II SA/Łd 10/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-04-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona zwierzątuchwałaprawo miejscoweprogram opieki nad zwierzętamibezdomne zwierzętakoty wolno żyjącefinansowanienaruszenie prawasąd administracyjnySkierniewice

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Skierniewice w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi z powodu istotnych naruszeń prawa.

Wojewoda Łódzki zaskarżył uchwałę Rady Miasta Skierniewice dotyczącą programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, zarzucając szereg istotnych naruszeń prawa, w tym brak precyzji w określaniu sposobu realizacji zadań, niewłaściwe finansowanie oraz błędną wykładnię przepisów. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu istotnych wad prawnych, takich jak brak wskazania konkretnych organizacji do współpracy, nieprecyzyjne określenie sposobu wydatkowania środków finansowych oraz zawężenie zakresu zadań.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Miasta Skierniewice z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta Skierniewice w 2022 roku". Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenia prawa, w tym niewypełnienie delegacji ustawowej poprzez zaniechanie przekazania projektu uchwały do zaopiniowania dzierżawcom obwodów łowieckich, brak wskazania konkretnych organizacji społecznych do współpracy, nieprecyzyjne określenie sposobu działania w zakresie opieki nad kotami wolno żyjącymi, niedostateczne określenie sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację zadań, zawężenie zakresu usypiania ślepych miotów do psów, użycie nieostrych zwrotów oraz odesłanie do innych aktów normatywnych. Rada Miasta Skierniewice wniosła o oddalenie skargi, argumentując m.in. chybionym charakterem skargi ze względu na zbliżający się koniec obowiązywania uchwały oraz kwestionując zasadność zarzutów dotyczących braku precyzji i finansowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Sąd podkreślił, że nawet po wygaśnięciu uchwały, stwierdzenie jej nieważności ma skutek ex tunc i jest uzasadnione, jeśli uchwała mogła być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie. Sąd uznał za uzasadnione zarzuty dotyczące braku wskazania konkretnych organizacji do współpracy przy opiece nad zwierzętami, nieprecyzyjnego określenia sposobu działania w zakresie opieki nad kotami wolno żyjącymi, a także niedostatecznego określenia sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację zadań, co czyni program nietransparentnym i niezgodnym z art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt. Sąd podzielił również stanowisko o błędnej wykładni i zawężeniu zakresu usypiania ślepych miotów do psów, naruszeniu zasad techniki prawodawczej poprzez użycie nieostrych zwrotów oraz odesłanie do innych aktów normatywnych. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała może być uznana za nieważną, jeśli zawiera istotne naruszenia prawa, takie jak brak precyzji w określaniu sposobu realizacji zadań, niedostateczne określenie sposobu wydatkowania środków finansowych, czy naruszenie zasad techniki prawodawczej.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził nieważność uchwały z powodu szeregu istotnych naruszeń prawa, w tym braku wskazania konkretnych organizacji do współpracy, nieprecyzyjnego określenia sposobu działania w zakresie opieki nad kotami wolno żyjącymi, niedostatecznego określenia sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację zadań, zawężenia zakresu usypiania ślepych miotów do psów, użycia nieostrych zwrotów oraz odesłania do innych aktów normatywnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (20)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa przesłanki nieważności uchwał organów gminy.

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa możliwość zaskarżenia uchwały do sądu administracyjnego przez organ nadzoru.

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Upoważnia gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego.

u.o.z. art. 11a § 1

Ustawa o ochronie zwierząt

Nakłada na radę gminy obowiązek określenia corocznie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi.

u.o.z. art. 11a § 2 pkt 2

Ustawa o ochronie zwierząt

Program obejmuje w szczególności opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie, oraz współpracę z organizacjami ochrony zwierząt.

u.o.z. art. 11a § 2 pkt 6

Ustawa o ochronie zwierząt

Program obejmuje w szczególności usypianie ślepych miotów.

u.o.z. art. 11a § 5

Ustawa o ochronie zwierząt

Program zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność aktu prawa miejscowego w całości lub w części.

Pomocnicze

u.o.z. art. 11a § 7 pkt 3

Ustawa o ochronie zwierząt

Projekt programu podlega zaopiniowaniu przez dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 87 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa.

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 119 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 6

Przepisy prawa miejscowego powinny być redagowane precyzyjnie i czytelnie.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 143

Zasady techniki prawodawczej stosuje się do aktów prawa miejscowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak precyzji w określaniu sposobu realizacji zadań programu opieki nad zwierzętami. Niedostateczne określenie sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację poszczególnych zadań programu. Zawężenie zakresu usypiania ślepych miotów do psów, podczas gdy ustawa obejmuje wszystkie zwierzęta. Użycie nieostrych i nieprecyzyjnych zwrotów w przepisach uchwały. Odesłanie w uchwale do przepisów innych aktów normatywnych, co narusza zasady techniki prawodawczej.

Odrzucone argumenty

Argument Rady Miasta o bezprzedmiotowości postępowania ze względu na zbliżający się koniec obowiązywania uchwały. Argument Rady Miasta, że przepisy ustawy nie nakładają obowiązku wskazania konkretnych organizacji społecznych czy gabinetów weterynaryjnych. Argument Rady Miasta, że program nie musi precyzyjnie określać sposobu finansowania poszczególnych zadań.

Godne uwagi sformułowania

Stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Istotne naruszenie prawa Brak precyzji i konkretności Nietransparentność finansowania Naruszenie zasad techniki prawodawczej

Skład orzekający

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Mikołajczyk

sędzia

Beata Czyżewska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących programów opieki nad zwierzętami bezdomnymi, wymogów formalnych uchwał samorządowych, zasad techniki prawodawczej oraz finansowania zadań publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki uchwał dotyczących programów opieki nad zwierzętami bezdomnymi i zapobiegania bezdomności zwierząt.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony zwierząt i pokazuje, jak istotne są precyzja i zgodność z prawem w tworzeniu aktów prawa miejscowego przez samorządy.

Sąd stwierdził nieważność uchwały ws. zwierząt. Kluczowe błędy w programie opieki.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 10/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Piotr Mikołajczyk
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 559
art. 40 ust. 1, art. 85, art. 91 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 572
art. 4 pkt 16, art. 11 ust. 1, art. 11a ust. 1, ust. 2 pkt 2, pkt 4, pkt 5, pkt 6 i pkt 7, ust. 3, ust. 3a, ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7 i ust. 8
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 283
par. 4 ust. 3, par. 6, par. 143
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7, art. 87 ust. 2, art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 2 pkt 5, art. 119 pkt 2, art. 147 par. 1, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 20 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Asesor WSA Beata Czyżewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Miasta Skierniewice z dnia 30 marca 2022 r. nr XLII/23/2022 w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta Skierniewice w 2022 roku" 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2. zasądza od Rady Miasta Skierniewice na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda Łódzki zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uchwałę nr XLII/23/2022 Rady Miasta Skierniewice z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta Skierniewice w 2022 roku", zarzucając istotne naruszenie prawa, tj.:
1. art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 572) – dalej: "u.o.z." – poprzez niewypełnienie delegacji ustawowej przez zaniechanie przekazania projektu uchwały do zaopiniowania dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy, podczas gdy obowiązek ten wynika z przepisu art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy;
2. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 11a ust. 2 pkt 2 u.o.z. poprzez niewypełnienie delegacji ustawowej w sytuacji braku wskazania konkretnych organizacji społecznych, stowarzyszeń i fundacji, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, z którymi Miasto Skierniewice będzie współpracowało przy realizacji zadania określonego w § 4 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały;
3. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 11a ust. 2 pkt 2 u.o.z. poprzez zaniechanie precyzyjnego wskazania w § 4 załącznika do zaskarżonej uchwały konkretnego sposobu działania w zakresie opieki nad kotami wolno żyjącymi, w tym ustalenia na czym będzie polegała współpraca z organizacjami społecznymi, fundacjami i stowarzyszeniami, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, a także ustalania miejsc, w których przebywają koty wolno żyjące, sposobu i częstotliwości dokarmiania tych zwierząt oraz warunków zakupu i wydawania karmy opiekunom społecznym, podczas gdy z przepisu art. 11a ust. 2 pkt 2 u.o.z. należy wywieść normę prawną zobowiązującą radę gminy do precyzyjnego określenia sposobu realizacji tych zadań;
4. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt:
a) poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji określenie w sposób
niedostateczny w § 11 pkt 1 Programu sposobu wydatkowania środków na realizację opieki nad bezdomnymi zwierzętami, poprzez wskazanie łącznej kwoty środków finansowych na realizację kilku zadań to jest: zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku wraz z ich utrzymaniem, sterylizacją i kastracją, poszukiwanie nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt przebywających w schronisku oraz odławianie bezdomnych zwierząt; ujęcie wydatków w sposób zbiorczy na finansowanie kilku zadań Programu jest niezgodne z art. 11 a ust. 5 ustawy i w żaden sposób nie wynika, w jakiej wysokości będą finansowane poszczególne zadania programowe;
b) poprzez niewyczerpanie w § 11 pkt 2 załącznika do zaskarżonej uchwały zakresu przedmiotowego przekazanego do uregulowania przez Radę Miejską, to jest zaniechanie wskazania sposobu wydatkowania środków finansowych na cele związane z dokarmianiem kotów wolno żyjących, ograniczając się wyłącznie do wskazania kwoty przeznaczonej na ich opiekę;
c) poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji określenie w sposób niedostateczny w § 11 pkt 1 - 5 Programu sposobu wydatkowania środków na realizację opieki nad bezdomnymi zwierzętami, to jest: brak wskazania środków finansowych na usypianie ślepych miotów oraz na edukację mieszkańców (o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 4 Programu), co stanowi niepełne i nieprawidłowe zrealizowanie upoważnienia ustawowego;
5. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 11a ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie zwierząt poprzez jego błędną wykładnię i zawężenie w § 8 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały zakresu zadania w postaci usypiania ślepych miotów wyłącznie do "bezdomnych psów", podczas gdy celem podejmowania przedmiotowego programu na terenie gminy jest opieka nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganie bezdomności zwierząt, która dotyczy wszystkich zwierząt bezdomnych, a nie tylko zwierząt jednego gatunku: psów;
6. art. 11a ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt oraz § 6 w związku z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) poprzez użycie w § 7 ust. 2, § 10 ust. 2 pkt 1 i 4 zwrotów nieostrych, podczas gdy przepisy prawa miejscowego redaguje się w sposób precyzyjny i czytelny;
7. art. 11a ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt oraz § 4 ust. 3 w związku z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) poprzez odesłanie w § 1 ust. 2 i w § 5 ust. 6 załącznika do zaskarżonej uchwały, do przepisów innych aktów normatywnych, podczas gdy przepisy prawa miejscowego redaguje się w sposób precyzyjny i czytelny;
Wskazując na powyższe pełnomocnik Wojewody Łódzkiego wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Skierniewice wniosła o oddalenie skargi.
W pierwszej kolejności organ zaznaczył, że zaskarżona uchwała została podjęta w dniu 30 marca 2022 r. i określa ona program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobieganiu bezdomności zwierząt na terenie Miasta Skierniewice wyłącznie na 2022 rok. Wobec powyższego, formułowanie jakiejkolwiek skargi pod koniec obowiązywania tegoż roku tj. w grudniu 2022 r. wydaje się być całkowicie chybione i niezasadne, zwłaszcza, że jest niemal pewne, iż w chwili rozpoznawania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zaskarżona uchwała nie będzie już obowiązywała, co automatycznie będzie czynić postępowanie bezprzedmiotowym. Sama zaś skarga, w ocenie organu stanowi jedynie wyraz opieszałości skarżącego.
Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w skardze organ stwierdził, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, przepisy ustawy nie nakładają obowiązku wskazania konkretnych organizacji społecznych, stowarzyszeń czy fundacji, których statutowym działaniem jest ochrona zwierząt, czy też konkretnego gabinetu weterynaryjnego, który będzie wykonywał usypianie ślepych miotów kotów wolnożyjących. W odniesieniu do obowiązku przedłożenia projektu uchwały do zaopiniowania w trybie art. 11a ust. 7 ustawy, należy zwrócić uwagę na fakt, że na terenie objętym Programem nie zawsze będą działać wszystkie podmioty wymienione ww. przepisie, w tym podmioty, o których mowa w art. 11a ust. 7 pkt 3 ustawy.
Organ podkreślił następnie, że stosownie do treści art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy Program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie. Nie sposób w tym miejscu zgodzić, się ze skarżącym, iż Program jest w tym zakresie nieprecyzyjny i mało konkretny. Zwłaszcza, że ustawa nie określa w jaki sposób kwestia dotycząca opieki nad wolnożyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie, ma być uregulowana na poziomie Programu. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, iż § 4 Programu jest w jakikolwiek sposób nieprecyzyjny.
Odnosząc się do sposobu finansowania zadań realizowanych w ramach Programu, zdaniem organu, nie sposób zgodzić się ze skarżącym, jakoby Program w sposób niedostateczny określał sposób wydatkowania środków na realizację opieki nad bezdomnymi zwierzętami. Nie ma bowiem przeciwskazań, co do tego aby w Programie wskazać łączną kwotę środków finansowych przeznaczoną na realizację zadań w ramach Programu. Na pewno taki zakaz nie wynika z powołanego w skardze przez Skarżącego art. 11a ust. 5 ustawy. Z tych samych powodów chybiony jest także zarzut zaniechania wskazania sposobu wydatkowania środków finansowych na cele związane z dokarmianiem kotów wolno żyjących, poprzez wskazanie wyłącznie kwoty przeznaczonej na ich opiekę.
W ocenie organu zarzut użycia w § 7 ust. 2, § 10 ust. 2 pkt 1 i 4 Programu zwrotów nieostrych, jest o tyle nietrafny, że zastosowane ww. paragrafach zwroty, które zdaniem skarżącego są nieostre, nie wpływają w żaden sposób na czytelność ww. zapisów Programu i nie sprawiają, iż zapisy te stają się w jakikolwiek sposób nieprecyzyjne.
Odnosząc się do ostatniego zarzutu, według organu, nie można zgodzić się ze skarżącym, jakoby § 1 ust. 2 oraz § 5 ust. 6 Programu pozostawały sprzeczne z obowiązującym prawem. Zapisy te dokonują jedynie skumulowania podstawowych zasad dotyczących postępowania ze zwierzętami w sposób czytelny dla ich odbiorców w jednym akcie. Przede wszystkim należy podkreślić, że do Programu nie zostały wprowadzone odmienne reguły, aniżeli wynikające z przepisów ustawowych.
Pismem z 2 marca 2023 r. organ poinformował, że Miasto Skierniewice nie przesłało ww. Programu do zaopiniowania dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich w związku z uzyskaniem informacji z Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w Skierniewicach, iż na terenie Miasta Skierniewice nie jest utworzony obwód łowiecki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej w skrócie: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
W rozpatrywanej sprawie źródłem legitymacji skargowej Wojewody Łódzkiego jest przepis art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 559) – dalej w skrócie: "u.s.g. – zgodnie z którym po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez wojewodę stanowi realizację jednego z przysługujących mu uprawnień, służących wykonywaniu nadzoru nad działalnością gminy na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 85 u.s.g.), a zatem legitymacja skargowa tego organu oparta jest na samodzielnej podstawie prawnej - art. 93 ust. 1 u.s.g., która nie może być jednocześnie podstawą do wniesienia skargi przez inny podmiot. Stronami postępowania sądowego zainicjowanego skargą wojewody na uchwałę rady gminy są zatem wyłącznie wojewoda jako organ nadzoru oraz właściwy organ gminy.
Następnie wskazać należy, że stosownie do art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 u.s.g.).
Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności uchwały może zostać orzeczone tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym i gdy wynika to wprost z treści tego przepisu, a przy tym owa sprzeczność na charakter istotny. Do kategorii istotnych naruszeń prawa orzecznictwo sądów administracyjnych i doktryna zaliczają np. naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego - przez ich wadliwą wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. wyroki NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, publ. OwSS 1998/3/79; z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, publ. OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z 26 lipca 2012 r., I OSK 679/12 i I OSK 997/12; zob. A. Matan (w:) Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021, art. 91, teza 17; M. Stahl, Z. Kmieciak "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny" w: Samorząd terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-1023).
Dla potrzeb rozpatrywanej sprawy wskazać w dalszej kolejności trzeba, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Akty prawa miejscowego zgodnie z brzmieniem art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) – w skrócie "Konstytucja RP" – są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Ustanawianie aktów prawa miejscowego należy do kompetencji organów samorządu terytorialnego, które czynią to wyłącznie, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa (art. 94 Konstytucji RP). W świetle art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. To zaś oznacza, że materia uregulowana wydanym aktem normatywnym powinna wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów, a więc nie są wydawane w celu wykonania ustawy, tak ja ma to miejsce w przypadku rozporządzenia w myśl art. 92 Konstytucji RP. Uwzględniając hierarchiczność źródeł prawa akty tego typu mają charakter zależny od źródeł prawa wyższego rzędu, czego konsekwencją jest stanowisko, iż nie mogą normować materii uregulowanych aktami wyższego rzędu, nadto nie mogą wykraczać poza zakres delegacji ustawowej.
Oznacza to, że materia regulowana wydanym przez organ stanowiący gminy aktem normatywnym, musi wynikać z upoważnienia ustawowego i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia. Konsekwencją tych regulacji w przypadku rad gmin jest unormowanie zawarte w art. 40 ust. 1 u.s.g. w rozumieniu którego, na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Uchwała ustanawiająca program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt jak każdy akt prawa miejscowego, nie może wykraczać poza ustawowo wyznaczoną lokalnemu prawodawcy kompetencję, w tym ingerować w sferę praw i obowiązków obywateli lub innych podmiotów.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że rozważana uchwała ma zróżnicowany charakter normatywny, gdyż zawiera normy o mieszanym abstrakcyjno-konkretnym charakterze. Z jednej strony tego typu uchwała musi być zaliczona - jako program do aktów planowania, co oznacza, że jej charakter, jako aktu powszechnie obowiązującego może być dyskusyjny. Program przede wszystkim konkretyzuje sposoby działania gminy w celu należytego wypełnienia jej obowiązków wynikających z ustawy o ochronie zwierząt. Treść programu stanowią zatem plany, prognozy i zasady postępowania w określonych sytuacjach, których realizacja stanowi zadania własne gminy. Do istotnych cech programu trzeba jednak zaliczyć to, że obok postanowień indywidualno-konkretnych, zawiera postanowienia o charakterze generalno-abstrakcyjnym. To, że program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt uchwalany przez radę gminy zawiera postanowienia jednostkowe i konkretne, nie pozbawia takiego aktu mocy prawnej powszechnie obowiązującego prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, że wystarczy, aby chociaż jedna norma uchwały miała charakter generalno-abstrakcyjny, by cały akt miał przymiot aktu prawa miejscowego. Z wyraźnie wyartykułowanej woli ustawodawcy program ma regulacyjny charakter. Biorąc pod uwagę materię programu, skierowanego do nieokreślonego kręgu odbiorców realizujących zadania w zakresie opieki nad bezdomnymi zwierzętami oraz zapobiegania bezdomności zwierząt oraz powszechność obowiązywania uznać należy, że taka uchwała stanowi akt prawa miejscowego. W określonym przedmiotowo zakresie rozstrzyga erga omnes o prawach i obowiązkach podmiotów tworzących wspólnotę samorządową. Konkretyzuje natomiast sposoby działania gminy w celu należytego wypełnienia jej obowiązków wynikających z art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Treść programu stanowią generalne zasady postępowania w określonych normatywnie sytuacjach, których realizacja stanowi zadania własne gminy (por.: wyroki NSA: z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1001/17 - Lex nr 2346710, z 13 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 37/13 - ONSAiWSA 2014/6/100, z 2 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 3051/15 - Lex nr 2037496; z 30 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 221/16 - Lex nr 2066405; z 12 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3245/14 - Lex nr 2199460; z 24 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 725/17 - Lex nr 2334602; z 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 268/16 - Lex nr 2406444).
Kontrolowana na gruncie rozpatrywanej sprawy uchwała została wydana, na podstawie art. 11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 572). Przepis ten, w dacie jej podjęcia stanowił, że rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1, określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt (ust. 1). Program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt (ust. 2).
Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan znakowania zwierząt w gminie (ust. 3). Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta pozostają (ust. 3a). Realizacja zadań, o których mowa w ust. 2 pkt 3-6, może zostać powierzona podmiotowi prowadzącemu schronisko dla zwierząt (ust. 4). Program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina (ust. 5). Projekt programu, o którym mowa w ust. 1, przygotowuje wójt (burmistrz, prezydent miasta) (ust. 6). Projekt programu, o którym mowa w ust. 1, wójt (burmistrz, prezydent miasta) najpóźniej do dnia 1 lutego przekazuje do zaopiniowania:
1) właściwemu powiatowemu lekarzowi weterynarii;
2) organizacjom społecznym, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, działającym na obszarze gminy;
3) dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy (ust. 7).
Podmioty, o których mowa w ust. 7, w terminie 21 dni od dnia otrzymania projektu programu, o którym mowa w ust. 1, wydają opinie o projekcie. Niewydanie opinii w tym terminie uznaje się za akceptację przesłanego programu (ust. 8).
Zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin (art. 11 ust. 1).
Z przywołanych unormowań wynika, że art. 11a ust. 2 pkt 1-8 oraz ust. 5 ustawy określają elementy obligatoryjne programu, o czym świadczą zwroty użyte w ust. 2 "obejmuje w szczególności" i w ust. 5 "zawiera wskazanie". Z kolei ust. 3 i 3a art. 11a definiują elementy fakultatywne programu, o czym świadczy użyty zwrot "może obejmować".
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie uchwałę, Sąd doszedł do przekonania, że skarga Wojewody Łódzkiego zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do argumentacji Rady Miasta Skierniewice, zawartej w odpowiedzi na skargę, a wskazującej na bezprzedmiotowość badania treści spornej uchwały, w sytuacji, gdyby skarga miała być rozpoznana po upływie okresu obowiązywania zaskarżonej uchwały. Otóż, zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie, zmiana, uchylenie, czy wygaśnięcie uchwały podjętej przez organ jednostki samorządu terytorialnego w sprawie z zakresu administracji publicznej nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie, zmianę, czy wygaśnięcie. Następstwa stwierdzenia nieważności uchwały polegają bowiem na wyeliminowaniu jej postanowień z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tj. od daty podjęcia uchwały, są zatem dalej idące niż uchylenie uchwały, które wywiera jedynie skutek ex nunc, tj. od daty uchylenia (por.: uchwała TK z 14 września 1994 r., W 5/94, OTK 1994/2/44; wyrok NSA z 22 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 1776/06). Należy podkreślić, że chodzi w takim przypadku wyłącznie o możliwość stosowania przepisów uchylonej (odpowiednio: wygasłej) uchwały "nadal" do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie (odpowiednio: wygaśnięcie) - co wynika jasno z uzasadnienia wskazanej uchwały TK - a nie o sam fakt, że wcześniej zaskarżony akt był w praktyce stosowany w sytuacjach z okresu poprzedzającego jego uchylenie (odpowiednio: wygaśnięcie), a więc w przeszłości. W uzasadnieniu przywołanego wyżej orzeczenia Trybunał wyjaśnił bowiem, że dopuszczalna jest skarga na uchwałę, która wprawdzie została uchylona lub zmieniona, lecz jej przepisy "nadal obowiązują", w tym znaczeniu, że można je stosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Tym samym wygaśnięcie zaskarżonej uchwały (na dzień orzekania przez Sąd) nie mogło stanowić podstawy do uznania bezzasadności skargi (ani tym bardziej jej bezprzedmiotowości).
Przechodząc w dalszej kolejności do oceny konkretnych już zarzutów dotyczących regulacji zawartych w treści spornej uchwały należy wskazać co następuje.
Po pierwsze należy uznać za uzasadniony zarzut, że program nie wskazuje konkretnych organizacji, z którymi Miasto realizować będzie opiekę nad zwierzętami bezdomnymi i wolno żyjącymi kotami. W ocenie Sądu, użycie w § 4 ust. 1 Programu sformułowania, że "Opiekę nad wolno żyjącymi kotami, na terenie wyznaczonym administracyjnymi granicami Miasta Skierniewice realizuje Miasto Skierniewice przy współpracy ze społecznymi opiekunami wolno żyjących kotów oraz organizacjami społecznymi, stowarzyszeniami i fundacjami, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt" bez jakiegokolwiek ich zindywidualizowania, nie wypełnia delegacji ustawowej i prowadzi do naruszenia art. 11a ust. 2 pkt 2 u.o.z. Dodatkowo współpraca z organizacjami społecznymi, stowarzyszeniami i fundacjami została ograniczona wyłącznie w zakresie opieki nad wolno żyjącymi kotami. W Programie brak jest natomiast uregulowania, które wskazywałoby na taką współpracę w stosunku do zwierząt bezdomnych. Podkreślić bowiem należy, że program na terenie gminy uchwalany jest na jeden rok. Zatem musi być dostosowany do warunków i okoliczności występujących oraz przewidywanych w danym roku i nie można mu nadawać charakteru ogólnych ram, które wymagałyby dopiero dalszej konkretyzacji. Program stanowi bowiem podstawę realizacji określonych zadań i koniecznym jest skonkretyzowanie sposobu ich realizacji (por. m.in. wyroki WSA w Bydgoszczy: z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1280/18, z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1353/16).
Przepis art. 11a ust. 2 pkt 2 u.o.z. nakłada na radę gminy m.in. obowiązek podania konkretnego sposobu działania w zakresie określenia konkretnych organizacji i instytucji, z którymi gmina realizować będzie opiekę nad bezdomnymi zwierzętami i wolno żyjącymi kotami, czego Rada Miasta Skierniewice nie uczyniła. Dyspozycję art. 11a u.o.z. należy bowiem odczytywać w połączeniu z art. 11 u.o.z. Wykonawczy charakter aktu nie zostanie zachowany jeśli pominie się w nim konkretne podmioty (w tym również organizacje pozarządowe lub społeczne) realizujące zadania w nim przewidziane.
Zdaniem Sądu nie można się zgodzić z twierdzeniem, że wskazanie konkretnych jednostek i organizacji nie było możliwe, skoro projekt Programu był przedstawiony do zaopiniowania [...] Towarzystwu O. w Ł. Zatem przynajmniej ten podmiot winien być wymieniony w Programie, jako organizacja, z którą Miasto realizować będzie opiekę nad bezdomnymi zwierzętami.
Natomiast nie można zgodzić się z zarzutem, że organ dopuścił się naruszenia art. 11a ust. 7 pkt 3 u.o.z. poprzez niewypełnienie delegacji ustawowej przez zaniechanie przekazania projektu uchwały do zaopiniowania dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy. Treść wskazanego wyżej przepisu stanowi, że projekt programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt wójt (burmistrz, prezydent miasta) najpóźniej do dnia 1 lutego przekazuje do zaopiniowania m.in. dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy. W tym miejscu zaznaczyć należy, że wobec braku stosownych dokumentów w powyższym zakresie Sąd wezwał organ do uzupełnienia akt administracyjnych przez nadesłanie dokumentów związanych z przekazaniem projektu programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt do zaopiniowania dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich, działających na obszarze gminy, stosownie do art. 11a ust. 7 pkt 3 u.o.z., albo do udzielenia jednoznacznej informacji, że obszarze objętym zaskarżoną uchwałą nie ma zarządców obwodów łowieckich. W odpowiedzi organ poinformował, że na terenie Miasta Skierniewice nie jest utworzony obwód łowiecki.
W ocenie Sądu doszło także do naruszenia art. 11a ust. 2 pkt 2 u.o.z. poprzez zaniechanie wskazania w załączniku do zaskarżonej uchwały wszystkich istotnych – z punktu widzenia opieki nad kotami wolno żyjącymi – sposobów działania w tym zakresie. Stosownie do powołanego wyżej przepisu ustawy o ochronie zwierząt, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt obejmuje w szczególności opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie. Jak słusznie zauważył pełnomocnik Wojewody Łódzkiego z brzmienia powyższego przepisu wynika, że kwestia opieki nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie, została zaliczona do elementów obligatoryjnych wskazanej uchwały. Natomiast skoro program na terenie gminy uchwalany jest na jeden rok, to w konsekwencji musi być dostosowany do warunków i okoliczności występujących oraz przewidywanych w danym roku i nie można nadawać charakteru ogólnych ram, które wymagałyby dalszej konkretyzacji. Program stanowi bowiem podstawę realizacji określonych zadań i koniecznym jest skonkretyzowanie sposobu ich realizacji.
W § 4 ust. 1 Programu wskazano, że opiekę nad wolno żyjącymi kotami, na terenie wyznaczonym administracyjnymi granicami Miasta Skierniewice realizuje Miasto Skierniewice przy współpracy ze społecznymi opiekunami wolno żyjących kotów oraz organizacjami społecznymi, stowarzyszeniami i fundacjami, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Program nie określa jednak na czym będzie polegała współpraca z ww. podmiotami.
Natomiast w § 4 ust. 2 Programu wskazano, że opieka nad wolno żyjącymi kotami, o której mowa w ust. 1 obejmuje:
1) ustalenie miejsc, w których przebywają koty wolno żyjące;
2) tworzenie i prowadzenie rejestru społecznych opiekunów wolno żyjących kotów;
3) zapewnienie dokarmiania wolno żyjących kotów przy udziale społecznych opiekunów, o których mowa w ust. 1;
4) sterylizację lub kastrację kotów wolno żyjących.
Jak wynika z powyższego Rada pominęła istotne kwestie w postaci: zasad zakupu karmy i częstotliwości dokarmiania kotów wolno żyjących, a także warunków wydawania karmy opiekunom społecznym. Nie wskazano również miejsca schronienia tych zwierząt w okresie jesienno-zimowym. Za niewystarczającą należy uznać regulację zawartą w § 4 ust. 7 Programu, że: "Po dokonaniu ze skutkiem pozytywnym weryfikacji, o której mowa w ust. 6, społeczni opiekunowie otrzymują w Zakładzie Utrzymania Miasta Sp. z o.o. karmę przeznaczoną na dokarmianie kotów wolno żyjących". W związku z tym, niezbędnym zdaje się zawarcie precyzyjniejszej regulacji Programie, w szczególności mając na względzie zmieniające się warunki, jak i populacje wolnożyjących kotów, która musi być adekwatna do okoliczności występujących w danym roku.
Zdaniem Sądu nie wyczerpuje to zakresu upoważnienia wynikającego z art. 11a ust. 2 pkt 2 u.o.z., w zakresie tym istnieje zatem pominięcie prawodawcze (zob. wyrok WSA w Łodzi z 25 października 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 481/22, LEX nr 3437015, zob. także: Wyrok WSA w Warszawie z 12 lutego 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 867/19, LEX nr 3072438).
Nie można natomiast zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, że postanowieniem § 4 ust. 6 Programu, Rada wkroczyła w kompetencje organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego. W § 4 ust. 6 Programu uregulowano, że "Funkcjonariusze Straży Miejskiej dokonują weryfikacji danych dotyczących miejsca i ilości kotów złożonych w deklaracjach (...)" i co prawda Straż Miejska podlega pod prezydenta miasta, który jest organem wykonawczym, to jednak nie można zapominać, że stosowanie do § 2 zaskarżonej uchwały jej wykonanie uchwały powierza się właśnie Prezydentowi Miasta Skierniewice.
Za zasadne uznać należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 11a ust. 5 w zw. z art. 11a ust. 2 u.o.z. obligujących organ uchwałodawczy do wskazania sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację zadań określonych w programie.
Po pierwsze w § 11 pkt 1 Programu Rada Miasta wskazała łączną kwotę środków finansowych na realizację kilku zadań to jest: zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku wraz z ich utrzymaniem, sterylizacją i kastracją, poszukiwanie nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt przebywających w schronisku oraz odławianie bezdomnych zwierząt. W ocenie Sądu takie działanie nie jest wystarczające, gdyż z ww. zapisu nie wynika, w jakiej wysokości będą finansowane poszczególne, indywidualnie wskazane w ustawie o ochronie zwierząt zadania - co czyni Program w tym zakresie nietransparentnym.
Zdaniem Sądu, pominięcie określenia wysokości środków przeznaczonych do realizacji poszczególnych celów Programu, a w konsekwencji brak wskazania czy na dany, zindywidualizowany przez ustawodawcę w art. 11 powoływanej ustawy cel przeznaczono konkretne, wprost określone środki, stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ kwestia określenia sposobu wydatkowania kwot na poszczególne zadania objęte Programem ma zasadnicze znaczenie dla realizacji całej uchwały. Prawidłowe wskazanie środków finansowych obejmujących koszty wykonywania poszczególnych zadań objętych takim Programem i – jak wskazano wyżej – wyliczone osobno przez ustawodawcę w normie art. 11 ustawy o ochronie zwierząt jest niezbędne do wykonania całej uchwały.
Zatem wbrew przepisowi art. 11a ust. 5 u.o.z. o ochronie zwierząt zaskarżona uchwała nie uregulowała w wyczerpujący, całościowy sposób kwestii finansowania realizacji zadań przewidzianych w programie. Tym samym Rada nie wypełniła delegacji ustawowej, bowiem nie określiła konkretnego sposobu wydatkowania środków na te konkretnie wskazane przez ustawodawcę cele. Kwestionowany przepis pozostaje zatem w istotnej sprzeczności z treścią i celem przepisu art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, gdyż Rada nie określiła jaka konkretnie kwota przeznaczona będzie na każde z poszczególnych, ustawowo wskazanych zadań i czy w konsekwencji rzeczywiście każde z tych zadań będzie finansowane, a nie pozostanie jedynie fikcją. Pozostawiła w tym zakresie dowolność organowi wykonawczemu, co jest sprzeczne z istotą ustawowej normy upoważniającej. Zakwestionowane postanowienia uchwały nie wyczerpują zatem ustawowego nakazu określenia "sposobów wydatkowania środków finansowych", o którym mowa w art. 11a ust. 5 u.o.z., a przez które - jak wskazano - rozumie się konkretne formy wykorzystania środków finansowych, sposoby ich rozdysponowania.
Należy zatem uznać, że jest to równoznaczne z zapewnieniem w uchwale finansowania jedynie części zadań Gminy związanych z realizacji programu, a tym samym możliwe pominięcie zapewnienia finansowania innych, szczegółowo wyliczonych w uchwale ustawowych zadań. W sytuacji bowiem wydatkowania środków przeznaczonych łącznie na kilka różnych zadań nie sposób określić podziału tych środków i w praktyce jest możliwe, iż na jedno z tych zadań środki mogą pozostać nie w pełni zabezpieczone.
Reasumując, wbrew przepisowi art. 11a ust. 5 u.o.z. zaskarżona uchwała nie uregulowała w wyczerpujący, całościowy sposób kwestii finansowania realizacji zadań przewidzianych w programie. Zauważyć przy tym należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że tylko powiązanie uchwalonej kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania pozwala przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktycznie wykonanie poszczególnych zadań, które są liczne, zgodnie z przyjętymi w uchwale priorytetami (por. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1001/17, wyrok WSA w Kielcach z 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Ke 962/21, czy wyrok WSA w Łodzi z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 531/21). Tym samym Rada Miasta w Skierniewicach nie wypełniła delegacji ustawowej, bowiem nie określiła konkretnego sposobu wydatkowania środków. Czym innym jest bowiem wskazanie sposobów realizacji celów programu, a czym innym konkretne i jednoznaczne ustalenie w ramach przewidzianych środków sposobów ich wydatkowania, które z oczywistych względów powinny być zgodne z celami i przyjętymi założeniami programu (por. wyroki NSA: z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 1001/17; z 26 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 481/19; z 6 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 703/20; z 29 lipca 2020 r., z 22 września 2020 r., II OSK 1087/20, II OSK 336/20 i II OSK 997/20 oraz z 22 września 2020 r., II OSK 1087/20, wyroki WSA w Olsztynie z 25 stycznia 2022 r., II SA/Ol 1030/21 i II SA/Ol 1075/21, z 20 stycznia 2022 r., II SA/Ol 1028/21, wyrok WSA w Poznaniu z 30 września 2020 r., II SA/Po 504/20.
Po drugie, jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącego, Rada Miasta w załączniku do zaskarżonej uchwały zaniechała wskazania sposobu wydatkowania środków finansowych na cele związane z dokarmianiem kotów wolno żyjących, ograniczając się wyłącznie do wskazania kwoty przeznaczonej na ich opiekę oraz nie wskazała środków finansowych na usypianie ślepych miotów oraz na edukację mieszkańców (o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 4 Programu).
W ocenie Sądu, rację ma strona skarżącą, że pominięcie określenia wysokości środków finansowych przeznaczonych do realizacji poszczególnych celów Programu, a w konsekwencji brak wskazania czy na dany cel przeznaczono jakiekolwiek środki, stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ kwestia określenia sposobu wydatkowania kwot na poszczególne zadania objęte programem ma zasadnicze znaczenie dla realizacji całej uchwały.
Stwierdzić zatem należy, że organ wskazał sposób wydatkowania środków finansowych przeznaczonych na realizacje Programu wbrew postanowieniom art. 11a ust. 5 ustawy. Tym samym ww. zapis § 11 Programu nie wypełnia delegacji ustawowej zawartej w art. 11a ust. 5 w zw. z art. 11a ust. 2 u.o.z.
Sąd podzielił stanowisko Wojewody co do zasadności zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 11a ust. 2 pkt 6 u.o.z. poprzez jego błędną wykładnię i zawężenie w § 8 ust. 1 załącznika do zaskarżonej uchwały zakresu zadania w postaci usypiania ślepych miotów wyłącznie do "bezdomnych psów". Rację ma bowiem Wojewoda, że ww. przepis nakłada na gminę obowiązek zapewnienia usypiania ślepych miotów wszystkich zwierząt, nie ograniczając się wyłącznie do zwierząt jednego gatunku – psa. Przyjęcie ograniczenia wskazanego w Programie spowoduje, że w stosunku do miotów innych zwierząt niż psy Miasto nie będzie realizować ustawowego obowiązku. Zgodzić się zatem należy ze skarżącym, że gdyby zamiarem ustawodawcy było ograniczenie gatunków zwierząt tylko do psów, dałby temu wyraz poprzez odpowiednią redakcję przepisu. Zatem przyjęta w załączniku do zaskarżonej uchwały regulacja w zakresie wyrazów "bezdomnych psów" przekracza granice upoważnienia ustawowego i wprowadza ograniczenie, którego podstawa nie wynika z treści wskazanego art. 11a ust. 2 pkt 6 u.o.z.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, tj. art. 11a ust. 1 u.o.z. oraz § 6 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) prawodawczej poprzez użycie w § 7 ust. 2, § 10 ust. 2 pkt 1 i 4 zwrotów: "różnorodne", "w uzasadnionych przypadkach", czy "stosownym", podczas gdy przepisy prawa miejscowego redaguje się w sposób precyzyjny i czytelny, w ocenie Sądu, i w tym przypadku mamy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa. Wskazane wyżej sformułowania są pojęciami nieostrymi i nieprecyzyjnymi dla adresatów aktu prawa miejscowego. Natomiast przepisy uchwały należy redagować w taki sposób, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy.
Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia § 4 ust. 3 w związku z § 143 "Zasad techniki prawodawczej" poprzez odesłanie w § 1 ust. 2 i w § 5 ust. 6 załącznika do zaskarżonej uchwały, do przepisów innych aktów normatywnych. Sąd uznał, że zastosowanie zabiegu legislacyjnego polegającego na umieszczeniu w uchwale zapisów, które odsyłają do treści obowiązujących przepisów, jest nieuprawnione, albowiem narusza konstytucyjną hierarchię systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Rada nie ma uprawnień do warunkowania stosowania przepisów aktów normatywnych wyższego rzędu (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2008 roku, sygn. akt: IV SA/Wr 176/07).
Mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały w całości (pkt 1 wyroku).
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (punkt 2 wyroku) zapadło na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyła się kwota wynagrodzenia reprezentującego Wojewodę radcy prawnego w wysokości 480 zł.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
IB

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI