II SA/Łd 1009/23

II SA/Łd 1009/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Beata Czyżewska /sprawozdawca/
Robert Adamczewski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 16 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1 pkt 2, art. 3 pkt 14, art. 3 pkt 4, art. 17 ust. 1, ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Dnia 12 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2024 roku sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 14 września 2023 r. znak KO.4111.413.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 14 września 2023 r. znak: KO.4111.413.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.ś.r."), stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy Z. z 6 grudnia 2021 r. nr GOPS.5211.SP.8.2021 oraz zmieniających ją decyzji z 3 stycznia 2022 r. nr GOPS.5211.SP.8.1.2021 i z 2 stycznia 2023 r. nr GOPS.5211.SP.8.2021/1.2023 w sprawie przyznania M.Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., na A.Z. na okres od 01.11.2021 r. do bezterminowo.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z 6 grudnia 2021 r. Wójt Gminy Z., po rozpatrzeniu wniosku M.Z. z 16 listopada 2021 r., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., przyznał zainteresowanej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na A.Z., w kwocie 1971,00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2021 r. do bezterminowo. Powyższa decyzja została następnie zmieniona decyzjami z 3 stycznia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia, poprzez ustalenie w 2022 r. świadczenia w wysokości 2119,00 zł i w 2023 r. w wysokości 2458,00 zł.
Pismem z 26 czerwca 2023 r. organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 25 ust. 5 u.ś.r., przekazał decyzje oraz akta sprawy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego dla M.Z. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż., jako organu właściwego ze względu na nowe miejsce zamieszkania M.Z..
Pismem z 5 lipca 2023 r. Burmistrz Gminy Ż. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach o stwierdzenie nieważności decyzji z 6 grudnia 2021 r. przyznającej M.Z. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A.Z., z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
Zawiadomieniem z 19 lipca 2023 r., doręczonym stronie 3 sierpnia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach poinformowało M. Z. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Z. z 6 grudnia 2021 r., zmienionej decyzjami z 3 stycznia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r.
Postanowieniem z 21 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wstrzymało wykonanie decyzji organu pierwszej instancji z 2 stycznia 2023 r.
Następnie Kolegium przytoczyło brzmienie art. 156 § 1 k.p.a. i wyjaśniło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stanowi ono odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia, bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Istotą stwierdzenia nieważności jest, aby przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała w chwili wydawania decyzji. W sytuacji, kiedy decyzja organu administracji publicznej dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. należy wyeliminować ją z obrotu prawnego.
W niniejszej sprawie przedmiotem analizy jest decyzja organu pierwszej instancji z 6 grudnia 2021 r., na podstawie której przyznano M.Z. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad A.Z., która to decyzja została zmieniona decyzjami z 3 stycznia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r. w części dotyczącej wysokości przysługującego świadczenia. Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ rozpatrujący wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego związany jest przepisami art. 17 ust. 1 u.ś.r., a jego zadaniem jest jedynie stwierdzenie na podstawie przedłożonych dokumentów i złożonych oświadczeń, czy wnioskodawca spełnia ustawowe wymagania dla jego otrzymania. Wykazanie przez wnioskodawcę, że spełnia ustawowe kryteria otrzymania świadczenia, obliguje organ do wydania decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast ich niespełnienie obliguje organ do wydania decyzji odmownej.
Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że A.Z. (osoba wymagająca opieki) jest panną, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...] stycznia 2020 r. na stałe. Z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 11 grudnia 2019 r. Z postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z [...] lutego 2013 r. sygn. akt [...] wynika, że M.Z. została ustanowiona opiekunem prawnym dla ubezwłasnowolnionej A.Z.
Kolegium analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., stwierdziło, że M.Z. jest ustanowionym przez sąd opiekunem prawnym dla ubezwłasnowolnionej A.Z. oraz jest żoną brata niepełnosprawnej A.Z., nie jest więc jej krewną w linii prostej. Nie jest również opiekunem faktycznym, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., a zatem osobą spełniającą przesłankę z tego przepisu, bowiem stosownie do definicji zawartej w art. 3 pkt 14 u.ś.r. opiekunem faktycznym dziecka jest osoba, która faktycznie opiekuje się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Za rodzinę zastępczą spokrewnioną w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1426 z późn.zm.) uważa się małżonków lub osoby, o których mowa w ust. 1, będące wstępnymi lub rodzeństwem dziecka. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.r.o."), obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (art. 617 k.r.o.). Stosownie do art. 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zstępni i wstępni to pojęcia prawa cywilnego (głównie w prawie spadkowym) i prawa podatkowego na określenie potomków i przodków osób spokrewnionych ze sobą w linii prostej; zstępni w linii prostej to dzieci, wnuki, prawnuki (...), wstępni w linii prostej to rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd. Zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że ustawodawca nakazuje stosować przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprost, co wyklucza modyfikację wyznaczonego regulacją kodeksową kręgu zobowiązanych alimentacyjnie lub kolejności realizacji przedmiotowego obowiązku w drodze przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określający katalog podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnia, jak wynika z jego treści, opiekuna prawnego jako podmiotu uprawnionego do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2013 r. podjęta w składzie siedmiu sędziów o sygn. akt I OPS 5/13 (LEX nr 1404019), w której Sąd stwierdził, że osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. W uchwale tej Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych, w związku z tym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wówczas, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). A zatem, przepis art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. w konfrontacji z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie wskazuje katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym.
W świetle przedstawionego stanu prawnego i faktycznego Kolegium uznało, że decyzja Wójta Gminy Z. z 6 grudnia 2021 r. oraz zmieniające ją decyzje z 3 stycznia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r. przyznające M.Z. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2, w związku z opieką nad A.Z. na okres od 1 listopada 2021 r. do bezterminowo, zostały wydane z naruszeniem art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Kolegium nadmieniło przy tym, że celem postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności jest wyłącznie ocena, czy objęta nim decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co przekłada się niewątpliwie na zakres procedowania przez organ administracji. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć przy tym należy, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych. Z rażącym naruszeniem prawa mamy więc do czynienia, gdy spełnione są trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W świetle powyższego Kolegium uznało, że naruszenie prawa w tym przypadku jest "rażące", gdyż stan faktyczny sprawy, który jest bezsporny, pozostaje w wyraźnej sprzeczności ze stanem prawnym, wynikającym z art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkującym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Naruszony przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest oczywisty, zrozumiały i nie wymaga dodatkowej interpretacji. Skutkiem naruszenia tego przepisu jest wypłacanie świadczenia pieniężnego osobie, która nie spełnia warunków ustawowych do jego przyznania. Sytuacja taka nie jest możliwa do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności i skutków ekonomicznych, dlatego powyższą decyzję należy wyeliminować z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc (z mocą wsteczną).
Z powyższym rozstrzygnięciem Kolegium nie zgodziła się M.Z., która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania. Wobec zaskarżonej decyzji autor skargi sformułował zarzuty:
I. naruszenia przepisów postępowania:
1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez błędne pominięcie, że rodzice A.Z. nie żyją, zaś rodzeństwo A.Z. nie może sprawować opieki nad nią wskutek obiektywnych i usprawiedliwionych przeszkód, co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji przyznającej świadczenie;
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że skarżąca nie sprawuje faktycznej opieki nad A. Z., co miało istotny wpływ na wynik sprawy a także brak wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy, mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, zaniechanie zbadania faktycznej sytuacji rodzinnej A.Z. celem zweryfikowania, czy są osoby, które mogą sprawować opiekę nad A. Z.;
3) art 8 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej świadczenie, mimo że Wójt Gminy Z. uznał, że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania świadczenia, zaś stwierdzenie nieważności decyzji po blisko dwóch latach od jej wydania godzi w zasadę zaufania obywateli do organów administracyjnych;
4) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej świadczenie w sytuacji gdy nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
II. naruszenia prawa materialnego: art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez dokonanie błędnej, wyłącznie literalnej wykładni tego przepisu, z pominięciem zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, oraz celu ustawy o świadczeniach rodzinnych, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia, co skutkowało błędnym wnioskiem, iż brak jest podstaw do przyznania świadczenia.
W motywach skargi jej autor podniósł, że organ nie wskazał na jakiej podstawie uznał, że skarżąca faktycznie nie sprawuje opieki nad siostrą męża. Organ nie przeprowadził też analizy czy są osoby bliższe, które mogłyby sprawować opiekę nad A.Z. Rodzice A.Z. nie żyją. Siostra A.Z. - J.B. nadużywa alkoholu i nie wykazuje żadnego zainteresowania jej losem. Były mąż skarżącej - G.Z. również nie sprawuje opieki nad siostrą. G.Z. nadużywał alkoholu, był agresywny. Poza skarżącą nie ma innych osób, które mogłyby zapewnić A.Z. opiekę. Opieka faktycznie była i jest sprawowana przez skarżącą. Jest ona również ustanowiona opiekunem prawnym A.Z.. Jednocześnie strona nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, że przyznanie skarżącej świadczenia jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności i skutków ekonomicznych. Skarżąca sprawuje opiekę nad siostrą męża, bo nie ma innych osób, które by taką opiekę mogły sprawować. Świadczenie przyznano jej na podstawie ostatecznej decyzji Wójta Gminy Z.. Nie można pomijać skutków ekonomicznych jakie wiązać się będą ze stwierdzeniem nieważności decyzji przyznającej świadczenie - obciążenia skarżącej obowiązkiem zwrotu pobranych świadczeń. W konsekwencji skarżąca nie tylko sprawowała opiekę faktyczną nad A.Z. rezygnując z podjęcia zatrudnienia, ale będzie musiała zwrócić przyznane jej świadczenia. Skarżąca nie ma wiedzy prawniczej, nie była w stanie należycie ocenić czy przysługuje jej świadczenie, czy nie. Skarżąca nie może ponosić konsekwencji ewentualnych nieprawidłowości w wydaniu decyzji. W ocenie skarżącej godzi w porządek prawny pozbawienie jej prawa do świadczenia.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem Kolegium, w tej sprawie naruszenie prawa ma charakter "rażący", gdyż art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest oczywisty, zrozumiały i nie wymaga dodatkowej interpretacji, zaś przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji kiedy strona nie spełnia ustawowych przesłanek jest niczym nieuzasadnionym przywilejem, gdyż skutkiem tego naruszenia jest wypłacanie środków finansowych, które nie przysługują. Nieuzasadniony jest również zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania w kwestii pominięcia, że rodzice osoby wymagającej nie żyją, jej rodzeństwo nie może sprawować nad nią opieki, oraz czy M.Z. faktycznie sprawuje opiekę nad A.Z., gdyż okoliczności te nie miały znaczenia dla sprawy, ponieważ M.Z. nie jest podmiotem uprawnionym do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w rozumieniu art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r.
Na rozprawie 12 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa w stopniu skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
W rozpatrywanej sprawie zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje odpowiedź na pytanie, czy decyzja Wójta Gminy Z. z 6 grudnia 2021 r. w sprawie przyznania M.Z. świadczenia pielęgnacyjnego zmieniona w zakresie wysokości świadczenia decyzjami z 3 stycznia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważnością decyzji.
Wskazać w związku z tym trzeba, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest obok wznowienia postępowania administracyjnego jednym z trybów nadzwyczajnych służących weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej w świetle ściśle określonych przepisami prawa przesłanek. Tryby te są wobec siebie niekonkurencyjne i niezależne, co oznacza, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą stanowić jednocześnie przesłanek wznowienia postępowania, natomiast przesłanki wznowienia postępowania nie mogą skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Celem postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności jest wyłącznie ocena, czy objęta nim decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co przekłada się niewątpliwie na zakres procedowania przez organ administracji. W toku postępowania nieważnościowego organ, odmiennie aniżeli ma to miejsce w toku zwykłego postępowania administracyjnego, nie gromadzi materiału dowodowego, a jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny - czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważność. Należy przy tym odróżnić wady kwalifikowane, przewidziane w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postępowania tzw. zwykłego. Postępowanie nieważnościowe nie jest bowiem kolejną instancją, a zatem nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, lecz wyłącznie rozstrzyga o ewentualnych wadach kontrolowanej decyzji w kontekście zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku stwierdzenia przez organ, że decyzja dotknięta jest jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., ma on obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Jako wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), instytucja stwierdzenia nieważności decyzji może być stosowana tylko wówczas, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że decyzja była nieważna już w dacie jej podjęcia.
Chociaż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "rażące naruszenie prawa", to w piśmiennictwie przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W tym kontekście wskazać należy, że naruszenie prawa ma charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje nie w odniesieniu do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowanych w całości lub w części przepisów regulujących stan prawny sprawy. Podkreślić w związku z tym trzeba, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Różnica poglądów w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego czy też wątpliwości interpretacyjne norm prawnych, nie uzasadniają stwierdzenia decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (por. B. Adamiak i J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011, str. 631, wyroki NSA z: 23 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 574/21, 1 października 2023 r. sygn. akt II OSK 1211/22).
Przenosząc poczynione dotychczas uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać przede wszystkim trzeba, że podstawę materialnoprawną weryfikowanej w toku postępowania nadzorczego decyzji Wójta Gminy Z. z 6 grudnia 2021 r. o przyznaniu M.Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na A.Z. na okres od 1 listopada 2021 r. do bezterminowo, zmienionej następnie co do wysokości świadczenia decyzjami z 3 stycznia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r., stanowił przepis art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 111). W dacie podjęcia rozważanej decyzji z 6 grudnia 2021 r., jak i w dacie wydania kontrolowanej obecnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 14 września 2023 r. przepis ten stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka. Definicja legalna opiekuna faktycznego dziecka została zamieszczona przez ustawodawcę w art. 3 pkt 14 u.ś.r., stanowiącym, że ilekroć w ustawie jest mowa o opiekunie faktycznym dziecka oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Przepis art. 3 pkt 14 u.ś.r. od momentu wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, co z mocy art. 72 u.ś.r. nastąpiło z dniem 1 maja 2004 r., nie podlegał nowelizacjom. Z kolei, pod pojęciem dziecka (art. 3 pkt 4 u.ś.r.) należy rozumieć dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną.
W motywach decyzji z 6 grudnia 2021 r. organ wskazał, że z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. wynika, że osobą uprawioną do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego jest opiekun faktyczny. Organ argumentował, że 16 listopada 2021 r. M.Z. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na A.Z., będącą osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ubezwłasnowolnioną, której wnioskodawczyni jest opiekunem prawnym. Na A.Z. nie jest pobierane żadne świadczenie przez inne osoby uprawnione, nie toczy się także inne postępowanie o przyznanie takiego świadczenia. Strona zamieszkuje z A.Z. pod jednym adresem, opiekuje się nią, dba o jej dobry stan fizyczny i psychiczny. M.Z. posiada silną więź łączącą ją z jej podopieczną, dalece wykraczającą poza obowiązki opiekuna prawnego. Wobec powyższego organ stwierdził, że M.Z. jest osobą pełniącą opiekę faktyczną, a więc został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, który stanowił podstawę wydania weryfikowanej w toku postępowania nieważnościowego decyzji wynika, że A. Z. (lat [...]) legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...] stycznia 2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem, iż wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zostało wydane na stałe, niepełnosprawność istnieje od [...]. Na mocy postanowienia z [...] lutego 2013 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Ł. ustanowił opiekę prawną nad ubezwłasnowolnioną A.Z. i obowiązki opiekuna powierzył M.Z.. Z przeprowadzonego w toku postępowania wyjaśniającego wywiadu środowiskowego wynika, że M.Z. opiekuje się A.Z., jest również jej opiekunem prawnym. A. Z. wymaga 24-godzinnej opieki, w ciągu dnia wnioskodawczyni przygotowuje i podaje posiłki A.Z., świadczy pomoc podczas czynności higienicznych, dba o higienę psychiczną i ogólną formę psychofizyczną. Obie Panie dzielą pokój, mają osobne łóżka, gdyż A.Z. budzi się w nocy i wymiotuje, M.Z. czuwa zaś by A.Z. się nie zadławiła. Rodzice A.Z. zmarli wiele lat temu, A.Z. ma brata – G. Z. oraz siostrę J.B. Rodzeństwo Pani A. nie interesuje się siostrą. A.Z. od około 4 lat mieszka u matki M.Z.. Zarówno brat G. jak i siostra J. nie interesują się siostrą A.Z., oboje mają problemy alkoholowe. Od 4 lat Pan G. nie kontaktował się z siostrą, czasami przyjeżdżał w odwiedziny do córki, na której rzecz ma zasądzone alimenty. Pani J. nigdy nie odwiedzała siostry.
Z powyższego wynika więc, że M.Z. jako opiekun prawny sprawuje faktyczną opiekę nad ubezwłasnowolnioną i niepełnosprawną w stopniu znacznym A.Z.. Oczywistym jest wobec tego, że w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji M.Z. nie była opiekunem faktycznym dziecka w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., czyli nie była osobą faktycznie opiekującą się dzieckiem, która wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (art. 3 pkt 14 u.ś.r.). Ubocznie wskazać również trzeba, że w dacie wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego A.Z. miała [...] lat i z całą pewnością nie była dzieckiem M.Z. w rozumieniu art. 3 pkt 4 u.ś.r. Nie budzi tym samym żadnych wątpliwości, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 6 grudnia 2021 r. nie przewidywał prawnej możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi prawnemu dorosłego niepełnosprawnego, ani też opiekunowi faktycznemu dorosłego niepełnosprawnego. W sprawie zachodzi więc oczywista i jaskrawa sprzeczność pomiędzy treścią art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. a treścią wydanego rozstrzygnięcia, jako że M.Z. w dacie wydania przez Wójta Gminy Z. rozstrzygnięcia nie była podmiotem uprawnionym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Treść przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., stanowiącego podstawę materialnoprawną wydanego 6 grudnia 2021 r. rozstrzygnięcia jest jasna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Skutkiem naruszenia powyższego przepisu jest wypłacanie świadczenia osobie nieuprawnionej, która nie spełnia ustawowych warunków do jego przyznania. Sytuacja taka jest niemożliwa do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności i skutków ekonomicznych. Nie budzi wobec tego żadnych wątpliwości, że na skutek błędu organu, wydana przez Wójta Gminy Z. decyzja z 6 grudnia 2021 r. oraz zmieniające ją decyzje z 2 stycznia 2022 r. i 3 stycznia 2022 r. dotknięte są wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkującą stwierdzenie ich nieważności.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że ustawodawca w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. ściśle sprecyzował krąg podmiotów uprawionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce lub ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeśli rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad bliskimi osobami. Z kolei, w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: pkt 1 - rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; pkt 2 - nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; pkt 3 - nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przepis art. 128 k.r.o. wskazuje natomiast, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Regulacja art. 17 ust. 1 u.ś.r., jak trafnie zauważyło Kolegium, wyraźnie ogranicza krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wyłącznie do osób zobowiązanych do alimentacji. Tym samym osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. W świetle zatem obowiązujących przepisów u.ś.r. konstrukcja prawna świadczenia pielęgnacyjnego jest tego rodzaju, że pomoc finansowa państwa jest sprzężona z obowiązkiem alimentacyjnym, ciążącym na osobach starających się o przyznanie tego rodzaju świadczenia. Taki pogląd był i jest nadal wyrażany praktycznie jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zwłaszcza po wydaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. uchwały przez skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygnaturze akt I OPS 5/13 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale tej bowiem skład poszerzony (odnosząc się do stanu prawnego poprzednio obowiązującego) uznał, że nawet osoby, opiekujące się niepełnosprawnymi członkami rodziny, spokrewnionymi w dalszym stopniu, nie są uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego.
W rozpatrywanej sprawie niespornym jest, że A.Z. jest szwagierką M.Z.. Na skarżącej ponad wszelką wątpliwość nie spoczywa obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej podopiecznej. Brat A.Z. - G.Z. był mężem M.Z.. Na gruncie rozpatrywanej sprawy jedynymi podmiotami uprawnionymi do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dacie podjęcia decyzji z 6 grudnia 2021 r. oraz zmieniających ją decyzji z 3 stycznia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, było wyłącznie rodzeństwo A.Z.. W sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że według stanu na dzień 6 grudnia 2021 r. M.Z. nie mieściła się w grupie innych podmiotów uprawionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o których stanowi art. 17 ust. 1 pkt 1, pkt 3, czy pkt 4 u.ś.r.
Dodać w związku z tym trzeba, że przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r., wbrew odmiennemu stanowisku Kolegium, budził w judykaturze sądów administracyjnych liczne wątpliwości interpretacyjne, czego dobitnym przykładem jest chociażby przywołana w motywach zaskarżonej decyzji uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 5/13. Wątpliwości interpretacyjne skupiały się głównie na kwestiach możliwości przyznania spornego świadczenia osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, co rozstrzygnęła wspomniana wyżej uchwała I OPS 5/13 czy też możliwości przyznania tego świadczenia dalszym członkom rodziny, na których co prawda spoczywa obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, która pozostaje w związku małżeńskim bądź też sytuacji, gdy są bliscy, których obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego, wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnioskodawcy, co rozstrzygnęła ostatecznie uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22, w której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pkt 1 - Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn.zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); pkt 2 - Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Spory interpretacyjne, co należy podkreślić, nie dotyczyły natomiast art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., na podstawie którego wydana została decyzja o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego oraz decyzje ją zmieniające.
Podsumowując, Sąd za prawidłowe uznał stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, że decyzja Wójta Gminy Z. z 6 grudnia 2021 r., zmieniona decyzjami z 3 stycznia 2022 r. i 2 stycznia 2023 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności ze skutkiem ex tunc. Organ prawidłowo zweryfikował również, czy skarżąca mieści w grupie pozostałych podmiotów uprawnionych do przyznania świadczenia, dochodząc do trafnej konkluzji, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. ogranicza katalog osób uprawnionych do osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, który to warunek w sprawie niniejszej nie został spełniony.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że organ nadzoru ustalił niewadliwy stan faktyczny sprawy. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy. Kwestia sprawowania przez M.Z. opieki nad niepełnosprawną A.Z. nie stanowiła przedmiotu rozważań organu, co więcej organ nie podważył faktu sprawowania opieki przez skarżącą. W sprawie niniejszej kwestii spornej nie stanowi sprawowanie opieki nad niepełnosprawną A.Z., lecz to czy M.Z. zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., na podstawie którego została wydana decyzja z 6 grudnia 2021 r., była podmiotem uprawnionym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie doszło również do naruszenia art. 8 k.p.a. czy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W sprawie nie został również naruszony przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r., bowiem, co wyraźnie umknęło autorowi skargi, na skarżącej nie spoczywa obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej A.Z.
Odnosząc się na zakończenie rozważań do ewentualnego postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wskazać trzeba, że ostateczna decyzja w tym przedmiocie będzie mogła zostać poddana kontroli sądu administracyjnego z punktu widzenia jej zgodności z przepisami obowiązującego prawa. Skarżąca zaś może zwrócić się do organu z wnioskiem o umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.
Podsumowując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada prawu. Pomimo zrozumienia sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca oraz jej podopieczna skład orzekający Sądu nie znalazł podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.