II SA/Bk 1030/05

II SA/Bk 1030/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk /sprawozdawca/
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/
Urszula Barbara Rymarska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 3 pkt 23 lit. g, art. 5 ust. 8
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
art. 28 ust. 4
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
Tezy
Decyzja administracyjna  jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki: 1.) jest zgodna z normami materialnego prawa, 2.) została wydana zgodnie z
normami prawa procesowego. Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji (wadliwość materialnoprawna albo wadliwość procesowa). Organ
rozpatrujący sprawę narusza prawo w wypadku wadliwej oceny stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale również wtedy, gdy prawidłowo
zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzają jej wydanie decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] września 2005r. Nr [...], 2. stwierdza, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Skarżąca pani E. Ś. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2005 roku zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. o przyznanie zasiłku rodzinnego na dwójkę nieletnich dzieci A. Ś. i M. Ś. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Do wniosku dołączyła m.in. wyciąg z 60 strony repetytorium A za rok 2002 wydanej przez Kancelarię Notarialną w Ł., w którym pod numerem [...] znalazł się zapis dotyczący zawartej na 10 lat umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego z panem S. G.
Rozpatrując ten wniosek ustalono, iż rodzina Państwa Ś., składa się
z trzech osób i uzyskała dochód za rok 2004 w wysokości 26.902,66 zł, na co składał się dochód wykazany w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego i dochód z gospodarstwa rolnego. Miesięczny dochód w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł 747,30 zł.
Na tej podstawie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. decyzją
z dnia [...] września 2005 r. Nr [...], odmówił przyznania wnioskodawczyni zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego z uwagi na to, że dochód na jednego członka rodziny przekroczył kryterium dochodowe w wysokości 504 zł na jedną osobę a oddanie gospodarstwa rolnego w dzierżawę nie spowodowało utraty źródła dochodu, z tego gospodarstwa w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczeniach rodzinnych.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca, która w swoim odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniosła o ponowne rozpatrzenie powyższej sprawy. Wskazała, iż faktycznie uzyskiwany dochód z tytułu renty rodzinnej na dwójkę dzieci wynosi 7.617 zł, a z gospodarstwa rolnego wynosi jedynie 975 zł w skali roku, w związku z zawartą na 10 lat umową dzierżawy. Dlatego też wniosła o wzięcie tych okoliczności pod uwagę i przyznanie zasiłku rodzinnego przy uwzględnieniu faktycznego dochodu rodziny.
Rozpatrując to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podniosło, że ustalając dochód rodziny uzyskany
z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę
z wyjątkiem: 1) oddania w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub w całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego, 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, że organ pierwszej instancji zasadnie wliczył do dochodu rodzinny wnioskodawczyni dochód
z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę, bo zgodnie z art. 5 ust. 8 a ustawy
z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 póz. 2255 ze zm.) ustalając dochód rodziny należy doliczyć dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego. Kolegium podniosło, że do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem trzech przypadków podanych w tym przepisie, których skarżąca nie spełnia. Z zaświadczenia bowiem Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2005 roku, oświadczenia pani E. Ś. z tego samego dnia i wyciągu z repertorium A za rok 2002 str. 60 wydanego przez Kancelarię Notarialną w Ł. wynika, że skarżąca oddała w dzierżawę gospodarstwo rolne z innych powodów, niż wskazane w ustawie. Stąd też wyjątków wynikających z ustawy do wnioskodawczyni nie można było zastosować.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, iż w sytuacji gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że miesięczny dochód z 1 ha przeliczeniowego ustala się w wysokości określonej w przepisach i obecnie kwota ta wynosi 194 zł, co w pomnożeniu z powierzchnią gospodarstwa rolnego posiadanego przez skarżącą (8,29 hektarów przeliczeniowych) i 12 miesiącami daje kwotę 19.299,12 zł (dochód roczny z gospodarstwa rolnego). Łączny zatem roczny dochód skarżącej wynosi 26.902,66 zł, co w przeliczeniu na 12 miesięcy i 3 osoby w rodzinie daje kwotę 747,30 zł. W tych okolicznościach wniosek skarżącej w ocenie organu odwoławczego nie mógł być pozytywnie załatwiony.
W skardze na powyższą decyzję pani E. Ś. jeszcze raz podkreśliła, iż jej podstawowe źródło dochodu stanowią renty rodzinne w rocznej wysokości 7.617 zł oraz czynsz roczny za wydzierżawione gospodarstwo rolne w wysokości 975 zł.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, jako bezzasadnej podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjne został wyposażony
w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że
w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest, więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem
i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.
Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (np. jak w omawianej sprawie przyznania zasiłku rodzinnego), mają wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Orzeczenie sądu administracyjnego stanowi dopiero podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem, rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.
Z treści przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) regulujących zasady ustalania i przyznawania świadczeń rodzinnych wynika, iż zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom lub jednemu z nich, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się (art. 4), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł miesięcznie i odpowiednio, gdy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu o niepełnosprawności, dochód ten nie może przekroczyć kwoty 583 zł ( art. 5).
Z akt niniejszej sprawy wynika, iż dochód na jedną osobę w tej rodzinie został ustalony na poziomie 747,30 zł, z uwzględnieniem dochodów z gospodarstwa rolnego, oddanego w dzierżawę, a więc, w ocenie organów, przekroczył kwotę dochodu na jednego członka rodziny uprawniającą do otrzymania zasiłku.
Ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) od 1 września 2005 r. wprowadzono do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych pojecie "utraty i uzyskania dochodu". Przyczyną utraty dochodu z gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. g) cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych jest wydzierżawienie gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8 a. W przypadku utraty dochodu z tego tytułu do dochodu rodziny należy doliczać czynsz dzierżawy płacony dla właściciela gospodarstwa rolnego przez dzierżawcę.
Natomiast w myśl postanowień art. 5 ust. 8 a pkt 1) wspomnianej ustawy ustalając dochód rodziny z gospodarstwa rolnego do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę nie dotyczy to jednak części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa oddanego w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z postanowieniami art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, nie jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej, zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: małżonkiem właściciela lub posiadacza gospodarstwa rolnego, jego zstępnym lub pasierbem lub ich małżonkiem, osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym
z właścicielem (posiadaczem) gospodarstwa rolnego lub jej małżonkiem.
Skarżąca do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych dołączyła m.in. wyciąg z repertorium A za rok 2002 str. 60 wydany przez Kancelarię Notarialną w Ł. umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego zawartej na okres 10 lat. Jak wyjaśniła
na rozprawie w dniu [...] marca 2006 roku umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego nie została przez nią zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, ale nie potrafiła powiedzieć czy umowy tej do ewidencji gruntów i budynków nie zgłaszał dzierżawca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (jak również organ pierwszej instancji) w uzasadnieniu decyzji skupiło się na analizie złożonych przez skarżącą do wniosku dokumentów i przytoczeniu treści przepisów regulujących kwestię przyznawania zasiłków rodzinnych zawartych w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie przedstawiło tok myślenia i wyliczeń matematycznych prowadzących do ustalenia rocznego dochodu skarżącej, przy zastosowaniu przepisów prawnych. Z akt administracyjnych nie wynika, by organ pierwszej instancji ustalał, czy umowa dzierżawy spełnia przesłanki do uznania jej za zawartą stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników tj. postanowień art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), określającym warunki do uznania zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Należy podkreślić, że ustawodawca odsyła do odpowiedniego zastosowania przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez użycie sformułowania "stosownie". Tym samym należy uznać, że nie chodzi tu zawarcie umowy dzierżawy w zamian za nabycie uprawnień do świadczeń emerytalno - rentowych, lecz jedynie z uwzględnieniem warunków powodujących, uznanie, że zaprzestano prowadzenia działalności rolniczej.
Powyższe w ocenie Sądu wskazuje na to, że przy obecnie zebranym materiale dowodowym brak jest podstaw do tego aby jednoznacznie wskazać, że umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego z dnia [...] stycznia 2002 r., nie spełnia warunków do uznania, że nastąpiła utrata dochodu z gospodarstwa rolnego.
Podkreślić należy, że decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki: 1) jest zgodna z normami materialnego prawa, 2) została wydana zgodnie z normami prawa procesowego. Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji (wadliwość materialnoprawna albo wadliwość procesowa). Organ rozpatrujący sprawę narusza prawo w wypadku wadliwej oceny stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale również wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego, tak jak w omawianej sprawie z powodu zbyt pobieżnej oceny dołączonej do wniosku umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego. Podkreślić przy tym należy, iż Sąd nie przesądza o tym, iż powyższa umowa dzierżawy stanowi podstawę do uznania, iż nastąpiła utrata dochodu z gospodarstwa rolnego. Ocena bowiem organu może okazać się w tej mierze prawidłowa. Niemniej jednak organ winien te okoliczności zbadać znacznie wnikliwej.
Reasumując zawarta w uzasadnieniu decyzji ocena dowodów oparta jest na niekompletnym materiale dowodowym w związku, z czym należy uznać, że jest ocena dowolną naruszająca postanowienia art. 80 kpa.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przepisów art. 7 kpa
w związku z art. 77 kpa i art. 80, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) uchylił zaskarżone decyzje.
Rozpoznając ponownie sprawę, organy uwzględnią wykładnię przepisu art. 5 ust. 8 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), dokonaną przez Sąd i ustalą czy umowa dzierżawy rzeczywiście została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków w Starostwie Powiatowym oraz czy dzierżawcą nie jest żadna z osób, o których mowa w art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a)-d) ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Dopiero wówczas będzie można ustalić czy skarżąca nabyła uprawnienia do wnioskowanych świadczeń rodzinnych.
Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie
art. 152, cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.