II SA/Łd 1014/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił postanowienie SKO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy, uznając, że organ powinien był wezwać stronę do sprecyzowania wniosku lub wszcząć postępowanie nieważnościowe.
Skarżący J.K. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi odmawiającej ustalenia warunków zabudowy, która została utrzymana w mocy przez SKO. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji jest niedopuszczalny, gdy istnieje ostateczna decyzja organu II instancji. WSA uchylił postanowienie SKO, stwierdzając, że organ powinien był wezwać stronę do sprecyzowania wniosku lub rozważyć wszczęcie postępowania nieważnościowego wobec obu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę J.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Łodzi, które odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Decyzja Prezydenta, odmawiająca ustalenia warunków zabudowy, została utrzymana w mocy przez SKO. J.K. złożył następnie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, powołując się na naruszenie przepisów dotyczących decyzji środowiskowej. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, argumentując, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji jest niedopuszczalny, gdy istnieje ostateczna decyzja organu II instancji. WSA uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że zasada dwuinstancyjności oznacza, iż do obrotu prawnego wchodzi decyzja organu odwoławczego. Stwierdził, że w sytuacji, gdy skarżący kwestionuje decyzję organu I instancji, a w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja organu II instancji utrzymująca ją w mocy, organ wyższego stopnia powinien albo wszcząć postępowanie nieważnościowe wobec obu decyzji, albo przynajmniej wezwać stronę do sprecyzowania wniosku i pouczyć o skutkach prawnych, zgodnie z art. 9 i 64 § 2 k.p.a. Ponieważ SKO nie dopełniło tych obowiązków, WSA uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie SKO, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, co do zasady nie jest dopuszczalny, jednak organ powinien wezwać stronę do sprecyzowania wniosku lub rozważyć wszczęcie postępowania nieważnościowego wobec obu decyzji, informując stronę o skutkach prawnych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zasada dwuinstancyjności oznacza, iż do obrotu prawnego wchodzi decyzja organu odwoławczego. W sytuacji, gdy skarżący kwestionuje decyzję organu I instancji, a istnieje ostateczna decyzja organu II instancji, organ wyższego stopnia powinien albo wszcząć postępowanie nieważnościowe wobec obu decyzji, albo przynajmniej wezwać stronę do sprecyzowania wniosku i pouczyć o skutkach prawnych zgodnie z art. 9 i 64 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten dopuszcza odmowę wszczęcia postępowania tylko z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym.
Pomocnicze
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji (np. rażące naruszenie prawa).
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron.
k.p.a. art. 64 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku.
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy ustalenia warunków zabudowy.
u.ś.o. art. 71
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Dotyczy decyzji środowiskowej.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego aktu.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ powinien był wezwać stronę do sprecyzowania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji lub rozważyć wszczęcie postępowania nieważnościowego wobec obu decyzji, informując o skutkach prawnych. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. była przedwczesna i nie uwzględniała obowiązku organu do należytego informowania strony (art. 9 i 64 § 2 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
Objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczne postanowienie organu drugiej instancji, stanowi formalną przeszkodę wszczęcia postępowania nadzorczego. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do treści wniosku, a w szczególności po stwierdzeniu, że wniosek dotyczy jedynie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, w sytuacji kiedy w obiegu prawnym pozostaje decyzja organu odwoławczego, obowiązkiem organu jest dostosować swoje działanie do wymagań zawartych w art. 9 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. W każdej sprawie należy indywidualnie ocenić rzeczywistą wolę wnioskodawcy.
Skład orzekający
Piotr Mikołajczyk
przewodniczący
Robert Adamczewski
sprawozdawca
Marcin Olejniczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy w obrocie prawnym znajduje się decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podkreślenie obowiązku organów do należytego informowania stron i wzywania do uzupełnienia braków formalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu administracyjnym, ale zasady interpretacji przepisów k.p.a. mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie administracyjnym – możliwości kwestionowania decyzji organu pierwszej instancji po wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania i informowanie stron.
“Czy można podważyć decyzję, gdy jest już ostateczna? WSA wyjaśnia kluczowe zasady postępowania administracyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 1014/22 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2023-03-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Marcin Olejniczak Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/ Robert Adamczewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 61a Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 października 2022 r. nr SKO.4150.425.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 9 sierpnia 2022 r. (znak SKO4150.284.2022r); 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR Uzasadnienie II SA/Łd 1014/22 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga J.K. na - wydane na podstawie art. 61a k.p.a. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 października 2022 r. (znak: SKO.4150.425.2022) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Z akt sprawy wynika, że decyzją z 25 lutego 2022 r. (znak DAR-UA-IX.257.2022) Prezydent Miasta Łodzi, po rozpatrzeniu wniosku J.K., orzekł o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech budynków magazynowych wraz z urządzeniami budowlanymi przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. [...] na działce o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...]. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Łodzi decyzją z 19 kwietnia 2022 r. (znak SKO.4150.137.2022) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Następnie 4 lipca 2022 r. J.K. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Prezydent Miasta Łodzi o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji, powołując się na zarzut rażącego naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 61 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 503 ze zm.), art. 71 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o ,środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.), albowiem – jak wskazywał - zobowiązano inwestora do przedłożenia decyzji środowiskowej w wyznaczonym terminie, a następnie, przed upływem tego terminu, odmówiono ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji, narażając jednocześnie inwestora na wydatki związane z opłatą np. za operat. Zdaniem strony, powyższe wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto w treści wniosku strona poinformowała, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi była przez nią zaskarżona i utrzymana w mocy przez Kolegium. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 9 sierpnia 2022 r. (znak: SKO.4150.284.2022) - mylnie określonym nazwą "decyzja" - Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 25 lutego 2021 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył J.K., wskazując, że rozstrzygnięcie Kolegium jest dla niego krzywdzące, bowiem niezależnie od otrzymania decyzji Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy, nadal procedowana jest sprawa decyzji środowiskowej dla tej samej inwestycji, a strona nadal ponosi koszty sporządzanego operatu. Skarżący wskazał, że zestawiając decyzję Kolegium z 19 kwietnia 2022 r. (utrzymującą w mocy odmowę ustalenia warunków zabudowy) z sytuacją faktyczną, organ winien postępowanie umorzyć. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że niewątpliwie decyzją z 25 lutego 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi, po rozpatrzeniu wniosku J.K., orzekł o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla spornej inwestycji, a następnie decyzją z 19 kwietnia 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną ww. decyzję organu I instancji. Dalej Kolegium zaakcentowało, że 4 lipca 2022 r. - czyli w chwili, gdy od ponad dwóch miesięcy była w obrocie prawnym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego kończąca administracyjny tok instancji w sprawie wywołanej wnioskiem - skarżący złożył w Kolegium wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi. Kolegium stwierdziło, że w wniosek o stwierdzenie nieważności pochodzi od podmiotu posiadającego przymiot strony - wnioskodawca był bowiem stroną postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem wskazanej decyzji. Jednakże zdaniem organu wnioskowane postępowanie nieważnościowe nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. W ocenie Kolegium objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu II instancji stanowi formalną przeszkodę wszczęcia postępowania nadzorczego. W ten sposób Kolegium zgodziło się ze składem orzekającym w pierwszej instancji, iż utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przesądza, że treść rozstrzygnięcia sprawy należy wyprowadzić z decyzji organu I instancji, któremu moc ostatecznego rozstrzygnięcia nadaje organ odwoławczy. Przesądza to zatem, że ukształtowane decyzją organu I instancji uprawnienia lub obowiązki wynikają z decyzji organu odwoławczego. Kolegium podniosło, iż powyższy pogląd podzielany jest w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego sformułowanej w art. 15 k.p.a. wynika, że sprawa, w której od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie jest rozpoznawana dwukrotnie - najpierw przez organ I instancji, a później przez organ II instancji, w konsekwencji czego do obiegu prawnego wchodzi decyzja organu odwoławczego. Powyższe – zdaniem Kolegium - ma tę konsekwencję, że objęcie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu II instancji stanowi formalną przeszkodę wszczęcia postępowania nadzorczego. Wydanie przez organ I instancji decyzji i jej nieostateczny charakter nie stanowią przeszkody do stwierdzenia jej nieważności, jeżeli zawiera ona wady kwalifikowane określone w art. 156 § 1 k.p.a. Utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy tejże decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oznacza jednakże, że decyzja organu I instancji w odniesieniu do zamieszczonego w niej rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę administracyjną pozbawiona zostaje samodzielnego bytu prawnego i stanowi to przeszkodę do objęcia jej w sposób skuteczny żądaniem stwierdzenie nieważności umożliwiającym przeprowadzenie jej merytorycznej weryfikacji w toku postępowania nadzwyczajnego. Odnosząc się natomiast do zarzutów strony Kolegium wyjaśniło, że kwestia toczącego się postępowania w sprawie uzyskania decyzji środowiskowej nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.K. wydanemu postanowieniu zarzucił dowolną i błędną wykładnię przepisów art. 61 ust. 1, art. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 2 Konstytucji RP; art. 71 ust. 2 ustawy o środowiskowych uwarunkowaniach w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., która w konsekwencji prowadzi do uznania, iż należy procedować decyzję "środowiskową" mimo negatywnej analizy urbanistycznej dla przewidzianej do projektowania inwestycji, natomiast uniemożliwiała w istocie kontrolę sądowoadministracyjną decyzji odmownej. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie skarżonego aktu oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że jego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji o odmowie ustalenia warunków zabudowy wynikał w istocie z faktu, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji utrzymującej rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Łodzi uznało, że nie powinna być procedowana sprawa, której rezultatem jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, w sytuacji gdy integralną część decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy stanowi negatywna dla strony opinia urbanistyczna. Jednak organ właściwy do prowadzenia postępowania nadzorczego uznał, że przyczyny, dla których skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi nie są oczywiste przeszkody o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Skarżący zauważył, że ze względu na fakt dalszego procedowania decyzji "środowiskowej" uważa postępowanie Prezydenta Miasta Łodzi za niezakończone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie podzieliło zarzutów skargi i wnosiło o oddalenie skargi. Pismem procesowym z 8 marca 2023 r. skarżący podtrzymał skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z regulacją art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy p.p.s.a.). Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 4 października 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie (mylnie nazwane przez organ decyzją) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 9 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 25 lutego 2022 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech magazynowych wraz z urządzeniami budowlanymi przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. [...] na działce o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymało ono w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które zapadło na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Celem tej regulacji jest odróżnienie postępowania wstępnego, polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty, przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustawodawca wprowadził przy tym we wskazanym przepisie dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których zalicza się przypadki, które w sposób oczywisty stanowią przeszkody do wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest zatem dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. W orzecznictwie podkreśla się, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne - których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. W niniejszej sprawie żadna ze stron nie kwestionowała ustaleń co do stanu faktycznego sprawy. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że powodem jego wydania była okoliczność, że wnioskodawca domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 25 lutego 2021 r., to jest decyzji organu I instancji, w sytuacji, kiedy decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 19 kwietnia 2022 r. Dalszą analizę poprzedzić należy przypomnieniem bezdyskusyjnego poglądu, według którego, z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego sformułowanej w art. 15 k.p.a. wynika, że sprawa, w której od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie jest rozpoznawana dwukrotnie - najpierw przez organ pierwszej, a później przez organ drugiej instancji. W konsekwencji do obiegu prawnego wchodzi decyzja organu odwoławczego. Co do zasady zatem, instytucja stwierdzenia nieważności może dotyczyć wyłącznie decyzji (postanowień) ostatecznych. Stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej jest możliwe w dwóch przypadkach. Pierwszy, polega na tym, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji organ wyższego stopnia działając z urzędu stwierdzi ową nieważność. Drugi zaś sprowadza się do tego, iż strona, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości składa w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 7 stycznia 1992 r., III SA 946/9, wyrok NSA z 30 czerwca 2011 r., II OSK 2138/10; J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 894). Objęcie zatem wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczne postanowienie organu drugiej instancji, stanowi formalną przeszkodę wszczęcia postępowania nadzorczego (por. m.in. wyrok NSA z 25 listopada 2016 r., II OSK 453/15). Nie było więc co do zasady możliwe uczynienie tego, czego wprost domagał się skarżący, a więc stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 25 lutego 2022 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech magazynowych wraz z urządzeniami budowlanymi przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. [...] na działce o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...]. Decyzja ta bowiem nie uzyskała przymiotu ostateczności, gdyż sprawa była rozpoznawana następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, które decyzją z 19 kwietnia 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Zgodzić się przy tym należy, iż zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W odniesieniu więc do tego co jest przedmiotem postępowania (która decyzja), zasadniczo decyduje wniosek strony. Jednakże pamiętać należy, że ocena co jest przedmiotem postępowania, czy decyzje organów administracji obu instancji, czy jedynie decyzja organu I instancji zależy od treści wniosku strony, który powinien zostać poddany wnikliwej analizie organu administracji. W przypadku bowiem jakichkolwiek wątpliwości co do treści tego wniosku, a w szczególności – co podkreśla się szeroko w orzecznictwie - po stwierdzeniu, że wniosek dotyczy jedynie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, w sytuacji kiedy w obiegu prawnym pozostaje decyzja organu odwoławczego, obowiązkiem organu jest dostosować swoje działanie do wymagań zawartych w art. 9 k.p.a. i 64 § 2 k.p.a. Oznacza to, że organ powinien wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez jego sprecyzowanie, a przede wszystkim pouczyć jakie skutki pociągnie za sobą wniosek o stwierdzenie, w takiej sytuacji faktycznej, jedynie nieważności decyzji organu I instancji, w sytuacji kiedy w obiegu prawnym pozostaje decyzja organu II instancji. Taką wykładnię powyższych przepisów potwierdza ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych. Szczególnie widoczne jest to przykładowo w uzasadnieniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2016 r., II OSK 453/15, gdzie w stanie faktycznym sprawy, skarżący konsekwentnie domagał się jedynie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, zastrzegając wyraźnie w swoim wniosku, że sprawa nie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji. W tym kierunku poszły także orzeczenia w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1950/19; 20 stycznia 2022 r., II OSK 1065/19, 22 listopada 2022 r., III OSK 1334/21, czy szeregu wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. Innymi słowy, w takiej sytuacji – jaka również zaistniała w niniejszej sprawie - aktualny staje się pogląd, że zakwestionowanie we wniosku o stwierdzenie nieważności jedynie decyzji organu I instancji w istocie oznaczać może kwestionowanie także decyzji ostatecznej utrzymującej tę decyzję w mocy, jeżeli dla obu tych decyzji właściwy jest jeden organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a. O ile organ nie przyjmie takowego założenia wprost i nie potraktuje wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z urzędu jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu II instancji (taki pogląd wyraził przykładowo NSA w wyroku z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1950/19; czy w postanowieniu z 25 września 2015 r., II OW 68/15), to winien co najmniej zastosować normę art. 9 k.p.a., tj. w sposób należyty i wyczerpujący poinformować stronę wnioskującą o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Jak bowiem wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanych orzeczeniach w każdej sprawie należy indywidualnie ocenić rzeczywistą wolę wnioskodawcy. Skoro zatem w realiach niniejszej sprawy skarżący J.K. upatruje wad nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w decyzji organu I instancji, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi - będąc w rozumieniu art. 157 § 1 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a. organem wyższego stopnia nad Prezydentem Miasta Łodzi i organem właściwym także do stwierdzenia nieważności własnej decyzji - winno rozważyć możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji Prezydenta Miasta z 25 lutego 2022 r. i decyzji odwoławczej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 19 kwietnia 2022 r., a także obie te decyzje uczynić przedmiotem kontroli w kontekście wad nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. lub co najmniej poinformować skarżącego, na gruncie art. 9 k.p.a., o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego w świetle treści złożonego wniosku. Wobec tego, że Kolegium tego nie uczyniło - to przy wydaniu postanowienia z 9 sierpnia 2022 r. (mylnie nazwanego decyzją) doszło do naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy opisanej wyżej wadliwości nie dostrzegło Kolegium orzekając jako organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem z 4 października 2022 r., to również orzekając w tej roli procesowej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, wydając zaskarżone postanowienie naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie związany przedstawioną powyżej wykładnią prawa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 powoływanej ustawy p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania objął uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2 sentencji wyroku). is
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI