sieć dróg wykonanych w formie nasypów zmieniła charakter pól i łąk powodując utworzenie dużych zastoisk wody i zniszczenie istniejącego statusu gruntu. Powyższa opinia Zarządu Dróg i Transportu została oparta na wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 5 kwietnia 2004 roku . Z protokołu wizji natomiast wynika jedynie, że na działkach nr ewid. [...] i [...] istnieją nasypy z ziemi i gruzu uformowane w kształcie dróg, które powstały poprzez nawiezienie na łąki ziemi z gruzem, przez co został zmieniony charakter gruntu rodzimego. Drogi te usypano wzdłuż rzeki B. z odprowadzeniami w głąb działek w kierunku rzeki B. i są one wyniesione ponad poziom łąk ( poziom rodzimy ). Drogi te nie stanowią dróg dojazdowych do działek, a jedynie do poruszania się po nich. Podobnie protokół oględzin z dnia 31 października 2003 roku zawiera jedynie wzmiankę o istnieniu dróg ziemnych. Rozbieżności pomiędzy protokołem z wizji a treścią opinii wymagają wyjaśnienia i usunięcia. I w obecnym kształcie dokumenty te nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia spornej kwestii. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, ustalenia dokonane przez organ w zakresie charakteru drogi należy uznać za dowolne, w szczególności nie wiadomo na jakiej podstawie organ przyjął, że drogi w formie nasypów mają wysokość 2,0—3,0 metrów, a nie 10-20 cm jak twierdzą skarżący. W toku dalszego postępowania organ administracji powinien ustalić, w jakim celu została usypana w/w droga w takim kształcie, do czego służy i jaką ma rzeczywistą wysokość. Zastrzeżenia budzi również sposób przeprowadzenia pomiaru geodezyjnego stanowiącego podstawę do ustalenia wysokości opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Z protokołu pomiaru przeprowadzonego w dniu 18 czerwca 2004r. wynika bowiem jedynie, iż na działkach nr [...] i [...] został dokonany pomiar geodezyjny gruntu zajętego pod drogi oraz, że udział w tej czynności brali E. J., Z. S. – współwłaściciele działki nr [...], H. N. – właściciel działki nr [...] oraz E. K. – inspektor w Wydziale Geodezji, Katastru i Inwentaryzacji UMŁ. W ocenie Sądu protokół ten nie odpowiada wymogom określonym w art. 68 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Protokół jest dokumentem "odzwierciedlającym" w miarę dokładnie przebieg określonego zdarzenia, czy przeprowadzonych czynności pozwalających na ustalenie zarówno, kto uczestniczył w zdarzeniu (lub czynności), a także, jaki był jego przebieg i do jakich wniosków doprowadził (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000r., I SA 762/00, Lex nr 77604). Poza tym opracowanie geodezyjne, na podstawie którego organy administracji ustaliły wysokość opłaty za wyłączenie gruntów, zostało sporządzone przez geodetę J. G., który nie został wymieniony w w/w protokole z dnia 18 czerwca 2004r. jako osoba uczestnicząca w pomiarach. Jednocześnie zaś w metryczkach szkicu osnowy pomiarowej, szkicu do obliczeń, kopii mapki zasadniczej oraz zestawieniu obliczonych powierzchni, osoba ta wskazana została jako dokonująca w dniu 18 czerwca 2004r. pomiarów na gruncie. Jeżeli osoba ta rzeczywiście wykonywała dodatkowo jakieś pomiary, to z uwagi na to, iż były to okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z art. 67 § 1 i § 2 pkt 3 k.p.a. z czynności tej powinien być sporządzony protokół odpowiadający wymogom określonym w art. 68 k.p.a., a skarżący stosownie do treści art. 79 § 1 k.p.a. powinni być o tej czynności powiadomieni, przynajmniej siedem dni przed terminem. Dodatkowo wskazać należy, iż w aktach administracyjnych brak jest właściwego wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki nr [...] z klauzulami uwierzytelniającymi te dokumenty. Załączone do akt administracyjnych "zestawienie władających i działek w jednostce rejestrowej B 1 – informacji o władaniach i o działkach" oraz sytuacyjno-wysokościowa mapa zasadnicza nie spełniają wymogów określonych w załączniku Nr 5 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. Nr 38 poz. 454). Reasumując, niepełne wyjaśnienie przez organ wyżej przedstawionych kwestii narusza art. 7 kpa, który stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, iż organy administracji państwowej mają obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa (art. 8 kpa oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 7 października 1983 r. SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego (art. 77 kpa). Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy wyeliminować w/w błędy, dokonać ustaleń co do okoliczności faktycznych i wskazać podstawę tych ustaleń. Z tych wszystkich względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzeczono, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności oparto na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI