II SA/Bk 94/24

II SA/Bk 94/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 685
art. 38
Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2023 r. nr 406.1550/E-13/XXI/2023 w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli tut. Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu Białostockiego z dnia 3 lipca 2023 r. o umieszczeniu A. G. (dalej powoływanego jako "Skarżący") w Domu Pomocy Społecznej w C. (dalej: "DPS"), poza kolejnością na czas nieokreślony. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.; dalej: "u.p.s.") w zw. z art. 38 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 2123).
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziły następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2011 r. sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny postanowił ubezwłasnowolnić częściowo A. G. z powodu choroby psychicznej w postaci schizofrenii paranoidalnej.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w Białymstoku ustanowił Skarżącemu kuratelę do reprezentowania i zarządu jego majątkiem i obowiązki kuratora powierzył matce – O. G.
W dniu 12 marca 2019 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku wydał postanowienie (sygn. akt [...]) o zwolnieniu O. G. z kurateli i obowiązki kuratora powierzył A.S., upoważniając ją do zarządu majątkiem A. G. oraz do reprezentowania częściowo ubezwłasnowolnionego, w tym między innymi w sprawach związanych ze zdrowiem i leczeniem.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2023r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w Białymstoku zwolnił A. S. z kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnionym A. G., powierzył obowiązki kuratora W. G. oraz upoważnił kuratora do zarządu majątkiem A. G. oraz do reprezentowania częściowo ubezwłasnowolnianego, w tym także w sprawach związanych ze zdrowiem i leczeniem.
Na wniosek kuratora A. S., Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021r. (sygn. [...]) zezwolił kuratorowi na umieszczenie częściowo ubezwłasnowolnionego Skarżącego w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd, powołując się na przepisy art. 38 i 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz treść opinii sądowo-psychiatrycznej, stwierdził, że zachodzą opisane w ustawie przesłanki do umieszczenia Skarżącego w domu pomocy społecznej, stad też wniosek kuratora uznał za zasadny. Postanowienie to jest prawomocne ponieważ Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 14 lipca 2022r. (sygn. akt [...]) oddalił apelację uczestnika postępowania A. G.
W tych okolicznościach kurator A. S. wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2022r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie o skierowane Skarżącego poza kolejnością do domu pomocy społecznej.
Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia 6 września 2022r. nr DPI.5026.7.60.2022 skierował Skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w C. poza kolejnością na czas nieokreślony. Odrębną decyzją z tej samej daty Prezydent ustalił opłatę za pobyt Skarżącego w DPS w C. w wysokości 1904,59 zł.
W następstwie powyższego rozstrzygnięcia Starosta Powiatu Białostockiego, czyli organ prowadzący DPS w C., decyzją dnia 7 września 2023r. o nr 564 orzekł o umieszczeniu Skarżącego w DPS w C. poza kolejnością na czas nieokreślony.
W związku z brakiem zgody Skarżącego na umieszczenie w DPS w C., Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 29 listopada 2022r. dokonał wykładni, ramach której z urzędu rozstrzygnął wątpliwości co treści sentencji wydanego w dniu 23 kwietnia 2021r. - postanowienia i stwierdził, że zezwolenie oznacza udzielenie kuratorowi zgody na umieszczenie częściowo ubezwłasnowolnionego Skarżącego w DPS bez jego zgody. Rozpatrując z kolei ponowy wniosek kuratora w tym zakresie Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 30 grudnia 2022r. umorzył postępowanie z wniosku kuratora A. S. o umieszczenie Skarżącego bez jego zgody w DPS.
W zaistniałych okolicznościach kurator A. S. wnioskiem z 18 stycznia 2023r. zwróciła się do Prezydenta Miasta Białegostoku o uchylenie decyzji tego organu z dnia 6 września 2022r. kierującej Skarżącego do DPS.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Białegostoku decyzją z 6 lutego 2023r. nr DPI.5026.7.60.2022, na podstawie art. 162 § 1 k.p.a., stwierdził wygaśnięcie swojej decyzji z 6 września 2022r.
W konsekwencji również Starosta Powiatu Białostockiego decyzją z dnia 13 lutego 2023r. stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji z 7 września 2022r. o umieszczeniu Skarżącego w DPS.
W dniu 22 lutego 2023r. kurator A. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta Białegostoku o uchylenie decyzji tego organu z dnia 6 lutego 2023r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o skierowaniu Skarżącego do DPS wskazując, że błędnie zinterpretowała postanowienie Sądu z dnia 30 grudnia 2022r.
Prezydent Białegostoku decyzją z dnia 28 lutego 2023r. nr DPI.5026.7.60.2022 uchylił we własnym zakresie decyzję z dnia 6 lutego 2023r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji i wydanej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższa decyzja została doręczona Skarżącemu i kuratorowi A. S.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku złożył osobiście Skarżący.
SKO, w związku z częściowym ubezwłasnowolnieniem Skarżącego, pismem z dnia 18 kwietnia 2023r. wystąpiło do aktualnego kuratora Skarżącego – W. G. (który został ustanowiony kuratorem od dnia 24 marca 2023r.) o wypowiedzenie się w kwestii zgody na złożenie odwołania przez Skarżącego od decyzji z 28 lutego 2023r. Poinformowano jednocześnie kuratora, że brak odpowiedzi na powyższe pismo oznacza będzie brak wyrażenia zgody na czynność Skarżącego w postaci odwołania.
W związku z tym, że powyższe pismo pozostało bez odpowiedzi kuratora Skarżącego, SKO postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. nr 406.398/E 13/XXI/2023 stwierdziło niedopuszczalność odwołania Skarżącego.
W konsekwencji wobec uprawomocnienia się decyzji Prezydenta Białegostoku z dnia 28 lutego 2023 r. w obrocie prawnym pozostała decyzja Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 6 września 2022 r. o skierowaniu Skarżącego do DPS
w C.
W tych okolicznościach Starosta Powiatu Białostockiego decyzją z dnia 3 lipca 2023r. nr CPR.III.4030102.2022.2023 orzekł o umieszczeniu Skarżącego w DPS w C., poza kolejnością na czas nieokreślony. Ustalono też, że termin przyjęcia zostanie określony przez Dyrektora Domu. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji powołał się na dołączone do dokumentacji zaświadczenie lekarskie z dnia 11 sierpnia 2022 r. o stanie zdrowia Skarżącego wypełnione przez specjalistę neurologii z którego wynika, że ww. ze względu na występujące schorzenia kwalifikuje się do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych. Domem tego typu, jak podkreślił Starosta, jest wskazany w decyzji o skierowaniu - DPS w C. Organ I instancji stwierdził też, że Skarżący jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu choroby
i niepełnosprawności, niemogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych w środowisku w wymaganym zakresie, dlatego też przysługuje mu prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
Powyższa decyzja została skierowana do Skarżącego i kuratora A. S., która od 14 marca 2023r. nie była już kuratorem Skarżącego.
Odwołanie od te decyzji złożył Skarżący, a SKO postanowieniem 25 sierpnia 2023r. stwierdziło jego niedopuszczalność wskazując, że do chwili obecnej decyzja Starosty z 3 lipca 2023r. nie została doręczona uprawnionemu kuratorowi – W. G., a zatem nie weszła do obrotu prawnego i odwołanie od takiej decyzji jest niedopuszczalne.
W tych okolicznościach Starosta postanowieniem z dnia 25 października 2023r. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji i w miejsce kuratora A. S. wskazał W. G. Powyższe postanowienie wraz z decyzją z dnia 3 lipca 2023r. zostało doręczone kuratorowi W. G. w dniu 30 października 2023r.
Odwołanie od decyzji Starosty z dnia 3 lipca 2023r. wniósł kurator Skarżącego – W. G. wnosząc o jej uchylenie i nadanie biegu decyzji z 6 lutego 2023 r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z dnia 6 września 2022 r. o skierowaniu A. G. do DPS. Wyjaśnił, że jest nowym kuratorem strony wyznaczonym przez Sąd w miejsce A. S., na której wniosek toczyły się postępowania zakończone decyzją o skierowaniu Skarżącego do DPS w C. Kurator stwierdził, że jest przeciwny umieszczeniu jego podopiecznego w DPS, jednak w zastanym stanie prawnym może się odwołać jedynie od decyzji Starosty Powiatu Białostockiego dotyczącej umieszczenia jego podopiecznego w DPS. Dlatego, gdyby decyzja z 6 lutego 2023 r. (o wygaszeniu decyzji kierującej do DPS), została doręczona jemu, nie odwołałby się od niej. Byłby również zadowolony z decyzji Prezydenta z dnia 13 lutego 2023 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 13 grudnia 2023r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO podkreśliło, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje dwuetapowe postępowanie administracyjne w sprawie skierowania i umieszczenia w domu pomocy, społecznej. W pierwszej kolejności organ gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do dps wydaje decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji o skierowaniu następuje etap drugi, w którym na podstawie decyzji o skierowaniu do dps organ wydaje kolejne rozstrzygnięcie na podstawie art. 59 ust. 2 z d. 1 ustawy - decyzję o umieszczeniu w dps. Tym samym organ wydający decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej pozostaje związany decyzją ostateczną w sprawie skierowania do DPS i należy to rozumieć w ten sposób, że jest jedynie zobligowany do zbadania, czy wskazany w decyzji kierującej dom pomocy społecznej istnieje oraz czy są w nim wolne miejsca. Odnosząc się do zawartych w odwołaniu żądań kuratora strony Kolegium wyjaśniło, że nie może się do nich przychylić ponieważ prowadziłoby to do niedopuszczalnej, ponownej oceny przesłanek skierowania strony do domu pomocy społecznej, co byłoby naruszeniem art. 59 ust. 2 u.p.s. oraz pozostawałoby w sprzecznością z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, gdyż wymagałoby dokonania oceny prawidłowości takich decyzji wydanych przez Prezydenta Miasta Białegostoku i stanowiłoby wydanie decyzji dotyczącej sprawy rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją.
Skargę na powyższą decyzję do tut. Sądu wniósł kurator Skarżącego W. G. podkreślając, że poprzedni kurator A. S., wiedząc o wszczęciu przed SR sprawy o jej odwołanie z funkcji kuratora, złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 6 lutego 2023 r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z dnia 6 września 2022r. o skierowaniu Skarżącego do DPS w C. W dalszej części skargi wyjaśniono, że odwołania składane przez Skarżącego i jego matkę nie zostały rozpatrzone, zostały uznane za niedopuszczalne. Skarżący wyjaśnił także, że w okresie od 9 maja 2023 r. do 15 czerwca 2023r. był leczony bez jego zgody w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w C. i z tego powodu nie mógł ustosunkować się do pism kierowanych do niego w tym okresie przez Kolegium. W skardze podkreślono, że W. G., aktualny kurator Strony, nie podziela starań poprzedniego kuratora o umieszczenie podopiecznego w DPS, natomiast mógł się odwołać jedynie od decyzji z dnia 3 lipca 2023 r. Natomiast nie mógł złożyć odwołania od decyzji wcześniejszych. W związku z powyższym strona skarżąca wiosła o uchylenie skarżonej decyzji w całości i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 6 lutego 2023 r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji tego organu z dnia 6 września 2022 r., o skierowaniu do dps.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, że pełniący od dnia 24 marca 2023 r. funkcję kuratora Skarżącego W. G. był informowany przez Kolegium o złożeniu przez jego podopiecznego odwołania od decyzji, której uchylenia domaga się w skardze tj. decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 28 lutego 2023 r., (uchylającej decyzję tego organu wydaną w dniu 6.02.2023 r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z 6.09.2022 r.; o skierowaniu Skarżącego do DPS w C. i ustalającej opłatę za pobyt w tym DPS). Mając zapewnioną możliwość potwierdzenia tej czynności prawnej dokonanej przez podopiecznego kurator jej nie potwierdził. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości fakt, że stanowiąca podstawę wydania skarżonej decyzja Prezydenta z dnia 6 września 2022 r, o skierowaniu Skarżącego do DPS w C. niewątpliwie jest ostateczna, bowiem późniejsza decyzja o jej wygaszeniu została skutecznie uchylona.
W dniu 22 sierpnia 2024r. do akt sprawy wpłynęło stanowisko wyznaczonego z urzędu pełnomocnika Skarżącego, który podtrzymał złożoną skargę i wniósł o uchylenie decyzji SKO i organu I instancji wskazując, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Doprecyzowując powyższy zarzut pełnomocnik wskazał, że pomiędzy postępowaniem o skierowanie Skarżącego do DPS, a postępowaniem w przedmiocie umieszczenia w DPS doszło do zmiany osoby kuratora i spowodowało to uniemożliwienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) cytowanej ustawy. Przywołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu z żadnym z takich naruszeń nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a zatem wbrew zarzutom skargi – nie było podstaw ażeby zaskarżoną decyzję wyeliminować z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja o umieszczeniu Skarżącego w DPS w C. poza kolejnością na czas nieokreślony. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi między innymi art. 54 i 59 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023r., po. 901, dalej: "u.p.s."). I tak, zgodnie z art. 54 ust. 1 tej ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (dalej w skrócie: "dps"). Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (ust. 2). Jak stanowi z kolei art. 59 ust. 2 u.p.s. decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej.
Szczególną procedurę przyjęcia i umieszczenia w dps przewidują przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz..U.z 2022r., poz. 2123, dalej: "u.o.z.p."). Zgodnie z art. 38 tej ustawy osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Natomiast przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby, o której mowa w ust. 1, bez jej zgody a za zgodą jej przedstawiciela ustawowego wymaga orzeczenia sądu opiekuńczego o przyjęciu do domu pomocy społecznej (ust. 2). Dodatkowo, jak wynika z art. 39 ust. 3 u.o.z.p. jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy.
Jak wynika z powyższych regulacji umieszczenie w dps wymaga w pierwszej kolejności uzyskania zgody osoby mającej być w takim domu umieszczonej lub jej przedstawiciela ustawowego. Jeżeli jednak zgoda taka nie zostanie udzielona, to o skierowaniu danej osoby do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy, którego orzeczenie zastępuje brak zgody osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego, co wynika wprost z powołanego wyżej art. 38 ust. 1 i 2, oraz art. 39 ust. 3 u.o.z.p.. Przy wydawaniu tego orzeczenia to na sądzie opiekuńczym, co należy podkreślić, spoczywa obowiązek wyjaśnienia i dokonania oceny, czy osoba mająca być umieszczoną w domu pomocy społecznej spełnia ustawowe kryteria do takiego umieszczenia nawet wbrew jej woli. To sąd opiekuńczy dokonuje zatem ustalenia, czy dana osoba wskutek choroby nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, a brak opieki zagraża życiu tej osoby (tak: WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 26 czerwca 2024r., sygn. akt II SA/Gd 134/24 oraz WSA w Krakowie w wyroku z 5 września 2017 r., III SA/Kr 720/17, oba dostępne w CBOSA). Orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter prejudycjalny (warunkujący) dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w dps, zaś organ administracyjny ma obowiązek je wykonać poprzez wydanie najpierw decyzji o skierowaniu osoby do właściwego domu pomocy społecznej, a następnie o umieszczeniu w danej placówce. Zatem pomiędzy orzeczeniem sądu opiekuńczego, a decyzją organu o umieszczeniu osoby w dps zachodzi związek przyczynowy. Orzeczenie sądu opiekuńczego stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie i organ nie bada już przesłanek zasadności skierowania danej osoby do dps, będąc związanym stanowiskiem sądu powszechnego.
Wykonanie przez organy administracji publicznej postanowienia sądu następuje w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Pierwsze prowadzone jest przez organ gminy właściwy wedle miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej i kończy się decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Na tym etapie organ ma obowiązek kierować osoby wymagające całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu dla danej osoby kierowanej oraz położonego, z zastrzeżeniami określonymi w ustawie, jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Organ kierujący dps działa zatem jako organ faktu: bada wiek, stan zdrowia i niepełnosprawność osoby oraz rzeczywiste jej zapotrzebowanie na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej, w tym danego typu, czy też zdolności do zapewnienia sobie bytu z pominięciem instytucjonalnych rozwiązań pomocy społecznej.
Drugie, i tego właśnie etapu dotyczy kontrolowane postępowanie, toczy się przed organem gminy prowadzącej dany dom pomocy społecznej lub starostą powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, który to organ rozstrzyga o umieszczeniu danej osoby w takiej placówce (art. 59 ust. 2 u.p.s.). Na etapie tym decyduje się de facto o prawie tj. o tytule prawnym do pobytu w domu pomocy społecznej. Organ wydający decyzję o umieszczeniu w dps nie rozstrzyga ponownie kwestii objętych badaniem na etapie wydawania decyzji o skierowaniu do dps
i wobec tego w tym zakresie wiąże go decyzja o skierowaniu do dps, co należy rozumieć, że wydając decyzję o umieszczeniu osoby wymagającej całodobowej opieki w konkretnym dps, do którego została skierowana ta osoba, jest on jedynie zobligowany do zbadania, czy wskazany w decyzji kierującej dom pomocy społecznej istnieje oraz czy są w nim wolne miejsca (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 887/19 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z 25 października 2022r., sygn.. akt II SA/Bd 434/22, wszystkie dostępne w CBOSA).
Kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje zostały wydane w przedmiocie umieszczenia Skarżącego w DPS w C. na podstawie art. 59 ust. 2 u.p.s.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Sąd Rejonowy w Białymstoku IV Wydział Rodzinny i Opiekuńczy prawomocnym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021 r. sygn. akt [...] uznał, że zachodzą przesłanki do umieszczenia Skarżącego w domu pomocy społecznej i zezwolił na umieszczenie częściowo ubezwłasnowolnionego Skarżącego w DPS - bez jego zgody. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wydanego w postępowaniu sądowym o sygn. akt [...], z których to akt tut. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód (k.66 akt sądowych), wynika, że Sąd Rejonowy w oparciu o przepisy art. 38 i 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz treść opinii biegłego lekarza psychiatry, stwierdził, że w sprawie zachodzą opisane w ustawie przesłanki do umieszczenia Skarżącego w domu pomocy społecznej. W ocenie Sądu Rejonowego w Białymstoku ustalone w sprawie okoliczności faktyczne i przeprowadzone dowody, a zwłaszcza treść opinii sądowo-psychiatrycznej jednoznacznie potwierdziły zasadność wniosku kuratora. Stanowisko to podzielił Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalając apelację pełnomocnika Skarżącego postanowieniem z dnia 14 lipca 2022r. (sygn. akt II Ca 757/21).
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wydane w trybie art. 39 w zw. z art. 38 u.o.z.p. orzeczenie sądu opiekuńczego w przedmiocie umieszczenia danej osoby bez jej zgody w domu pomocy społecznej zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w domu pomocy społecznej, oraz że ma ono charakter bezterminowy. Zatem dopóki orzeczenie sądu powszechnego nie zostanie zmienione w trybie przewidzianym w art. 41 u.o.z.p. postanowienie sądu należy traktować jako zgodę na przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej na stałe (np. wyroki WSA: w Gliwicach z 4 listopada 2022r., IISA/Gl 1006/22 oraz we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2021 r., IV SA/Wr 313/20; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015r.; I OSK 1297/14, CBOSA). Nie ulega zatem wątpliwości, że orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter warunkujący dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w placówce pomocy społecznej, a organ administracyjny ma obowiązek je wykonać poprzez wydanie decyzji o skierowaniu osoby do właściwego domu pomocy społecznej, a następnie o umieszczeniu w wybranej placówce. Wykonanie przez organy administracji publicznej postanowienia sądu następuje w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Jak wyjaśniono zaś już wyżej, pierwsze prowadzone jest przez organ gminy, który jest właściwy wedle miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej i kończy się decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Następnie toczy się przed organem gminy prowadzącej dany dom pomocy społecznej lub starostą powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, który to organ rozstrzyga o umieszczeniu danej osoby w takiej placówce (art. 59 ust. 2 u.p.s.). Taka też procedura została zastosowana w przedmiotowej sprawie.
Powołując się na powyższe prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2021 r., Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia 6 września 2022r. nr DPI.5026.7.60.2022 skierował Skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w C. poza kolejnością na czas nieokreślony. Wprawdzie Prezydent Białegostoku decyzją z 6 lutego 2023r., na podstawie art. 162 § 1 k.p.a., stwierdził wygaśnięcie swojej decyzji z 6 września 2022r., a w konsekwencji również Starosta Powiatu Białostockiego decyzją z dnia 13 lutego 2023r. stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji z 7 września 2022r. o umieszczeniu Skarżącego w DPS, tym niemniej, na skutek wniosku kuratora Skarżącego, Prezydent Białegostoku decyzją z dnia 28 lutego 2023r. uchylił we własnym zakresie decyzję z dnia 6 lutego 2023r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji i wydanej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od tej decyzji wniósł wprawdzie Skarżący, lecz w związku z tym, że aktualny kurator Skarżącego nie potwierdził tej czynności, SKO w Białymstoku postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. stwierdziło niedopuszczalność złożonego przez Skarżącego - odwołania. W konsekwencji wobec uprawomocnienia się decyzji Prezydenta Białegostoku z dnia 28 lutego 2023 r. w obrocie prawnym pozostała decyzja Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 6 września 2022 r. o skierowaniu Skarżącego do DPS w C..
Uruchomiło to kolejny etap postępowania, będący przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, tj. etap umieszczenia skarżącego w DPS w C.. Rola organu w tej sprawie, jak podkreślono już wyżej, sprowadzała się w istocie jedynie do zbadania, czy istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja o skierowaniu oraz, czy wskazany w decyzji kierującej dom pomocy społecznej istnieje oraz czy są w nim wolne miejsca. Stwierdzając zatem, ostateczność rozstrzygnięcia w przedmiocie skierowania Skarżącego do DPS w C. oraz uzyskawszy informacje, że DPS w C. funkcjonuje i są w nim wolne miejsca, Starosta prawidłowo orzekł o umieszczeniu Skarżącego DPS w C..
Odnosząc się do zarzutów Skarżącego stwierdzić należy, że nie mogły one doprowadzić do uchylenia aktualnie kontrolowanej decyzji w przedmiocie umieszczenia w DPS. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że o wyrażeniu zgody na umieszczenie Skarżącego w domu pomocy społecznej zdecydował Sąd Rejonowy w Białymstoku IV Wydział Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2021r., a nie organy administracji publicznej. Zatem dopóki orzeczenie to nie zostanie zmienione w trybie przewidzianym w art. 41 u.o.z.p., postanowienie sądu opiekuńczego należy traktować jako zgodę na przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej na stałe. Rola organu w tej sprawie sprowadza się tylko do wydania decyzji wskazującej konkretny dom pomocy społecznej, w którym ma być umieszczona osoba objęta postanowieniem sądu powszechnego. Taki właśnie charakter ma decyzja wydana przez organ I instancji, co jest zgodne z art. 59 ust. 2 u.p.s. Słusznie też wskazało SKO w zaskarżonej decyzji, że prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże organy administracyjne. Zgodnie bowiem z treścią art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne sądu powszechnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sąd oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
Z treści skargi wynika, że Skarżący jak też jego aktualny kurator – W.G., w ogóle nie zgadzają się na umieszczenie w DPS. Tymczasem kwestia ta nie podlega ocenie organów w przedmiotowej sprawie z uwagi na wskazane wyżej związanie organu prawomocnym postanowieniem sądu. Tak więc, skoro o umieszczeniu Skarżącego w placówce opiekuńczej zdecydował sąd opiekuńczy (Sąd Rejonowy w Białymstoku), a nie organ administracji publicznej, to organy miały obowiązek wykonać wydane postanowienie albowiem są nim związane. Z tego też względu sąd administracyjny kontrolujący zaskarżoną decyzję kompetentny jest tylko ocenić, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i również nie jest władny ocenić czy zasadne jest umieszczenie Skarżącego w DPS w C. bez jego zgody, gdyż także związany jest prawomocnym postanowieniem sądu rodzinnego. W związku z powyższym podnoszone na tym etapie postępowania argumenty dotyczące braku zasadności umieszczenia Skarżącego w DPS w związku z poprawą stanu zdrowia, czy też próba wykazania samodzielności w utrzymaniu się pozostają bez wpływu dla niniejszego postępowania. Należy zwrócić uwagę, że na podstawie art. 41 ust. 1 u.o.z.p., można występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej, o ile nastąpią zmiany, które mogłyby mieć znaczenia dla umieszczenia i przebywania pacjenta w domu pomocy społecznej. Zatem dopóki orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia 23 kwietnia 2021r. nie zostanie zmienione w opisanym powyżej trybie, postanowienie to należy traktować jako zgodę na przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej na stałe (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 313/20, CBOSA).
Odnosząc się zaś do zarzutu o braku możliwości zakwestionowania rozstrzygnięcia o skierowaniu Skarżącego do DPS przez aktualnego kuratora – W. G., należy zauważyć, że obecny kurator został poinformowany przez Kolegium o złożeniu przez jego podopiecznego odwołania od decyzji, której uchylenia domaga się również w skardze tj. decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 28 lutego 2023 r., (uchylającej decyzję tego organu wydaną w dniu 6 lutego 2023 r. stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z 6 września 2022 r. o skierowaniu Skarżącego do DPS w C.). Bezsprzecznie kurator miał zatem zapewnioną możliwość potwierdzenia czynności prawnej dokonanej przez podopiecznego. W związku z tym, że kurator nie potwierdził złożonego przez Skarżącego – odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. stwierdziło niedopuszczalność wniesionego przez Skarżącego - odwołania. W tych okolicznościach stanowiąca podstawę wydania skarżonej decyzji, decyzja o skierowaniu Skarżącego do DPS w C. stała się ostateczna, albowiem późniejsza decyzja o jej wygaszeniu została skutecznie uchylona.
Odpowiadając z kolei na podniesiony przez pełnomocnika Skarżącego zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. należy wyjaśnić, że nie znajduje potwierdzenia na etapie kontrolowanego postępowania administracyjnego. Przypomnieć należy, że dla skutecznego zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Takich konsekwencji pełnomocnik Skarżącego w sprawie nie wykazał, a okoliczność zmiany osobowej po stronie kuratora Skarżącego, pomimo pewnych błędów w zakresie doręczenia decyzji organu I instancji (co istotne konwalidowanych poprzez ponowne doręczenie decyzji aktualnemu kuratorowi – W. G.), ostatecznie nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy.
Reasumując, Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu albowiem w sprawie zaistniały wszystkie ustawowe przesłanki do umieszczenia Skarżącego we wskazanym domu pomocy społecznej.
W związku zaś z tym, ze podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.