II SA/BK 964/25

II SA/Bk 964/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr KO.801/25/25 w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr KO.801/25/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.), a także w powiązaniu z art. 26 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 852 ze zm., dalej jako ustawa) po rozpatrzeniu odwołania D. N., od decyzji Prezydenta Miasta Suwałk z dnia 14 marca 2025 r. nr MOPR-DŚR/8210/003349/25/18660 uchylającej decyzję nr MOPR-DŚR/8210/003349/23/18660 z dnia 16 sierpnia 2023 r. (pkt 1 sentencji) i umarzającej postępowanie wszczęte w dniu 7 sierpnia 2023 r. w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny w zakresie terminu przyznania (pkt 2 sentencji), utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
Wnioskiem z dnia 27 maja 2019 r. (data wpływu do organu) D. N. (dalej też jako skarżąca) zwróciła się do Prezydenta Miasta (dalej też jako Prezydent Miasta, organ lub organ I instancji) o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Prezydent Miasta Suwałk tj. działający z jego upoważnienia Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Suwałkach, mocą ostatecznej decyzji z dnia 28 maja 2019 r. nr MOPR-DŚR/8212/001954/19/18660, przyznał D. N. zasiłek pielęgnacyjny osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z uwagi na to że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, na okres od 1 lutego 2019 r. do 30 kwietnia 2022 r.
Następnie, Prezydent Miasta Suwałk ostateczną decyzją z dnia 16 maja 2022 r. nr MOPR-DŚR/8210/001947/22/18660 zmienił - działając z urzędu - ww. decyzję z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, poprzez wydłużenie okresu przysługiwania zasiłku do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Następnie Prezydent Miasta w dniu 17 sierpnia 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 28 maja 2019 r., w zakresie zmiany terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego i zakończył je wydaniem w dniu 16 sierpnia 2023 r. decyzji nr MOPR-DŚR/8210/003349/23/18660, mocą której zmienił pierwotną decyzję z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, poprzez wydłużenie okresu przysługiwania zasiłku do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Postanowieniem z dnia 3 marca 2025 r. nr MOPR-DŚR-I/8212/18660/25/AW, Prezydent Miasta z urzędu wznowił postępowanie zakończone w/w decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr MOPR-DŚR/8210/003349/23/18660 (dalej też jako decyzja zmieniająca), zmieniającą zakres terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Wznawiając postępowanie organ powołał się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wskazał, że podstawę wznowienia stanowi nowa okoliczność istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi i mająca wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, polegająca na powzięciu w dniu 17 lutego 2025 r. wiadomości o tym, że w dniu wydania decyzji z dnia 16 sierpnia 2023 r. D. N. legitymowała się nowym orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 26 maja 2022 r. nr PZ.8421.1306.2022. Postępowanie to organ I instancji zakończył decyzją nr MOPR-DŚR/8210/003349/23/18660 z dnia 14 marca 2025 r., mocą której: 1. uchylił decyzję nr MOPR-DŚR/8210/003349/23/18660 z 16 sierpnia 2023 r., 2. umorzył postępowanie wszczęte w dniu 7 sierpnia 2023 r. w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny w zakresie terminu jego przyznania. Na tej podstawie uznał, że w dacie wydawania decyzji o zmianie zakresu terminu przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego D. N. nie spełnia przesłanki do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego.
Odwołanie od powyższej decyzji - w ustawowo przewidzianym terminie - złożyła D. N. wyjaśniając, że jest osobą z Zespołem Aspergera, dwa razy w tygodniu uczęszcza do Środowiskowego Domu Samopomocy w L. Podkreśliła, że kopię nowego orzeczenia o niepełnosprawności powinna była dostarczyć do MOPR-u wcześniej, jednakże powyższego nie uczyniła wskazując, iż nie pamięta przyczyny zaniechania przez nią dokonania tej czynności, mimo przygotowanych dokumentów. D. N. zaakcentowała także, że nie jest samodzielna, potrzebuje pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych, a taką zaś pomoc świadczy jej 72-letnia matka, która również boryka się z problemami zdrowotnymi. Odwołująca się wskazała również, że podejmuje ciągłe, nieskuteczne jednak próby podjęcia stałego zatrudnienia, dlatego otrzymywanie zasiłku pielęgnacyjnego jest dla niej bardzo ważne.
Decyzją z dnia 14 kwietnia 2025r. nr KO.801/25/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że sprawa jest prowadzona w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, w tzw. trybie wznowieniowym. Podstawy wznowienia postępowania nie są dowolne, lecz ściśle określone. Art. 145 § 1 k.p.a. wymienia osiem zasadniczych przestanek, wystąpienie których daje podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Jedną z nich wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydal decyzję. Właśnie na tę przesłankę powołał się organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidło ustalił, że wskazana wyżej przesłanka wznowienia zaistniała w niniejszej sprawie. Zasadne zatem było wznowienie z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 16 sierpnia 2023 r., zmieniającą decyzję z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie wydłużenia terminu przysługiwania D. N. zasiłku pielęgnacyjnego, w związku z wydłużeniem okresu ważności orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 4 kwietnia 2019 r. nr PZ.8421.29757.2019. Z akt sprawy przekazanych przez organ I instancji wynikało, iż w dniu 17 lutego 2025 r. D. N. przedłożyła organowi I instancji orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nr PZ.8421.1306.2022, wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach w dniu 26 maja 2022 r. (wydane do 31 maja 2026 r.). Była to niewątpliwie nowa okoliczności faktyczna, która istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej nr MOPR-DŚR/8210/003349/23/18660, tj. w dniu 16 sierpnia 2023 r. D. N. legitymowała się nowym orzeczeniem o niepełnosprawności, wydanym do 31 maja 2026 r. Ponadto organ I instancji rozpatrując merytorycznie sprawę zmiany decyzji z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, nie posiadał wiedzy, iż orzeczenie o niepełnosprawności D. N. z dnia 4 kwietnia 2019 r. utraciło ważność z dniem wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tj. z dniem 26 maja 2022 r.
Organ podkreślił, że w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. "nowe okoliczności faktyczne", mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o ile są istotne dla sprawy, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Oznacza to tym samym, że warunek znaczenia "nowych okoliczności", należy rozważać na gruncie przepisów materialnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 16 sierpnia 2023 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stanowił art. 26 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw. Organ odwoławczy podkreślił jednak, iż organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie powołał się na art. 32 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych, który nie stanowił podstawy prawnej wydania decyzji zmieniającej, jak również zbyt szeroko określił zakres sprawy, której dotyczy wznowienie, bowiem przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji z dnia 16 sierpnia 2023 r. nie było ustalenie D. N. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a tylko i wyłącznie kwestia przedłużenia okresu przyznania tegoż świadczenia, spowodowana wydłużeniem z mocy prawa ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Zgodnie ze wspominanym art. 26 ust. 1 ustawy decyzje, na mocy których przyznano prawo do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków dla opiekunów albo świadczeń lub dodatków na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby pełnoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej, wydane na podstawie orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, których ważność uległa przedłużeniu na podstawie art. 15h ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, zmieniała się w zakresie okresu, na jaki przyznano prawo do tych świadczeń, zasiłków albo dodatków, z uwzględnianiem określonego w art. 23 terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Natomiast zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 (uchylony z dniem 6 sierpnia 2023 r.; t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa a terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. od 8 marca 2020 r., zachowuje ważności do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W trakcie niniejszego postępowania okazało się, że orzeczenie skarżącej o stopniu niepełnosprawności z dnia 4 kwietnia 2019 r., nr PZ.8421.29757.2019 utraciło ważność z dniem wydania "nowego" orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tj. z dniem 26 maja 2022 r. Z tym też dniem wygasło uprawnienie wnioskodawczyni do zasiłku pielęgnacyjnego, przyznanego mocą decyzją z dnia 28 maja 2019 r. nr MOPR-DŚR/8212/001954/19/18660. Co oznacza, że od 27 maja 2022 r. skarżąca nie legitymowała się orzeczeniem, którego okres ważności uległ przedłużeniu na podstawie art. 15h ustawy covidowej oraz którego ważność upłynęłaby w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego wejście w życie art. 23 ustawy 5 o zmianie ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, tj. do dnia 5 sierpnia 2023 r. Nowe bowiem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest ważne do dnia 31 maja 2026 r. Ta okoliczności – zdaniem Kolegium - wskazywały, że zaistniała podstawa do uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a następnie rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, poprzez umorzenie postępowania wszczętego w dniu 7 sierpnia 2023 r. w sprawie zmiany decyzji z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, bowiem nie ziściły się warunki wskazane w art. 26 ust. 1 ustawy do zmiany decyzji, na mocy której przyznano D. N. zasiłek pielęgnacyjny, jak i nie było podstaw w okolicznościach niniejszej sprawy do wszczęcia z urzędu w dniu 7 sierpnia 2023 r. postępowania w tak zakreślonym przedmiocie.
W świetle powyższego Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że wydanie decyzji w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stało się bezprzedmiotowe w sytuacji istnienia nowego orzeczenia. Podkreśliło także, że rozpatrując ponownie sprawę wszczętą z urzędu w dniu 7 sierpnia 2023 r. należało uwzględnić aktualny stan faktyczny i prawny. W dacie ponownego rozpatrywania - w wyniku wznowienia z urzędu - sprawy zmiany decyzji z dnia 28 maja 2019 r. skarżąca nie legitymowała się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, którego okres ważności uległ przedłużeniu na podstawie art. 15h ustawy covidowej, natomiast decyzja, na mocy której przyznano jej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego wygasła z upływem terminu na jaki została wydana, tj. z upływem 26 maja 2022 r. - z dniem wydania nowego orzeczenia.
Skargę do sądu administracyjnego na tą decyzję wywiodła D. N., nie zgadzając się z przedmiotowym rozstrzygnięciem.
W uzasadnieniu swego stanowiska skarżąca ponownie przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu podkreślając, że organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca podkreśliła, że nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dostarczyła do MOPR, choć do innego wydziału, zaś na jego podstawie skierowano ją na pobyt dzienny w Środowiskowym DPS w Lipniaku, z czego korzysta do dnia dzisiejszego.
Ponadto powołała się na pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 26.03.2024 r., sygn. akt II SA/Bk 931/23, dotyczący decyzji orzekającej o nienależnie pobranym zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z którym Sąd zaakcentował, że "skarżąca była i nadal jest osobą niepełnosprawną. W jej sytuacji faktycznej i prawnej nie zmieniło się nic. Trudno zatem pogodzić stanowisko organów, że brak przedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności (która ciągle u skarżącej występuje) może skutkować tak negatywnymi następstwami (finansowymi) po jej stronie. Rozwiązanie takie należy uznać za sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażonej w Konstytucji RP. Przyjętej przez organy administracji formalistycznej oceny okoliczności sprawy nie sposób bowiem pogodzić z konstytucyjną zasadą proporcjonalności i celami dla których wprowadzono zasady ustalania i zwrotu świadczeń nienależnie pobranych."
Mając powyższe na uwadze podniosła, że jej sytuacja faktyczna jest taka sama jak w wyżej przytoczonym wyroku, albowiem nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 26.05.2022 r. nie zmieniało niczego w jej sytuacji, bowiem wcześniej była również zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a nowe orzeczenie potwierdziło to okoliczność na kolejny okres. W tej sytuacji zaskarżona decyzja – zdaniem skarżącej - nie jest prawidłowa i narusza wskazane przez nią przepisy procesowe, zaś jej konsekwencją było wydanie z upoważnienia Prezydenta Miasta Suwałk decyzji z 28.04.2024 r. w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oraz zobowiązania jej do jego zwrotu.
Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć oraz zasądzenie kosztów postępowania, o ile takie powstaną w toku postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku wniosło o jej oddalenie wskazując, że zasadnie utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i podtrzymało swoje stanowisko. Zaakcentowało jednocześnie, że przedstawiona w skardze argumentacja, jak i powołane tam orzeczenie odnoszą się do problematyki ustalenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, co nie było przedmiotem sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 925 t.j., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej.
Przeprowadzona według kryterium legalności tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr KO.801/25/25 rozpoznająca odwołanie D. N. i utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Suwałk z dnia 14 marca 2025 r. nr MOPR-DŚR/8210/003349/25/18660, który w postępowaniu wznowieniowym uchylił swoją decyzję z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr MOPR-DŚR/8210/003349/23/18660 (pkt 1 sentencji) i umorzył postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny w zakresie terminu przyznania (pkt 2 sentencji).
Z uwagi na to, że oceniane obecnie decyzje zapadły po wznowieniu postępowania w sprawie zakończoną decyzją ostateczną, Sąd zobligowany jest do skontrolowania prawidłowości przeprowadzonego postępowania wznowieniowego. Wyjaśnienia wobec tego wymaga, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. Wszczynając postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu w pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w I instancji bada, czy istnieją ustawowe przesłanki wznowienia określone enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Spełnienie wskazanego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w drugiej fazie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, które może zakończyć się wyłącznie jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a. W oparciu o ten przepis organ może wydać decyzję: 1) odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo 2) uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i orzec na nowo co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo 3) stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdy występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.).
Badając zatem przeprowadzone przez organy postepowanie należy ocenić je jako prawidłowe, bo spełniające powyżej wskazane wymogi. Niewątpliwie bowiem przesłanka wznowienia wskazana przez organ zaistniała. Doszło bowiem do ujawnienia nowej, nie znanej organowi w dacie orzekania okoliczności, a mianowicie przedłożenie organowi I instancji w dniu 17 lutego 2025 r. przez D. N. nowego orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nr PZ.8421.1306.2022. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach w dniu 26 maja 2022 r. (wydane do 31 maja 2026 r.). Była to nowa okoliczności faktyczna, która istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej nr MOPR-DŚR/8210/003349/23/18660, tj. w dniu 16 sierpnia 2023 r., gdyż skarżąca legitymowała się w tej dacie nowym orzeczeniem o niepełnosprawności, wydanym do 31 maja 2026 r., zaś organ orzekał na podstawie starego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego w dniu 4 kwietnia 2019 r. Stanowi to ustawową przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prawidłowo zatem organ I instancji wznowił postanowieniem z dnia 03 marca 2025 r. postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 16 sierpnia 2023 r. zmieniającą decyzję z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie wydłużenia terminu przysługiwania O. N. zasiłku pielęgnacyjnego, w związku z wydłużeniem okresu ważności orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 4 kwietnia 2019 r. nr PZ.8421.29757.2019.
Z przesłanką wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, 2) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody są istotne dla sprawy, a więc muszą dotyczyć przedmiotu sprawy i mieć znaczenie prawne, a w konsekwencji muszą mieć wpływ na zmianę treści decyzji. 3) istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, a nie wystąpiły po wydaniu aktu administracyjnego. 4) nowe okoliczności lub nowe dowody, istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji, nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne. Dopiero gdy powyższe cztery cechy wystąpią łącznie można mówić o zaistnieniu w/w przesłanki wznowieniowej.
Bezspornie w przedmiotowej sprawie wszystkie te przesłanki zostały spełnione, albowiem nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności było nową okolicznością faktyczną zgłoszoną przez stronę po raz pierwszy w tym postępowaniu, istotną okolicznością mającą wpływ na zmianę treści decyzji, istniało w dniu wydania decyzji i nie było znane organowi prowadzącemu postępowanie.
To z kolei uprawniło organ do przejścia do drugiego etapu postępowania wznowieniowego tj. merytorycznego rozpoznania sprawy, które może zakończyć się jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a.
Przechodząc do kontroli merytorycznej badanych decyzji tj. prawidłowości zastosowania przepisu prawa materialnego, w tym przypadku przede wszystkim art. 26 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, Sąd stwierdził, że został on prawidłowo zastosowany przez organ II instancji, poprzez uznanie, że to on stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 16 sierpnia 2023 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem to przede wszystkim ten przepis mógł stanowić podstawę analizy i interpretacji we wznowionym postępowaniu.
Słusznie przy tym dostrzegł organ II instancji, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie powołał się na art. 32 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych, który nie stanowił podstawy prawnej wydania decyzji zmieniającej, jak również zbyt szeroko określił zakres sprawy, której dotyczy wznowienie, bowiem przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji z dnia 16 sierpnia 2023 r. nie było ustalenie skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, a tylko i wyłącznie kwestia przedłużenia okresu przyznania tegoż świadczenia, spowodowana wydłużeniem z mocy prawa ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Sama zatem decyzja stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania nie przyznawała zasiłku pielęgnacyjnego a jedynie wydłużała okres jego pobierania. Zasiłek pielęgnacyjny był zaś przyznany decyzją z dnia 28 maja 2019 r. Kolejne zaś decyzje przedłużały termin pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, w tym także przedmiotowa decyzja z 16 sierpnia 2023 r.
Zgodnie ze wspominanym art. 26 ust. 1 ustawy decyzje, na mocy których przyznano prawo do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków dla opiekunów albo świadczeń lub dodatków na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby pełnoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej, wydane na podstawie orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, których okres ważności uległ przedłużeniu na podstawie art. 15h ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, zmienia się w zakresie okresu, na jaki przyznano prawo do tych świadczeń, zasiłków albo dodatków, z uwzględnianiem określonego w art. 23 terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Przypomnieć także należy, że zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 (uchylony z dniem 6 sierpnia 2023 r.; t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa a terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. od 8 marca 2020 r., zachowuje ważności do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu.
Zgodnie natomiast z art. 23 ustawy, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o których mowa w art. 15 h ustawy covidowej, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania wznowionej decyzji, których okres ważności:
1. upłynąłby do dnia 31 grudnia 2020 r. – zachowuje ważność do dnia 31 grudnia 2023 r.
2. upłynąłby od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. – zachowuje ważność do dnia 31 marca 2024 r.
3. upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszego przepisu zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r.
jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Mając na uwadze powyższe przepisy należy zatem wskazać, że zasadne i prawidłowe było zatem wznowienie z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 16 sierpnia 2023 r., zmieniającą decyzję z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie wydłużenia terminu przysługiwania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego, w związku z wydłużeniem z powodu covidu okresu ważności orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 4 kwietnia 2019 r. nr PZ.8421.29757.2019. W dniu 17 lutego 2025 r. wnioskodawczyni przedłożyła organowi I instancji nowe orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 26 maja 2022 r. (wydane do 31 maja 2026 r.). Nowa okoliczności faktyczna istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej w dniu 16 sierpnia 2023 r., a D. N. legitymowała się nowym orzeczeniem o niepełnosprawności. Organ I instancji rozpatrując zatem merytorycznie sprawę zmiany decyzji z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, nie posiadał wiedzy, iż ww. legitymuje się "nowym" orzeczeniem o niepełnosprawności, zaś orzeczenie z dnia 4 kwietnia 2019 r. utraciło ważność z dniem 26 maja 2022 r. Co bezspornie oznaczało że w dacie wydawania decyzji z dnia 16 sierpnia 2023 r. tj. od 27 maja 2022 r. skarżąca nie spełniała przesłanek określonych w art. 23 i 26 ustawy oraz art. 15 h ustawy covidowej, a zatem jej pierwotnie orzeczenie stopniu niepełnosprawności z dnia 4 kwietnia 2019 r. nie uprawniało do przedłużenia terminu przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego.
Mówiąc inaczej powyższe oznacza, że nie legitymowała się ona orzeczeniem, którego okres ważności ulegałby przedłużeniu na podstawie art. 15h ustawy covidowej oraz którego ważność upłynęłaby w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego wejście w życie art. 23 ustawy o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, tj. do dnia 5 sierpnia 2023 r. Ta okoliczność wskazuje, że zaistniała podstawa do uchylenia wcześniejszej decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a następnie rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, poprzez umorzenie postępowania wszczętego w dniu 7 sierpnia 2023 r. w sprawie zmiany decyzji z dnia 28 maja 2019 r. w zakresie terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, bowiem nie ziściły się warunki wskazane w art. 26 ust. 1 ustawy do zmiany decyzji, na mocy której przyznano D. N. zasiłek pielęgnacyjny, jak i nie było podstaw w okolicznościach niniejszej sprawy do wszczęcia z urzędu w dniu 7 sierpnia 2023 r. postępowania w tak zakreślonym przedmiocie.
W stanie faktycznym sprawy wszystkie istotne okoliczności zostały ustalone prawidłowe i nie doszło w sprawie do naruszenia wskazanych w skardze przepisów. Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie przedłożyła dowodu świadczącego o tym, że w dacie wydania decyzji z dnia 16 sierpnia 2023 r. ww. dostarczyła do organu orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 26 maja 2022 r.
Odnosząc się natomiast do przedstawionej w skardze argumentacji skarżącej dotyczącej tego, że nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 26.05.2022 r. nie zmieniało niczego w jej sytuacji, bowiem wcześniej była również zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a nowe orzeczenie potwierdziło to okoliczność na kolejny okres, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć albowiem niniejsza sprawa nie dotyczy zasadności przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w spornym okresie a jedynie przedłużenia terminu do jego przyznawania w okresie covidowym. Okoliczności zatem podnoszone w skardze, a także pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 26.03.2024 r., sygn. akt II SA/Bk 931/23, mogą mieć znaczenie przy rozpoznawaniu skargi na decyzje orzekające o nienależnie pobranym zasiłku pielęgnacyjnego. W stosunku do skarżącej taka decyzja została wydana w dniu 28 kwietnia 2025 r. nr MOPR-DŚR/8210/1877/25/18660 i jak wynika z akt sprawy została zaskarżona do SKO. Wszystkie zatem okoliczności podniesione przez skarżącą w skardze w tym, fakt w zasadzie ciągłego posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, najpierw z 2019 roku, a następnie z 2022 r. niewątpliwie powinna zostać uwzględniona w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Potwierdza to liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym przytoczony przez skarżącą wyrok WSA w Białymstoku z 26.03.2024 r., sygn. akt II SA/Bk 931/23; wyrok WSA w Gliwicach o sygn. akt II SA/Gl 159/25, a także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 573/25 i II SA/Rz 572/25, w których uznano, że "nieprzedłożenie przez skarżącą nowego orzeczenia niezwłocznie organowi wypłacającemu świadczenie w istocie nie miało wpływu na jej prawo do pobierania świadczenia" (wszystkie CBOSA).
Reasumując, zdaniem sądu, w przedmiotowej sprawie postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji, co jednocześnie nie wyklucza uwzględnienia argumentacji skarżącej w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego świadczenia, a tym samym pozostawia na chwilę obecną otwartą kwestię zasadności zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego wskazanego w decyzji Prezydenta Miasta Suwałk z dnia 28 kwietnia 2025 r., która podlega odrębnemu zaskarżeniu, w tym także do sądu administracyjnego.
W tych okolicznościach skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.