II SA/Bk 97/23

II SA/Bk 97/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] grudnia 2022 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. odmówił P. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., nakazującej M. K. oraz P. K. - właścicielom budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. gr. [...], przy ul. A. w B., przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania tego budynku jako budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Postanowienie zostało wydane na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.
W dniu 8 grudnia 2022 r. do organu wpłynął wniosek P. K. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji PINB PG w B. W treści wniosku wskazano, że z uwagi na nagłą i długotrwałą chorobę wnioskodawca nie miał możliwości dowiedzenia się o tej decyzji. Wprawdzie decyzja z [...] sierpnia 2022 r. została wysłana na adres strony podany do korespondencji, ale z uwagi na konieczność przebywania wówczas za granicą w celach leczniczych - wnioskodawca nie miał możliwości jej odbioru. Jednocześnie P. K. wyjaśnił, że o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedział się 28 listopada 2022 r. od pracownika organu, przy okazji zapoznawania się z aktami innej sprawy, prowadzonej przez ten organ, która obecnie toczy się pod znakiem [...]. Do wniosku dołączono odwołanie od decyzji.
W piśmie z 9 grudnia 2022 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia wniosku na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. o wskazanie, kiedy ustąpiła przeszkoda do wniesienia odwołania (z prośbą o podanie daty dziennej) i uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu - pod rygorem skutków prawnych.
W odpowiedzi w piśmie z 15 grudnia 2022 r. P. K. ponownie wskazał, że z uwagi na nagłą i długotrwałą chorobę nie miał możliwości odebrania decyzji organu pierwszej instancji. Wprawdzie decyzja została wysłana na adres strony, jednakże z uwagi na konieczność przebywania wówczas poza miejscem zamieszkania w nagłych celach leczniczych wnioskodawca nie miał możliwości jej odbioru. Powyższa okoliczność uniemożliwiała wniesienie odwołania w ustawowym terminie. Jednocześnie strona wyjaśniła, że przeszkoda do wniesienia odwołania ustąpiła 28 listopada 2022 r., kiedy po powrocie do sprawności, podczas zapoznawania się z aktami innej sprawy ([...]) prowadzonej przez organ pierwszej instancji, dowiedziała się o wydaniu przedmiotowej decyzji. P. K. załączył także zaświadczenie lekarskie wystawione przez doktora nauk medycznych w specjalności dermatolog wenerolog, z którego wynika, że leczenie stwierdzonej u niego choroby rozpoczęto od 21 września 2021 r. i trwa do dziś. Jednocześnie podał, że w razie takiej konieczności może przedstawić dokumentację medyczną choroby.
Odnosząc się do tych okoliczności organ w pierwszej kolejności podniósł, że postępowanie administracyjne w sprawie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych na cele usług hotelarskich zostało wszczęte 14 listopada 2019 r. Następnie przedstawił sekwencję czynności podejmowanych w tej sprawie ze szczególnym uwzględnieniem aktywności strony. Wskazano, że z chronologii akt sprawy wynika, że 26 listopada 2019 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny z udziałem właściciela obiektu – P. K. Następnie w aktach sprawy (str. 64 akt organu pierwszej instancji) znajduje się notatka służbowa z rozmowy telefonicznej z P. K., z której wynika, że ze względu na umówioną wizytę u lekarza nie ma on możliwości uczestniczenia w oględzinach wyznaczonych na dzień 25 listopada 2021 r. Telefonicznie ustalono dogodny dla strony termin oględzin nieruchomości na dzień 3 grudnia 2021 r. Ponadto wnioskodawca potwierdził, że adres przy ul. R. w B. jest jego aktualnym adresem.
Po dokonaniu 3 grudnia 2021 r. ponownych oględzin z udziałem właściciela obiektu P. K. potwierdzono dalsze użytkowanie obiektu na cele zakwaterowania. W związku z tym wydano postanowienie z [...] stycznia 2022 r. o wstrzymaniu użytkowania przedmiotowego budynku mieszkalnego. Korespondencja z tym postanowieniem została odebrana przez M. K. w dniu 7 lutego 2022 r. Na powyższe postanowienie zażalenie z 11 lutego 2022 r., z datą wpływu 21 lutego 2022 r. do organu wojewódzkiego złożyli oboje zobowiązani. Postanowieniem z [...] lutego 2022 r. P. WINB stwierdził niedopuszczalność wniesionych zażaleń, zaś korespondencja w sprawie wysłana na adres stron nie została podjęta, niemniej nastąpiła skuteczność doręczenia zgodnie z przepisami K.p.a.
Kontrola dokonana przez organ pierwszej instancji 5 lipca 2022 r. potwierdzająca dalsze użytkowanie obiektu odbyła się w obecności pracownika obsługi, jednakże bez udziału właściciela obiektu. Decyzja z [...] sierpnia 2022 r. nie została odebrana przez stronę, ale została skutecznie doręczona zgodnie z przepisami K.p.a. W dalszej kolejności P. K. brał udział w czynnościach kontrolnych dokonanych przez organ powiatowy 30 listopada 2022 r. i w tym samym dniu radca prawny M. K. przedłożył pisemne pełnomocnictwo do działania w charakterze pełnomocnika strony – P. K. i zapoznał się z aktami sprawy.
Organ przeanalizował także akta sprawy [...] - na które powołuje się P. K., będące w posiadaniu organu wojewódzkiego w związku z wniesionym zażaleniem. Wskazano, że z akt tych wynika, że P. K. 27 października 2022 r. przedłożył w organie powiatowym pismo wraz z załącznikami (doręczone osobiście). W trakcie tego postępowania P. K. odebrał adresowane na Spółkę W. Sp. z o.o. upomnienie z [...] listopada 2020 r. nr [...] - wystosowane przez PINB PG w B. za pośrednictwem poczty polskiej. W dalszej kolejności w piśmie z 11 stycznia 2021 r. przedłożył własne stanowisko w sprawie dotyczącej nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokali mieszczących się pod adresem S. [...] i [...] w B. Kolejne pisma, w tym tytuł wykonawczy wystawiony 14 kwietnia 2021 r., były odebrane przez pełnomocnika adresata.
P. K. 25 listopada 2022 r. brał także udział w czynnościach kontrolnych na nieruchomości przy ul. S. [...] w B. w sprawie wykonania obowiązków przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokali mieszkalnych nr [...] i [...]. Odebrał także osobiście postanowienie z [...] listopada 2022 r. odmawiające umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej na niego postanowieniem z [...] września 2021 r. W aktach tej sprawy jest także notatka z 6 grudnia 2022 r. z której wynika, że P. K. zapoznawał się z aktami sprawy w postępowaniu egzekucyjnym ([...]), umożliwiono mu przeglądanie akt, sporządzanie z nich notatek i odpisów. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został złożony przez stronę osobiście w 5 grudnia 2022r. w organie pierwszej instancji, a przekazany do organu wojewódzkiego w 6 grudnia 2022 r.
Organ ocenił, że z powyższego wynika, że w okresie wskazywanym w zaświadczeniu lekarskim jako stan chorobowy - tj. między 21 września 2021 r. a 11 lutego 2022 r., kiedy to strona wniosła zażalenie, P. K. czynnie uczestniczył w postępowaniu i poza jednym przypadkiem przełożenia terminu oględzin z uwagi na wizytę lekarską, strona nie zgłaszała jakichkolwiek problemów z obiegiem korespondencji, ani nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia swoich spraw. Dopiero po 11 lutym 2022 r. strona przestała odbierać korespondencję, pomimo, że miała wiedzę o trwającym postępowaniu. Zdaniem organu bezsprzecznie choroba na którą cierpi strona nie jest nagła, ale przewlekła, długotrwała, co potwierdza przedłożone zaświadczenie lekarskie.
Następnie organ wywiódł, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Z art. 58 § 2 K.p.a. wynika, że datą od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. W kontekście wskazywanej przez stronę daty 28 listopada 2022 r., kiedy to miała ustąpić przeszkoda do wniesienia odwołania, podczas zapoznawania się z aktami innej sprawy, prowadzonej przez organ pierwszej instancji pod numerem [...], kiedy to strona miała się dowiedzieć o wydaniu decyzji w sprawie [...] – organ stwierdził, że brak jest potwierdzenia tego faktu w aktach sprawy. Z chronologii sprawy egzekucyjnej wynika, że P. K. 25 listopada 2022 r. brał udział w czynnościach kontrolnych, odebrał także osobiście postanowienie z [...] listopada 2022 r. odmawiające umorzenia grzywny w celu przymuszenia. W aktach tej sprawy jest także notatka służbowa z 6 grudnia 2022 r. Wynika z niej, że P. K. zapoznawał się z aktami sprawy w postępowaniu egzekucyjnym, w tym umożliwiono mu przeglądanie akt, sporządzanie z nich notatek i odpisów. Brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, że strona zapoznawała się z przedmiotowymi aktami sprawy 28 listopada 2022 r., a zatem brak uprawdopodobnienia daty od której strona liczy 7- dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w sprawie. Co więcej strona wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożyła w PINB PG w B. osobiście 5 grudnia 2022 r., a więc przed datą zapoznawania się z aktami sprawy 6 grudnia 2022 r. Pomimo wezwania organu strona nie uprawdopodobniła ani tym bardziej nie udowodniła, że w okresie od wydania decyzji przez organ pierwszej instancji - tj. od 11 sierpnia 2022 r. do 4 grudnia 2022 r. nie miała możliwości zapoznania się z treścią rozstrzygnięcia, jak również wniesienia odwołania w terminie ustawowym.
Natomiast odnosząc się do żądania przywrócenia terminu w kontekście przewlekłej choroby, wyjaśniono, że stosownie do wyroku NSA z 18 października 2022 r. III OSK 1436/21 nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Tylko choroba nagła, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania czynności. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest zatem wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu (tak też wyroki NSA: z 30 grudnia 2016 r., I OSK 2139/16; z 24 kwietnia 2020 r., I OSK 2579/19).
Organ ocenił, że z uwagi na okoliczność, że choroba P. K. nie pojawiła się w okresie po wydaniu decyzji I – instancyjnej, czyli po [...] sierpnia 2022 r., ale trwała od 21 września 2021 r., a zatem już ponad rok licząc od tej daty to nie można uznać, że było to zdarzenie nagłe, niespodziewane, a strona nie miała żadnej możliwości zadbania o swoje sprawy, tym bardziej, iż prowadzi działalność gospodarczą, a w chwili obecnej ustanowiła na swoją rzecz profesjonalną pomoc prawną. Na niekorzyść strony w ocenie ewentualnego braku zawinienia przez nią w dochowaniu terminu przemawia także okoliczność, że strona miała wiedzę, że równolegle prowadzone są wobec niej także inne postępowania przed organami nadzoru budowlanego w sprawie innych obiektów, w tym dotyczące obiektów na działce nr geod. [...] przy ul. A. Ponadto strona jako osoba prowadząca działalność gospodarczą tym bardziej zobligowana jest do dołożenia należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i w przypadku niemożności osobistego ich prowadzenia do ustanowienia pełnomocnika.
Organ wywiódł, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do takich okoliczności zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (wyrok NSA z 18 października 2012 r., l FSK 2179/11; wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2013 r., I SA/Wa 2210/13). Przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie NSA z 30 maja 2008 r., I OZ 354/08).
Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej organ podniósł, że wnioskodawca wiedział od dłuższego czasu, że w stosunku do obiektów będących jego własnością jest prowadzonych równolegle kilka postępowań, w tym także od roku 2019 postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu przy ul. A. w B., a także, że jest zobowiązany do wykonania postanowienia, od którego złożył zażalenie do organu wojewódzkiego w 11 lutego 2022 r. Co więcej z akt sprawy [...] wynika, że 25 listopada 2022 r. P. K. uczestniczył w czynnościach kontrolnych, a zatem jego argumentacja dotycząca trwania niedyspozycji spowodowanej chorobą do 28 listopada 2022 r. również nie jest spójna i podważa wiarygodność składanych wyjaśnień. W tych okolicznościach trudno uznać że skarżący przy dochowaniu należytej staranności, przez wiele miesięcy - licząc od złożenia zażalenia 11 lutego 2022 r. nie mógł się spodziewać korespondencji z organu nadzoru budowlanego. Zdaniem organu wojewódzkiego strona dbająca należycie o własne interesy powinna podjąć stosowne działania, które umożliwiłyby jej dokonanie określonych czynności procesowych w terminie, chociażby poprzez ustanowienie pełnomocnika do odbioru korespondencji, ewentualnie wskazać nowy adres do doręczania korespondencji. W uzasadnieniu wniosku nie wskazano zatem na żadne szczególne okoliczności, które mogłyby być podstawą do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. W sprawie uznaje się zatem, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, albowiem okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają przyjęcia, że po stronie wnioskodawcy została spełniona przesłanka dotycząca braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego wniósł P. K. i zarzucił naruszenie:
- art. 58 K.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, tj. odmowę przywrócenia terminu w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu i niemożliwości terminowego wniesienia odwołania z powodu trudnych do przezwyciężenia przeszkód, istniejących w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania;
- art. 6, art. 9, art. 40 § 1, art. 44 § 1 ust. 4, art. 58 § 1 K.p.a., przejawiające się w nieuzasadnionej odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i działanie wbrew podstawowym zasadom postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności i informowania stron, podczas gdy w toku postępowania w sposób wystarczający uprawdopodobniono, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania, zaś organ w żadnej mierze nie przeprowadził postępowania dowodowego na sprawdzenie tych okoliczności;
- art. 7 i 77 § 1 oraz 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niepodjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
- art. 107 § 3 w zw. z art. 8, 9 i 11 K.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku o przywrócenie terminu wyjaśniono, że skarżący nie miał możliwości, dowiedzenia się o wydaniu decyzji i wniesienia od niej odwołania. Okoliczność ta wynikała z bardzo poważnej, nagłej i długotrwałej choroby na którą zapadł skarżący (obwodowy i skórny chłoniak z komórek T). W toku prowadzonego postępowania, celem uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, skarżący dołączył zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że jest leczony od 21 września 2021 r. i leczenie trwa do chwili obecnej. Przez ten okres skarżący był intensywnie leczony (w głównej mierze za granicą). Podczas sporadycznych pobytów w kraju, był bardzo osłabiony. Praktycznie nieustannie miał infekcję górnych dróg oddechowych i płuc. Miał również (i ma do dzisiaj) bóle okolic brzucha i dolegliwości ze strony układu pokarmowego. W złożonym piśmie wyjaśnił również, że w razie takiej konieczności, może przedstawić organowi szczegółową dokumentację medyczną choroby. Mimo tego organ nie zażądał od skarżącego żadnych dokumentów w tym zakresie.
W ocenie skarżącego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Z uwagi na trwającą chorobę nie miał wiedzy o wydanej przez organ decyzji. O jej wydaniu dowiedział się dopiero od pracownika nadzoru budowlanego przy okazji zapoznawania się z aktami innej sprawy, prowadzonej przez ten organ, która obecnie się toczy pod znakiem [...] w dniu 28 listopada 2022 r. Wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu zostały przez skarżącego spełnione. W toku prowadzonego postępowania skarżący wykazał, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, z uwagi na trwającą chorobę, co uprawdopodobniono zaświadczeniem lekarskim. Niezwłocznie po dowiedzeniu się o wydanej decyzji w ustawowym terminie 7 dni - złożył wniosek o przywrócenie terminu. Dodatkowo dopełnił czynności dla której określony był termin - składając wraz z wnioskiem odwołanie od decyzji.
W ocenie skarżącego, wskazywana przez niego choroba i jej wpływ na możliwość uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, winna zobowiązać organ do dokładnego wyjaśnienia tej istotnej okoliczności. Tym bardziej, że w toku postępowania złożono zaświadczenie lekarskie. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że nie uprawdopodobnił on iż przeszkoda do wniesienia odwołania w terminie była od niego niezależna i nie do przezwyciężenia. Ponadto stwierdzenie organu, że przeszkoda była rezultatem niedbalstwa, jest nieadekwatne do stanu faktycznego, którego w istocie rzeczy organ nie ustalił w należyty sposób. Powyższe, zdaniem skarżącego, w sposób jednoznaczny świadczy, że wydane postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane zostało w sposób niezgodny z prawem.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] sierpnia 2022 r. nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. gr. [...], przy ul. A. w B.
W zakresie dokonanej oceny, w pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym ma na celu stworzenie możliwości skutecznego dokonania czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu podlega on przywróceniu na wniosek zainteresowanej osoby, jeżeli uprawdopodobni ona, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu złoży w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz ze złożeniem wniosku dopełni czynności, dla której określony był termin.
Wskazać trzeba, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Podkreślić też należy, że sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Zasadnie podnosi się w orzecznictwie, że wprawdzie nie jest konieczne prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego sensu stricto, gdyż z tego obowiązku zwalnia organ treść art. 58 § 1 K.p.a., niemniej jednak przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których celem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonujące (vide: wyrok WSA w Warszawie z 30 listopada 2012 r., II SA/Wa 1291/12; wyrok WSA w Krakowie z 29 listopada 2012 r., II SA/Kr 1285/12 oraz wyroki NSA: z 28 listopada 2012 r., II GSK 1813/11 i z 12 października 2011 r., II OSK 1431/10, pub. CBOSA). Jeżeli zatem organ uzna, że wskazane okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także - realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. - wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. Wprawdzie przyjąć należy, że nieuprawdopodobnienie braku winy stanowi podstawę do odmowy przywrócenia terminu, bez wcześniejszego wezwania do uzupełnienia wniosku w tym zakresie, jednakże w sytuacji, gdy we wniosku strona wskazuje na okoliczności, z powodu których nie mogła brać udziału w postępowaniu i dokonać czynności procesowej, to organ powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia tej kwestii. Ocena, czy został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminowi powinna bowiem odwoływać się do wszystkich wskazanych okoliczności uzasadniających brak winy w jego uchybieniu.
Dostrzec przy tym przyjdzie, że brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wówczas, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w tym zakresie należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Z tego względu przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie okoliczności obiektywne, występujące bez woli strony, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Organ rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu zobligowany jest jednak, stosownie do art. 7 K.p.a., dążyć do zapewnienia kompromisu pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony, aby z jednej strony nie dochodziło do pochopnego przywracania terminu i niepewności stosunków procesowych, a z drugiej, by na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Ponadto, oceny zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 58 K.p.a. organ musi dokonywać w kontekście okoliczności konkretnego przypadku. Z tego względu oceniając, czy uchybienie terminu było zawinione przez stronę winien uwzględnić całokształt okoliczności dotyczących wnioskodawcy.
Odnosząc powyższe do realiów sprawy niniejszej, mając w szczególności na uwadze objętość uzasadnienia kwestionowanego postanowienia, można odnieść wrażenie, że organ poddał złożony przez skarżącego wniosek wszechstronnej analizie i ocenie. Istotnie organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu, w trybie art. 64 § 2 K.p.a., poprzez wskazanie kiedy ustąpiła przeszkoda do wniesienia wniosku jak i poprzez uprawdopodobnienie okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu. Następnie w sposób szczegółowy przeanalizował czynności podejmowane z udziałem skarżącego zarówno w sprawie niniejszej jak i w postępowaniu egzekucyjnym. Przedstawił także szerokie spektrum orzecznictwa w kontekście uznania choroby za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. Pominięto jednak w sprawie istotną okoliczność związaną z dokumentacją medyczną skarżącego, co skutkowało nie pełną i negatywną oceną wniosku o przywrócenie terminu.
Skarżący wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jako przyczynę uchybienia terminu wskazał poważną, nagłą, długotrwałą chorobę i wyjaśnił, że w okresie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej był w trakcie leczenia. Rozpoznanie choroby nie pozwoliło mu zająć się sprawą odwołania od decyzji, ponieważ był intensywnie leczony w głównej mierze za granicą. Podczas sporadycznych pobytów w kraju był bardzo osłabiony. Praktycznie nieustannie miał infekcję górnych dróg oddechowych i płuc. Miał i ma nadal bóle okolic brzucha i dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Jako dowód swojej choroby skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie. Nadto wskazał, że może przedłożyć całą dokumentację lekarską. Organ nie tylko nie zażądał tej dokumentacji co oznacza, zdaniem sądu, że przedwczesne jest stwierdzenie, że choroba skarżącego i związane z nią leczenie nie stanowią wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu. Zinterpretował przy tym okoliczności wskazane we wniosku w sposób negatywny zakładając niedbalstwo skarżącego w dbaniu o własne interesy.
Przede wszystkim, zdaniem sadu, przeanalizowana sekwencja czynności podejmowanych przez skarżącego w przedmiotowym postępowaniu jak i w postepowaniu egzekucyjnym potwierdza, że od 11 lutego 2022 r. do października 2022 r. nie uczestniczył on czynnie w tych postępowaniach, co może potwierdzać fakt podjęcia leczenia za granicą. Organ co prawda przyznaje, że od 11 lutego 2022 r. skarżący nie odbierał korespondencji i kolejna czynność z udziałem skarżącego została podjęta dopiero 25 października 2022 r. ale ocenia to w ten sposób, że od 21 września 2021 r. do 11 lutego 2022 r. skarżący brał jednak czynny udział w postępowaniu. W tym okresie tylko raz przełożył termin oględzin z uwagi na wizytę lekarską. Następnie nie zgłaszał żadnych problemów dotyczących postępowania w szczególności odnośnie obiegu korespondencji. Zdaniem organu choroba nie była nagła ale przewlekła i długotrwała, bo na datę wydania decyzji z [...] sierpnia 2022 r. trwała już ponad rok. Stąd skarżący mógł ustanowić profesjonalną pomoc prawną albo wskazać inny adres do korespondencji. Tym bardziej, że prowadzi działalność gospodarczą i wiedział, że prowadzone są wobec niego inne postępowania.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że niewątpliwie przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny i niezależny od strony. Choroba oraz posiadanie zwolnienia lekarskiego mogą potwierdzać brak winy w niedotrzymaniu terminu, jednak należy jednocześnie zbadać czy jest to choroba, która wystąpiła nagle i czy uniemożliwia dokonanie czynności, a strona nie ma możliwości skorzystania z pomocy innych osób w jej zrealizowaniu oraz czy nie wystąpiły również inne okoliczności towarzyszące, mogące mieć wpływ na dochowanie terminu.
W rozpoznawanej sprawie organ nie ustalił i nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności związanych z chorobą skarżącego. W szczególności, w żaden sposób nie odniósł się do charakteru choroby i jej skutków, pomimo że skarżący wskazywał, iż z powodu zdiagnozowania choroby i podjęcia leczenia nie był w stanie zajmować się sprawami codziennymi, w tym podejmować czynności w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, zgodnie z którym objawy choroby, bądź jej przebieg, mogą być uznane za zdarzenie nagłe, na które strona nie ma wpływu i którego nie jest w stanie przezwyciężyć. Powszechnie wiadomo, że choroba (szczególnie choroba zagrażająca życiu) oraz jej uciążliwe leczenie mogą stanowić przeszkodę uniemożliwiającą zajmowanie się sprawami życia codziennego. Niewątpliwie też skutki choroby nie ustępują z momentem zakończenia pierwszej fazy intensywnego leczenia. Ponadto, sama choroba oraz środki stosowane do jej zwalczania negatywnie wpływają na cały organizm człowieka. Zarówno na jego fizyczny stan zdrowia, jak i kondycję psychiczną. Już nawet tylko wiedza o wystąpieniu choroby zagrażającej życiu może spowodować u chorego stan emocjonalny wyłączający możliwość racjonalnej oceny sytuacji i świadomego działania. Cechą immanentną chorób nowotworowych oprócz ich przewlekłości, jest przy tym ich czasowe nasilenie lub remisja. Chory nie ma natomiast żadnego wpływu na przebieg choroby oraz skutki jakie wywołuje (vide: wyroki NSA: z 13 lipca 2010 r., I OSK 1260/09; z 28 czerwca 2012 r., II OSK 552/11, z 26 września 2012 r., I OSK 1432/12, pub. CBOSA).
Z uwagi na charakter choroby skarżącego, a także fakt poddania się intensywnemu leczeniu za granicą, nie można a priori wykluczyć, że choroba ta, z uwagi na jej objawy i przebieg, była zdarzeniem nagłym, które mogło uniemożliwić skarżącemu złożenie odwołania w terminie. Choroba skarżącego jest sytuacją obiektywną, na której przebieg, nasilenie, jak i skutki skarżący nie ma wpływu. Organ nie rozważył jednak dostatecznie wszystkich okoliczności z nią związanych, w tym wpływu na możliwość zajmowania się przez stronę sprawami codziennymi i wniesienia odwołania. Nie wziął pod uwagę, że choroba jest poważana, co mogło powodować konieczność przeprowadzania badań, odbywania konsultacji, a także wdrożenia leczenia, które to okoliczności mogły rzutować na jego zachowanie. Zdiagnozowana choroba to rzadki i trudny nowotwór złośliwy układu chłonnego. Terapie nowotworowe są długotrwałe i wyczerpujące. Choroba nowotworowa z czasem staje się chorobą przewlekłą, ale na pewno nie w pierwszych miesiącach od diagnozy.
Tymczasem organ na poparcie swojego stanowiska powołuje między innymi wyrok III OSK 1436/21 dotyczący diametralnie innej sytuacji faktycznej niż w sprawie niniejszej, a mianowicie sytuacji zaplanowanego pobytu skarżącej w sanatorium. W sprawie tej przyjęto, że wyjazd do sanatorium nie stanowi wyjątkowej okoliczności, której zaistnienie było nagłe i nieprzewidziane, a także nie do przezwyciężenia. Stąd w sprawie tej przyjęto, że strona dbająca należycie o własne interesy powinna podjąć stosowne działania, które umożliwiłyby jej dokonanie określonych czynności procesowych w terminie. W przypadku skarżącej, na czas wyjazdu mogła ustanowić pełnomocnika do doręczeń, ewentualnie wskazać nowy adres do doręczania korespondencji. Niepodjęcie żadnych ze wskazanych działań świadczy - zdaniem sądu - o braku należytej staranności ze strony skarżącej. Oczywiste jest, że strona dbająca należycie o własne interesy powinna skorzystać z wszelkich dostępnych możliwości aby zachować termin do dokonania określonej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie - jak wskazano - skarżąca takich działań nie podjęła. Nie można, zdaniem sądu, porównywać diagnozy skarżącego i jego leczenia z zaplanowanym leczeniem sanatoryjnym i zarzucać mu niedbalstwo w dbaniu o własne interesy. Są to sytuacje nieadekwatne.
Niezasadnie przy tym w okolicznościach sprawy organ neguje datę ustania przyczyny uchybienia terminowi. Wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu należy do wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał, że o decyzji dowiedział się w dniu 28 listopada 2022 r. od pracownika organu podczas zapoznawania się z aktami sprawy egzekucyjnej. Zdaniem organu stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie bo brak jest w aktach sprawy egzekucyjnej potwierdzenia faktu zapoznawania się z tymi aktami w tym dniu. Taka notatka została zaś sporządzona na okoliczność zapoznawania się z aktami przez skarżącego w dniu 6 grudnia 2022 r. W ocenie sądu data jest uprawdopodobniona, gdyż jest zbieżna z okresem podjęcia przez skarżącego aktywności w toczących się postępowaniach. Jak wynika z akt sprawy skarżący 25 października 2022 r. brał udział w kontroli przeprowadzonej w sprawie egzekucyjnej. Nie można więc wykluczyć, że w związku z czynnościami podejmowanymi w tej sprawie, przy okazji dopowiedział się o decyzji z 11 sierpnia 2022 r. Wskazana data nie wymagała żadnego formalnego potwierdzenia. Skarżący bowiem podaje, że dowiedział się o decyzji przede wszystkim od pracownika a nie w związku z przeglądaniem akt tej sprawy. Błędnie także organ przyjmuje, że skarżący datę 28 listopada 2022 r. wskazuje jako datę ustania niedyspozycji spowodowanej chorobą podczas gdy już wcześniej uczestniczył w czynnościach organu. Data ta została wskazana jako data ustania przyczyny uchybienia terminu. Skarżący nie wskazywał tej daty jako daty ustania dolegliwości. Wprost informuje organ, że dolegliwości związane z diagnozą i leczeniem odczuwa do chwili obecnej.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w pełnym zakresie dotyczącym dokumentacji z leczenia skarżącego. Jednocześnie wszystkie okoliczności sprawy zinterpretował jednoznacznie na niekorzyść skarżącego zakładając jego złą wolę i niedbalstwo. Skoro organ nie podjął działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie przyczyn uchybienia terminowi, to uznać należy, że wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W związku z tym nie przeprowadził też prawidłowej analizy i kwalifikacji przyczyn podniesionych przez skarżącego, a dotyczących braku jego winy we wniesieniu odwołania z opóźnieniem. Wskazania co do dalszego postępowania sprowadzają się do konieczności ponownego zbadania, czy w sprawie zaistniały przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponownie rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu organ dokona analizy i odniesie się do podniesionych przez skarżącego okoliczności usprawiedliwiających niezachowanie terminu do wniesienia odwołania w szczególności uwzględni dokumentację medyczną dotyczącą choroby. W tym zakresie rozważy, czy choroba skarżącego, a co za tym idzie jego leczenie, objawy i przebieg uzasadniają przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia. Jednocześnie sąd stwierdza, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został zachowany.
Powyższe naruszenia przepisów procedury administracyjnej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego – art. 200 w zw. z art. 201 § 1 P.p.s.a. Do kosztów tych zaliczono wpis sądowy w wysokości 100 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.